Avante Galiza!
'Estamos fartos de saber que o povo galego fala un idioma de seu, fillo do latim, irmao do Castellano e pai do Portugués. Idioma apto e axeitado para ser veículo dunha cultura moderna, e co que ainda podemos comunicar-nos com mais de sesenta millóns de almas (...) O Galego é un idioma extenso e útil porque -con pequenas variantes- fala-se no Brasil, en Portugal e nas colónias portuguesas'.

(Castelão - Sempre em Galiza)



Esta web apoia á iniciativa dun dominio galego propio (.gal) en Internet





 SECÇONS
 FOTOGRAFÍAS
 Também ando por:
 PESQUISAR NO BLOGUE
 PESQUISAR EM BLOGUES GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES
 Artigos destacados

Enquisa a Suso de Toro
Na visita que o sobranceiro autor galego Suso de Toro fixo á cidade de Bos Aires houbo de todo: un asistente á conferencia na Universidade de Belgrano (UB) que lle preguntou indignado porque se lle daba por chamar ás súas novelas Land Rover e Polaroid con nomes de marcas comerciais; unha muller que quixo saber que facer cun neto que non quería xogar ao fútbol cos compañeiros (o autor, minutos antes, dixera que era escritor porque se lle daba mal o xogo coa pelota dende rapaz); preguntas incómodas dos rapaces do colexio Santiago Apóstolo ("Por que sempre escribe cousas tan terríbeis?"); e unha emoción que lle quebrou a voz dúas veces durante unha presentación na Federación de Sociedades Galegas.

Convidado pola Secretaría Xeral de Emigración da Xunta, Suso de Toro chegou o mércores á capital arxentina e pola noite dese mesmo día foi o protagonista dunha conferencia no Teatro Castelao do Centro Galego de Bos Aires. Ao día seguinte ofreceu un percorrido pola súa carreira literaria diante dunhas 80 persoas integrantes do Instituto de Estudos Galegos da UB. E, no remate da visita, falou de galeguismo e galeguistas, de Galiza e da Arxentina, de política e de emigrantes, de libros e de literatura na Federación de Sociedades Galegas.

Ademais, fixo tempo para unha enquisa para o Diario Cultural da Radio Galega e Vieiros na que asegurou que a súa última novela, Home sen nome, foi afogada pola crítica e que tivo con ela un problema de recepción porque os españois so queren obras compracentes ideoloxicamente. Dixo que comeza un tempo de revisión do sistema electoral e da participación dos galegos da diáspora e asegurou que, así como están as cousas, é un atentado contra a democracia. Finalmente, falou da construción das identidades nos tempos que corren e desexou "ter novas xeracións de persoas que -dende calquera parte do mundo- queren ter un lazo con Galiza por lealdade á súa historia persoal, pero tamén por orgullo e alegría".


Enquisa de Vieiros:

Vieiros: Fai poucas semanas refería vostede nun artigo publicado en Vieiros a un novo concepto de cidadanía non pechado ao territorio. É posíbel pensalo na Galiza actual?
Suso de Toro: O problema é que o tema da emigración estivo alí pero non estaba verbalizado, era algo persoal, era algo económico (porque tiña relación coa economía das familias e tiña relación con como solucionou a Galiza os seus problemas sociais, históricos e económicos), pero era vivido como algo particular, sobre todo a emigración americana, que non existía socialmente. Logo, estaba na retórica do galeguismo, na memoria do galeguismo, pero era unha retórica simbólica.

Con todo, dende que chegou a democracia, dende que se creou un goberno galego, e sobre todo dende que Manuel Fraga Iribarne comprendeu que o que alimentaba o poder político nunha democracia son os votos, dende ese momento buscou unha canteira de votos que fixesen que o seu poder político fora perpetuo. Entón foi que contemplou a emigración. Non o sei (pero podo incluso crer) se hai un aspecto de sinceridade pola súa experiencia como fillo dun pai emigrante. En todo caso, dende logo, houbo un aspecto de utilización cínica e perversa da situación histórica da emigración e da manipulación dunha parte da xente da emigración para conseguir un almacén de votos que era utilizado para perpetuarse no poder.

