Avante Galiza!
'Estamos fartos de saber que o povo galego fala un idioma de seu, fillo do latim, irmao do Castellano e pai do Portugués. Idioma apto e axeitado para ser veículo dunha cultura moderna, e co que ainda podemos comunicar-nos com mais de sesenta millóns de almas (...) O Galego é un idioma extenso e útil porque -con pequenas variantes- fala-se no Brasil, en Portugal e nas colónias portuguesas'.

(Castelão - Sempre em Galiza)



Esta web apoia á iniciativa dun dominio galego propio (.gal) en Internet





 SECÇONS
 FOTOGRAFÍAS
 Também ando por:
 PESQUISAR NO BLOGUE
 PESQUISAR EM BLOGUES GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES
 Artigos destacados

Existe o dereito de ignorar o idioma galego?
Calquera persoa que teña unha idea lixeira da historia deste país, sabe que a lingua galega foi proscrita do sistema educativo desde tempos inmemoriais, unha proscrición que impuxo unha pesada lousa discriminatoria sobre a maioría do pobo. Cando comezou a corrixirse esta inxustiza? Nos anos 70, o Ministerio de Educación deu en admitir que se ensinasen as linguas vernáculas nos centros oficiais, de xeito voluntario e fóra do horario oficial. Ao longo dos anos 80, coa transición democrática e os primeiros pasos da autonomía, o ensino da lingua e a literatura galegas foise xeneralizando nas escolas e institutos.

Na segunda metade desa década artelláronse tímidas medidas que contemplaban a súa utilización como lingua vehicular nun número reducido de materias: por primeira vez, falábase xa non de ensino do galego, senón de ensino en galego. Nos mediados dos anos 90, a Xunta de Galiza promulgaba un decreto que supuña a extensión do seu uso a un terzo do currículum nos ciclos educativos preuniversitarios. Finalmente, neste curso, a Consellaría anunciou que vai aprobar unha norma que disporá a utilización do galego ata a metade do horario lectivo.

GALEGUIZACIÓN DO ENSINO: AVANCES E RESISTENCIAS

Ata o de agora, a lentitude do progreso na implantación do galego viña en certa maneira compensada polo asenso xeral e a aceptación pacífica dos pasos que se foron dando. Pero tamén é certo que practicamente desde que comezou este proceso se ergueron voces denunciando a imposición do galego, que tiveron unha acollida. Non é menos certo que, ao mesmo tempo, tanto colectivos cívicos como expertos viñeron denunciando, con base en estudos sobre o terreo, a existencia de amplas zonas de sombra no cumprimento das previsións legais, que se localizaban fundamentalmente no ensino medio e nos centros de xestión privada. Pode que a opinión dalgúns pais pesase na actitude refractaria desas bolsas de resistencia (máis ben pasiva) cara ao galego, pero a renuencia proviña máis ben das direccións dalgúns centros e de determinados sectores do profesorado.

No caso dos docentes que refugan o uso do galego nas aulas, adoita evocarse a liberdade de cátedra: ninguén pode obrigar un/ha profesor/a a utilizar nas aulas unha determinada lingua. Este argumento é insustentable, pois o profesorado cumpre unha función de servizo público, e debe cumprila nos termos establecidos pola normativa legal. Sen dúbida, un proceso de cambio desde unha situación de predominio excluínte dun idioma (o castelán) fundado na marxinación doutro (o galego) a unha situación de progresiva promoción do idioma postergado, presenta dificultades inevitables, sobre todo para os escolantes.

O PROFESORADO: FACILIDADES E MOTIVACIÓNS

O profesorado ten que dispor de tempo para adaptarse e a administración debe ofrecerlle a posibilidade e as maiores facilidades para obter a suficiente capacidade na segunda lingua. A prudencia aconsella que as autoridades educativas actúen coa maior flexibilidade, atendendo as situacións particulares que poden xustificar un tratamento excepcional, e sempre co maior respecto polas leis e os dereitos individuais. Pero unha cousa é a prudencia e outra moi distinta é o desleixo, que acaba por abrir a porta á irresponsabilidade, e torna as leis en papel mollado.

