O MEGO DA ESCOLA


Blog da Comisión Cultural MARTÍN SARMIENTO de Vilafranca para a potenciación do uso do galego nos centros do ensino no Bierzo e a promoción dos Intercambios escolares Bierzo-Galicia.

O meu perfil
 CATEGORÍAS
 FOTOBLOGOTECA
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

DO LATÍN AO GALEGO SEGUINDO A SARMIENTO


Sarmiento ten un libro cun título un tanto curioso " Elementos etimológicos según el método de Euclides" no que vai expoñendo unha serie de regras de evolución do latín ás linguas romances fundamentalmente ao galego e castelán.
Nesta iniciativa de Intercambio Escolar entre Marín e o Bierzo, propuxémonos seguindo o camín trazado polo que se considera pai dos estudos de Filoloxía colgar no blog algunhas desas regras de evolución pois teñen unha gran funcionalidade á hora de saber máis sobre as linguas que usamos día a día.
Escollemos esas que ademaís teñen máis rendabilidade á hora de fixarnos nas diferenzas que exiten entre o galego e o castelán , tal e como Sarmiento fora propoñendo.



CONSERVAMOS O "o" E MAIS O "e" BREVES TÓNICOS DO LATÍN:

En latín había dous tipos de O, o O breve e o O longo. No paso do latín ao galego o O breve latino conservouse, pero fíxose aberto, mentres que o O longos fíxose pechado. Exemplos da conservación do O breve tónico latino son:

 cova < COVA
 escola < SCHOLA
 fogo < FOCU
 fóra < FORAS
 horta < HORTA
 logo < LOCU
 morte < MORTE
 óso < OSSU
 ovo < OVU
 pobo < POPULU
 porco < PORCU
 porta < PORTA


Como podes observar o ?o? breve tónico consérvase en galego, pero evolucionará xeralmente a un ditongo ?ue ?en castelán.

Exemplo:

Latín > Galego / Castelán
Mortem > Morte / Muerte
Pontem > Ponte / Puente
Porto > Porto / Puerto
Fontem > Fonte / Fuente
Forte > Forte / Fuerte

Algo semellante ocorre co E tónico breve do latín. A regra sería a seguinte:En galego conservámolo, en castelán pasa a ditongo "ie"
Martín Sarmiento no seu libro "Elementos Etimológicos" escolleu como exemplos entre outras as seguintes palabras:

Latín > Galego / Castelán
Ventum > vento / viento
Tempus > tempo / tiempo
Cervum > cervo / ciervo
Centum > cento / ciento
Septem > sete / siete
Metum > medo / miedo

Hai tamén casos moi coñecidos nos que se frea a evolución para evitar que unha cidadade creada polos romanos co nome de EMERITA hoxe se chame Mérida. Saberías deducir cal sería a súa evolución natural tendo en conta que o segundo e da palabra latina é breve e tónico e o i nesa posición tende a desaparecer? Si,adiviñaches efectivamente é esa palabra que a ninguén lle gustaría como nome para a súa cidade.

Raquel Suárez González do IES. Padre Sarmiento e Paula García Area do CPR. San Narciso.
Comentarios (1) - Categoría: O CAMÍN DE SARMIENTO DE MARÍN AO BIERZO - Publicado o 10-07-2009 09:20
# Ligazón permanente a este artigo
Chuza! Meneame
1 Comentario(s)
1 Excelente Blog.
Estou encantada de descubrilo.
Moitas gracias polo voso traballo qu#blgtk08#e utilizarei cos meus alumnos.
María Xosé Pérez
Colexio Escultor Acuña
Vigo
Comentario por María Xosé Pérez (08-10-2009 11:32)
Deixa o teu comentario
Nome:
Mail: (Non aparecerá publicado)
URL: (Debe comezar por http://)
Comentario:
© by Abertal

Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0