blogalizando



O meu perfil
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

A RAÍÑA LUPA E O DRAGÓN



A Raíña Lupa pasa por ser a moura máis coñecida de Galicia. Pero nós que sabemos sobre ela?

Trátase dun mito precristiá curiosamente cristianizado e do que hai moito escrito.
Que é unha moura?

Aquí atopamos outra información no blog do Arqueólogo Manuel Gago
A información máis común é a que transmite a galipedia e un traballo moito máis complexo é este do concello de Boqueixón

E tamén deixamos aquí este vídeo do lugar do Monte Pindo onde din que está soterrada:

Comentarios (0) - Categoría: A LINGUA DOS NOSOS AVÓS - Publicado o 11-03-2015 06:54
# Ligazón permanente a este artigo
ATOPARSE COAS MOURAS




a lenda da Poza da Moura
Comentarios (0) - Categoría: A LINGUA DOS NOSOS AVÓS - Publicado o 01-03-2015 22:18
# Ligazón permanente a este artigo
O día dous de febreiro...
Decidimos dedicarlle ao día 2 de febreiro o Día escolar do refraneiro:

Non hai refrán vello que non sexa verdadeiro

É unha das ferramentas da nosa tradición oral para transmitir consellos a través dunha frase curta, un pareado rimado.

Cando a Candelaria chora,
a mitá do inverno está fora;
se chora ou ri,
a mitá do inverno está por vir,
e se chora ou fai vento,
aínda o inverno está dentro.



O dous de febreiro súbete ó outeiro;
se ves negrexar ponte a cantar;
se ves branquexar bótate a chorar.


"En febreiro, sete capas e un sombreiro".

Din que casan os paxaros na Candelaria o 2 de febreiro

O día de San Brais ten dúas horas máis

Pero hai refráns que están cargados de prexuízos e que debemos saber ler con sentido crítico:


Febreiro e as mulleres,
no día teñen sete pareceres



Comentarios (0) - Categoría: A LINGUA DOS NOSOS AVÓS - Publicado o 02-02-2015 21:00
# Ligazón permanente a este artigo
DESEXOS PARA UNHA LINGUA 2015
Desexos para unha lingua no 2015.
Comentarios (0) - Categoría: A LINGUA DOS NOSOS AVÓS - Publicado o 08-01-2015 10:04
# Ligazón permanente a este artigo
O NADAL: NO TEMPO DAS TRECE LÚAS
Lembrade... comezabamos o curso preguntándonos se vivíamos como galegos. Por iso decidimos tomarnos tempo e, ao longo do curso, día a día, ir sabendo máis e máis de como somos os galegos, que significa ser galego. Agora chega o Nadal e xa empezan a bombardeanos coa publicidade como todos os anos:



E entre anuncios que reclaman a nosa atención debemos saber achegarmos de verdade ao significado deste ciclo de Trece noites coas trece lúas,.
Comecemos polo que celebramos no día 24 de Nadal, é dicir, o nacemento e utilicemos este vídeo e unha fermosa cantiga tradicional adaptada recentemente polo grupo Berroguetto:



Este é o texto do nadal tradicional:

Cara Belén camiña unha Niña ocupada
fermosa canda ela San Xosé a acompaña.

Chegaron a Belén e pediron pousada,
responderon desde dentro con voz alborotada
-Quen chama a miña porta, quen a miña porta chama?
-Somos Xosé e María que pedimos pousada
- Se traen cartos que entren e se non que se vaian.
- Cartos non traerei máis que real de prata
-Iso é poucos cartos, pídano noutra parte.

San Xosé se apenaba, María o consolaba.
Non te apenes Xosé, non te apenes por nada,
que máis cartos ti queres que Isto que me acompaña?


Unha figura tradicional das nosas montañas é o Apalpador:



Un ciclo, o de Nadal, que remata o 6 de xaneiro coas danzas de Reis coma estas:








Comentarios (0) - Categoría: A LINGUA DOS NOSOS AVÓS - Publicado o 17-12-2014 06:48
# Ligazón permanente a este artigo
O GALEGO NAS ESCOLAS DE ASTURIAS, CASTELA E LEÓN E ESTREMADURA

Como xa dixemos ao estudar as distintas linguas que se falan na península e os distintos territorios onde se falan, o galego fálase como lingua de seu máis alá das fronteiras da Comunidade Autónoma de Galicia e nalgúns concellos de comunidades veciñas mesmo existe a posibilidade de estudalo nas escolas e institutos.

