Blog do escritor
Xesús Constela

www.xesusconstela.com

info@xesusconstela.com
 CATEGORÍAS
 CUARTO DOS TRASTES
 SALA PARA VISITAS
 SALA DAS PROCURAS
 SALA DOS BLOGS GALEGOS
 NO FAIADO
 ANTERIORES

Bali 14: Abandonarmos a illa
Chegou quizais o intre de abandonarmos a illa de Bali.

Non credes?

E farémolo con esa fonda pegada que xa vos dixen que a illa deixa no corpo e na mente (non utilizo a palabra alma a propósito porque non gosto nada das súas connotacións relixiosas)

Abandonamos Bali ao ritmo dunha orquestra gamelán cos seus sons repetitivos que poden levarnos da man cara a algún estraño lugar onde os soños non son soños senón realidade e as almas (aquí si que uso esa palabra) de verdade voan de corpo en corpo, polo que a morte (tanto a nosa coma as dos demais) é soamente un vulgar pesadelo do que sempre podemos espertar.

Abandonamos Bali e levamos no corazón unha boa manda de peixes de milleiros de cores que van voar polo teito do nosos cuartos cada vez que a trasfega diaria das nosas vidas tan ateigadas de actividades nos impida concilar o sono e non nos deixe durmir (ouh, que reparadora a noite ben durmida!)

Abandonamos Bali co nariz cheo de arrecendos que nunca sentiramos, o salitre das ondas a romper teimudas nas areas negras, o incienso da derradeira ofrenda que se cruzou connosco no camiño, o ananás que degustamos no noso almorzo da mañá, a papaia, a banana, o fume da cremación que liberou a alma de quen sabe cantos descoñecidos cos que só coincidimos neste intre en que os seus corpos acabarán sendo moreiñas de cinzas que logo serán botadas ao mar...

Abandonamos Bali cos ollos cargados de luz, azul intenso de ceo, gris de nube que descargará augas de monzón, verde intenso de variedades mil, arrozal, xungla, palmeiral, platanal...

Abandonamos Bali pero levamos nos oídos as converas amábeis de moitas persoas que quixeron falar connosco polo mero pracer de conversar, porque descoñecían as orixes da lingua que falamos, porque nin sequera eran quen de situar nun mapa a Península Ibérica, porque da Unión Europea só sabían que era unha organización que acuñaba euros... E preguntaron non só por preguntar...

Para que vou querer eu saír de Bali se aquí teño todo canto necesito, díxome un día Dore, un mozo que nos levou na súa lanchiña pola costa da illa de Lembongan para nos ensinar un arrecife de coral. E díxome isto porque lle preguntei se nunca saíra de Bali. Nós non somos coma vós, espetoume deseguido. Non somos coma vós. Díxomo así, con esas palabras, pero sen desprezo ningún, non vaiades pensar.

Quizais sexa verdade.

Quizais sexa verdade e os balimeses teñan na súa illa todo canto poidan necesitar.

Pois que sexa así por moito tempo.

Por moito tempo!
Comentarios (5) - Categoría: Anotacións balinesas - Publicado o 06-09-2010 19:29
# Ligazón permanente a este artigo
Bali 13: Receita do nasi goreng
Esta vai ser o meu penúltimo artigo acerca de Bali, á espera dunha reflexión final.

Quixera facervos chegar a receita do nasi goreng tal coma ma deu un balinés do que xa temos falado: Wayan Ariana.

O nasi goreng é un prato de arroz que se come en toda Indonesia. É moi doado de facer e está delicioso.

Ingredientes:
Arroz fervido (ou pasta fervida, preferentemente fideos asiáticos aínda que podedes usar espaguetis normais e correntes. De facelo con pasta o prato chámase mie goreng)
1 ou 2 dentes de allo
1 ou 2 ovos
carne de polo moi troceada
cebola, cenoura e pemento cortados en tiras
unhas follas de leituga
(ou doutras verduras similares)
sal
un pouco de kecap manis
(unha salsa indonesia que se pode substituir perfectamente por un pouco de salsa de soia)

Se dispoñedes dun wok usádeo porque resulta mellor para facerdes as verduras. De non ser así podédelo facer nunha tixola grande.

Fritides en aceite abundante (non vos pasedes) os ingrdientes por este orde:
1º allo, cebola, cenoura e pemento (sen deixar que se pasen)
2º a carne
Despois mesturades todo no caeite e botades dentro os ovos batidos e engadides tamén as follas de leituga ou doutras verduras troceadas.
Dádeslle a todo unhas voltas no wok e engadides entón o arroz ou a pasta fervidos e o kecap manis ou a salsa de soia e o sal (ollo, que as salsas xa levan)

E xa está listo para comer.

