Víchelo, miráchelo!



O meu perfil
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

QUE CAUSOU O DESCENSO DO GALEGO NO SÉCULO XX?
Cal é a razón de que o galego dende a época dos nosos avós a hoxe tivese un descenso considerable no número de falantes?

O IDIOMA GALEGO DURANTE O FRANQUISMO (1936-1975)
Observa este cartel que se repartía en Galicia nos primeiros anos da Ditadura de Franco (1942).

- Debemos saber que o noso idioma foi prohibido nas escolas, nos actos públicos, nos xornais, no cine? sendo habitual o castigo físico dos rapaces ou rapazas que o usasen na escola, os despidos de funcionarios ou as multas a xornais e escritores, mesmo a censura que impedía a publicación ou a tradución de libros ao galego. O castelán era o único idioma que se ensinaba e usaba en público, considerando o galego, catalán ou o éuscaro dialectos. Nesa sociedade represora viviron os vosos avós e nela naceron ou esa situación herdaron, en gran parte, os vosos pais/nais.

Todos vós tivestes, grazas á volta da Democracia, unha mellora considerable á hora de poder coñecer e usar o galego nas aulas, pero aínda así, pasados máis de 30 anos, seguimos sendo herdeiros e sufrimos dalgún xeito a presión dunha sociedade condicionada pola imposición que a ditadura exerceu durante os 40 anos que durou. Esa que, en gran medida, fixo que descendese o número de galego-falantes nos últimos anos.

O feito de que os nosos pais/nais non nos falen a nós en galego é logo unha consecuencia das prohibicións e o desprestixio que durante o Franquismo se fixo da lingua galega.

Despois de analizar as prohibicións do Franquismo como unha das principais causas do descenso de galego-falantes nos últimos anos, imos completar esta análise con outra causa non menos importante.

A PERDA DO GALEGO COMO CONSECUENCIA DA DESRURALIZACIÓN.

A lingua galega sufríu un descenso de falantes a partir de mediados do século XX tamén como consecuencia da desruralización.

A desruralización de Galicia é a perda de poboación das aldeas e pobos, mesmo das vilas, especialmente das provincias do interior (Lugo, Ourense, pero tamén de zonas máis afastadas da costa da Coruña e Pontevedra). Esta xente marcha do campo para ir vivir e traballar ás cidades galegas ou fóra de Galicia. Un proceso de emigración que se agudizou nos tempos de Franco e que xunto coa presión e a represión exercida a través das escolas provocou que se fora impoñendo o uso do idioma castelán entre os máis novos. Neste vídeo podedes ver as condicións nas que se escolarizaban aos nenos/as das aldeas do interior de Galicia nos últimos anos do Franquismo:



CUESTIÓNS SOBRE O VÍDEO: As Escolas no Franquismo e a desruralización.

1- A pesares de seren o galego o idioma de Galicia, sabes cando se introducirá por vez primeira nas escolas?

2-Describe en detalle seguindo o que din as mestras cal era a situación dos escolares do rural nos últimos anos do Franquismo.

3- Unha das protagonistas da reportaxe é unha rapaza, en que condición de especial dificultade vive? Por que prefería comer no colexio co resto dos seus compañeiros das aldeas de Friol?

4- Que queren ser de maiores estes nenos/as? Por que cres que ningún quere permanecer no campo? Razoa a resposta.

5-Que fan os rapaces e que fan as rapazas ao rematar a xornada escolar e volver as súas casas? Teñen moito tempo para facer os deberes?

6- A Avoa que aparece ao final da montaxe, en que idioma canta aos seus netiños?

Ademais da escolarización no único idioma oficial da Ditadura,ao chegar ás cidades, os medios de comunicación como a Radio, a TV e os xornais e outros fenómenos de masas como o Cinema, van exercer tamén unha forte presión sobre a poboación galego-falante para que troque de idioma.

Comeza así a asociarse progresar co uso do castelán, e, aínda que o galego sexa o idioma máis usado en Galicia ou maioritario, será un idioma minorizado por non gozar de prestixio e de valor para os seus propios falantes.