CUESTIÓN:

Dos territorios onde se fala galego hoxe en cales se pode cursar algunha materia en galego de xeito oficial nos colexios e institutos?

Pois só se pode estudar de forma voluntaria a materia de Lingua galega en 4º da ESO e Bacharelato dalgúns centros educativos de Castela e León, aínda que os nenos e nenas que desexen iniciarse no uso escolar do galego poden facelo, de xeito voluntario, tanto en Primaria coma en Secundaria unha hora semanal en materias como Plástica para Primaria e dúas horas semanais en Ciencias Sociais para Secundaria. Pola contra noutros territorios do galego en Asturias ou Estremadura aínda non está regrada a súa introdución nas escolas.

Logo o tratamento da lingua galega dependendo da Comunidade na que se fale ten tratamentos ben distintos a pesar deformar parte todas dun mesmo estado e de estar protexido o uso e a escolarización pola lexislación europea en normas tan importantes para as linguas como a Carta Europea das Linguas Rexionais e Minoritarias.
Comentarios (0) - Categoría: A LINGUA DOS NOSOS AVÓS - Publicado o 11-12-2014 06:42
# Ligazón permanente a este artigo
O GALEGO NA ESCOLA: ALGO MÁIS CUN DEREITO
Por que estudamos galego nas escolas e institutos de Galicia e nalgúns de Castela e León?
O poder estudar galego como todo dereito recoñecido emana das leis que rexen aos cidadáns destas Comunidades Autónomas, dos seus Estatutos de Autonomía e da Constitución Española (1978).

Fixémonos no que pon a Constitución no seu ARTIGO nº 3:
1.O castelán é a lingua oficial do Estado. Todos teñen o deber de coñecela e o dereito de usala.
2. As demais linguas epañolas serán tamén oficiais nas respectivas Comunidades Autónomas de acordo cos seus Estatutos.
3. A riqueza das distintas modalidades lingüísticas de España é un patrimonio cultural que será obxecto de especial respecto e protección.

Son pois as leis as que garantes a cooficialidade do galego en Galicia. O noso Estatuto di:

ARTIGO nº 5

1.A lingua propia de Galicia é o galego.
2.Os idiomas galego e castelán son oficiais en Galicia e todos teñen o dereito de os coñecer e de os usar.
3.Os poderes públicos de Galicia garantirán o uso normal e oficial dos dous idiomas e potenciarán o emprego do galego en todo os planos da vida pública, cultural e informativa, e disporán os medios necesarios para facilitar o seu coñecemento.
4.Ninguén poderá ser discriminado por causa da lingua.

Logo na Lei de Normalización Lingüística: O galego, como lingua propia de Galicia , é tamén lingua oficial no ensino en todo os niveis educativos.

DO DITO AO FEITO SEMPRE HAI UN TREITO

Xa vimos que hai linguas faladas no Estado que non son oficiais, que non están recoñecidas. Sabemos tamén que hai nenos e nenas galegofalantes que viven en Asturias ou Estremadura que non reciben clases na súa lingua propia porque nestas comunidades non está recoñecido este dereito.

Logo os galegos temos unha gran sorte que a partir da volta da Democracia temos o dereito a saber e usar o galego. Hai quen de todos modos subliña que o tratamento do castelán e do galego non é idéntico: Temos o dereito a usar o galego, namentres que do castelán temos o deber de aprendelo ademais de o dereito ao usar.

Pero é importante mirar ao noso pasado para coñecer o porqué da situación presente das linguas que falamos en Galicia.

Botémoslle unha ollada ao vídeo que reflicte a vida duns nenos e nenas escolarizados nun pobo do interior de Galicia chamado Friol (Lugo) antes de que se introducira o galego nas escolas nos últimos anos do Franquismo:



CUESTIÓNS SOBRE O VÍDEO: As Escolas no Franquismo e a desruralización.

