Blog do escritor
Xesús Constela

www.xesusconstela.com

info@xesusconstela.com
 CATEGORÍAS
 CUARTO DOS TRASTES
 SALA PARA VISITAS
 SALA DAS PROCURAS
 SALA DOS BLOGS GALEGOS
 NO FAIADO
 ANTERIORES

A casa de óleo
Isto todo comezou dentro dun cadro pintado ao óleo no que se vía unha casa á beira dunha estrada.
Era alá polos anos sesenta, os mil novecentos sesenta e pouco, e eu era aínda moi pequeno, dous anos quizais, e ademais era louro e tiña unha gorriña azul con viseira, así como de mariñeiro, e ás veces montaba nun cabaliño de madeira con rodas cadradas e vermellas para pasear por unha eira inmensa na que sempre facía sol e nunca chovía e na que había un pozo tan fondo que os ollos nunca daban visto a auga e debía de gardar segredos moi grandes porque sempre tiña a tapa pechada para que non escapasen.

A miña familia pasaba o verán dentro daquel cadro que pintara meu pai ao óleo, na casa a pé dunha estrada sen asfaltar pola que apenas circulaban coches, porque daquela ter un coche era cousa de ricos e na aldea onde estaba a casa do cadro non había ningún rico, que todos eran labregos e vivían en casas con vacas de linguas moi longas e cornos enormes coma mundos que asomaban as cabezas polas fiestras para bramar coma loucas cando tiñan gana de comer.

O cadro onde a miña familia pasaba o verán estaba no comedor, en fronte do sitio onde eu sentaba na mesa para xantar ollomol, pendurado nunha parede entre dúas fiestras, xusto enriba da butaca onde a miña avoa Manola se fotografara en branco e negro cos seus tres fillos sentados ao redor, e todos sorriran felices porque aínda estaban vivos e nin sequera intuían, meus pobres, que algún día habían de morrer.

A casa do cadro, que tiña un alpendre e unha porta misteriosa que nunca vin aberta e daba a algún lugar insospeitado e quizais máxico, tiña dous andares e era de pedra, pero estaba envolta en brancura de cal e o piso de arriba era unha cama inmensa onde durmían arredor de once persoas e mais un can que se chamaba Rin, e estaba prohibido roncar, e tamén estaba prohibido ladrar, e por iso ninguén roncaba nin ladraba, porque cando as once persoas e mais o can se deitaban na cama era xa de noite, e as noites naquela casa do cadro eran para uso exclusivo dos grilos, que enchían as tonalidades todas do óleo co seu fermoso cantar, porque aqueles grilos que vivían no cadro sabían moito de como arrolar os habitantes todos da casa para que durmisen felices e esquecesen as preocupacións.

E entón o cabaliño de madeira con rodas cadradas, onde durmía?

Non o sei a ciencia certa, pero sempre dou en pensar que cando caía a noite e eu non estaba para montalo o cabaliño se mexía alegre, sen parar, nun bambán que me construíra meu pai na póla dunha figueira cunha corda e cunha táboa de facer empanadas, porque coido que aínda non o dixen, pero nos seus momentos de lecer meu pai era construtor de bambáns e randeeiras que permitían soñar.

Meu pai chamábase Alfredo, coma tamén se chamaba seu pai, e coma se chamara o seu avó, e coma se chamaba meu irmán, e coma se chamaban quen sabe cantos máis, porque na familia de meu pai case todos os homes se chamaran sempre igual, case todos agás dous, un que se chamaba Emilio e era moi serio e tiña unha cara de cor sepia e unha barba moi longa e levaba un traxe e unha gravata e un chapeu e non sei quen era porque só o coñecín por unha fotografía que estaba metida nunha caixa de cartón, e outro que se chamaba Uxío, Uxío Charlón, que era tío de meu pai e escribía obras de teatro que se estreaban con ruidento aplauso e tiña un bigote e un chapeu e un amigo que se chamaba Manuel e tocaba a guitarra.

