narciblog



O meu perfil
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES
 DESTACADOS

Para o 2º Avance do curso 2021-22
Unidade 5

O NOME DAS COUSAS:
A casa páx. 106
No blog a casa rural
Para un contexto máis urbano: O barrio da cidade.

A parasintaxe páx. 107

GRAMÁTICA: Os pronomes persoais: tónicos e átonos.
Estudalos pola libreta e polo blog.

- A colocación dos pronomes átonos.

LINGUA E SOCIEDADE:
As variedades da lingua páx. 108

LITERATURA (Tradición Oral na libreta): O país da Mourindade.

ORTOGRAFÍA e EXPRESIÓN: Como multiplicar por 100 o número de falantes da nosa lingua?

No anexo do libro do Primeiro trimestre:
- Lusofonía páx. 94-95

Cando vaias estudar a Lusofonía, non esquezas saber quen era Camoes e cal era o título da súa obra máis coñecida
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 19-01-2022 17:06
# Ligazón permanente a este artigo
OS PRONOMES PERSOAIS EN GALEGO

Creo que imos ter que facerlle caso aos nosos amigos galos... Comezamos a traballar cos pronomes persoais en galego. Poñede moita atención:
Podes utilizar o enlace para ver e entender os cadros dos pronomes persoais tónicos e átonos e logo saber como se colocan os pronomes átonos en galego.

Poderás facer multitude de exercicios para aprender a usalos ben, despois de entender como se colocan, só coa práctica poderás chegar a mellorar a túa competencia lingüística.
Comentarios (0) - Categoría: GRAMÁTICA - Publicado o 12-01-2022 19:53
# Ligazón permanente a este artigo
AS TRECE LÚAS DAS NOITES DE NADAL

As trece lúas conforman o ciclo de Nadal que arredor do Solsticio de Inverno e as súas vellas tradicións fusionadas co Cristianismo viven na tradición de Galicia.

Hoxe celebramos as festas do nacemento de Xesús, a Luz e a Vida, os primeiros cristiáns fixéronas coincidir co Solsticio de inverno.

O SOL E A LÚA E O NADAL

O ano solar de 365 días (a non ser o bisexto de 366) e o ano lunar 354 días (logo o ano solar son case 13 ciclos da lúa) non coinciden.

Da noite de Nadal (24 decembro) á de Reis (6 de xaneiro) van 13 lúas tamén.

Os deuses do sol no Mediterráneo (como o exipcio Horus ou grego Helios, tamén romanos, hindús, tibetanos…) celebrados no solsticio de inverno como Xesús Cristo.

CELEBRACIÓNS DE GALICIA NAS TRECE LÚAS
24 Nadal: Noiteboa
Tizón de Nadal
Bacallau e pan de noces
Roldas de paxoliñas, vilancicos e a misa do galo.
Nadais e aguinaldos.
28 de decembro: Santos Inocentes e outras trasnadas.
31 de decembro: Noitevella.
Lumeiras e o Apalpador.
Aninovos e Manueles.
A Noite de Reis do 5 de xaneiro.
Cantos e Danzas de Reis (Fin do mundo,
reixes do Cebreiro… precedentes do Entroido)

ÁRBORE DE NADAL
Pero de onde saíron logo a Arboriña de Nadal e papá Noel?

Son dous elementos que tradicionalmente, hai cincuenta anos comezaron a introducirse nas nosas casas por influencia doutras culturas.
Nós celebrabamos o Nadal con beléns e cántigas, e aínda que había tamén figuras como o Apalpador nas montañas de Lugo e Ourense, en xeral esperabamos os agasallos na noite de Reis.
Había dous lugares para comunicarse coas divinidades antigamente:

O primeiro era o fanum, que era un lugar sen construcción onde se manifesta a divindade (árbore, fonte ou rocha) logo mellor que culto ás árbores será nas árbores!
O segundo o templum, que era unha edificación feita polos humanos para un deus; por iso moitos templos teñen árbores, fontes ou rochas sagradas asociadas a ese novo lugar de culto.

Logo levamos ás casas a árbore sagrada: Nesa árbore colgábanse as candeas que simbolizaban a volta do sol e a esperanza no renacer fértil do ano, os froitos, viandas, simbolizadas nos agasallos e outros adornos. Así o fanum ou o templum e o poder máxico desexado están dalgún xeito nas nosas casas.

O Cristianismo cando se oficializou a relixión por parte do Imperio Romano fixo coincidir a festa do Solsticio coa chegada ao mundo do Neno Xesús simbolizando a luz e a vida, os mesmos atributos que tiña o Sol Invictus.

O APALPADOR

Camiñando entre a Noite Boa e a Noite Vella non podemos esquecer unha figura tradicional das nosas montañas como o Apalpador.

CUESTIÓN: Investiga quen é esta figura do Apalpador.


