Arredor de Lámbrica


☀️ Os petroglifos da Ermida, calendario astronómico?
Panel dos petroglifos da Ermida en Eiras (San Amaro).
Coas novas medidas dos ángulos acimutais trasladadas a unha fotografía vertical dos petroglifos obtense o resultado gráfico que encabeza este artigo:
A liña vermella indica cara o punto de solpor do solsticio de verán (299º Az.).
A liña azul indica cara o punto de solpor do solsticio de inverno (?) (227 º Az.)1 . En sentido inverso (47ºAz.) sinalaría o punto onde se ergue o castro de San Cibrao das Las.
A liña verde indica a un punto aproximado do solpor equinoccial entre 267 e 270º Az.).
A liña branca vertical indica o Norte aproximado (355º Az.).

As conclusións son as mesmas cás que se obtiveron nos artigos dos meses anteriores, xa que o diámetro das coviñas permite unha certa marxe de manobra e na pedra non se trazaron medidas exactas, senón aproximadas, posiblemente froito de observacións pacientes e continuadas. Ademais, a altitude do sol no horizonte pode variar (por exemplo, pola presenza de árbores) polo que a súa posta pode anticiparse en algúns grados por causas que non podemos prever, pois non sabemos aínda o tipo de paisaxe que había no lugar na época na que se fixeron os gravados.

Pero este novo gráfico móstranos unha novidade que aínda non foi comentada. Os aliñamentos anteriores relativos ós solpores teñen como punto de observación o petroglifo A, mirando dende a súa parte Leste, onde a peneda ten unha altura suficiente para que a súa parte superior quede á altura da vista dun home situado a ras de solo.

A novidade é que dende o mesmo lado da rocha, se nos desprazamos un pouco cara o Sur, podemos tomar como punto de observación o petroglifo E. Dende alí poderemos contemplar, situados tamén fóra da rocha, os petroglifos E e D aliñados cos solpores equinocciais (marzo e setembro, na actualidade). Este aliñamento aínda non foi verificado pero chama moito a atención que a liña equinoccial verde trazada como bisectriz no ángulo dos dous solsticios é totalmente paralela á liña (tamén verde) que une os citados petroglifos E e D.

Pero a factura do petroglifo E é moi desemellante á dos outros. A utilización de útiles líticos parece moi difícil, pois a relación entre a anchura da coviña e a profundidade parece denunciar á utilización dalgún útil metálico, máis precisos que os líticos. Pode ser logo que fose realizado cando xa os petroglifos restantes levaban centos, ou miles, de anos na rocha.

Unha novidade puido traerlle a aqueles homes a existencia dos equinoccios, esas datas do ano en que a duración dos días e das noites é case igual e que significan tanto a fin das colleitas (equinoccio de outono) como a preparación para a sementeira do ano seguinte (equinoccio de primavera). Coa simple observación E-D poderían saber se estaban cerca estas datas dos equinoccios. Si se trataba do equinoccio de primavera, poderían ir observando día a día o sol dende o petroglifo A. Cando o sol chegase, nos seus solpores, a pórse en liña cos petroglifos A e B, entonces saberían aqueles homes que chegaba o tempo da seitura, o solsticio de verán, con todo tipo de connotacións relixiosas e festivas que pervivirán no tempo, convivirán coa cristianización (San Xoán) e chegarán ata os nosos días.

Se os gravadores dos petroglifos da Ermida coñecían os equinoccios non nos será difícil entender as coincidencias tamén equinocciais que foron observadas no castro de San Cibrao das Las e na peneda da Saínza, comentadas xa en artigos anteriores. Todo isto que acabo de dicir non entra en contradición coa teoría de que o panel dos petroglifos poida representar un mapa territorial. Aínda máis: considero posible que fose á vez calendario agrícola e xustificación dun reparto territorial.


Ver fotografía do calendario da Ermida.

Ver as variacións anuais dos puntos de solpor.