Na realidade, para unha boa parte de docentes reacios, o problema reside sobre todo na falta de motivación, que pode obedecer a diversas causas, en parte comprensibles: desde que non se saben explicar ben as razóns que xustifican a política de galeguización do ensino, pasando pola carencia de incentivos, ata a simple comodidade, que convida a seguir coa rotina. Sen dúbida, correspóndelle á Xunta e aos líderes políticos actuar con intelixencia, ofrecer explicacións convincentes, motivacións axeitadas e recursos suficientes que faciliten a incorporación do profesorado ao galego.

Hai que dicir que ata agora se bota en falta unha política minimamente articulada neste sentido. Tamén se teñen cometido erros de vulto, sobre os que algún día voltaremos. Así e todo, a maioría do profesorado atinxido, que cumpre a lei (por convicción ou por responsabilidade), conseguiu acompañar o proceso grazas ao seu propio esforzo, e moitas veces con grande xenerosidade.

Pola banda do corpo docente, para cumprir a legalidade neste punto non fai falla sentir un compromiso ou un afecto especiais cara ao idioma galego: abonda cun mínimo de profesionalidade. É certo que o emprego nas aulas dun idioma antes non utilizado lles esixe un sobreesforzo, maior para os que menos o saben. Pero o primeiro que teñen que ensinar os profesores aos estudantes é que aprender esixe empeño: moi mal exemplo dan os que renuncian a saber o galego porque se negan a facer o esforzo correspondente. Canto aos argumentos de tipo ideolóxico (sobre os que de contado tornarei) abonda con sinalar de momento que os ensinantes, por ética profesional, deben coidarse moito de que as súas crenzas persoais, por lexítimas que sexan, interfiran negativamente na formación dos seus alumnos.

CAPACITACIÓN LINGÜÍSTICA E CONVIVENCIA

Pero o argumento maior contra a galeguización consiste en que a opción lingüística é cuestión de liberdade individual: "Que os galego-falantes, se ese é o seu desexo, teñan garantido un ensino en galego; e reciprocamente os castelán-falantes". Esta posición responde a unha radical incomprensión do modelo de convivencia lingüística que deseña a lexislación vixente, convivencia que constitúe un dos piares da nosa democracia. O galego (igual que o castelán) non é lingua oficial da parte da Galiza que o fala, é idioma oficial do país. Non é concibible o mantemento dun mínimo de cohesión social e de sentido de pertenza compartida a un país se cada grupo lingüístico se aconchega en si mesmo dando as costas aos demais.

Por desgraza, esa é precisamente a actitude que, cunha irresponsable curteza de miras, se está a fomentar na España central monolingüe: o galego, o catalán, o eusquera... son cousa dos galegos, cataláns, euscaldúns, non dos castelán-falantes. Este asunto hanos dar azo a unha reflexión futura, deixemos arestora dito que as consecuencias desa actitude son visiblemente funestas e no futuro non distante poden revelarse catastróficas.

En todo caso, a devandita non é a situación das periferias bilingües. Ninguén pode negar aos cidadáns e cidadás en formación deste país, hoxe estudantes dos nosos centros educativos, o dereito a aprender o galego. E non se trata só dun dereito teórico, pois no futuro previsible ese coñecemento vailles resultar útil, se non imprescindible, para desenvolvérense social e profesionalmente en Galiza. A única maneira de facer efectivo o principio de cooficialidade é conseguindo que a xeneralidade dos habitantes da nosa comunidade saiban manexar as dúas linguas a un nivel minimamente operativo, e iso esixe unha presenza maciza do galego no sistema educativo.