Hoxe para o galego, a pesar da desruralización, as cousas foron cambiando un pouco como podemos comprobar na mesma escola en Friol (Lugo):

Comentarios (0) - Categoría: SOCIOLINGÜÍSTICA - Publicado o 25-10-2012 08:21
# Ligazón permanente a este artigo
O xogo do lipilape en Marín
O que noutros lugares coñecen como billarda ou estornela en marín chamábaselle "lipilape".

O Padre Paúl Rivas Quintas (Frampas I e II) recolle a denominación de lipio en Xesta (A Lama), lípiz en Seixido (A Lama) e lipes en Ardán (Marín), co significado de nome do xogo. Engade que pode vir do inglés to leap, saltar. Lipilape é o nome dado en Marín. Outros dicionarios recollen lipe. Rivas recolle tamén pincha en Tui, pinche en Valiñas (Forcarei) e pinchín como o nome do pau pequeno. Pincha (de pincho, salto no aire) é o nome dado ao xogo en Torneiros (O Porriño). Na comarca de Vigo é coñecido co nome de pateiro.

O termo billarda procede do francés billard («bastón de xogar»), tendo a mesma orixe que o xogo do billar. Estornela vén do latín sturnus («estorniño») + iculu. Palán vén do latín pala(m) (pa, pau longo).

Saíu este tema á hora de tocar no tema 1º do libro o vocabulario dos xogos.


Comentarios (0) - Categoría: CULTURA TRADICIONAL - Publicado o 09-10-2012 00:08
# Ligazón permanente a este artigo
O NOME DE GALICIA
A identidade dunha persoa pode ser definida pola terra na que nace (ou na que medra. Cando dicimos esta é a miña Terra con maiúscula estamos a falar da Nosa Terra, esa que a ti e mais a min e aos nosos (a nosa familia, os nosos amigos) nos fai semellantes ou idénticos, se nos apuramos case iguais.
De aí que identidade teña esta acepción no dicionario: identidade= a igualdade, semellanza. Outra acepción é a de "personalidade" ou a de "comunidade", que nos volve a indicar o que temos como serse que vivimos en sociedade en común cos outros habitantes da Nosa Terra, Galicia.

NA PROCURA DA ETIMOLOXíA DA PALABRA: GALICIA

Etimos + logos son dúas palabras gregas en orixe. Procurar a orixe verdadeira das palabras é buscar a etimoloxía dunha palabra, indagar de onde procede e cal é o seu significado orixinario.

Imos saber hoxe de onde procede a palabra GALICIA, quen nos puxo este nome, e mesmo coñecer un sufixo moi usado na nosa lingua, tanto que aparece na palabra gal-ego. Visualiza este dous vídeos e logo responde as cuestións:






Cuestións:
1- Cal é o obxectivo do micro programa "Ben falado"?
2- O galego vén do latín, o latín vén a ser a nai da nosa lingua, pero quen é a avoa do galego?
3- Quen lle puxo o nome de Gallaecia a Nosa Terra:
4- Dos sufixos latinas aic /eic = -ego naceu un sufixo moi galego. Cita tres palabras que o conteñan.
5- Por que cres que a montaxe que inclúe o primeiro dos vídeos denomínase "palabras milenarias"? Argumenta a resposta.
6- "Chover miudiño" e ?ás cuncas" ou "a cachón? Que diferenza hai?
7- Cal é a etimoloxía de "Galicia" de Callaecia?
8- O galego forma parte do privilexiado 5% que significa isto?
9-En que continentes hai máis linguas?
10-Cantas linguas do mundo hai en Europa?
11-De quen depende a continuidade das nosas linguas?
12- Despois de ler o seguinte texto e consultando as dubidas de vocabulario que teñas, intenta expresar coas túas palabras o que nos quere dicir.


Le agora o seguinte texto:
COMO SERMOS VERDADEIROS?

A nosa lingua é o camiño de ouro da nosa redención e do noso progreso: sen a lingua morreremos como pobo, e nada significaremos endexamais na cultura universal. Se o galego quere ser máis que habitante dun territorio, se arela ser un factor de universalidade e de cosmopolitismo, soamente co emprego da lingua propia, obra da natureza, poderá selo. Arrenegando da lingua terá que avergoñarse sempre de si mesmo. Creando valores na lingua propia, axiña seremos universais?