E iso creou tamén unha nova aparición da emigración na conciencia da sociedade galega dun novo modo: un modo que era, por un lado, unha evidencia (os galegos existen fora de aquí); e doutro lado, a emigración en América é un problema para a democracia porque está sendo utilizada para perverter a vida cívica do país. Eu creo que nestas últimas eleccións aínda se mantén máis ou menos o mesmo. O que ocorre é que en vez de ser unha forza política a que recorre a métodos clientelares de captación de votos realmente indecentes, están sendo todas as forzas políticas. Eu creo que vai cambiar, creo que na axenda política está que se regularice doutro modo o asunto do voto.

Unha segunda parte da resposta refire a que agora ponse sobre a mesa un tema novo e completamente contemporáneo, que é a identidade. A identidade das persoas é o tema mais moderno en todas partes: en Nova York, en Francia, en Inglaterra. Estase revisando a idea de cidadanía e estase resituando o compoñente de pertenza emocional, e revisando se é lexitimo ou non. Entón, o que está a ocorrer cada vez máis é que hai cidadáns dun Estado que desexan conservar dun modo regulado a súa relación con outra patria, nación ou comunidade. E iso é algo absolutamente contemporáneo e vai selo cada vez máis, porque cada vez máis as urbes e cidades modernas están feitas de persoas que veñen doutro lugar.

E hai unha cousa bonita, que é que antes a xente tiña que negar o mundo do que procedía para integrarse na ideoloxía ríxida do Estado-nación. Hoxendía, afortunadamente, as nosas identidades son máis complexas, son máis individualistas, son máis libres. Temos que regularizar isto e comprender ademais que, se somos quen de trasladar ao mundo unha nova imaxe de país, unha nova Galiza que está nacendo, viva, bonita, atractiva, moderna, iso vai ser un banderín de enganche para moitas persoas que viven noutro país pero que queren ser parte desa Galiza. A min gustaríame ter novas xeracións de persoas que quixesen seguir sendo norteamericanos, brasileiros, franceses, arxentinos, e ademais diso que queiran ter un lazo con Galiza por lealdade á súa historia persoal, pero tamén por orgullo e alegría, porque é algo bonito, do que se sintan orgullosos.


V.: Home sen nome é unha novela inquietante para os que vivimos en países cunha historia de violencia contra os cidadáns. Estaban os lectores españois en xeral e galegos en particular preparados para unha novela protagonizada por un verdugo falanxista?
S. d T.: Non. Tiven un problema de recepción clarísimo con esta novela. En primeiro lugar, coa crítica española, que a puxo ben (con excepción dun crítico dun diario que tiña unha campaña contra min e que se negou a facer o comentario da novela) pero co que tiven un problema: das catro cabeceiras so dúas aceitaron concorrer á presentación. É dicir, cousas que non me ocorrían dende hai anos. Entón, en Madrid topei con quen a ignorou, tamén houbo algunha cabeceira que se negou a asistir á presentación pero que logo dedicoume unha páxina enteira a toda cor e cunha foto miña enorme e debaixo unha recensión demoledora da novela e do autor.

E topei con recensións que foron moi favorábeis, nas que expresamente se recoñecía a enorme ambición literaria da novela, nas que dicían que estaba a altura do desafío, e nas que a continuación podíalles máis unha cousa preexistente na que expresaban toda unha serie de pegas estéticas, anímicas, políticas... A que atribúo isto? Pois a dúas cousas: a primeira é que amólalles verdadeiramente, desgústalles que unha novelística de moita ambición veña da literatura galega, é dicir, que non hai escritores españois neste momento que fagan desafíos literarios desa envergadura. Iso é evidente, altera a centralidade no mapa literario español. Por un lado, recoñecen a evidencia dun texto moi ambicioso e cargado de intencións literarias, máis a continuación non poden aceptalo e reaccionan. Iso por un lado.

E logo, por outro lado, tiven reproches porque aparece alí Torrente Ballester representado con un papel de fascista moi activo nos días máis terríbeis e, por outro lado, porque o libro nos obriga a ver que alí houbo unha xente que foi asasinada e outra xente que escapou, e os que ficamos alí, os que estamos hoxe alí, somos fillos dos que mataron ou dos que achantaron e non hai máis. E dicir, coa novela o que pretendín foi tocar dous tabús: o primeiro é o nome dos verdugos, eu na novela dou nomes dos asasinos. Por outro lado, ademais, dicir o evidente que é que fronte a compracencia en ser vítima (toda a sociedade española, a xente benpensante de esquerda di que somos todos vítimas) eu o que digo é que alí todo o que sobreviviu tivo que corromperse.