1- A pesares de seren o galego o idioma de Galicia, sabes cando se introducirá por vez primeira nas escolas?

2-Describe en detalle seguindo o que din as mestras cal era a situación dos escolares do rural nos últimos anos do Franquismo.

3- Unha das protagonistas da reportaxe é unha rapaza, en que condición de especial dificultade vive? Por que prefería comer no colexio co resto dos seus compañeiros das aldeas de Friol?

4- Que queren ser de maiores estes nenos/as? Por que cres que ningún quere permanecer no campo? Razoa a resposta.

5-Que fan os rapaces e que fan as rapazas ao rematar a xornada escolar e volver as súas casas? Teñen moito tempo para facer os deberes?

6- A avoa que aparece ao final da montaxe, en que idioma canta aos seus netiños?

7- Cal cres que é a situación dos nenos e nenas que viven e van a escola hoxe en Friol? intenta describir brevemente os cambios que pensas que se deron dende aquela.

Comentarios (0) - Categoría: A LINGUA DOS NOSOS AVÓS - Publicado o 09-12-2014 06:37
# Ligazón permanente a este artigo
A COMPAÑA E O LÉXICO DE DEFUNTOS
A mal chamada Santa Compaña pasa por ser un dos máis estendidos exemplos da nosa mitoloxía relacionada coa morte. Esta procesión de mortos onde hai un vivo e pode ser aviso da morte ten un fondo arraigo entre os galegos como podemos comprobar no seguinte vídeo:



No tocante ao LÉXICO DE DEFUNTOS imos enumerar aquí os que vimos usando ao longo deste mes que comeza co día 1 de Todos os Santos e 2, o dos Defuntos o día dos magostos que pola zona adoita coincidir co 11 día de San Martiño e remata co 30, día de Santo André, que tamén dixemos que ten unha íntima relación cos camiños dos mortos cara o Alén:

MES DE DEFUNTOS (Léxico da morte)
Mes de Santos ou Defuntos ou San Martiño
Outono (auctum + annum ?ano medrado, maduro?)
Día de Todos os Santos 1 de novembro.
Día de Defuntos 2 de novembro.
Día de San Martiño 11 de novembro. ? polo san Martiño...trompos ao camiño?
Día de Santo André 30 de novembro.
Festa do Samaín, 1 de novembro
Caveira (cráneo) / cabaza (calacú)
Candea, vela, cirio
Medo, susto , arrepío, calafrío.
Morrer, finar, falecer
Defunto, morto, finado e cadáver ( carne + dada + aos vermes)
Mortalla
Sudario
Enterro
Caixa, ataúde, féretro, cadaleito
Tumba, cova, terra
Inhumar (ósos) / incinerar (cinzas)
Esqueleto / corpo
Lápida,epitafio
tanatorio
velorio
Cemiterio, camposanto
Ánima, alma, espírito, pantasma
Morte Moura, Morte Branca
Agoiros ou avisos de Morte
Paxaro da Morte, avelaiona (corvo, pega, moucho, curuxa...cabra do aire)
avelaiñas (bolboretas da noite brancas e negras)
A Compaña, Estadea (cruz) procesión, acompañamento
Igrexa, parroquia, adro
Ánima en pena, peto de ánimas e cruceiros
Circo ou círculo no chan
Purgatorio
Magosto
As castañas símbolo dos ánimas
campá
Asombramento nos castiñeiros
Urco
Peregrina
Afogada
Bergantín pantasma
O barqueiro e o Río do Esquecemento.
Deceso, óbito, .... necrolóxica
Funeral, fúnebre ?funus?