Eses que viven de costas ás orixes dificilmente poderán redimirse da servidume do mimetismo. ¿Qué cousa máis orixinal que a lingua dun pobo, xerada por accións e reaccións seculares entre o home e a Natureza, para facelo diverso no universo? (...)

ANTÓN VILAR PONTE, Pensamento e Sementeira
Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 23-09-2012 23:40
# Ligazón permanente a este artigo
VIVIMOS COMO GALEGOS?
Este curso imos comezar facéndonos esta pregunta que nos levará a reflexionar sobre a nosa identidade, sobre a Galicia que levamos dentro.

Vexamos pois estes tres anuncios publicitarios para logo poder relacionar os contidos dun xeito crítico á hora de definir iso de "ser galegos".







Debemos fixarnos nos textos dos tres anuncios para procurar unha relación entre o contido do vídeos e o seguinte texto de Castelao:
(Tomamos este texto como primeira lectura do curso e lectura central da Unidade 0. O debuxo que tes a túa dereita acompaña o seguinte texto.


CHEGOU DAS AMÉRICAS
(de ?Cousas? A.D. R. Castelao)

Chegou das Américas un home rico e trouxo consigo un negriño cubano, coma quen trai unha mona, un papagaio, un fonógrafo... O negriño foi medrando na aldea, onde deprendeu a falar con enxebreza, a puntear muiñeiras, a botar aturuxos abrouxadores.

Un día morreu o home rico e Panchito trocou de amo para gana-lo pan. Co tempo fíxose mozo comprido, sen máis chatas que a súa coor... Aínda que era negro como o pote, tiña gracia dabondo para facerse querer de todos. Endomingado, con un caravel enriba da orella e unha ponla de malva na chaqueta, parescía talmente un mozo das festas.

Unha noite de estrelas xurdeu no seu maxín a idea de saír polo mundo á cata de riquezas. Tamén Panchito sinteu, como tódolos mozos da aldea, os anceios de emigrar. E unha mañán de moita tristura gabeou polas escaleiras dun trasatlántico.

Panchito ía camiño da Habana e os seus ollos mollados e brilantes esculcaban no mar as terras deixadas pola popa.

Nunha rúa da Habana o negro Panchito tropezou cun home da súa aldea e confesoulle saloucando:

?Ai, eu non me afago nesta terra de tanto sol; eu non me afago con esta xente. ¡Eu morro!

Panchito retornou á aldea. Chegou probe i endeble; pero trouxo moita fartura no corazón. Tamén trouxo un sombreiro de palla e mais un traxe branco...

Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 16-09-2012 23:13
# Ligazón permanente a este artigo
SOBRE OS EXAMES DE SETEMBRO 2012
A continuación detallamos unha información para aqueles alumnos/as que teñen pendentes ben unha ou máis avaliacións e que deberán presentarse ás probas o día 4 de setembro ás 9 da mañá.

Para os alumnos/as que teñen pendentes 1ª,2ª e 3ª avaliacións:


TEMAS do Libro: (1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 10,11 e 12) incluír Letras Galegas: Paz Andrade e Himno
Prácticas: Xénero, número, colocación pronomes, verbos e análise sintáctica elemental CD, CI, CC, Suplemento, Atributo, Predicativo.

Lecturas obrigadas: Suso Espada ? Nota Roja? de Fco. Fernández Naval (Everets). Violeta Tamurana, Andrea Maceiras (Baía edicións)
Destas lecturas deberá presentar un pequeno traballo de resumo (capítulo a capítulo).


Para os alumnos/as que teñen pendentes a 2ª e a 3ª avaliacións:

TEMAS do Libro: (6-7-8-9-10-11-12 verbos-pronomes e incluír Letras Galegas: Paz Andrade e Himno.
Prácticas: Xénero, número, pronomes, verbos e análise sintáctica elemental CD, CI, CC, Suplemento, Atributo, predicativo.

Lectura obrigada: Suso Espada ? Nota Roja? de Fco. Fernández Naval (Everets).
Violeta Tamurana, Andrea Maceiras (Baía edicións)
Destas lecturas deberá presentar un pequeno traballo de resumo (capítulo a capítulo).