Esa é a verdade das nosas vidas, das nosas familias. Eu tamén o xustifico porque houbo que sobrevivir, máis ao mesmo tempo a novela é moi incómoda porque obriga a dicir: "Si, si, os asasinos están aquí, seguen entre nós e calquera de nós pode ser fillo dun asasino". E en segundo lugar, é que se non es fillo dun asasino, es fillo dunha vítima dos asasinos que achantou, de alguén que se humillou. E iso é moi incómodo. Entón, tiven un problema de recepción coa miña novela. É, probabelmente, a máis ambiciosa literariamente, pero foi afogada. Alí son aceptadas as propostas que no fondo son compracentes ideoloxicamente: "Que vítimas somos, pobres de nós, canto asesino anda por aí". Xa está ben! Ese punto de vista é, no fondo, conservador, porque non obriga a afrontar a realidade do que foi. Somos unha sociedade construída polos vencedores.


V.: Hai libros que son escritos nun tempo para lectores dun tempo por chegar. Pode ser o caso desta novela?
S. d T.: Pois se é así, será á forza. O meu libro era con vontade de intervir, eu sabía que era un libro que tocaba un tabú porque eu tiven moita preocupación cando o escribín. En principio, por documentarme, por pesquisar o nome dos asasinos. E en segundo lugar, polas consecuencias: eu vivo nunha cidade e son conveciño dos fillos e netos dos asasinos que non queren ver os seus nomes e apelidos alí. Entón, era unha decisión moi dura, e eu xa estou afeito, xa tiña demasiados conflitos abertos en moitos aspectos. Foi para min dicir: "Vou meterme tamén nesta lea".

Pero pasa que eu entendo a literatura dun modo moi radical en moitos sensos e tamén dende o punto de vista social: creo na capacidade de intervención da literatura, creo no poder da palabra, e pensei que esta novela -sinceramente- era un acto non só literario senón un acto de forza social, pensei que xeraría un debate. Pero non. Foi afogada. Danse na Galiza sete ou oito premios a libro publicado e nin un foi para ela, para min é moi elocuente de que é unha novela que molesta. No caso da crítica galega é que molesta ao lector porque o obriga a interrogar e a interrogarse a un mesmo. Á parte da perturbación psicolóxica que provoca, as preguntas sobre a identidade, sobre a condición humana e sobre o do que é capaz esa condición humana, é que non é nada compracente coas vítimas. Entón, o que lle vai á xente é retratarse na figura da vítima, pero iso para min é reaccionario.
Comentários (3) - Secçom: Cultura - Publicado o 04-06-2007 19:28
# Ligaçom permanente a este artigo
O Couto Mixto
Unha República entre dous reinos, un lugar cheo de singularidades históricas e culturais, un símbolo da conexión entre a Galiza e Portugal. Asi é o Couto Mixto, un enclave de tres aldeas que durante séculos funcionou coma unha República Independiente, na fronteira galaico-lusa.

O Couto Mixto estaba constituído polos lugares actuais de Santiago, Rubiás, e Meaus, tendo unha superficie aproximada de 27 quilómetros cadrados. Na actualidade Santiago e Rubiás pertencen ó Concello de Calvos de Randín mentres o de Meaus pertence a Baltar.

Atópase entre dúas cadeas montañosas, a do Cebreiro e a de Larouco Pena. Unha lenda conta que os veciños da zona protexeron unha vez a unha fuxitiva princesa preñada, que deu a luz no Couto. Cando ela chegou a raíña otorgoulle grandes privilexios aos seus protectores. O neno foi San Rosendo, fundador de Celanova e Bispo de Mondoñedo. Nos mellores tempos documentados, a poboación no Couto chegou ao millar de habitantes; malia que hoxe tan só haberá unha cuarta parte, e a maioría de idade avanzada.

A orixinalidade do enclave foi que mantivo unha organizazón de seu, desvencellada tanto da Coroa Portuguesa coma da Española.

Así, as pequenas aldeas conformaron un territorio autónomo, unha pequena ?república? que se rexía polas disposicións dos veciños, comerciaba ceibemente e non dependía na práctica nin de España nin de Portugal.

Un xuíz, ou xefe político, elexido polos veciños, constituía a máxima autoridade de goberno, administrativa e xudicial, auxiliado por tres homes de cada aldea (chamados ?homes de acordo?) e un vigairo de mes, o axente executor. Os homes de acordo posuían cada un unha chave, e as tres xuntas abrían a arca na que gardaban os documentos oficiais. Esta arca gardábase nun dos tres pobos, e para abrila debíanse reunir doce homes máis os tres gardiáns das chaves, un total de cinco por pobo.