(Se queredes podedes engadir tamén gambas peladas ou carne doutra clase no intre de fritirdes o polo)

Os indonesios sérveno cuberto por unha tortilla.

Bo proveito!
Comentarios (9) - Categoría: Anotacións balinesas - Publicado o 03-09-2010 18:33
# Ligazón permanente a este artigo
Bali 12: Do mar abraiante
Bali está bañada por dous mares: Ao norte o Mar de Bali e ao sur o Océano Índico.

Son dous mares radicalmente diferentes.

O sur ten unha ondas que converten as praias no paraíso dos surfistas, sobre todo Kuta e Legian, desgraciadamente transformadas en megacomplexos turísticos para goce de milleiros e milleiros de estranxeiros que procuran sol e praia e pasan ampliamente do resto desta illa marabillosa. Lembroume esta costa eses lugares do Mediterráneo español onde se tosta ao sol media Europa do norte, só que aquí eses "europeos" proceden de Australia. Kuta é bares australianos, restaurantes australianos, fútbol australiano en pantallas enormes e cervexas australianas para bébedos australianos que van da praia ao hotel e do hotel á praia antes de coller o voo de regreso ao seu país.

Pero tamén hai no sur lugares onde a imaxinación pode voar en forma de onda nunha praia case solitaria e onde o mar é un paraíso de peixes tropicais.

De todos xeitos quedo coas costas do norte, con lugares como a costa toda de Amed ou coa illa de Menjangan, na fotografía, dous espazos onde a natureza dos fondos mariños é o paraíso dos corais e de peixes de millóns de cores.

Isto é o mar de Bali.

Único.

Achégovos un video moi fermoso que atopei na rede acerca de Amed (asegúrovos que é así) Supoño que esa persoa que aparece ao remate é o autor. Agradézolle que o fixese:

Comentarios (2) - Categoría: Anotacións balinesas - Publicado o 03-09-2010 18:09
# Ligazón permanente a este artigo
Bali 11: De templos mil
Xa vos falei dos milleiros de templos que enchen a paisaxe de bali por todos os recunchos, pero quixera resaltar a beleza dalgúns deles teren deixado en min unha fonda pegada:

Goa Gajah ou Cova do elefante (século XI): Segundo conta a lenda Kebo Iwafue, o elefante xigante creou a cova cunha unlla. Accédese á cova a través da boca dun demo enorme esculpido na pedra. Neste lugar réndese culto ao deus Ganesh, que ten corpo de home e cabeza de elefante.

Gunung Kawi: Está formado por dez santuarios excavados na rocha nun lugar de moi difícil acceso. Son unhas hornacinas xigantes e non sabería dicir por que pero resultan un tanto desacougantes, quizais polo lugar onde se atopan, ao fondo dun val... Non sei. Pero resultan abraiantes.

Pura Tirta Empul: Un templo de augas miragreiras. Varios mananciais enchen de auga unhas fermosísimas piscinas de pedra chea de musgo a través das bocas de varios monstros e a xente báñase nelas para se purificar. E falo de centos de persoas. Impresionante. É un dos templos máis importantes de Bali. (a foto que vos achego é deste lugar)

Ulun Danu Bratan: Dedicado a Dewi Danu, a deusa das augas, e construido sobre pequenas illas no lago Bedugul. É un lugar de peregrinación para pedir que os labregos de todo Bali teñan auga abondo para as súas colleitas. Puiden asistir un dos días de pregrinaxe e non o esquecerei nunca. Milleioros e milleiros de persoas debaixo dunha chuvia incesante e mesta.

Pura Tanah Lot: construído nunha illa á beira da costa do sur, no Océano Índico, é quizais o lugar máis fotografiado de Bali, cousa que non me estraña nadiña de nada, porque tanto o templo como a costa que o acolle son dunha beleza singular.

Nunca esquecerei a pegada que deixaron en min estes lugares pola súa singularidade.

Quizais sexan a mellor representación da curiosa e ás veces misteriosa alma desta illa de Bali.
Comentarios (3) - Categoría: Anotacións balinesas - Publicado o 01-09-2010 12:33
# Ligazón permanente a este artigo
Bali 9: O wayang kulit

O wayang kulit é a arte ancestral do teatro de monicreques con sombras e a cidade de Ubud, berce de artistas, é un lugar especial para asistir a unha representacióin das moitas que se relaizan ao longo da semana.


Os monicreques do wayang kulit, feitos con pel moi policromada, conservan a mesma forma dende os antigos reinados indoxavaneses.