Eu nunca entendera como facían os Alfredos todos da familia de meu pai para saber por quen estaban a chamar cando alguén berraba o seu nome, ou como sabían para quen era a carta que traía o carteiro que ás veces petaba na porta de óleo da casa do cadro, até que alguén me contou algún día unha historia moi triste dunha muller que quedara viúva porque seu home morrera nun accidente nos estaleiros e deixara dous meniños orfos moi fermosos e moi louros que apenas tiñan un e dous aniños, e despois me dixo que aquela muller viúva era a miña avoa Avelina e os dous meniños orfos e louros eran meu pai e mais Tonucho, o seu irmán. Pensei que nunca máis habería de preguntar.
Nada había no mundo máis fermoso que moverse entre aquelas pinceladas inmensas coas que meu pai trazaba cada día a máis fermosa das paisaxes, aquelas pinceladas que desprendían un delicioso aroma de óleo que hipnotizaba a quen viñera pola casa de visita.

Pero entón aínda que unha curmá de miña nai falaba de malos presaxios e de presentimentos e de que había algo que non lle daba moi bos agoiros, todos baixamos a unha praia cun río onde as ondas de óleo que pintara meu pai batían con bravura intensa contra unhas rochas moi escuras. E na praia había un home pintado enriba dun cantil que levara a pacer unhas vacas daquelas que sacaban as cabezas polas fiestras das casas e bramaban coma loucas cando tiñan fame. E o home pintado ao óleo axitaba os brazos e alguén dicía que que simpático, e berraba algo que ninguén podía escoitar porque as ondas que batían nas rochas escuras, e polo visto despois souberon que o que o home das vacas estaba a berrar era que alguén da familia estaba a afogar naquel mar de óleo escuro, e todos procuraron a Pedro, que era o home daquela curmá de miña nai que tivera estraños presentimentos, e agora era un cadáver que aboiaba no mar, e meu pai quedou calado, puxo cara de susto, gardou entón os pinceis na caixa de madeira das pinturas e deixou de pintar.

Aquela casa de óleo pechou a súa porta e a miña familia nunca máis volveu por ela para pasar o verán.
Comentarios (3) - Categoría: Do que estou a falar cando falo de min - Publicado o 01-05-2015 12:53
# Ligazón permanente a este artigo
"Aguadoras" de animada conversa
Isto é a antiga Praza de Armas de Ferrol. Pero que bonita era!

A miña avoa falaba desa fonte chea de "aguadoras" de animada conversa a encher de auga as selas que logo levaban ás casas.

Hai cidades que conseguiron conservar eses vellos lugares como os tesouros que en realidade son... e neses lugares quedaron para sempre impresas esas conversas.

En Ferrol (agás moi curtas excepcións) sempre tivemos a mala sorte de ter como alcaldes cavernícolas que se encargaron de destruír todo o que a cidade tiña (e ten) de fermoso, que non é pouco.
Comentarios (0) - Categoría: Do que estou a falar cando falo de min - Publicado o 29-01-2014 19:16
# Ligazón permanente a este artigo
Columpios para soñar

O domingo pasado morreu meu pai (así é a vida) e estiven a dar voltas á imaxe súa que máis me gustaría gardar coma un tesouro na memoria... e decidín que tiña que ser esta: trátase dunha eira en Meirás, no Concello de Valdoviño. Non sei que ano podía ser, quizais 1965 ou 1966. Eu debía de ter dous ou tres anos e el estaba a dar os últimos toques a un columpio construído cunha simple corda e unha táboa para cocer empanadas no forno. Por que escollín esta imaxe, pensaredes... pois porque meu pai éravos un home aparentemente moi normal... pero asegúrovos que era tan grande que con simples táboas de cocer empanadas sempre foi capaz de construir columpios que permitían soñar!!!
Comentarios (1) - Categoría: Do que estou a falar cando falo de min - Publicado o 18-09-2013 12:39
# Ligazón permanente a este artigo
A mellor randeeira do mundo!
Era Meirás (e xa que logo era verán)

Eu tiña dous anos

Mau pai colleu unha corda e unha táboa para facer empanadas

Colgounas da póla dunha árbore da eira de detrás da casa

e construíu para min a mellor randeeira do mundo!

A mellor!