En Galiza non existe o dereito de ignorar o galego, como se este idioma fose cousa exclusiva dos que o usamos habitualmente. Os que se organizan para combater a galeguización do ensino están a facer un fraco favor aos estudantes e a propor un derroteiro que só pode conducir este país cara á desfeita.


Un artigo de Henrique Monteagudo.
Comentários (2) - Secçom: Língua - Publicado o 17-06-2007 20:30
# Ligaçom permanente a este artigo
O goberno asturiano rexeita a promoción do galego
O xefe da Oficina de Política Lingüística de Asturias, Ramón d'Andrés, di que toda iniciativa allea ao seu goberno está "fóra de lugar".

O proxecto consensuado na Cámara galega aposta precisamente por deseñar propostas que se desenvolvan a través de acordos e convenios cos gobernos de Asturias, Castela e León e Estremadura. Nesa liña e atendendo ao acontecido en ocasións anteriores, a maior receptividade aínda que non exenta de moitos obstáculos, estaría no executivo castelán-leonés. Dende Estremadura xa responderan hai un ano e a un convite parecido cun agresivo e pouco diplomático comunicado. Naquel texto, o goberno Ibarra afirmaba que "la Junta de Estremadura rechaza las fantasiosas premisas sobre las que se asienta el delirio imperialista de los nacionalistas gallegos".

O xornal asturiano La Nueva España faise eco este xoves da resposta desde Asturias ao consenso dos parlamentarios galegos. Así, o xefe da Oficina de Política Llingüística de Asturias, Ramón d'Andrés, subliña que as competencias nesta materia "correspóndelle ao Principado" e critica a proposta de iniciativas "alleas á administración rexional". "Na zona do Eo-Navia fálase galego-asturiano ou fala", afirma D'Andrés. Ao respecto dunha posíbel proposta formal dende a Xunta de Galiza no sentido en que acordou o Parlamento galego, D'Andrés non se pronuncia de momento e asegura que ese tipo de convite "nunca se produciu" e que agora mesmo "non consta ningunha comunicación oficial das institucións galegas en relación con ningunha medida de política lingüística institucional".


A este indivíduo non lle viña mal informarse un pouco...
Comentários (2) - Secçom: Língua - Publicado o 14-06-2007 20:19
# Ligaçom permanente a este artigo
Tan Gallego como el Gallego
Unha xornalista galega, Elianinha, enquisou a unha portavoz da plataforma Tan Gallego como el Gallego.

A plataforma Tan Gallego como el Gallego agrupa a pais e mestres de ensino primario, secundario e universitario, descontentos co Plan de normalización lingüística que segundo eles ?busca la expulsión del castellano de la enseñanza?.

Dende a súa web afirman que ?En este momento parece que si no hablas gallego no adquieres la condición de tal, digamos que eres un gallego de segunda. Los que somos gallegos, o simplemente vivimos aquí, y nos expresamos en español o en ambas, reivindicamos nuestro lugar en primera línea?. De momento levan recadadas arredor de 12.000 sinaturas contra o decreto que regula que polo menos a metade das clases deben impartirse en galego.

Fala cunha das súas portavoces, mestra de matemáticas que dá as clases en galego, que non é a súa lingua habitual, polo que afirma sentirse discriminada. Prefire non dar o seu nome porque, segundo di, ?teme represalias por parte dos seus compañeiros de traballo?.


Con que obxectivo naceu Tan Gallego como el Gallego?
Tememos que se sigan impartiendo las clases en un idioma que no es el propio para muchos niños. Estamos a favor de la libertad de idioma, nunca en contra del gallego. Lo negativo es el sobreesfuerzo de la traducción. Es inútil si el objetivo es que aprendan la materia. Para aprender el idioma gallego ya hay una asignatura.

Es muy importante que la gente sepa que el 50% de las materias no es tal: es el 50% de las materias básicas. Son la parte de lengua gallega, naturales y matemáticas, que ocuparían más de la mitad del horario lectivo.