Imos agora traballar un vilancico tradicional galego:


Este é o texto dunha panxoliña, é dicir, unha cantiga de nadal tradicional ou vilancico:

Cara Belén camiña unha Niña ocupada
fermosa canda ela San Xosé a acompaña.

Chegaron a Belén e pediron pousada,
responderon desde dentro con voz alborotada
-Quen chama a miña porta, quen a miña porta chama?
-Somos Xosé e María que pedimos pousada
- Se traen cartos que entren e se non que se vaian.
- Cartos non traerei máis que real de prata
-Iso é poucos cartos, pídano noutra parte.

San Xosé se apenaba, María o consolaba.
Non te apenes Xosé, non te apenes por nada,
que máis cartos ti queres que Isto que me acompaña?


CUESTIÓN: Copia o texto no teu caderno para logo podelo comentar na aula.
Comentarios (0) - Categoría: A LINGUA DOS NOSOS AVÓS - Publicado o 17-12-2021 01:06
# Ligazón permanente a este artigo
CONTIDOS DA PROBA DA 1ª AVALIACIÓN
UNIDADE 2:

Obradoiro de expresión:(na aula e na libreta)
Resumo escrito de textos e audiovisuais.
A LINGUA DOS AVÓS/AVOAS (Ver árbore xenealóxica 1º ESO B 2021-22)
Non esquecer repasar as causas da perda de galego falantes nestes 100 últimos anos. Podes velas na libreta tamén.

Lingua e sociedade:
As linguas románicas páx. 40. (no blog)

Ortografía:
As regras de acentuación páx. 41

Tradición oral: MES DE DEFUNTOS (blog e libreta)

UNIDADE 3:
Os nomes das cousas: saúde e enfermidade páx. 58

O léxico da morte (no blog)

A derivación: Tipos de sufixos páx. 59

Obradoiro de expresión:
Textos en prosa: Narración e descrición. Resumos.

Lingua e sociedade:
As linguas da península páx. 60 (no blog)

Ortografía:
Casos especiais de acentuación páx. 61

Gramática:
O substantivo: xénero e número páx. 62-63
A coherencia textual(I) páx. 65 (importante para crear textos como os resumos diarios).


UNIDADE 4
Os nomes das cousas: A roupa e os complementos páx. 78

A composición: páx. 79

Ortografía: O Acento diacrítico páx. 81

Gramática o Adxectivo tipos. Xénero e número. O grao do adxectivo páx. 82-83

A coherencia (II) páx. 85

Literatura: Os subxéneros narrativos: Conto, lenda, mito e novela. páx, 86-87

* Obradoiro de expresión: O Blog (non entra como pregunta do exame, peor o uso axeitado do blog da materia será neceario para incorporar os coñecementos precisos para esta proba)
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 23-11-2021 21:17
# Ligazón permanente a este artigo
ÁRBORE FILOLÓXICA de 1º ESO B 2021-22


Analicemos agora estes datos e as causas da perda de falantes de galego nestes últimos cen anos.
Comentarios (0) - Categoría: A LINGUA DOS NOSOS AVÓS - Publicado o 18-11-2021 22:05
# Ligazón permanente a este artigo
Día de Defuntos


Imos ir sabendo porque o mes de novembro coñécese en Galicia como mes de Defuntos.

Morte Branca e Morte Moura

O PAXARO DA MORTE

AS LUCIÑAS E OS RUÍNS

ÁNIMAS E PANTASMAS

A COMPAÑA

SANTO ANDRÉ DE TEIXIDO
Comentarios (0) - Categoría: TRADICIÓN ORAL - Publicado o 01-11-2021 20:41
# Ligazón permanente a este artigo
Achégase o tempo do frío

Chega o Día de Defuntos. En todas as partes comezamos a ver cabazas que representan caras aterradoras que nos invitan a celebrar o Halloween. Pero atención!, non é americano todo o que parece. Ata hai trinta anos por moitas aldeas de Galicia tallábanse cabazas por estas datas, e a día de hoxe cada vez hai máis lugares nos que se está a recuperar esta tradici´n na forma do Samaín.

Hai aproximadamente 2600 anos chegaron a Galicia os pobos celtas. Ademais dos seus adiantos científicos e técnicos, como foi a metalurxia do ferro, tamén trouxeron a súa cultura e as súas crenzas. Os celtas eran politeístas, adoraban a moitos deuses: Dagda (deusa da bondade), Nuada (guerra), Bríxida (lume) que representaban tanto forzas da natureza como as condicións do espírito. De aí que as súas festas coincidan con determinadas datas relacionadas coas estacións e cos seus cambios. En concreto a festa do 1 de novembro era na honra á deidade Samaín (as follas comezaban a caer, facíase de noite antes e a temperatura baixaba).

Igual que outros pobos, os celtas consideraban as cabezas dos seus inimigos máis que como un botín de guerra como o cerne dos misterios do ser humano. Crían que aquel que posuise unha caveira posuiría a forza máxica da súa pantasma.
Cando chegaban as celebracións do Samaín (ao chegaren as longas noites escuras) tense por certo que os celtas colocaban unhas candeas rudimentarias no interior das cabeiras dos inimigos mortos, colocándoas nos cruzamentos de camiños, nos arredores e nas murallas dos seus castros, co obxecto de arrepiaren os inimigos, para asombro e veneración das súas xentes e para esconxurar os perigos. Pensaban que tal día como ese as portas entre o mundo dos vivos e dos mortos estaban abertas, era un día en que os mortos e os vivos podían comunicarse.

É curioso que moitos anos despois o Cristianismo escolleu estas datas para celebraren o Día dos Defuntos e de Todos os Santos. Orixinalmente esta festa druídica celta chamábase a vixilia de samaín, así que de onde vén o nome de Halloween? Vén do intento de cristianizar esta festa pagá. Concretamente cando no ano 830 o papa Gregorio IV dedicou unha capela da igrexa vaticana a Todos os Santos? o día 1 de novembro, mudando así a festa que antes se viña celebrando no mes de maio. O novo día foi chamada Día de Todos os Santos (ou All Hallow´s Day en inglés) e cedo chegou o costume de chamar á tardiña antes All Halloweén, que acurtando é Halloween.

Se se busca en libros de etnoloxía polas celebracións que se fan no noso país con ocasión do Día de Defuntos, atoparemos unha serie de costumes ancestrais propios. Desde deixar un oco na mesa ou racións de comida para os defuntos ata facer colares coas castañas novas. A pouco que se pregunte a persoas de máis de corenta anos de diferentes puntos da nosa xeografía (Noia, Catoira, Cedeira, Muxía, Portonovo, Quiroga) lembran que tamén era habitual por Defuntos coller cabazas, tallarlles unhas caras feroces, poñerlles uns pauciños coma dentes e deixalas nos camiños para asustar os viandantes.

Comentarios (0) - Categoría: TRADICIÓN ORAL - Publicado o 28-10-2021 06:36
# Ligazón permanente a este artigo
Contidos do 1º avance do curso
UNIDADE CERO

O CAMIÑO DA IDENTIDADE

UNIDADE 1: A LINGUA DOS NOSOS AVOS/AS

- EXPRESIÓN: A descrición páx. 17 do libro.
- OS NOMES DAS COUSAS:
- As partes do corpo páx. 18...
ver no blog.léxico do corpo
- Léxico da aula.
- A formación de palabras páx. 19

-LINGUA E SOCIEDADE:
- As linguas do mundo páx 20 e o blog: O galego, a lingua que nos identifica.

ORTOGRAFÍA: -A sílaba o ditongo e os hiatos páx. 21.

GRAMÁTICA:
- A comunicación páx. 22
- A estrutura da palabra e as clases de palabras de palabras páx. 23
- O texto e as súas propiedades páx. 26

LITERATURA: O texto literario e os xéneros literarios páx. 26-27

UNIDADE 2 e 3:
LÉXICO: A derivación: prefixos páx. 39
ORTOGRAFÍA: As regras de acentuación páx.41
GRAMÁTICA: O Substantivo: tipos páx. 42-43
LITERATURA: O xénero narrativo páx. 46-47 e 66-67
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 21-10-2021 06:39
# Ligazón permanente a este artigo
APRENDENDO O NOME DAS COUSAS

Imos procurra incrementar o noso vocabulario con dous campos semánticos que están ben moi próximos o do corpo e o da aula:

O CORPO HUMANO

NA AULA

Para saber o significado de cada concepto podes usar o dicionario RAG
(identifica se son masculinos ou femininos os substantivos)
De que falamos?
Centro
Ensino
Educación
Aula
Clase
Didáctica

Os/as protagonistas do proceso
Estudante
Alumno/a
Mestre/a
Docente
Profesor/a
Director /a
Xefe/a de estudos
Claustro
Pais e nais
Titor/ titora

Administración e espazos do centro:
Bacharelato
Mañá
Recreo
Patio
Salón de actos
Biblioteca
Pavillón
Campos de deporte
gardería
ordenamento
Secretaría
Regulamento
praza
matrícula

Obxectos habituais na aula:
Apuntamentos
Cadeira
Colgadoiro
Tesoiras
Afialapis
Grampadora,
clip
goma
Pupitre
Mochila
Cartafol
Estoxo
Encerado
Caderno
Folios
Libro
Volume
Reloxo
Andel
Xiz
Borrador
Lapis
Papeleira
Taboleiro
Ordenador
Proxector
Dicionario
Corredor
Ventá, fiestra, xanelas
Porta
Calculadora
Bolígrafo
Calendario
Mapa
Regra
Horario

Accións e conceptos relacionados coa actividade nas aulas:
Capítulos
Obxectivo
Obrigas
Acender
Apagar
Motivar
Estudo
Lectura
Escrita
Programa
Proxecto
Planificar- planear
Formulación
Bosquexo
Debuxo
Exposición
Deseño
Limiar
orde,
ordenar
Exame
Síntese
Corrixir
Correcto
Corrección
Ciencia
Ditado
Análise
Resumo
Serea ou sirena?
Saída
Adxectivo,
Substantivo
Adverbio
Verbo
verba
Comentarios (0) - Categoría: O NOME DAS COUSAS - Publicado o 05-10-2021 06:07
# Ligazón permanente a este artigo
A LINGUA DOS NOSOS AVÓS/AS E A IDENTIDADE

IGUAIS, PERO DIFERENTES.
Como unha especie de ponte cara ao primeiro tema do libro imos falar da identidade, que aínda que é unha palabra cuxo sinónimo é ?igualdade?(se es idéntico a alguén, es igual a esa persoa) curiosamente é unha cualidade que nos fai realmente distintos a uns dos outros. Aplicado este termo a unha comunidade estable en relación coa Natureza, ao longo da Historia, nun Territorio, cunha Cultura e unha Lingua propias, fai de nós un país.

Vaiamos ao dicionario: IDENTIDADE: Conxunto de características ou elementos que definen unha persoa ou cousa fronte ás demais, o que fai que sexa recoñecida como tal.


LINGUA, HISTORIA E SOCIEDADE.

Como somos seres que vivimos en sociedade, como somos persoas con Historia insertos nunha comunidade con pasado imos reparar na nosa árbore filolóxica ou de identidade para saber de quen veño sendo eu, cales son as raíces idiomáticas que me unen a esta Terra que se chama Galicia, para logo poder analizar o presente e mesmo planear a miña actitude futura cara ao galego. Unha autora moi nova, Berta Dávila, dixo recentemente nunha entrevista:
"...a identidade pasa por entender quen somos, quen fomos e por que somos. Somos en función do pasado, do que fomos antes" a lingua vennos dada, pero nunha situación de conflito como a que temos nós, tamén é unha elección.


NA PROCURA DA ETIMOLOXíA DA PALABRA: GALICIA

Etimos + logos son dúas palabras gregas en orixe. Procurar a orixe verdadeira das palabras é buscar a etimoloxía dunha palabra, indagar de onde procede e cal é o seu significado orixinario.

Imos saber hoxe de onde procede a palabra GALICIA, quen nos puxo este nome, e mesmo coñecer un sufixo moi usado na nosa lingua, tanto que aparece na palabra gal-ego. Visualiza este dous vídeos e logo responde as cuestións:






Cuestións:
1- Cal é o obxectivo do micro programa "Ben falado"?
2- O galego vén do latín, o latín vén a ser a nai da nosa lingua, pero quen é a avoa do galego?
3- Quen lle puxo o nome de Gallaecia a Nosa Terra?
4- Dos sufixos latinos aic /eic = -ego naceu un sufixo moi galego. Cita tres palabras que o conteñan.
5- Por que cres que a montaxe que inclúe o primeiro dos vídeos denomínase "palabras milenarias"? Argumenta a resposta.

6- "Chover miudiño" e ?ás cuncas" ou "a cachón?, "a caldeiro"... Que diferenza hai?
7- Cal é a etimoloxía de "Galicia" ou de Callaecia?
8- O galego forma parte do privilexiado 5% que significa isto?
9-En que continentes hai máis linguas?
10-Cantas das linguas do mundo se falan en Europa?
11-De quen depende a continuidade das nosas linguas?
12- Expresa coas túas palabras como cres que nace un idioma e por que é tan importante a súa pervivencia no mundo.


PROXECTO DE AULA: DA LINGUA DE 1900 ATA HOXE. Indaga logo: E TI DE QUEN VÉS SENDO?.
A MIÑA ÁRBORE DE IDENTIDADE.
1º Que falaban os meus bisavós entre eles e que lle falaron aos meus avós?
2º Que falaban os meus avós paternos entre eles e que lle falaron aos meus pais? / que falaban meus avós maternos e que lle falaron a miña nai? Uns e outros, sobre que ano naceron, onde viviron, que oficio tiveron? Todas estas cousas influiron no idioma que falan.
3º Que fala o meu pai coa miña nai e en que idioma me fala a min?/ en que idioma fala miña nai ao meu pai e en que idioma me fala ela a min?
Comentarios (0) - Categoría: A LINGUA DOS NOSOS AVÓS - Publicado o 24-09-2021 05:55
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal

Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0