Lectura recomendada: ( Hai alumnos que xa superaron as probas de lectura obrigada aos que lles recomendamos non obstante esta lectura)
O ceo dos afogados, Francisco Castro (Xerais).



Para os alumnos/as que teñen pendente a 2ª avaliación:

TEMAS do Libro: (6-7-8-9- verbos-pronomes e incluír Letras Galegas: Paz Andrade e Himno.

Prácticas: Xénero, número, pronomes, verbos e análise sintáctica elemental CD, CI, CC. Oracións compostas por coordinación.

Lectura obrigada: Violeta Tamurana, de Andrea Maceiras.




Para os alumnos/as que teñen pendentes só lecturas obrigadas.

Destas lecturas fixemos probas de lectura das que, ademais de dar un prazo lóxico para ter lido o libro, repetimos ditas probas para darlles a oportunidade de rematar ditas lecturas. Tocará ler agora no verán e presentarse en setembro á proba de lectura do libro obrigado indicado máis abaixo, ademais de presentar un traballo resumo sobre unha das lecturas recomendadas.

Lecturas obrigadas: Suso Espada ?Nota Roja? de Fco. Fernández Naval (Everets).
Lectura recomendadas:
O hobbit de J.R.R. Tolkien (Xerais).
Dragal II: A metamorfose do dragón, de Elena Gallego Abad (Xerais).




PROBAS MODELO PARA SETEMBRO

A continuación colocamos aquí modelos de probas por avaliacións. Todas as probas de recuperación de setembro terán unha estrutura semellante ás que tivemos durante o curso nas distintas avaliacións.
No caso das probas dos libros de lectura, das que non colgamos probas, tamén seguirán os modelos realizados durante o curso que coñecen os alumnos/as implicados.

PROBA MODELO 1ª AVALIACIÓN

1. Define que son as interferencias lingüísticas e pon exemplos de interferencias(fonética, léxicas, morfosintáctica).
Atopa os castelanismos que haxa (márcaos) nos enunciados e escríbeos correctamente ao seu carón):
Todos os concexais fan o mesmo.
A tenda de muebles está demasiado alexada de onde vive a decoradora.
No colexio estivemos analizando os contos por párrafos.
Este ano aínda non nos pasaron as encuestas sobre o profesorado.
Tivemos que chamar ao fontaneiro para que amañase o grifo da cociña.
Déronnos para cenar dúas rodaxas de merluza con lechuga
.

2. OS NOMES DAS COUSAS: Indica se son verdadeiras (V) ou falsas (F) as seguintes afirmacións. E coloca o nome aos números da ilustración.
-A esposa do fillo con respecto aos pais deste é a conxuxe.
?A senectude é a derradeira etapa da vida dunha persoa.
?Calquera persoa con respecto ao seu padriño é un afillado.
?O xenro é o home da filla con respecto aos pais desta.
?O patrucio é o home máis vello da familia, xeralmente o pai cando xa é ancián.
?Do que aínda non naceu dise que é un neonato.
?A esposa do fillo con respecto aos pais deste é a nora.
?A vellez dunha persoa dise que é a súa lonxevidade.

3. LINGUA POR DENTRO: Escribe os seguintes tempos dos verbos:-os presentes INDICATIVO de: OBEDECER e DURMIR.
- pretéritos Indicativo de ANDAR / PARTIR
4. Escribe o artigo determinado esixido por cada un dos seguintes substantivos:
__ carraxe __ traxe __ ponte __ cume __ análise __ sinusite __ crise __ paréntese __ paxe __ friaxe __ nariz __ cárcere __ sangue __ sal __ leite __ garaxe __ romaxe __ hepatite __ diadema __ dor __ arte __ calor __ orde __ dote __ servidume __ costume __ marxe __ suor __ sinal __ orixe __ til
5. Pon en plural as seguintes palabras:
caracol __________ pombal __________ mércores __________ calacú __________ túnel __________ civil __________
xogador __________ noz __________ mandil __________cáliz __________ útil __________ anel __________ test __________
áxil __________ álbum __________ hindú________ bailarín __________val __________ xenial __________ dátil __________
funil __________ ruín _______ xabaril ______cruel __________ril __________ parasol __________esquí ________lapis __________
6. Completa os seguintes enunciados cun adxectivo do tipo indicado en cada caso.
Lavou as costas cun ___________________ [explicativo] estropallo.
Ollaba caer a _______________ [explicativo] chuvia que todo o cubría.
A ______________ [especificativo] herba enchía todo o terreo ata o horizonte.
O vento ___________________ [especificativo] acariñaba o seu cabelo.
-Completa coas partículas comparativas axeitadas.
Ten ___________ paciencia ___________ pensaba [superioridade]
Antes andaba ___________ vestido ___________ agora [superioridade]
Antía é ___________ riseira ___________ ti [superioridade]
Esta xente non é ___________ violenta ___________ me dixeron [igualdade]
Este libro non é ___________ aburrido ___________ parecía [igualdade]
É case ___________ rico ___________ el [igualdade]
7. O til diacrítico, define que significa e pon outros seis exemplos de uso de tíl diadrítico coa súa explicación.