Os argumentos tómanse do Mahabharata ou do Ramaiana da India ou de antigas lendas balinesas.


O wayang kulit na actualidade, e dada a presión turística que atura a illa de bali, ofrécese en ilglés e en balinés, á escolla do espectador, que pode decidir entre unha representación ou outra.


Déixovos na compaña de Bima, o guerreiro feroz, de Bangda, dono da maxia branca, de Wibisana, o defensor da xustiza... e de todos os grandes personaxes que poboan esta arte tan anterga e ao tempo tan actual.

Comentarios (4) - Categoría: Anotacións balinesas - Publicado o 26-08-2010 14:08
# Ligazón permanente a este artigo
Bali 8: De cremacións
Para os balineses a alma non morre, vai pasando de corpo en corpo até que chega un intre en que se evapora logo de moitas reencarnacións.

Pero para iso ten que pasar moito tempo.

Cando unha persoa morre hai que queimar o seu corpo, a envoltura da alma, para liberala por completo.

Por iso unha cremación, lonxe do que acontece en occidente, é unha gran festa comunitaria, a cerimonia máis grande e a que máis xente convoca.

Explícovos como funciona.

Cando un morre convértese nunha especie de criado dos deuses e ten que traballar para eles sen descanso.

Pero isto só acontece mentres o corpo non se queima como é debido.

Se a familia do morto ten cartos (unha cremación é carísima porque supón unha festa coma unha voda para nós) o cadáver do finado quéimase un día ou dous logo do pasamento.

Pero se a familia non ten cartos cómpre enterralo nun lugar sagrado (non pensedes nun camposanto coma os nosos) coma pode ser a entrada dun templo a Shivá, o deus destrutor.

Entón haberá que agardar para aforrar o diñeiro que sufrague a gran festa ou participar nunha cremación comunitaria, que son as máis habituais e se celebrará o día que un sacerdote decida segundo o calendario balinés, as fases da lúa, e iso.

Eu tiven a gran sorte de estar na illa o día vinte e tres de xullo e puiden ser testemuña de dúas ou tres cremacións colectivas (coma a do video que vos achego) e asegúrovos que son como mínimo impactantes. Un día mesmo chegamos a estar parados ao longo de dúas horas nunha estrada por mor do atasco provocado por unha destas cremacións colectivas.

Varis días antes da cremación a familia vai ao cemiterio para desenterrar o cadáver do seu parente.

(Todo acontece segundo conto no meu relato Lily, incluído n'As humanas proporcións)

Lévano a casa familiar e entre todos vano limpando pouco a pouco até que non queda nada de carne pegada aos ósos. Deseguido envólvenos nunha tea branca inmaculada e xa está todo preparado para a gran festa.

O desfile da cremación ten varias partes importantes: a torre funeraria, que leva os cadáveres que van ser queimados, o cortexo de mulleres con ofrendas na cabeza, a orquestra de gamelán (a percusión balinesa) e a gran torre que porta o sarcófago que vai ser incinerado e ten forma de touro ou león aladode grandes dimensións e por iso todo é tan caro.

Escenifícase entón un ritual sobre a maldade, a bondade, a purificación e a liberación e procédese a prender o lume en medio da alegría colectiva.

Ninguén chora, xa volo dixen.

É un momento de felicidade total.

A alma, por fin, vai ser liberada do traballo para os deuses.

Xa pode voar na procura doutro corpo.

A cerimonia péchase cun gran banquete en comunidade, xeralmente a base de porco asado.

Entendedes por que son tan caras?

Canta máis xente haxa mellor.

Comentarios (3) - Categoría: Anotacións balinesas - Publicado o 24-08-2010 21:40
# Ligazón permanente a este artigo
Bali 7: De deuses, templos e cerimonias
Xa vos falei da importancia da relixión para os balineses (3 millóns de hinduistas nun país, Indonesia, de 300 millóns de musulmáns).

A relixión ocupa todos os tempos e todos os espazos, condiciona todas as celebracións e todas festividades e inspira a arte toda: pintura, teatro, danza... e como non arquitectura.

Cada vila ten como mínimo tres templos:
un á entrada para o deus creador (Brahmá),
un no centro para o deus protector (Vishnú) e
un preto do cemiterio para o deus destrutor (Shivá)
estes trs deuses forman o trimurti, unha "trindade".

A estes tres deuses correspóndenlles tres cores para vestir árbores e estatuas: o de Vishnú é o amarelo, o de Brahmá é o vermello e o de Shivá é o branco.