Apenas fica unha fotografía que sempre me acompañou alá onde fun

Apenas fica unha lembranza que moitas veces teima e saír da miña memoria (tal é a súa forza, tal é a súa potencia)

Son as tres cousas máis fermosas daquela miña nenez, daqueles meus primeiros veráns en Meirás, dos que apenas queda un imaxinario case de lenda: o cabaliño de rodas cadradas, esa randeeira de táboa de empanada e un canciño de palleiro que se chamaba Rin e tiña a cor da canela...
Comentarios (4) - Categoría: Do que estou a falar cando falo de min - Publicado o 05-11-2012 18:06
# Ligazón permanente a este artigo
Do hipnotizante arrecendo do xasmín
Nada tan embriagador coma o hipnotizante arrecendo do xasmín.

Eu non o sabía pero estaba agachado na miña memoria até que saíu un día por sorpresa nunha vila de Tunicia que se chama Sidi Bou Saïd (سيدي بو سعيد‎) preto de Cartago nunha visita hai xa moitos anos (vinte e tantos) pola primavera.

Viaxei sen me decatar á miña escola de infantil, ao meu parvulario...

Era trece de maio, coma hoxe.

As mestras encargábannos que levásemos flores "para a virxe", porque polo visto o trece de maio é o día da virxe por iso de que foi o día que se lles apareceu aos pastorciños de Fátima na Cova da Iria!

E miña nai sempre se enfadaba e dicía que se as mestras querían flores que as comprasen elas.

Pero aínda así eu sempre ía ao colexio cun par de caraveis na man.

E facíannos cantar unha cousa así como "El trece de mayo la virgen María bajó de los cielos a Cova de Iría... Ave, ave, ave María!"

E eu nunca entendera o que quería dicir iso que cantabamos porque non coñecía o concepto "cova de Iría" pero cantaba igual porque todos cantaban e porque a profe nos mandaba (de seguro que ningún neno sabía o que quería dicir a canción)

Os nenos con máis recursos (ou de pais máis relixiosos) levaban uns ramos de flores que as mestras de encargaban de louvar sen recato ningún.

Pero a min tanto me tiña! O único que me gustaba era o arrecendo que había no colexio.

Algún compañeiro debía de levar un ramo con algunhas floriñas de xasmín...

Nada tan embriagador coma o seu arecendo!

Comentarios (4) - Categoría: Do que estou a falar cando falo de min - Publicado o 13-05-2012 20:02
# Ligazón permanente a este artigo
Un mundo aínda ben cativo
O mundo, unha camiñada por beirarrúas de pedra, era para min ben cativo naquel Ferrol de mediados dos anos sesenta (nacín en 1963).

Tan cativo como apenas dúas rúas, de Lugo (antes Pardo Alto) e de Pardo Baixo, polas que viaxaba da man de miña nai, incapaz de me mover pola miña conta.

Era un mundo de ulidos a milleiros...

Mexos de gato na porta dunha casa abandonada na que os animais entraban e saían ao seu antollo, mexos de gato nun tempo en que ese cheiro era habitual.

Mais o paraíso dos arrecendos era unha tenda que había na rúa Pardo baixo administrada por un vello de nome Xesús, coma min, e as súas tres ou catro fillas (non lembro o número exacto).

Esa casa era un pracer para os sentidos: froita e verduras frescas, aceitunas en grandes caixas de lata, sardiñas salgadas moi ben ordenadas dentro de caixas redondas, especias (sobre todo pimentón) en armarios de madeira de onde as collían cunha pa de metal para metela en bolsiñas de papel con debuxos por fóra, pan recén traído do forno, aceite a granel, bacallao colgado en follas por riba do mostrador á beira de xamóns e chourizos que non deixaban de pingar...

Un estoupido de fragancias que ficaron cravadas na miña memoria como a herdanza dun tempo que xa nunca máis ha de volver.

O camiño era sempre o mesmo porque miña nai teimaba en mercar acotío en todas as tendas da zona: Baixabamos as escaleiras da casa (unha inmensidade delas para as miñas pequenas pernas), cruzabamos a rúa de Lugo cara á tenda de María, unha muller que tiña dous fillos xemelgos, para que miña nai fixese a primeira compra. Deseguido camiñabamos pola rúa até a tenda de Mercedes, que tiña unha filla chamada Muñeca (vaia un nome curioso, non si?) onde tiña sempre lugar unha longa conversa coa tendeira para que miña nai se puxese ao día doas aconteceres da zona, e despois a tenda das de Xesús; era tal a presenza daquelas mulleronas fillas do dono que desprazaran a seu propio pai na denominación do negocio... Nada podía haber peor que caer na desgraza de ser obxectivo das súas linguas... Nada podía haber peor que converterse en tema dos seus comentarios...