8. LINGUA E SOCIEDADE. Redacta un dos dous temas explicando:
A) O Esplendor, decadencia e o Rexurdimento do galego.
B) O galego no século XX.

9. Redacta un texto explicando os conceptos de Substrato e Superestrato da lingua galega ( poñendo exemplos).

10. Define Toponimia e Antroponimia



PROBA MODELO 2ª AVALIACIÓN

OS NOMES DAS COUSAS: 1-A paisaxe do mar (relaciona números coas palabras que correspondan á ilustración)
A)1: B)1:
2: 2:
3: 3:
4: 4:
5: 5:
6: 6.
7: 7:
8: 8:
9: 9:
10:

2-Comenta por que é tan importante a tradición oral para a historia da nosa literatura, que ten que ver a tradición oral e que aportaron á mesma persoas como Sarmiento e Rosalía.
3- Tipos de frase escribe un exemplo de cada. Logo ANALIZA a seguinte as frases en forma de árbore:
En defensa da nosa lingua galega.
a casa branca da aldea.

4- A LINGUA POR DENTRO: Subliña os complementos directos e circunstanciais das seguintes oracións e indica que tipo de unidade desempeña a función de CD ou de CC.
?As galiñas levounas a raposa. ? Os concelleiros non avisaron os veciños. ? Nas festas de San Froilán comen moito polbo.
? Betanzos vive a independencia musical. ?Os deportistas galegos teñen opcións claras para conseguir catro medallas.
? Rusia firma a paz con Xeorxia impulsada pola UE.
5-Define as oracións compostas por coordinación e exemplos dos distintos tipos.
6- Escribe oracións dos seguintes tipos: predicativa transitiva, outra intransitiva,
unha atributiva, outra reflexiva, unha recíproca e outra impersoal.
7-Conxuga: presente e pretérito de INDICATIVO de: IR, VER, SER, SUBIR.
8- Presente e pretérito de SUBXUNTIVO de: HABER, TER, ESTAR, OBEDECER

9 -LINGUA E SOCIEDADE. Que é una lingua minorizada? Comenta as gráficas ( trátase de gráficas que aparecen no libro de texto na páxina 101)


10- ESCRIBIR BEN : Completa con B ou V:
A miña moto ti__o unha a__aría a causa da forte chu__ia.
Unha multitude de __ol__oretas in__adía os campos próximos á casa.
O a__ogado ía no seu mara__illoso automó__il falando polo mó__il.
Miña a__oa le__a__a na _olsa dous paquetes de a__elás.
Mo__e ese sofá de _im _io que lle teño que pasar a _asoira ao chan do __estíbulo.




PROBA MODELO DA 3ª AVALIACIÓN
1- A LINGUA POR DENTRO:
EXPLICA: Colocación do pronome átono excepcións (pon exemplos). E logo coloca correctamente ?te? ou ?che?:
Quizá__faga ____ unha festa.
Xa ____ dixo ___ que non ____ quería.
____Recitou___ un fermoso poema .
Sempre ____estás ___ a rir de min.
Fernando veu para ____dar ____algo.
____Esperei___ máis de tres horas
Quen ___chamou____ hai dúas horas?