Logo criticades o sistema de cotas para o galego no ensino?
La cuestión es que nos están imponiendo un idioma, pero entonces que lo digan claro: es una inmersión. Están tratando de que en Galicia haya un solo idioma. Hace poco nos escribió un padre de Ordes muy preocupado porque la enseñanza de su hijo es toda en gallego, y no sabe cuándo va a acceder al castellano.

Pero que consecuencias cres que pode ter que as materias se impartan en galego, e non en castelán?
Mis primeros pasos en lengua gallega fueron con 20 años, me expreso mejor en castellano que en gallego, igual que los niños a los que imparto matemáticas: estamos haciendo una representación. Además, al llegar a casa tienen sus libros en gallego. Tienen derecho a hacer el examen en los dos idiomas, pero es algo que tienen que pedir los padres. Conocemos nuestros deberes con el gallego, pero no los derechos.

Con todo, tamén é certo que hai máis denuncias por casos de profesores que non cumpren coa obligatoriedade de impartir as clases en galego...
No conozco ningún caso porque estamos muy espantados, ahora nos va a venir una especie de Policía Lingüística a vigilar por el cumplimiento. Puede haber profesores castellanoparlantes que se dirigen a castellanoparlantes no te digo que no. Pero es que a lo mejor es lo más lógico. No creo que tal y como están las cosas haya muchos compañeros que se arriesguen.

E ves que haxa unha relación co fracaso escolar?
A la mayor parte de los niños le supone un sobreesfuerzo. Son dos lenguas que se parecen mucho, lo que provoca muchas faltas de ortografía. Hay reglas que podrían ser las mismas en gallego y en castellano, lo de la b y la v, las tildes de los pronombres...

Pero non cres que é necesaria unha discrimación positiva para que o galego chegue á esfera académica?
No se puede poner un idioma por objetivo. Foméntalo con actividades lúdicas, teatro... El vocabulario lo puedes aprender de muchísimas maneras. En el Plan de Normalización Lingüística dice que "o pouco galego que se fala é porque se paga". El gallego se salvará si la gente quiere hablarlo.

Tenemos que hacer niños fuertes para que no se acomplejen y que hablen el idioma que ellos quieran, por elección. Ahora estamos viviendo una imposición que a alguna gente les recuerda a la franquista. Si hoy por hoy hay dos lenguas oficiales es porque había una y nos pusieron otra.


Dis que temes represalias por parte dos teus compañeiros. Logo sínteste censurada?
Pues claro. ¿En que época estamos? Puedo ser apercibida y expedientada si me cogen hablando castellano en clase. Es una situación muy ridícula, estoy dando la clase en una lengua que no es la mía. Para mí no es un objetivo que aprendan matemáticas y gallego al mismo tiempo.

No se puede hablar abiertamente de este tema. Yo temo las consecuencias de esto. Sé que me van a decir "pero muller, a túa identidade, a túa cultura...". Te sueltan 4 tópicos, y los demás callan. La pena son los niños, porque en los libros los están convirtiendo al nacionalismo, y el nacionalismo no es bueno. Ni el español ni el gallego. A los niños de ejemplos de lengua se les pone inglés, francés, gallego y catalán, como si fueran todas naciones iguales.


Recibides apoios?
Abiertamente nos apoyan más gente de derechas que de izquierda, porque no es políticamente correcto. Pero hay gente de CC.OO que firmó, gente que vota PSOE, gente del Bloque porque le parece una barbaridad....

No hay alternativa política, yo no la veo. Además, creo que los políticos en esto no se deberían meter.


E cales son as causas polas que consideras que se chegou a esta situazón?
Yo he colaborado. Durante siglos el castellano fue lengua oficial, en Galicia la gente que hablaba gallego era campesinado, gente de pueblecitos marineros, humilde...