E logo volta para a casa.

O meu mundo era ben pequeno naqueles meus primeiros anos...

Moi pequeno.


Comentarios (2) - Categoría: Do que estou a falar cando falo de min - Publicado o 19-03-2012 19:51
# Ligazón permanente a este artigo
Que non dariamos?
Que non dariamos por parar os reloxos,
Que non dariamos por non deixalos avanzar,
Que non dariamos por detelos,
por facelos retroceder,
por obrigalos a recuperar momentos que nos gustaría retomar...

aquela conversa que nunca concluíu
aquela na que cambiariamos unhas palabras que nunca debimos dicir,
aquelas palabras das que sempre nos arrepentimos
aquelas que elimianarian a discusión posterior...

que non dariamos por recuperar o estoupido daquela onda que nos abraiou na praia...

e facía sol...

e ulía a salitre fresco...

que non dariamos por oír de novo a voz dos que marcharon,
que non dariamos por escoitar os seus risos unha vez máis,
por compartir con eles mesa, mantel, viño, alimentos,
que non dariamos,

collamos os reloxos todos das casas

paremos o tempo por un intre

e deámoslles logo ás agullas marcha atrás!

Comentarios (3) - Categoría: Do que estou a falar cando falo de min - Publicado o 29-01-2012 13:10
# Ligazón permanente a este artigo
Reconstrución do avó Vicente
Apenas gardo memorias dese personaxe que aparece na fotografía que vos achego sentado nunha cadeira de vimbio cigarro en man e comigo no colo na eira da casa de Meirás da que xa vos falei (a do cabaliño de rodas cadradas)

E non gardo memorias del apenas porque morreu cando eu era moi pequeno.

Só sei que vivían (miña avoa e máis el) no primeiro piso da esquina das rúas do Carme e Magdalena en Ferrol, enriba dunha tasca que se chamaba La tribu e enfronte doutra que se chamaba Os Peares, esta última pechada na miña adolescencia e atendida por dous vellos que facían uns bocadillos de xamón abraiantes.

Falo destas dúas tascas porque polo visto eran lugares, especialmente La tribu, moi frecuentados por meu avó, tanto que era máis doado atopalo neles que na súa propia casa. Teño unha certa memoria de entrar en La tribu da man de meu pai e estar alí dentro rodeado de homes que rían as ocorrencias de meu avó, que polo que din era todo un carallán.

Tamén lembro do avó Vicente que me chamaba Parrulo e tamén Parruliño.

E iso gustábame moito.

O resto do que sei do avó Vicente é unha inmensa lenda construída ao seu redor en parte polas cousas que sempre escoitei na casa e en parte pola miña propia imaxinación (quizais sexa o primeiro personaxe que construíu un meniño que co paso dos anos acabaría por ser escritor).

A lenda comeza arredor desta mesma foto que achego, porque por caprichos do destino acabou colgada das paredes das casas dunha boa parte da familia grazas a un cadro en plumilla pintado por meu irmán e fotocopiado unha vez e outra máis. Por algún motivo todos querían telo na casa (e eu tiven a enorme sorte de que meu pai me dese o retrato orixinal). Sen comelo nin bebelo acabei eu tamén colgado nos fogares familiares dunha chea de parentes.

Arredor do avó Vicente todo é lenda:

O avó Vicente aparece nunha fotografía familiar sacada nunha festa camprestre, unha romaría quizais, facendo o pallaso cun babeiro meu colgado no pescozo e cun biberón na man. Non hai ninguén que no se fixe nel.

O meu avó Vicente, moi afeccionado polo visto á bebida, seica logo dunha comida familiar acabou subindo á mesa onde todos estaban sentados para se poñer a bailar.

O avó Vicente tiña un gato que se chamaba Pirulo e que acabou comido polos seus fillos e os amigos nos anos da fame na posguerra.

Nunca chegou a sabelo, desgustado como estaba pola estraña desaparición do gato.

O avó Vicente debeu de pasar a guerra a bordo dun barco e toda a miña vida me dixeron que os canóns que estaban ás portas do Pazo de Capitanía en Ferrol eran precisamente os canóns do seu barco.

Non teño nin idea de se iso é certo ou non.