(1) É máis probable que se trate da Parada Maior da Lúa, que sae e se pon polos mesmos lugares cada 19 anos (Ciclo de Metón), como sucede no santuario de Segeda (ver artigo) ^ ^













Os petroglifos da Ermida e o territorio de Lámbrica
Ver o solsticio de verán nos petroglifos da Ermida
Artigo publicado o 10-12-2009 18:25
# Ligazón permanente a este artigo
Os ángulos acimutais das liñas dos petroglifos da Ermida
Petroglifos da Ermida, Eiras.
A orientación dos petroglifos da Ermida (Eiras, San Amaro) nos artigos e gráficos anteriores non foi medida con excesiva precisión, polo que aportarei estas novas medicións dende o petroglifo principal (A), feitas coa axuda dunha brúxula e corrixidas para facer coincidir os 0º acimutais co Norte xeográfico.

As brúxulas indican o Norte magnético, que non coincide co xeográfico e, enriba, varía ó longo do tempo. Para o lugar da Ermida, a declinación magnética é de, aproximadamente, 3º 24? W no mes de decembro de 2009, cando se fixeron as medicións. Por comodidade, para transformar os ángulos desprézanse os minutos, restándolle sempre 3º ós obtidos coa brúxula. Na ilustración danse tanto os ángulos con referencia ó Norte magnético como os que corresponden ó norte xeográfico (estes últimos debaixo das columnas azimutal).

Nos anteriores artigos non se tivo en conta esa declinación porque os diámetros das coviñas dos petroglifos permitían unha certa marxe á hora de relacionar os aliñamentos coa posición do sol no horizonte. Cos datos da nova medición e coas pequenas diferenzas que xorden, seguen a ser válidas as conclusións ás que se chegaron nos artigos anteriores, o que é proba de que as medicións eran váidas, pese a súa pouca precisión. A diferenza máis acusada é a do aliñamento D-A que é de 6º, pero a orientación cara o castro de Las segue a producirse se a comprobamos nun mapa, ós 47º acimutais.

O programa Cartes du Ciel (Cartas Celestes) de Patrick Chevalley, que está dispoñible en Internet, foi o utilizado para saber exactamente os grados acimutais nos que se producen as postas de sol en diversas datas.

No gráfico dáse conta dos eventos astronómicos que se producen e que involucran ó petroglifo principal ou A. Figuran nel as medicións feitas coa brúxula, a súa corrección para que 0º=Norte xeográfico e a súa relación cos eventos que se indican, que son os seguintes:

a) O aliñamento dos petroglifos A e B co solpor do solsticio de verán. Danse os grados acimutais ós que se orienta a liña A-B e a altitude que, segundo o programa Cartes du Ciel, alcanzou o sol nesa data, e con ese mesmo ángulo acimutal, en 2009 e, tamén, os ángulos e a altitude á que estivo o sol no solsticio de verán de 2999 BC (antes de Xesucristo). Ademais dos datos obtidos co programa informático de Patrick Chevalley, o aliñamento do solsticio de verán foi comprobado directamente, tal e como xa se manifestou en artigos anteriores.

b) A orientación da liña A e C non ten evento coñecido.

c) Os petroglifos A e D (recordemos que o aliñamento inverso apunta cara o castro de San Cibrao das Las) poden responder a unha aliñación co solpor do solsticio de inverno. Tamén se da a altitude que alcanza o sol nas datas de solsticio de inverno de 2999 BC e no solsticio de inverno de 2009, cando está en liña cos petroglifos. Estaremos atentos neste próximo solsticio para ver o que pasa.

d) O aliñamento A-E sinala o punto Sur, cunha diferenza de 5º. A liña inversa, loxicamente, sinalará ó Norte, como xa se indicou noutros artigos.
Ver os petroglifos de Eiras e Lámbrica
Ver OS PETROGLIFOS DE EIRAS
Ver solpores e solsticios nos petroglifos de Eiras
Artigo publicado o 09-12-2009 21:28
# Ligazón permanente a este artigo
Eiras: minas, petroglifos e mámoas
Petroglifo principal da Ermida, en Eiras (á dereita).
A riqueza de estaño no subsolo é apreciable na caída sur cara o val do río Miño, pois alí existen, nunha franxa que ven desde A Barca (chamada Barbantes-Estación) ata Razamonde restos de minas, algunhas delas tan antigas como as escavadas na ladeira Sur do Santrocado antes de que a autovía a Vigo estragase todo, onde estaba o poboamento prerromano e romano das Laias.