Los profesores pasamos por pueblos en los que se habla gallego, yo me esforcé por hablarlo con mis alumnos en gallego. Ahí contribuí yo y muchos de mis compañeros de buena fe, pero no por salvar un idioma, sino por solidaridad por la gente que no sabía defender su idioma para que tuvieran seguridad en sí misma.


De todos modos, no ámbito rural domina o galego. Se falas de impartir as clases na lingua propia a iniciativa reduciríase en todo caso ao ámbito urbano...

¿Pero los padres están de acuerdo en que toda la enseñanza esté en gallego? Simplemente con la asignatura del gallego ya bastaría, en la calle te hablan castellano. En los pueblos querrían que la mitad de la educación fuera por lo menos en castellano, y allí ya están todas las clases en gallego.

Ahora quieren crear escuelas de padres nocturnas para que aprendan gallego, con el nuevo decreto. ¿A dónde vamos a llegar, de verdad vale la pena algo tan abstracto como es un idioma? Lo importante es defender a la persona.


E non poderían axudar aos pais, eles que non recibiron clases de lingua galega?
Estas cosas empiezan siendo voluntarias, después empiezan a hacerlos más gente porque piensan que es mejor y todos acabamos chantajeados. ¿Realmente crees que hay esa necesidad, que la gente está dispuesta a pagar de sus impuestos tanta adoración a un idioma? ¿Vale la pena? Si sintieran esa necesidad ya irían a los cursillos de la Xunta. ¿La educación sirve para hacer personas críticas y formadas, o para imponer un idioma, como en el franquismo?

Non cres que existe o risco de terminar con centros "sectarizados", para galegofalantes uns e outros para castelanfalantes?
Hay opiniones muy diversas. Yo me conformaría con que cada uno hablara el que quisiera. Hay quien dice dividir en el centro los gallegoparlantes y castellanoparlantes, como en Valencia y en Euskadi. Y después mitad y mitad, pero que se fueran rotando las asignaturas. Es que hay otro problema, este idioma está en plena construcción, hay palabras que cambiaron en los últimos 4 años y el castellano es mucho más sólido.

A mí el Plan de Normalización Lingüística me estremece, me recuerda a cierto totalitarismo que pasó a la historia. ¿Y si se muere una lengua, qué pasa? Lo que es grave es que desaparezcan las ballenas o las abejas. Si muere una lengua ya nacerá otra, los seres humanos no vamos a dejar de comunicarnos. Si para salvar una lengua tienen que sufrir las personas no vale la pena.
Comentários (7) - Secçom: Língua - Publicado o 14-06-2007 19:34
# Ligaçom permanente a este artigo
Votos galegofalantes sen candidaturas que os defendan
No Val do Río Ellas, no Eo-Navia, nas Portelas, no Bierzo... Este 27 de maio tamén hai eleccións, mais o galego non ten demasiados representantes.

O Bierzo
"Nin o galego nin o galeguismo están en campaña nestas eleccións", afirma Gaspar Méndez, candidato de Esquerda Unida á alcaldía de Vilafranca do Bierzo e galegofalante habitual. Malia todo, recoñece que co 90% da xente coa que falou para pedirlle o voto usou a lingua do país.

Méndez concorre como número un de EU, logo de formar parte do Partido do Bierzo durante os últimos catro anos, un partido que, polo menos no papel, tiña un compromiso co galego e mesmo algún acordo asinado co BNG.

Mais este ano, tal e como el mesmo manifesta "chegaron os do PP e ficharon a todos os seus membros menos a min, que marchei para Esquerda Unida, aínda que xa o tiña medio decidido".

A defensa do galego e dos dereitos dos seus usuarios no Bierzo non é algo que preocupe moito aos votantes, sinala. Máis ben ao contrario: sacar ese tema durante a campaña electoral pode producir rexeitamento. "Outra cousa é o que eu podería facer se chegásemos a tocar goberno", di Méndez.