Ao carecer dun señor feudal, evitouse que o embrión de Estado se cohesionase, polo cal hoxe non figura nos mapas. Nembargantes, mantivo durante séculos esta independenza de facto, que lle daba privilexios como non contribuir con homes a ningún exército, practicar un comercio ceibe sen dar contas a ninguén, polo chamado Camiño Privilexiado (un camiño inmune á acción dos gardas da fronteira, que comunicaba o Couto coa vila portuguesa de Tourém, atravesando terras galegas de Randín nun percorrido duns seis quilómetros que aínda hoxe se conserva). Recoñecían o dereito de asilo para fuxidos da xustiza hispana e lusa, e tiñan liberdade para cultivar tabaco e outros productos, cultivos que nos países veciños estaban fortemente controlados.

Cando no 1868 se rematou esta situazón, o lugar foi un nudo de contrabando, traendo tabaco, menciñas, xabrón, azucre, bacallau e sal de Portugal, e en sentido inverso desenrolouse un curioso tráfico de calzado. Os portugueses entraban no Couto cos seus zapatos máis vellos, compraban uns novos a bo prezo, e volvían a pasar a fronteira, previo abandono do calzado vello na cuneta. Ningún garda fronteirizo puido nunca reprocharlles nada. Este contrabando estivo arraigado até ben entrados os sesenta.

Dende hai anos, un grupo de veciños quere reviví-la zona e lembrá-lo pasado histórico das tres aldeas. Celebran para iso un festival a mediados de xullo, unha cerimonia na que lembran o protocolo dos tempos históricos. Malia que seña difícil algo de recoñecemento actualmente, os veciños conseguíronno recentemente, cando Portugal instalou uns muíños eólicos na serra de Larouco, fronteiriza coa Galiza. Pero dous destes muíños estaban en terreos de pastos comunais do Couto, marcados cun pedrón coas iniciais C.M. Denunciada a situazón, Portugal recoñeceu o erro, e agora paga uns 6000 euros anuais en concepto de aluguer.
Comentários (2) - Secçom: Cultura - Publicado o 02-06-2007 12:40
# Ligaçom permanente a este artigo
Pasa a ponte!!!

Durante todo o día de hoxe, venres 1 de xuño, estarase a emití-lo programa Ponte nas Ondas.

Entrade na páxina Ponte nas ondas e desfrutade en directo dende a vosa computadora desta fantástica experiencia de unión cultural de tódolos galegos... os galegos da Galiza e os galegos de Portugal.

Poñédevos nas ondas!!


E... Pasade a Ponte!!
Comentários (0) - Secçom: Cultura - Publicado o 01-06-2007 15:38
# Ligaçom permanente a este artigo
IV Festival de Cans
O xoves 24 comeza a IV edición do Festival de Cinema de Cans, aldea do concello do Porriño. Durante tres días, proxectaranse en alpendres, galpóns e adegas as mellores curtametraxes do país. Pero non só iso: o festival tamén conta con música e festa: Víctor Coyote e Pablo Novoa, Os Bravos de São Vicente, The Ellas, The Turres Band, Toni Lomba e Elio dos Santos e os Festicultores.

Este festival, xorde como contrapunto ao glamour de Cannes, que coincide cronoloxicamente co do Porriño. Pero en Cans, en lugar de limusinas, as estrelas do cine e os espectadores viaxan en chimpibuses, e as alfombras vermellas esténdense polos carreiros.

Aínda que dende comezos de maio xa se foi abrindo o apetito cinematográfico da xente do Porriño con proxeccións do Canódromo, no Centro Cultural Municipal, e coa festa do cine, a pasada fin de semana nos locais de Espazo Noite, o festival ábrese este mércores 23 á noite cun pase especial para os veciños de Cans no baixo do Bar Moncho.

O programa completo do evento, que se desenvolve o xoves no Porriño e o venres e o sábado en Cans, pódese consultar na web do festival.
Comentários (5) - Secçom: Cultura - Publicado o 23-05-2007 18:21
# Ligaçom permanente a este artigo
História dos nomes na Galiza
Hai uns anos, ser filho primogénito levaria-te a chamar-te Primitivo. No caso de nascer de pé a tradiçom faria-te carregar com Agripina. Nomes praticamente em desuso ou esquecidos, mas que conformam parte do nosso legado histórico e cultural.