Rito/ culto aos mortos
Santuario ofrecidos romaría
Morte, pasamento (pasar) soño eterno
Camiño dos mortos, Santiago, Teixido...
Galicia País dos mortos
Cidades asolagadas en lagoas.
Inferno, Averno, mundo dos mortos
Ruín Hábito (rachar o hábito)
Lume, lapas, laparadas
Illa dos mortos, illa do Alén
Alén: Máis Alá, Outro Mundo

Hai tamén moitos ditos e refráns
Comentarios (0) - Categoría: A LINGUA DOS NOSOS AVÓS - Publicado o 12-11-2014 06:35
# Ligazón permanente a este artigo
UNHA TERRA, UNHA LINGUA, UNHA IDENTIDADE.
A identidade dunha persoa pode ser definida pola terra na que nace (ou na que medra). Cando dicimos esta é a miña Terra con maiúscula estamos a falar da Nosa Terra, esa que a ti e mais a min e aos nosos (a nosa familia, os nosos amigos) nos fai semellantes ou idénticos, se nos apuramos case iguais.
De aí que identidade teña esta acepción no dicionario: identidade= a igualdade, semellanza. Outra acepción é a de "personalidade" ou a de "comunidade", que nos volve a indicar o que temos como serse que vivimos en sociedade en común cos outros habitantes da Nosa Terra, Galicia.


NA PROCURA DA ETIMOLOXíA DA PALABRA: GALICIA

Etimos + logos son dúas palabras gregas en orixe. Procurar a orixe verdadeira das palabras é buscar a etimoloxía dunha palabra, indagar de onde procede e cal é o seu significado orixinario.

Imos saber hoxe de onde procede a palabra GALICIA, quen nos puxo este nome, e mesmo coñecer un sufixo moi usado na nosa lingua, tanto que aparece na palabra gal-ego. Visualiza este dous vídeos e logo responde as cuestións:






Cuestións:
1- Cal é o obxectivo do micro programa "Ben falado"?
2- O galego vén do latín, o latín vén a ser a nai da nosa lingua, pero quen é a avoa do galego?
3- Quen lle puxo o nome de Gallaecia a Nosa Terra:
4- Dos sufixos latinas aic /eic = -ego naceu un sufixo moi galego. Cita tres palabras que o conteñan.
5- Por que cres que a montaxe que inclúe o primeiro dos vídeos denomínase "palabras milenarias"? Argumenta a resposta.
6- "Chover miudiño" e ?ás cuncas" ou "a cachón? Que diferenza hai?
7- Cal é a etimoloxía de "Galicia" de Callaecia?
8- O galego forma parte do privilexiado 5% que significa isto?
9-En que continentes hai máis linguas?
10-Cantas linguas do mundo hai en Europa?
11-De quen depende a continuidade das nosas linguas?
12- Despois de ler os seguintes textos e tras consultar as dubidas de vocabulario que teñas, intenta expresar coas túas palabras como cres que nace un idioma e por que é tan importante a súa pervivencia no mundo.

COMO SERMOS VERDADEIROS?

A nosa lingua é o camiño de ouro da nosa redención e do noso progreso: sen a lingua morreremos como pobo, e nada significaremos endexamais na cultura universal. Se o galego quere ser máis que habitante dun territorio, se arela ser un factor de universalidade e de cosmopolitismo, soamente co emprego da lingua propia, obra da natureza, poderá selo. Arrenegando da lingua terá que avergoñarse sempre de si mesmo. Creando valores na lingua propia, axiña seremos universais?

Eses que viven de costas ás orixes dificilmente poderán redimirse da servidume do mimetismo. ¿Qué cousa máis orixinal que a lingua dun pobo, xerada por accións e reaccións seculares entre o home e a Natureza, para facelo diverso no universo? (...)


ANTÓN VILAR PONTE, Pensamento e Sementeira

Un idioma non nace pola vontade xenial dun grupo de homes; nace pola disposición psicolóxica dun pobo, que, en condicións históricas favorables, crea unha cultura e a súa correspondente maneira de expresión. Porque un idioma é o corpo sensible dunha cultura, e todo atentado á lingua peculiar dun pobo representa un atentado á súa cultura peculiar. Mais os pobos teñen unha forza máxica, invulnerable, e por iso as nacións asoballadas poden verse privadas do seu poder creador, ou poden converterse en parasitos da cultura dominante; pero endexamais se deixan asimilar.
CASTELAO, Sempre en Galiza.
Comentarios (0) - Categoría: A LINGUA DOS NOSOS AVÓS - Publicado o 01-10-2014 06:24
# Ligazón permanente a este artigo
[1] [2] [3] 4
© by Abertal

Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0