Nembargantes, os prognósticos non son bos, e todo indica que a loita será entre PSOE e PP, pouco amigos da nosa lingua. Como curiosidade, salientar o alcalde popular de Balboa (antes do PSOE), Xosé Manuel Gutiérrez Monteserín, que sempre xura o seu cargo en galego.

Eo-Navia
Se no Bierzo causa desinterese, o galego e os dereitos dos galegofalantes no Eo-Navia producen case que hostilidade. Carlos Varela, presidente de Abertal (herdeira da Mesa pra Defensa del Galego de Asturias e da Cultura da Comarca) e académico delegado da RAG, sábeo ben. Varias foron as veces que sufriu os ataques do contorno do asturianismo.

Porén, os nacionalistas asturianos non conseguiron artellar desta volta nin unha soa candidatura en terras eonaviegas, mais si dúas rexionalistas en Tapia e en Grandes de Salime. A batalla tamén aquí será bipartidista, e tamén aquí como no Bierzo hai -contadas- excepcións.

O representante do PP pola 'Circunscrición occidental' asturiana Alfonso Rueda, natural de Tapia, comprometíase este venres en TeleOviedo a, literalmente, "protexer o galego de Asturias".

Caso aparte merece Izquierda Unida. Toda a propaganda e carteleiría electoral do partido no Eo-Navia imprimiuse en asturiano. Que lle posible, foi o seu lema. Incluso os topónimos foron deturpados e traducidos a esta fala.

Por último, cómpre salientar que en Santalla de Oscos e en Franco houbo un importante transvase de representantes socialistas a IU debido á política en enerxía eólica defendida polo goberno autonómico do PSOE, e a que tamén se opoñen os grupos ecoloxistas da rexión.

As Portelas
Outro académico delegado, neste caso nas Portelas, e candidato polo PSOE á alcaldía de Lubián, Felipe Lubián Lubián, asegura que o seu partido vai acadar un excelente resultado nas municipais. No seu concello e no das Pías (de listas abertas) dá por segura a vitoria. En Ermisende é máis que probábel, e no Porto, o PP ten todas as de gañar.

Os concellos do PSOE son a excepción nos municipios galegofalantes fóra de Galiza. O impulso á lingua do país vese reflectida en numerosas asociacións culturais a prol da súa normalización. Porén, as políticas autonómicas non van nese mesmo senso.

Val do Río Ellas
Tamén delegado da RAG é Domingo Frades, concretamente, delegado no Val do Río Ellas. Non é tema de campaña o galego -ou 'A Fala'- nos tres concellos estremeños de Valverde do Fresno, As Ellas e San Martín de Trebello, segundo confirma o académico. "Non é tema de debate nin de confrontación", afirma. Ademais, aquí as políticas autonómicas son máis proclives á defensa da lingua do val.

Actualmente, Extremadura Unida e o PP gobernan coaligados no primeiro, con catro e dous concelleiros, respectivamente, por cinco do PSOE. No segundo, no 'lagarteiro', é o PSOE o que ostenta a alcaldía, con seis concelleiros por tres do PP.

Por último, tamén os socialistas gobernan en San Martín con catro representantes, por tres da oposición, formada polos independentes AIM e polos populares. Todo indica que aquí non haberá cambios substanciais.
Comentários (4) - Secçom: Língua - Publicado o 26-05-2007 15:43
# Ligaçom permanente a este artigo
Linguas Cruzadas, a documental
Hai uns días falaba da documental Linguas Cruzadas... agora preséntovola aquí pra que a poida ver quen non tivese oportunidade, ou que a vexa de novo quen a vise :)

Linguas Cruzadas
Comentários (3) - Secçom: Língua - Publicado o 25-05-2007 19:15
# Ligaçom permanente a este artigo
© by Abertal
"Se aínda somos galegos é por obra e gracia do idioma"
(Castelao)


Apoiamos a Candidatura do Patrimonio Inmaterial Galego-Portugués


Creative Commons License
Esta obra está licenciada sob uma Licença Creative Commons.



Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0