En Eiras, aínda que hai minas de estaño no contorno da Ermida, non se coñece a existencia de minaría antiga. Pero sabemos que no mundo antigo, antes da Idade do Ferro, o estaño era un metal imprescindible para conseguir o bronce co que se fabricaban armas e obxectos. É aí onde pode estar a orixe dos poboamentos e das explotacións mineiras do noso contorno, que continuarían no tempo ata a época romana, que coñecemos algo mellor. Pero para os romanos o estaño era un produto secundario comparado co ouro que se podía obter das nosas terras, tanto do subsolo coma dos leitos dos ríos.

Á par das posibles actividades mineiras, os pobos anteriores á Idade do Ferro destacaban polas súas ocupacións gandeiras. A relación cos pequenos vales do contorno, onde o gando atoparía alimento nas épocas menos húmidas, parece entreverse cando superpoñemos o esquema dos petroglifos da Ermida enriba dun mapa do contorno. Dous dos petroglifos sinalan case con precisión o lugar de nacemento de correntes de auga.

Ademais, ese esquema que superpomos parte do punto A, nome co que denominamos o petroglifo principal da Ermida, pero situámolo no plano dous quilómetros máis ó nordeste, no outeiro onde hoxe están os restos do castro de San Cibrao das Las. Dende alí, o solsticio de verán que na Ermida pon en liña dous petroglifos co sol, poría en liña o castro (onde estaría o observador), o nacemento dun regato e o sol do solpor.

Elo lévanos a pensar que o poboamento ou a referencia ó outeiro onde se edificará o castro das Las xa procede de datas anteriores á Idade do Ferro, cuestión que tamén parecen demostrar as pedras orientadas (unha delas ?romanizada? coa inscrición IOVI) que están a rentes dunha muralla do propio castro das Las. Se sostemos que a orientación das pedras cara os equinoccios e cara a Pena Corneira é intencionada temos que retrotraer tal orientación algún tempo antes da época castrexa, da Idade do Ferro, pois a muralla que alí se construíu non permitiría apreciar o horizonte.

Os petroglifos de Eiras poden ser datados na Idade do Bronce, cando menos, e supoñer que constitúen un ?mapa? no que o petroglifo principal, con liñas radiais e maior tamaño que os outros, representaría ó outeiro da Cidade de Lás. Elo non entraría en contradición coa maioría das datacións que se soen facer de petroglifos con tipoloxía semellante ós de Eiras, pero aportaríanos a novidade de que na Idade do Bronce se fan referencias a un lugar que hoxe só consideramos castrexo ou da Idade do Ferro, o castro de San Cibrán das Las e Ourantes.

Corroboran este razoamento que nos levou á Idade do Bronce, ou incluso antes, a existencia de dúas mámoas, unha pegada ó mesmo Castro das Las, no límite entre as parroquias de Las e Ourantes, ó sur do xacemento. A outra está a uns douscentos metros da pedra dos petroglifos da Ermida, na parroquia de Eiras, onde aínda hoxe din algúns que ?están enterrados os mouros?.

Penso que co tempo han de aparecer probas de que o outeiro da Cidade das Las e Ourantes, inseparable do veciño Santrocado, foi xa un lugar de importancia moito antes de que os castrexos comezaran a poñer, unha a unha, as pedriñas da Cidade da que aínda hoxe admiramos os alicerces.











Mámoa do Couto ou da Ermida desde o lado Noroeste






A pedra furada na Ermida







Ver máis








Ver fotografía dos petroglifos da Ermida (Eiras, San Amaro)
Ver aliñamentos con fitos orográficos
Ver superposición do esquema dos petroglifos sobre un mapa do contorno
Artigo publicado o 28-10-2009 16:40
# Ligazón permanente a este artigo
reburrinus.fala.gal

  💫 Escolma de ligazóns ⭐
  💫 Artigos do blogue 📖
  💫 Buscar nos artigos 🔎

©️ Felisindo Glez. Iglesias. 2009-2020 💫
© by Abertal

Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0