2- OS NOMES DAS COUSAS:
DEFINE OS SEGUINTES ESTADO DO CABELO:
LOIRO:
RUBIO:
ROXO:
ENGUEDELLADO:
MORENO:
TINGUIDO:
CRECHO:

3-A LINGUA POR DENTRO: Subliña os complementos directos,
indirecto e circunstanciais das seguintes oracións e
indica que tipo de unidade as desempeña o CD, CI ou CC.
- As castañas trouxollas o apalpadoiro.
? Os xogadores queixáronse da arbitraxe á federación.
? Nas clases de Física contan poucas cousas.
? Galicia non desexa un apagón dixital.
? A cantante andaluza ten falsas perspectivas de triunfar en Roma.
-Xosé asegura o aprobado no exame de Lingua mañá xoves.
5-Define Suplemento, Atributo e Predicativo
(pon un exemplo de cada).

6-CONXUGA OS SEGUINTES VERBOS:
Presente e Pretérito de INDICATIVO e SUBXUNTIVO de: IR, VER , SUBIR, VIR

7-LITERATURA: Redacta un texto sobre a vida e a obra de PAZ ANDRADE (10 -12 liñas)

8-ESCRIBIMOS BEN Completa CC, CT, C ou T, S ou X onde sexa preciso.
a__ión redu__ión fru__ífero o_Í_eno e_i_encia
inxe__ar di__ado distri__o e_a_erar e_tran_eiría
di__ionario condu__a di__adura e_pare_er e_tender
cole__ión infe__ión prospe__o le_icolo_ía e_trañar
obstru__ión produ__o fi__icio to_icolo_ía e_cavar
redu__o tradu__or reconstru__ión e_pu_o e_tremo




9-Localiza os seguintes recursos: metáfora, simil, anáfora, personificación,
aliteración, antítese e hipérbole. Que rima ten o texto de Rosalía:

Agora cabelos negros
máis tarde, cabelos brancos
agora dentes de prata,
mañán chavellos quebrados;.
hoxe fazulas de rosas
mañán de coiro enrugado.
(Rosalía)

Mira os avós,
antes eran máis grandes,
máis altos,
máis anchos?
pero devecen coma as follas sen zume?
e argallan historias
ó quentaren as mans
sobre a seda dos lumes.




O lobo! Os ollos o lombo do lobo!
Baixa o lobo polo ollo do bosco?

Morrerei eu fremosa no mar maior




10.Explica que significan as palabras subliñadas no himno, e localiza unha personificación no poema de E?????..
P??????. Localiza unha metáfora fundamental para a comprensión do mesmo. Quen fai as preguntas, quen as responde e a quen vai dirixida a resposta.

Que din os rumorosos
na costa verdescente
ao raio transparente
do prácido luar?
Que din as altas copas
de escuro arume arpado
co seu ben compasado
monótono fungar?

Do teu verdor cinguido
e de benignos astros
confín dos verdes castros
e valeroso chan,
non des a esquecemento
da inxuria o rudo encono;
desperta do teu sono
fogar de Breogán.

Os bos e xenerosos
a nosa voz entenden
e con arroubo atenden
o noso ronco son,
mais só os iñorantes
e féridos e duros,
imbéciles e escuros
non nos entenden, non.

Os tempos son chegados
dos bardos das edades
que as vosas vaguedades
cumprido fin terán;
pois, onde quer, xigante
a nosa voz pregoa
a redenzón da boa
nazón de Breogán.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 03-07-2012 08:58
# Ligazón permanente a este artigo
QUE NON TE PILLE COMETENDO UN PRONOMICIDIO!
Deixamos aquí unha pequena indicación a ter en conta para usar correctamente os pronomes átonos e vitando os "pronomicidios":

Os pronomes átonos colócanse normalmente despois do verbo e unidos a el: ( dígocho), pero hai ocasións en que se debe colocar o pronome antes do verbo.

CASOS EN QUE O PRONOME ÁTONO VAI ANTES DO VERBO:

1- Cando vai nunha oración negativa ou desiderativa:
( non te quero, oxalá cho dixesen hoxe!)

2- Cando vai nunha subordinada: (dixo que te amaba).

3- Cando vai nunha interrogativa parcial ou tras un exclamativo:
Quen che preguntou iso?
Como me alegro da túa boa nota!