Tampouco quixen preguntalo nunca, quizais por medo de levar unha labazada de realidade que destruíse unha historia fantástica construída no interior da miña cabeza.

Nesa historia meu avó Vicente é un vello lobo de mar que cruza os océanos do mundo para loitar en guerras mil e para vencer a milleros de inimigos...

Na miña imaxinación meu avó Vicente viaxaba nun barco de grandes canóns na compaña do seu inseparábel gato Pirulo, a quen en ton agarimoso chamaba Parrulo e tamén Parruliño...

Ese foi quizais o primeiro personaxe que construín na miña vida.
Comentarios (4) - Categoría: Do que estou a falar cando falo de min - Publicado o 28-01-2012 21:02
# Ligazón permanente a este artigo
O ruído dos pasos ao camiñar
Eu era moi pequeno.

Tan pequeno como para camiñar da man de meu pai polo porto de Ferrol para mirarmos barcos, un dos seus paseos favoritos en días de lecer.

(E que grandes para nós, especialmente para min coa miña curta idade, aquelas moles de ferro oxidado pegadas ao peirao e marradas co cordas tan grosas case coma a miña cabeza!)

(E que medo a franxa escuira que ficaba entre o casco do barco e a parede de pedra do peirao. Asomarse a ela era asomarse ao abismo máis abismal. Que pánico caer alí. Que pánico morrer afogado coma quen cae a un pozo! Meu pai tamén debía de sentir ese medo porque me agarraba a man cunha forza que me facía sentir sobreprotexido, que me daba unha seguridade que aínda hoxe, adulto, boto de menos. Que mágoa no ter a man de meu pai para agarrarme con forza en momentos duros, en intres de decisións difíciles!)

Pero sabedes o que gardo na memoria coma un vello tesouro cando penso nequeles paseos?

O ruído dos pasos de meu pai ao camiñar, un camiñar adulto e serio, un camiñar seguro e protector, un camiñar que soaba porque os seus zapatos de sola de coiro facían estalar os graus de ara eas pedriñas que había no chan...

Moitas veces, cando camiño, aguzo ben os ouvidos para ver se son quen de emular eses pasos sonoros de meu pai.

Oiríanos tamén os meus fillos cando os levaba da man?

Comentarios (1) - Categoría: Do que estou a falar cando falo de min - Publicado o 27-01-2012 10:38
# Ligazón permanente a este artigo
O cabaliño de rodas cadradas

Inauguro unha nova categoría, Espindo a memoria, co obxectivo de ir espindo a miña memoria, de ir baleirándoa de todas aquelas lembranzas que desexo compartir.

Comezo co meu cabaliño de rodas cadradas...

Xa sei que unha roda cadrada non pode de ningún xeito axudar a camiñar.

Xa sei que quizais o concepto roda e o concepto cadrado son incompatíbeis.

Xa o sei.

Pero se pecho os ollos e fago memoria da primeira lembranza que teño na cabeza, a máis antiga de todas, só me vén á mente un cabaliño de cartón coas rodas cadradas vermellas, un deses cabaliños nos que os nenos poden montar para se imaxinar xinetes a cabalgar.

Trátase dun cabaliño gris de crinas negras que está deitado na herba, solitario, nunha eira coa herba moi alta nunha casa de Meirás, no concello de Valdoviño, onde a miña familia adoitaba pasar o verán cando eu tiña dous anos e a onde deixamos de ir porque un Pedro, o home dunha curmá de miña nai, meu morreu afogado na praia.

E as súas dúas fillas pequenas ficaron orfas.

Pero eu non lembro ese día terríbel.

Nin sequera lembro a face de Pedro.

Só sei o que despois me contaron.

Os meniños de dous anos non gardan memorias desas cousas.

Ou si?

Non sei.

Pero asegúrovos que pecho os ollos para me poñer a lembrar a miña lembranza primixenia e vén a cabeza ese xoguete que de seguro tiña un nome que non consigo recordar.

E que faría deitado na herba, meu pobre?

Un cabaliño de rodas cadradas non pode de ningún xeito camiñar...

Quizais ficou abandonado entre as herbas daquela eira cando deixamos de ir a Meirás para pasar o verán.

Quizais.
Comentarios (2) - Categoría: Do que estou a falar cando falo de min - Publicado o 25-01-2012 17:55
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal