Warning: getimagesize() [function.getimagesize]: Filename cannot be empty in /var/www/vhosts/blogoteca.com/httpdocs/include/func-blog.php on line 249
Vasoiras de xibarda


    Vasoiras de xibarda


Cartafol literario de experiencias, teimas e inquedanzas
"...E ás doce da noite voan dacabalo de vasoiras de xibarda..."
Contos do Valadouro. XP,IF,ML.
O meu perfil
bercedasorixes@gmail.com
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES
 DESTACADOS

ESCOLLENDO NUNHA ESCOLMA
Andamos no 125 cabodano de Valentín Lamas Carvajal, un autor do que lera, até agora, o celebérrimo Catecismo do labrego, e do que veño de descubrir a Escolma Poética que a Biblioteca Básica da Cultura Galega de Galaxia publicou en 1983.
Para sermos exactos, realicei unha escolla instintiva na devandita Escolma, pois algunhas composicións, aínda gozando de interese, continúan o ronsel enxebrista e laudatorio doutros versificadores coetáneos. No entanto, achei verdadeiras xoias que degustei calmadamente; O falar das fadas pode supor un ilustrativo exemplo.
Encontrarémonos nesta colectánea cunha poesía narrativa, descritiva e mesmo pedagóxica, mais por riba de todo, teremos diante os ollos unha magna lección de etnografía.
Lamas Carvajal coñeceu o solpor do XIX e a rompente do XX, polo que puido asistir a usos e modos que hoxe constitúen materia de documentais e centros de interpretación. Só por iso pagará a pena achegarse a esta escolma poética lanzada pola Editorial Galaxia nos albores da Autonomía.
Unha boa mostra disto que sinalo é A desafío, o poema adicado á improvisación lúdica de coplas, esa tradición coñecida xa popularmente como regueifa.
Non en van, Lamas sería o auspiciador da primeira publicación periódica redactada integramente en galego, tal é O tío Marcos da Portela.
Mais don Valentín, por riba de bo atestador do seu tempo, non deixa de ser un acedo denunciante da situación social e política que lle tocou vivir. O caciquismo e a corrupción reciben nos seus poemas crúas e elaboradas filípicas, do mesmo xeito que critica o escurantismo sociolóxico para loar a ciencia con verdadeiro ímpeto, facendo fincapé, sobre todo, nas doenzas que daquela colidían coa superstición.
Desapareceron as antigas crenzas, no entanto, permanecen as doenzas sociais. Cómpre ler a don Valentín para avergoñármonos un chisco.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 14-06-2021 17:14
# Ligazón permanente a este artigo
AS LETRAS NO COMBATE “ANTIFA”
“Realízate
no traballo
e acouga
a intención
da sabotaxe”

XELA ARIAS. Intempériome

Ao longo da historia, en diversas ocasións os escritores houberon de asociárense en colectivos antifascistas ante a gravidade da situación (Golpe militar de 1936, II Gran Guerra…); actualmente, autores antifascistas encóntranse organizados e activos no Brasil, un lugar onde, como noutras partes do mundo, as formacións involucionistas e reaccionarias accederon ao poder ou pulan por o ocupar.
Nova Galiza fora un “Boletín Quincenal dos Escritores Galegos Antifascistas”, unha publicación auspiciada pola Generalitat de Catalunya entre 1937 e 1938, alarmantemente, oito décadas despois perentoriedades e latitudes cobran vixencia.
Si, presente e pasado parecen darse a man de xeito escabroso, e as solucións, complexas e sibilinas como adoitan nestes casos, pasarán pola autoorganización social e a solidariedade entre pobos.
Non só o fascismo, senón tamén esas vernizadas dereitas que aceptaron as “limitacións” da democracia, fan gala da súa repugnancia á cultura, ao saber e por riba de todo á popularización do coñecemento. Tristemente, Galiza é o mellor exemplo desta fobia.
A fascinación pola ignorancia fai que unha persoa culta sexa considerada perigosa, rara, inadaptada ou cando menos, molesta. No entanto, quen nunca mostrou interese pola cultura pasa por ser un cidadán homologado ao resto, un ser normal para entendérmonos.
A condena social da cultura e dos seus seguidores non está hoxe abeirada na represión, chégalle con banalizar gustos e catalogar como minoritaria ou impopular toda querenza allea aos reality show, aos influencer ou á Champions League.
Non pensemos que aqueles cidadáns ben considerados polos retrógrados han ser necesariamente persoas carentes de formación, non. Eses homes e mulleres que contemplan como superfluas as funcións teatrais, as conferencias, os concertos de música clásica, as exposicións pictóricas… Son, en moitas ocasións, os mesmos que nos asesoran sobre lexislación antes dun xuízo, quen analizan bacterias nun laboratorio, quen imparten clase nun instituto ou quen crean eficaces antivirus para computadores. Velaí o éxito do fascismo e mais das súas irmás menores.
Por iso, como noutras épocas da historia e tal como están facendo os escritores brasileiros agora mesmo, convén que a xente das letras entre no combate antifascista. Porque un bolígrafo, un teclado e un texto, supoñen óptimas ferramentas para a batalla. Non en van, os fascistas ódiannos, afortunadamente.



Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 12-05-2021 17:46
# Ligazón permanente a este artigo
O EVOCADOR FOLE DA EPIDEMIA
De como o xastre Bieito volveu pró Inferno é un relato de Ánxel Fole que ben podería terse escrito hoxe.
Releamos uns parágrafos: “(…) os enterradores e funerarios tiñan moito que facer, coma os médicos, cregos e boticarios” ou “O enterrador (…) non tiña brazos para cavar tanta sepultura”. Si, o autor lugués refírese á epidemia de gripe de 1918, unha evocadísima pandemia desde os inicios do ano pasado, cando o planeta se encolleu traumaticamente.
Nalgúns outros textos presentes en Contos da néboa percibiremos un hálito cunqueirán, no entanto, De como o xastre Bieito volveu pró Inferno é puro Poe.
Contos da néboa é unha obra publicada nos anos ’70, unha época na que o autor (xa no principio da senectude) beberá de moitas máis fontes literarias do que o fixo ao escribir as outras dúas colectáneas de contos, aló nos afastados ’50.
O descoidadísimo galego presente na obra toda propicia un prefacio onde o autor, consciente da masacre lingüística, pide desculpas pola ausencia de criterio á hora do emprego da linguaxe.
Volvendo ao conto da epidemia, o narrador lugués sitúa a acción na “vila de Ferreira”, localización que advirte como “puro convencionalismo”, e nesa misteriosa poboación unha historia tremebunda terá lugar.
Reler a Fole lembroume que Xosé Vizoso Vizoso, o histórico educador alfocés expulsado da docencia oficial como represalia política, tratara a don Ánxel, de quen adoitaba salientar que “era galeguista”.
Mais non é De como o xastre Bieito volveu pró Inferno o meu conto favorito nesta obra, senón O can que sentía saudades, un relato de deliciosa e delicada tenrura.
Sempre cómpre regresar a Ánxel Fole, non só polo particular xeito de contar, tamén pola rica hucha etnográfica que abre ante o lector. E nestes tempos de máscaras e temor ante os descoñecidos, as recreacións deste contista suporán un formidábel bálsamo e mais un necesario baño de tradición de noso.


Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 09-05-2021 11:47
# Ligazón permanente a este artigo
PARA LERMOS NOS NOSOS DÍAS
Vén de se aprobar a nivel estatal unha lei sobre a eutanasia. Eutanasia, este termo de vigorosas reminiscencias helénicas, é unha palabra que non aparece na novela Acabadora, no entanto, non é preciso que a “boa morte” sexa nomeada no devandito texto, pois que o concepto sobrevoa a obra toda.
Contra o que se poida pensar nun primeiro momento, esta obra da sarda Michela Murgia non é unha novela agre nin anguriosa, ou, para sermos exactos, tales ánimos serán proporcionados nas mesmas doses que en calquera outra.
Accabadora (na súa versión orixinal) foi publicada en 2009, e nove anos despois apareceu traducida ao galego no selo Rinoceronte Editora.
Trátase dun texto ben ameno, perfectamente estruturado e puído con man sabia. Debo confesar que había tempo (desafortunadamente moito tempo) que non caía nas miñas mans unha novela encadrábel na alta literatura; endebén, dona Michela obrou o milagre. Non en van, durante o traxecto lector experimentei unha sensación esquecida, ese ímpeto de proceder a unha segunda lectura en rematando a primeira.
Quen goste da tradición, do folclore e dos costumes do rural europeo, atopará nesta novela unha auténtica apoteose da antropoloxía e a etnografía da nosa civilización. A superstición, esa primitiva forma de relixiosidade, goza en Acabadora dun verdadeiro lugar de culto e recreación.
Esta novela de profundo interese fálanos dunha Sardeña labrega e autosuficiente, non moi afastada da nosa realidade máis próxima. Agás polo seu carácter insular, o ámbito descrito (cos seus ciclos naturais e as súas pouquidades) non dista moito do rus dos pobos ibéricos.
Subxace, durante a obra toda, a constatación da sobrevivencia e a perseveranza dun país abandonado polo Estado, pola metrópole, e unicamente recordado á hora de extraer o preciso. No caso que nos ocupa, a cobizada materia prima eran homes para a guerra. Debemos ter presente que Michela Murgia distínguese por reclamar a soberanía para Sardeña.
Non só é unha lectura recomendábel Acabadora pola súa calidade, trátase amais diso, dunha obra ben acaída para os nosos días, uns tempos en que por fin, a lexislación condenou o padecemento.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 03-04-2021 19:09
# Ligazón permanente a este artigo
POLI: INFILTRACIÓN REAL OU TÁCTICA POLICIAL?
Poli (Principal de los libros, 2021), a recentísima obra de Valentin Gendrot, supúxome talvez a lectura máis decepcionante dos últimos tempos.
Anúnciase este traballo como o diario dunha infiltración xornalística na policía francesa, porén, conforme o lector se adentra nos seus telegráficos capítulos, nada rechamante ou inesperado xorde da presunta operación secreta.
Para explicar a miña avaliación da obra deberei referir a teoría do “autogolpe”, tese suxerida por moitos en referencia ao célebre 23-F. Dise que o propio sistema artellou hai corenta anos un estremecemento colectivo, algo co que coutar de vez a arela social con respecto a futuros avances democráticos, estruturais e por riba de todo territoriais.
Como digo, lendo Poli experimentei a sensación de que a suposta infiltración non foi tal, senón unha coidada operación reivindicativa desde a propia institución policial.
Xa na faixa publicitaria da presente edición o propio autor confesa o seu desexo por desvelar dous grandes “tabús”: A violencia policial e os suicidios entre as forzas de seguranza.
Desde o primeiro momento Gendrot salienta a falta de medios dos axentes, a deterioración dos vehículos, a desmoralización xeral dos policías… E si, máis adiante fala de sistemáticos abusos policiais (unicamente describe casos contra poboación extranxeira ou de ascendencia inmigrante) e mais do doado que é hoxe chegar a engrosar as fileiras da policía francesa.
A mención de textos de apoio e mais de estatísticas é continua, impregnando a obra dun recendo a traballo escolar para o lycée. Por outra parte, o intento de transmitir unha imaxe humana e vulnerábel do policía tamén se torna fatigantemente reiterada, chegando incluso a querer xogárnola cun forzado diálogo en que outro axente lle recomenda ao escritor un libro (Le peur a changé de camp, O medo mudou de banda) sobre o terror padecido polos policías ante a súa presunta perda de poder diante os delincuentes.
Chega un momento en que o propio texto, xa absolutamente centrado no desleixo co que a administración pública xestiona os asuntos da police, parece tentar xustificar as actuacións inadecuadas pola frustración e o abandono.
Que queren que lles diga? Paréceme que os excesos policiais reflectidos neste libro, tristemente, resultan comúns a todas as policías do mundo. No entanto, deixaron de analizarse cuestións que no resto de Europa afectan aos diferentes corpos policiais e que non presumo alleas á realidade francesa: Corrupción vinculada ao narcotráfico, connivencia ou condescendencia con organizacións fascistas…
Direino dunha vez, considero que o verdadeiro e subrepticio obxectivo de Poli (Flic na versión orixinal) é dar a coñecer as problemáticas padecidas polos membros dos corpos policiais franceses, nin máis nin menos. Xaora, se esta denuncia pública a disimulamos coa carauta dunha infiltración para descubrir polis ruíns, a manobra resulta perfecta, tamén comercialmente falando.
Coido que desde agora, ademais do poli bo e do poli mao, deberemos desconfiar do poli lareto, un tipo indiscreto, mais, que só conta o que lle convén.
Galiñas serán, pero óleme a can.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 26-03-2021 11:20
# Ligazón permanente a este artigo
DE CANDO SE PODÍA FALAR (ALGO)
Pepe Rei, in memoriam

Hai vinte anos, o xornal La Voz de Galicia ofrecía este titular: Antonio Gala asegura que se carteaba con Bin Laden. Aquela noticia, datada o 29 de outubro de 2001, reproducía certas declaracións vertidas polo escritor nunha entrevista televisiva.
Parece ser que o tal Bin Laden, atraído pola recreación da antiga Al-Ándalus ideada por don Antonio en El manuscrito carmesí, financiara a tradución ao árabe da devandita novela. Aproveitando a entrevista, o autor cordobés ofrecera afirmacións como: “Laden es una persona culta, atractiva, muy bien rodeada” ou “Las culpas no se pueden atribuir a una sola parte”.
Non teño constancia de que a raíz disto Antonio Gala fose chamado a declarar ou sometido a xuízo, nin moito menos encarcerado.
Xa na década seguinte, o mesmo autor considerou oportuno volver compartir a súa visión sobre a realidade árabe. Faríao a través de La tronera, a columna que mantiña no xornal El Mundo.
O 9 de xullo de 2015, nun artigo intitulado Examen de conciencia, don Antonio regalábanos frases deste teor: “Por muchas razones de peso, difíciles de enumerar sin entrar en batallas, yo siempre he preferido el mundo árabe.”. “Los abusos de árabes que no responden a una etiología ni a su configuración física y espiritual, ni a la estricta y dura (sí) respuesta a enemigos sagrados, por debajo o por encima de ellos…”. “La yihad es una forma lóbrega y siniestra de autodefensa o muertes sin piedad”; “¿Osama Bin Laden resultaba incomprensible? Había que conocerlo bien (…) sus equivocaciones el mar las ha blanqueado”.
Reitero: Non teño constancia de que o responsábel destas opinións fose chamado a declarar ou sometido a xuízo, nin moito menos encarcerado.
Non sei até que punto son acertadas, erradas ou consecuentes as devanditas reflexións, o que sei é que Gala as fixo con pleno convencemento e coa única intención de facer pedagoxía, e por riba de todo, de expresar o seu pensamento. Só por iso, ou nada máis e nada menos que por todo isto, considero que non son puníbeis, e por suposto, defendo que tales declaracións fosen televisadas e publicadas.
No entanto, hoxe, dous cultivadores da poesía rapeada sofren os rigores dunha xustiza grotesca que, mentres contempla a fuxida de grandes defraudadores, persegue pequenos xograres.
Dentro de varias décadas, todo isto será analizado coma un sainete propio da “segunda transición” que vivimos sen o saber.
Se traemos esta cuestión a Vasoiras de xibarda é porque o rap, como toda actividade poética, pertence ao ámbito da literatura, e polo tanto os seus expoñentes, independentemente da súa calidade, non deixan de seren escritores. Por outra banda, o episodio que nos serviu para iniciar este artigo de opinión forma parte da historia da literatura.
Agora, permítaseme sobardar durante unhas liñas o cometido da bitácora.
O réxime está a caer e as súas derradeiras convulsións tentan esmagar a evidencia. Un sistema de profunda inspiración medieval (tal é unha monarquía de aberrantes orixes) fende irremediabelmente; as formacións que sostiveron a entelequia e que se nutriron cumpridamente de silencios, complicidades e horrores por contar, ven comprometido o seu futuro debido á crecente frustración social e ás excrecencias ideolóxicas fomentadas por esas mesmas organizacións. Si; algo ben parecido viviuse hai algo menos de cincuenta anos, mais polo visto quedaran asuntos por resolver.
Contemos os días para chegarmos o máis axiña posíbel ao momento de poder falar en absoluta liberdade, de armarlles coplas aos bandidos e de rapear acedas críticas sociais, tal e como se fixo desde tempos inmemoriais a través da improvisación oral, dos cantares de cego ou da lírica popular.
Quen dixo que todo isto non supón unha boa semente literaria?


Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 11-03-2021 11:18
# Ligazón permanente a este artigo
DESCONEXIÓN ENTRE REALIDADE XEOGRÁFICA E NOMENCLÁTOR OFICIAL

“Y esto sucede en el hermoso Valle de Oro, cuando, de no ser la rapacidad de unos y el servilismo e ignorancia de los más, sus habitantes podían, y debían, formar una sola familia de hermanos, siguiendo en esto el consejo mudo, pero expresivo, que indica la configuración topográfica del Valle.”
JUAN ÁLVAREZ. FRANCISCO JANEIRO. A los Hijos del Valle de Oro residentes en la Argentina y en Madrid. (1907)


Desatouse unha pequena polémica estes días atrás pola ocorrencia da veciñanza de Candín, un municipio berciano que saltou aos medios porque, segundo din, desexan mudar o nome do concello polo de Ancares.
Permítaseme un excurso: Candín pertence administrativamente á provincia de León, e as súas parroquias denomínanse Sorbeira, Lumeiras, Espiñeireda, Valouta, etc. Digresión rematada.
A cuestión, é que outras localidades da cadea montañosa dos Ancares rexeitan que un territorio concreto se arrogue un topónimo colectivo. Infinidade de aldeas e numerosos municipios (esparexidos por tres comunidades autónomas!) sábense ancareses, e intúen que ceder o topónimo a uns poucos só traería confusións, tanto para a cidadanía local dentro dunhas cantas xeracións, como para os visitantes desde o primeiro momento. Acontecería que transcorrido un tempo, os naturais do municipio que levase o nome da serra toda consideraríanse auténticos ancareses, en detrimento do resto de habitantes do cordal. Do mesmo xeito, moitos foráneos deixarían de saber que ao visitar O Cebreiro, Navia de Suarna, Ibias ou Fabeiro, xa están coñecendo unha parte dos Ancares.
Mais, o motivo de traer a anécdota a esta bitácora literaria non é o de expresar unha opinión sobre tal cuestión, pois falaremos noutra ocasión da Galiza irredenta ou estremeira, senón advertir sobre os danos que pode chegar a causar un topónimo usurpado ou situado de maneira inadecuada.
Se aquí, neste norte galaico bañado polo Cantábrico e oxixenado feramente polo nordés, ningún concello concreto se denomina O Xistral ou A Mariña, tampouco O Valadouro debería constituír a denominación oficial de ningunha entidade municipal.
A razón non precisa moitas explicacións. A comarca do Valadouro comprende, do mesmo xeito que Os Ancares, varios municipios.
Para expor as argumentacións, igual que para as entender, non é preciso ser xeógrafo, sociólogo ou lingüista, chega con prestar atención a unha realidade que bate de fronte cun nomenclátor tan equívoco como inxusto.
Santa Cilla do Valadouro, a parroquia que nos facilita o acceso á Frouseira, pertence oficialmente ao Concello de Foz, do mesmo xeito que a de Santo Acisco. Sen dúbida algunha, esta última localidade tamén forma parte da planicie valadouresa.
As parroquias por onde discorre boa parte do río Douro pertencen ao Concello do Alfoz do Castrodouro, municipio onde tamén se asentan A Veigadouro e unha parte substancial da Grandadouro, xa que logo, a toponimia achega nocións inequívocas.
Na paremioloxía popular, por outra banda, a mindoniense parroquia de Oirán noméase tamén como lugar aveciñado: Se as penas de Oirán fosen pan, as da Frouseira manteiga e o río Ouro (sic) viño mouro, quen puidera cos do Valadouro!
O feito de que unha parte do val luza a denominación oficial de Concello do Valadouro supón un desatino, un factor que acaba inducindo a erro, xa non só a turistas e visitantes ocasionais, senón aos propios habitantes desta comarca natural.
Se desde O Cadramón ao Pouso todos somos valecos, resulta totalmente antinatural que reduzamos o nome común do Valadouro a tan só dez das súas parroquias.
Por tradición e respectando o topónimo que figura na historiografía documental, o nome do conxunto de parroquias administradas desde a vila de Ferreira sería: Terra Chá do Valadouro.

Imaxe: Adhesivo popular en tempos pretéritos.



Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 01-03-2021 10:34
# Ligazón permanente a este artigo
O SIMBOLISMO DESDE EDIPO A HOXE
Comezarei polo final, recomendando esta obra a todo lector interesado na mitoloxía e a literatura oral, alén diso, os dramatófilos acharán en Alborada de Edipo, de Xesús Pisón (Edicións Laiovento, 2020) un magnífico manual de uso.
Non hai moitas semanas que falamos aquí doutra obra do dramaturgo valadourés, e é que o pasado ano resultou prolífico para este autor namorado da oralidade.
Achegar unha noción sobre este ensaio resulta complexo pola contundencia da obra, posto que non deixamos de estar ante un tratado filosófico en boa parte do texto, e sempre asistidos por un colosal labor de documentación.
Os mitos, coma as narracións tradicionais, non foron anovados desde a fundación da arte de contar (aínda que si alterados e suavizados); personaxes e tramas filtráronse polo xirgo de diferentes civilizacións, pobos e linguas, mais transmitindo sempre a mesma mensaxe, a mesma advertencia, idéntica pedagoxía.
Tal é a conclusión á que nos fai chegar un ensaio onde a materia edípica se revela fundacional, xa non do drama e a oralidade, senón dunha considerábel parte da materia lendaria legada polos predecesores.
Mais, á parte de concienzudas e profundas reflexións, Alborada de Edipo é un libro preñe (coido que resulta a metáfora máis acaída atendendo ao contido), pois que o último apartado ofrécenos un bo feixe de narracións tiradas de diversas épocas e culturas. Cómpre salientar que encontraremos a “versión príncipe” dos relatos,
é dicir, o conto primixenio e non as sucesivas versións edulcoradas para públicos tenros e morais estreitas.
Xa dixemos que estabamos empezando polo final, así que tornemos ao inicio. Encontraremos nesta obra unha fermosa alegoría da máscara, unha aceda crítica ao país de noso, unha avaliación social que acaba alcanzando a todo sector e sensibilidade ideolóxica, unha interesante lectura crítica do Poema de Xilgamesh e por riba de todo, moito simbolismo desencriptado.
E é que a narración tradicional non foi sempre tan concisa e básica como a coñecemos hoxe. As razóns, amais das xa expostas, pode ser que noutrora o receptor (escoitador, espectador) gozaba de máis tempo e ansia por recoller historias.
Desta obra existiu unha semente, un dignísimo ensaio de moito menos contido intitulado Memoria da esfinxe, obra auspiciada en 2002 polos históricos Manuais Casahamlet; o mito de Edipo comezara a ser desentrañado con tento de cirurxián naquela obra. No entanto agora, Alborada de Edipo representa o grande inventario de simbolismos e claves agochadas nos clásicos. Unha boa chave para a aprendizaxe vital.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 15-02-2021 12:04
# Ligazón permanente a este artigo
UNHA CAMIÑADA GALEGA DO ESPINÀS
O feito de difundir que adoito gozar de lecturas en catalán obtivo un inmediato premio: O obsequio de volumes na devandita lingua.
E tal aconteceu durante a pasada celebración do solsticio de inverno, ocasión na que fun agasallado con A peu per Galícia, de Josep M. Espinàs (Edicions La Campana, 2002).
Entre o título e o subtítulo (De la Ulloa a Val de Camba), déixasenos ben claro que estamos ante un libro de viaxes, malia que se trate dunha serie de traxectos executados a forza de camiñadas.
O autor acompáñase de dous amigos, un home e unha muller. Van deténdose en toda taberna tradicional que xurda no camiño, e se lles cadra (o autor faille cadrar acotío), non deixan de falaren coa xente que a andaina lles vai presentando.
Pese a tratarse dunha obra redactada en catalán por un autor de tal nacionalidade, no texto apreciaremos a presenza doutros dous idiomas: O galego e o castelán. O feito de reproducir os parlamentos emitidos orixinalmente en galego resulta unha intrepidez malograda, aínda que a boa intención queda fóra de toda dúbida, pois Espinàs non cesa de gabar, durante a obra toda, as potencialidades da nosa cultura.
As proclamas a prol da galaicofonía (facendo mención da irmandade lingüística co Brasil e con Portugal) son constantes, as críticas ás actitudes pseudocosmopolitas tamén, pese a non deixar de exhalar este texto, por veces, un recendo a esa busca de ancestralidade e tipismo tan dada nos urbanitas. Con todo, esa ansia por recibir un baño de arcaísmo non desloce a narración en ningún momento.
A peu per Galícia é, por riba de todo, un documento do doméstico. O autor fíxase en paisanos, usos, labores e fogares, mostrando ás veces a contrariedade ante a aparición de elementos perturbadores da paisaxe idealizada (granxas industrializadas, individuos procedentes do medio urbano…), mais non deixa de ser unha auténtica guía do visitante (non necesariamente camiñante), xa que nos descobre lugares de interese que moitos galegos descoñecen ou non dan prezado co merecemento preciso. A Espinàs marabillouno, ante todo, o mercat de pedra de Agolada, o carrer dels porxos de Chantada, e por suposto o complexo fluvial de Monterroso.
Houbo de padecer don Josep os célebres monólogos proferidos por anciáns, e con resignación, aturou as chufas sobre triunfos laborais de fillos e parentes, mais toda recolleita a redacta con graza este escrupuloso observador catalán.
O grupo chegado de Barcelona non rexeita nada e aproveita todo, mesmo os sermóns ceibados como terapia por solitarios e rallantiños, pois raras veces se mostra crítico co que o camiño lle depara.
Resulta curiosa a nula mención aos teléfonos móbiles (a viaxe tivo lugar no verao de 2001), e mesmo semella que os tres barceloneses practicaron as rutas sen se dotaren destes aparellos, pois dase o caso de teren regresado á pousada cando un deles se retrasa ou non dá aparecido.
Sobrevoa a experiencia unha mensaxe de complicidade galeguista evidente, como se o autor quixese, non exactamente congraciarse co país, senón axudarlle a espertar, facéndolle decatarse do tesouro identitario que encerra. Non en van, don Josep dá testemuño do coñecemento de numerosos escritores galegos, así como de obras lidas na nosa lingua.
Debemos termos en conta que Espinàs é un experimentadísimo camiñante, posto que ten publicado moitos outros títulos en virtude da súa experiencia viaxeira. Este autor (hoxe nonaxenario) ten percorrido diferentes territorios da península e mesmo unha parte da costa atlántica, pois tamén existe A peu per la Costa da Morte.
En definitva, un llibre molt interessant.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 20-01-2021 11:52
# Ligazón permanente a este artigo
A DRAMATIZACIÓN PISONIANA DA MATERNIDADE
Paréceme que, desafortunadamente, a Erregueté (Revista Galega de Teatro) é unha publicación pouco coñecida fóra dos ámbitos da dramaturxia e a escena, e considero que as institucións do ramo deberían auspiciaren a súa difusión en centros educativos e determinados colectivos culturais (grupos de teatro amador, clubs de lectura…), pois aínda que vai empezar a ser popularizada a través da rede -logo deixará de imprimirse-, é seguro que restan ducias de exemplares sen finalidade concreta en arquivos públicos. Ao fío disto, é proverbial a sona do soto da Deputación de Lugo, un lugar onde, polo que parece, centos de títulos subvencionados pola devandita entidade agardan por un destino que ninguén dá trazado.
Volvendo á cuestión que nos ocupa, a Erregueté deste outono vén centrada nun colosal texto de Xesús Pisón, unha obra de obras intitulada Materna.
Se estivesemos a falar dun texto novelístico diriamos que se trata dunha roman-fleuve, mais no xénero dramático non existe tal concepto, polo tanto, conviremos que Materna é unha sorte de saga vinculada por un lóstrego sensorial, tan animal coma humano, tan racional como visceral: A maternidade.
O leitmotiv desta obra exérceno as sensacións e as actitudes da nai, de diferentes nais como obxecto de observación, en todas as súas vertentes e opcións, deténdose en toda posíbel heterodoxia, diverxencia, perversión ou disxuntiva, mais sempre en torno a esa capacidade inherente ao xénero feminino.
Xa dixemos que Materna dá título a unha obra de obras, a unha riola de monólogos vibrantes e inquietantes (por veces “incómodos”), crus e indefectibelmente sazoados cunha fereza extrema.
A obra comeza con sabor clásico, mais continúa a través dos personaxes ideados por Shakespeare (Ofelia planea sobre a obra toda), a seguir homenaxea a obra cimeira de Mary Shelley, camiñando aos poucos cara á actualidade, remexendo nesa sordidez que todos evitamos, agás á hora de lermos as noticias.
Neste formidábel –cualitativamente falando- e monumental –cuantitativamente agora- monólogo, advertiremos un algo desa linguaxe urbana que nos aproxima a certos submundos. E é que o universo urbano fica retratado maxistralmente no tramo final, feito que non é óbice para que o primitivismo máis rural estoure cun vigor inusitado noutras partes da obra.
Impresiona a peza número 16, o texto onde se recrea con gran fidelidade a fobia de impulsión, no entanto, a número 5 resultoume tremendamente familiar, pois nútrese dun suceso real acontecido na montaña alfocesa. Aviso a lectores incrédulos: Todo o que se conta neste monólogo situado en 1986, é absolutamente real.
Unha anécdota: Recordo a Xesús, hai seis ou sete veráns, procurando información sobre este feito case fabuloso. Estrañamente, tal acontecemento parece ter desaparecido das hemerotecas.
As facetas máis dolorosas ou menos edificantes da maternidade xorden aquí retratadas, delimitando cada parágrafo de Materna.
E agora unha curiosidade: Empréganse en máis dunha ocasión topónimos tirados da área montañesa do Alfoz do Castrodouro, porén, cando é preciso citar un barrio urbano, o coruñés dos Castros xorde como paradigma da cidade.
Ningún lector, independentemente do seu grao de proximidade ou distancia coa maternidade, permanecerá indiferente tras gozar da lectura de Materna.
Rabiosamente recomendábel.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 24-12-2020 18:57
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal

Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0