4-Cando a oración comeza por algúns indefinidos e adverbios: ( alguén mo dixo, seica me falara). Cousa que non ocorre con adverbios como os de tempo e lugar: Mañá achégome alí.

OS PRONOMES ÁTONOS en galego teñen unha certa dificultade, especialmente para os que falan máis galego que castelán ou para os neofalantes. Imos logo darlle un repaso a colocación correcta destes pronomes neste curso, xa que o ano pasado xa os vimos.

Despois do repaso cómpre realizar uns cantos exercicios cos pronomes

Por último neste rápido repaso lembremos de novo o uso do "te" e do "che" e o uso de "llo/lla" e "llelo/llela".
Comentarios (0) - Categoría: GRAMÁTICA - Publicado o 03-06-2012 10:27
# Ligazón permanente a este artigo
REPASANDO DATOS SOBRE VALENTÍN PAZ ANDRADE
Repasemos datos despois de ver a Exposición na galipedia

Logo, escoitemos logo un dos seus poemas máis coñecidos:



NA MATRICIAL GALIZA, SEMPRE TÚA,
que dende a Torre de Hercules ao Miño
un facho acenderá por cada illa,
cando ti volvas polo mare;
de toxo unha fogueira en cada monte,
cando ti volvas polo mare;
dos castros na coroa unha cachela,
cando ti volvas polo mare;
unha loura candea en cada pino,
cando ti volvas polo mare;
o seu cirio de frouma os alciprestes,
cando ti volvas polo mare;
luces de ardora branca en cada mastro,
cando ti volvas polo mare;
un farol mariñeiro en cada dorna,
cando ti volvas polo mare;
veliñas á xanela en cada casa,
cando ti volvas polo mare;
e as pérolas das bágoas derramadas,
cando ti chegues polo mare,
cando ti chegues polo mare...

Valentín Paz Andrade. Pranto Matricial,1955
Comentarios (0) - Categoría: LETRAS GALEGAS - Publicado o 16-05-2012 06:29
# Ligazón permanente a este artigo
O HIMNO GALEGO DE EDUARDO PONDAL
Neira Vilas (Gres, 1928) no seu libro 100 anos do himno galego (Edicións Embora) aclara que a súa achega non pretende ser unha «historia completa», senón o froito das súas investigacións en Cuba -onde viviu 31 anos- sobre as circunstancias que rodearon o nacemento e estrea da composición, así como a súa difusión ata chegar ao centenario celebrado no 2007.
Neira Vilas remarca o papel fundamental do emigrante ferrolán Xosé Fontenla Leal -«home lúcido e apaixonado que amaba a súa patria de orixe, á que lle dedicou de por vida todas as súas enerxías»-, quen primeiro pensou en Curros Enríquez e o mestre Chané para a letra e a música do himno, respectivamente. Pero un enfado entre ambos os dous impediu o proxecto e finalmente serían Eduardo Pondal e Pascual Veiga os autores. A súa colaboración arranca en 1890, cando o poeta lle envía ao compositor Os Pinos para presentarse ao premio para unha «Marcha Regional Gallega» nun concurso musical celebrado no Recreo de Artesanos da Coruña. Non obstante, a estrea non chegaría ata o 20 de decembro de 1907, na Habana, aínda que nos últimos anos hai investigadores que apuntan que o himno debeu de interpretarse en público con anterioridade. No seu libro, Neira Vilas di que «non hai constancia de que a peza fose premiada nin interpretada» no certame de 1890, pero que Fontenla contactou con Pondal e Veiga ante a imposibilidade de contar con Curros e Chané.

Pondal escribiría logo o único himno do mundo, que nós coñezamos, que comeza con preguntas e interrogantes.
Pero que se pregunta o noso himno?, quen fala?

Eduardo Pondal compuxo un logo poema de 10 estrofas no seu libro Queixumes do Pinos. Os galegos da Habana en 1907 procurando unha letra para o que sería o Himno de Galicia escolleron as catro primeiras estrofas deste poema ao que logo poría música Pascual Veiga.

Imos logo descubrir que é o que nos di o noso himno:


OS PINOS

Que din os rumorosos
na costa verdecente
ao raio transparente
do prácido luar?
Que din as altas copas
de escuro arume arpado
co seu ben compasado
monótono fungar?

Do teu verdor cinguido
e de benignos astros
confín dos verdes castros
e valeroso chan,
non des a esquecemento
da inxuria o rudo encono;
desperta do teu sono
fogar de Breogán.

Os bos e xenerosos
a nosa voz entenden
e con arroubo atenden
o noso ronco son,
mais só os iñorantes
e féridos e duros,
imbéciles e escuros
non nos entenden, non.

Os tempos son chegados
dos bardos das edades
que as vosas vaguedades
cumprido fin terán;
pois, donde quer, xigante
a nosa voz pregoa
a redenzón da boa
nazón de Breogán.


BOTEMOS LOGO UNHA OLLADA INICIAL AO LÉXICO DO HIMNO:(exercicio de clase)

- os rumososos:
- luar:
- arume arpado:
- monótono fungar:
- cinguido:
- confín:
- castros:
- inxuria:
- rudo:
- encono:
- Breogán:
- arroubo:
- féridos:
- bardos:
- vaguedades:
- pregoa:
- redenzón:
- nazón:

Unha versión distinta do himno:
Comentarios (0) - Categoría: LETRAS GALEGAS - Publicado o 13-05-2012 15:56
# Ligazón permanente a este artigo
CONCURSO DRAGAL EN MARCHA
Gustouche DRAGAL I ou DRAGAL II? Agora podedes participar nun concurso sobre este libro. Bótalle unha ollada a este concurso para ver se che interesa. As bases páxina oficial de Dragal

Por outro lado, xa estamos lendo, algúns mesmo xa están rematando de ler, o terceiro dos libros que na nosa categoría están nominados para o PREMIO "MARTÍN SARMIENTO" que organizan cada curso as Escolas católicas de Galicia a través dos seus Equipos de Normalización Lingüística. Esta terceira lectura leva por título:
Suso Espada " nota roja", de Francisco Fernandez Naval. O libro está editado pola editorial Everest (Galicia) e presenta unha trama detectivesca.
Comentarios (0) - Categoría: PLAN LECTOR - Publicado o 18-04-2012 17:50
# Ligazón permanente a este artigo
VIOLETA TAMURANA de Andrea Maceiras


VIOLETA TAMURANA de Andrea Maceiras
As fermosas tamura, capaces de provocar bágoas coa súa beleza, son unhas flores únicas que só medran no corazón volcánico da illa de Tamurana, a máis especial das que forman o Arquipélago Perdido. A pesar da vida harmoniosa que durante séculos levaron os habitantes do arquipélago, unha maldición pesa sobre as súas vidas e tamén, sobre a das illas: a súa cor violeta. Por iso, cando uns intrusos de vestienta branca comezan a devastar Tamuranam Pao sabe que, se quere salvala, debe arriscar a súa vida para chegar máis lonxe do que nunca imaxinou.
Na súa procura de respostas, Pao tentará descubrir o segredo máis prohibido, capaz de enfrontar dous mundos, mais tamén comprenderá o valor do coñecemento e o significado da unión e da amizade, gañando o dereito de se atrever a ser diferente e recobrando, finalmente, a maxia da cor violeta.

Esta fantástica aventura é a segunda lectura que realizamos para participar no Premio Martín Sarmiento do presente curso. Un Premio que determinan os propios lectores tras ler en todos os centros de Galicia inscritos nesta convocatoria os tres títulos propostos. Tras das vacacións de Semana Santa abordaremos o traballo da terceira das lecturas.

Unha marabillosa experiencia iniciática e revolucionaria onde a verdade, a solidariedade e o respecto á natureza dos seus protagonistas cobran especial importancia para entender a vida de todos por riba da cor e mesmo das linguas que falen. Pao, Pel, Alen ou o Aleuto son heroes que se atreveron a saber a verdade e foron valentes e ousados ata atopar unha resposta a pesar do esforzo dos Luminosos e dos seus dirixentes por intoxicar a información sobre a realidade do Continente e os colonos.

Terá esta historia algo que ver co mundo no que vivimos nós? Seremos quen de tirar semellanzas coa sociedade na que habitamos?
Comentarios (0) - Categoría: PLAN LECTOR - Publicado o 22-03-2012 19:45
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal

Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0