O tempo tamém passa para a onomástica, os nossos nomes, essa etiqueta que marca grande parte da nossa identidade e na que quase nunca intervimos. Ainda que muitas vezes o herdemos da família, como quem herda a roupa dum irmão maior, as modas e a história tamém deixam a sua pegada nos nomes próprios ou antropónimos.

Da desapariçom de nomes como Johan e Tareija, enormemente comuns até o século XV, encarregaram-se os Reis Católicos. A ?doma y castración? aplicada polos monarcas atopa na Igreja o aliado perfeito para castelanizar os nomes. Durante séculos, as formas galegas suprimem-se dos registros, mas sobrevivem na fala da gente, o que explica que Xan e Tareixa cheguem aos nossos dias.

Segundo o catedrático de Historia da Galiza Xosé María Lema Suárez, os curas tiverom muita responsabilidade na desgaleguizaçom de nomes e apelidos. Este professor analisou todos os nomes masculinos registrados na paroquia de Berdoias (Vimianço) nos últimos quatro séculos, realizando o que el considera umha ?cala histórica na onomástica de Galiza?.

Nomes de ricos
A situaçom actual, na que os pais tenhem protestante quase absoluta para decidir os nomes dos cativos é bem recente. Até o último terço do século XX a religiom tinha um papel fundamental. O santoral era o provedor de nomes e a eleiçom devia contar com o veredicto favorável do cura. O ?Dicionário dos nomes galegos? recolhe o caso dum cura betançeiro que se negava a baptizar a filhos de labregos con nomes como Maximiliano ou Luciano, por serem próprios de ricos. A escolha ficava reduzida ao abano clássico dos José, Andrés ou Antonio.

Numha entrevista que lhe fez Carlos Casares, Ánxel Fole mencionava a um crego de Quiroga (Lugo) apaixonado pola cultura romana, que impunha nomes como Rómulo ou Lucrecia. E a mediados do século XIX Berdoias sofreu um ?boom? de Simóns provocado por um frade demasiado orgulhoso do seu nome.

Mais alá dos caprichos persoais, a eleiçom estivo sujeita durante muito tempo à enorme carga moral que invadia à sociedade. Assi, Bonifacio, Cucufate, Tiburcio ou Emeterio convertiam-se nos ?nomes estigma? impostos aos filhos de solteira, umha sorte de ?pecado original? que ficava como herdança para toda a vida.

Pais ?viciados?
No 1939, acabada de instaurar a ditadura franquista, proíbem-se por decreto os nomes ?exóticos ou extravagantes? empurrando aos pais ?viciados? a cambiá-los por outros legais. Os Lenin, Octubre ou Libertad, surgidos no breve espaço da II República, devem ser substituídos em pouco mais dum mês por outros amparados polo Santoral. A influência da ditadura nota-se tamém nas nenas chamadas África, virgem à que se encomendara o Generalísimo ao inicio da Guerra Civil.

Com os anos setenta e oitenta chega o aperturismo político que traz um sopro de ar fresco. A televisom entra na casa dos galegos acompanhada de novos referentes culturais e começam a aparecer as Ana Belén, Marisol, Karina ou Cristal.

A Suelen galega deve agradecer-lhe o nome à "Sue Ellen", protagonista da serie ?Dallas?, ao igual que as Alexis nascidas ao fervor de ?Dinastía?. Nos 80 popularizam-se as Vanessas -nome da filha de Manolo Escobar- e o inglês vai-se colando pouco a pouco fruito da globalizaçom cultural. Mesmo se dam adaptaçons fonéticas e gráficas curiosas como Maicol (Michael) ou Brayan (Brian).

Nos últimos anos parecem regressar os nomes curtos e singelos, com um ressurgimento dos nomes galegos tradicionais recuperados da riqueza patrimonial como Uxía ou Brais e doutras línguas peninsulares, como os bascos Iker ou Itziar.

Comentários (3) - Secçom: Cultura - Publicado o 22-05-2007 18:39
# Ligaçom permanente a este artigo
© by Abertal
"Se aínda somos galegos é por obra e gracia do idioma"
(Castelao)


Apoiamos a Candidatura do Patrimonio Inmaterial Galego-Portugués


Creative Commons License
Esta obra está licenciada sob uma Licença Creative Commons.



Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0