A. C. Irmáns Suárez Picallo - Sada


Este blogue nace co obxecto de difundir a actividade da A. C. Irmáns Suárez Picallo, así como de recuperar e por a disposición do público diversos materiais de interese sobre o noso pasado,ao tempo que damos a coñecer os artigos escritos por Ramón Suárez Picallo e outros autores sadenses.
Estruturamos o blogue en varias seccións, nas que terán cabida noticias de actualidade sobre as nosas actuacións, artigos, textos históricos, fotografías...


Visitas (desde o 05/08/2010)





Únete a nós!
comisionsuarezpicallo@gmail.com
 CATEGORÍAS
 GALERÍAS FOTOGRÁFICAS
 RECOMENDADOS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGUES GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES
 DESTACADOS

LUGRÍS EN SADA. 150 ANIVERSARIO (II)
Alentador da actividade cultural

Nos anos 20 e 30, o nome de Lugrís Freire aparecerá ligado a múltiples iniciativas de ámbito local. A súa sinatura será habitual nas páxinas da escasa prensa editada en Sada, primeiro como colaborador do semanario Acción Sadense, dirixido por Freire-Calvelo (1921-1923) e logo achegando tamén varios textos a revista quincenal Mariñana (1925-1926). Nesta última publicación, escribiría Freire-Calvelo sobre Lugrís:

Mariñán de nacimiento y de corazón [?]; sadense entusiasta que ha trabajado mucho por la gloria de su provincia; amante rendido de las letras gallegas, campeón infatigable de ellas [?]; entusiasta de nuestra regeneración científica, años y lustros ha trabajado en persecución de su ideal, exponiendo planes de enseñanza por mediación del dialecto gallego y exponiendo proyectos de renacimiento clásico, defendiendo, como nadie, la libertad colectiva del agro, del oprimido, de los periódicos ?enxebres? y de las revistas y bibliotecas (Mariñana, 01/02/1925).

O seu teatro, que acadou importantes cotas de popularidade, tamén será bastante representado en Sada. A comedia O Pazo debeu gustar especialmente ao público local, dado que subiu aos escenarios sadenses cando menos en catro ocasións entre os anos 1918 e 1931. No ano 1921, o empresario José Pérez Pazos escollía o drama Mareiras para a inauguración do seu novo teatro (El Ideal Gallego, 08/07/1921). Dez anos despois, era o cadro de declamación da sociedade Sada y sus Contornos o que se estreaba en escena con O Pazo (El Orzán, 04/03/1931).


Promotor de iniciativas solidarias

Protagonizará tamén Lugrís numerosas campañas destinadas a mellorar o nivel de vida, cultural e educativo dos veciños. Estreitamente ligado a sociedade Sada y sus Contornos, integrada polos emigrantes sadenses nos EEUU, colaborará na empresa de dotar a vila de escolas neutras, inspiradas nos máis avanzados principios pedagóxicos do momento. En agradecemento a súa labor, será nomeado presidente honorario da mesma.

Se unha problemática aflixía a Sada, aí estaba Lugrís Freire para apoiar as reivindicacións dos veciños ou para contribuír, da forma en que puidera, a paliar os seus efectos. No ano 1924, logo do paso dun temporal que arrasara a flota pesqueira e arruinara a moitas familias, Lugrís desprazábase a Sada para participar nunha asemblea na que se reivindicaba a construción dun porto de refuxio. O contido da súa intervención, desde o escenario do Salón Moderno e ante o delegado do Gobernador Civil, era recollido pola prensa:

Habla seguidamente el Sr. Lugrís Freire, defensor entusiasta de todo lo que con Sada pueda guardar relación. Lamenta los daños ocurridos con motivo del temporal, que siente como propios, y solicita la unión de todos los marineros para la común defensa de sus intereses. Indica las mejoras de que este puerto es susceptible y pide que se pongan en ejecución los medios necesarios al efecto. Dirigiéndose al delegado con vehemencia le suplica que se interese por las mejoras antedichas como gallego que es [?] (El Orzán, 15/01/1924).

Acto seguido, contribuía a subscrición popular con 150 pts. Poucos anos despois, no inverno de 1930, ante o afogamento de varios mariñeiros, dirixirá unha carta ao alcalde para se solidarizar coas vítimas:

La desgracia que acaba de sufrir nuestro querido pueblo con el naufragio de la lancha "María del Carmen" ha llenado mi corazón de tristeza [?]. Estoy siempre [dispuesto], dentro de mi modestia, a ayudar en lo que pueda en todo lo que esa Corporación acuerde en favor de las familias de los desaparecidos (Arquivo Histórico Municipal de Sada, Notas sesións Comisión Permanente, 691).


Sada como recurso literario

Sada non só estará presente nos actos de Lugrís. Tamén na súa ampla obra, que abrangue todos os xéneros. Tanto os espazos urbanos da vila como as paisaxes rurais son os escenarios nos que se desenvolven as súas pezas teatrais e moitos dos seus contos En ocasións, trasládannos feitos e personaxes reais levados a ficción. Este recurso a realidade local queda patente no prólogo do drama Mareiras (1904):

Inda que teñen os nomes trocados, tódolos personaxes desta obra viviron, e algúns deles foron moi amados por min.
¡Cantas veces, cando eu iba para a escola do demócrata e nobre mestre don Crisanto Vidal, que inda vive no ridente lugar de Sada de Arriba, esquecido dos que recibimos del o proveitoso pan das primeiras letras, teño sido agasallado pola señora Andrea con anacos de bola quente, de sustanciosa e recendente mistura!... E moitas veces, nas tristeiras e bretemosas tardes de inverno, cando a campán de Santa María espallaba nos aires as melancónicas bateladas das oraciós [?], teño visto ó señor Marcelo, rodeado de sinxelos mariñeiros de Sada baixo o balcón de Calillo, rezar unha salve á Reina dos Anxes para que fuxiran as negras Mareiras que privaban da mantenza ós recios traballadores do mar!
Neste drama non fixen máis que un traballo de recolleita.


A vila de Sada, as rochas de Corbeiroa e a aldea de Samoedo serán o escenario da súa novela O Penedo do Crime (1884), a primeira da nosa literatura escrita integramente en galego:

As rúas da pequena vila de Sada achábanse completamente desertas, e somente se vían ir e vir polo areal algunhas luces, que debían ser de mariñeiros que atracaban os botes pra que a mareira nos levara [?].

Na creación poética de Lugrís, as lembranzas da nenez e a descrición lírica de lugares coñecidos conxugaranse en non poucas ocasións coa transmisión de mensaxes en clave ideolóxica. A vila natal será a gran protagonista do poemario As Mariñas de Sada (1928) e doutras moitas composicións:

¡Qué terra linda esta de Sada
onde natura entusiasmada
verteu a fermosura con farturenta man!
veigas e soutos e cortiñas,
as rabaleiras e as campiñas,
de amor e libertades a todos falarán.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Hei de atoparte mais fermosa,
veiga ridente, terra nosa,
que te levei gardada no mesmo corazón,
cando nas veigas encantadas
as tuas xentes libertadas
entoen as cantigas de enxebre redención.



Manuel Pérez Lorenzo

Comentarios (0) - Categoría: Colaboración de Manuel Pérez Lorenzo - Publicado o 23-05-2013 11:59
# Ligazón permanente a este artigo
Chuza! Meneame
Deixa o teu comentario
Nome:
Correo electrónico: (Non aparecerá publicado)
URL: (Debe comezar por http://)
Comentario:
© by Abertal

Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0