Ademais desta tríada hai divindades variadas por todas partes: para a protección dos arrozais, para a protección contra as divindades malignas agachadas no mar (sempre fonte de perigos o mar),
para a purificación do corpo ou das cousas materiais...

Cada casa ten ademais un templo no seu interior (canto maís rica a familia mellor é o templo, claro)

E sempre é bo momento para facer unha ofrenda.

Os deuses, as divindades todas, necesitan comer do mesmo xeito que o necesitamos todos, polo que hai que telos contentos.

Unha ofrenda no chan, á porta dun comercio, por exemplo, protexe contra a maldade, porque a maldade ás veces repta (pode ser unha serpe) ou camiña agachada na escuridade. O mal sempre vén de abaixo.

Unha ofrenda nun alto, ben protexida pola sombra duns parasois, deixada aos pés dunha estatua, ou na póla dunha árbore, ou nun andel da parede da casa, por exemplo, ofrece (valga a redundancia) cousas boas ás divindades boas para telas contrentas e ben alimentadas.

Normalmente as ofrendas todas son cestiños con cousas doces, lambetadas, froitas e incienso, pero eu mesmo cheguei a ver un billete de de 50000 rupias (uns corenta céntimos de euro).

Non imaxinades o atafego que levan os balineses (sobre todo as mulleres) con estas ofrendas. Nin tampouco imaxinades o fermosos que poden chegar a ser estes cestos con todas as cousas dentro.

Pero o melloor momento para facer boas ofrendas é cando a comunidade se reúne para celebrar unha cerimonia.

Hainas tamén para todos os gustos, nacementos, casamentos... aínda que as máis multitudinarias son as cremacións.

Falaremos delas.


Comentarios (3) - Categoría: Anotacións balinesas - Publicado o 24-08-2010 20:59
# Ligazón permanente a este artigo
Bali 6: Os arrozais
No interior de bali xorde unha das paisaxes máis fermosas que nunca vira.

É a paisaxe do traballo de moitas xeracións que foron sachando na terra día tras día sen parar nun dos labores agrícolas máis escravos que poidan existir.

É o traballo do arrozal.

O traballo do corpo a sufrir as humidades da auga canalizada de socalco en socalco.

O traballo do corpo forzado en posturas difíciles de aturar.

Tres colleitas anuais de arroz para dar de comer a unha illa enteira.

O arroz.

O arroz que nunca falla, o acompañamento de todo canto se come.

Se un deixa que a mente esqueza a dureza do traballo pode chegar a imaxinar que estes arrozais de Wan Aya, os da foto que vos achego, son un xardín deseñado para que a imaxinación voe sen parar.

Que teñan os labregos unha boa colleita!

É o mellor que se pode desexar.
Comentarios (5) - Categoría: Anotacións balinesas - Publicado o 23-08-2010 21:43
# Ligazón permanente a este artigo
Bali 5: A reencarnación da nai de Wayan Ariana
En varias das nosas viaxes dentro da illa de Bali acompañounos/levounos un condutor que se chamaba Wayan Ariana.

A nai de Wayan Ariana morreu hai apenas catro meses.

Isto foi o que nos contou Wayan Ariana acerca da morte de súa nai:

Un día estaba na casa e púxose moi maliña. Levárona a un hospital e ás poucas horas morreu sen que ninguén lles dese ningunha explicación a Wayan Ariana nin aos seus irmáns. (Debeu de ser un infarto ou algo semellante). Entón aos poucos días decidiron ir á casa dunha adiviña (hai moitas en Bali e a xente acude a elas para pedir consellos e explicacións de todo canto non entende).

A adiviña explicoulles a través da voz de súa nai (Wayan Ariana asegurounos que realmente era a voz de súa nai) que qué maís daban os motivos que a levaran a morrer. O importante era que morrera rapidamente para non facer sufrir aos fillos.

Wayan Ariana explicounos que súa nai era tan boa que morreu axiña sen molestar a ninguén.

A adiviña explicoulles tamén que a alma da nai de Wayan Ariana estaba agora dentro do corpo da filliña deste, que ten catorce meses. O que tiña que facer entón Wayan Ariana era ir ás carreiras para a súa casa para meter á meniña dentro dunha cesta das que se usan para gardar os galos de pelexa poruqe deste xeito impediría que as envexas e outras maldades que puidesen axexar á súa nai non puidesen facer dano á súa filla.

E así fixo Wayan Ariana.

A meniña, díxonos, é a nena máis feliz do mundo e o vivo retrato de súa nai.

E isto contóunolo mentres conducía en medio do enxame de motos e o denso tráfico da cidade de Dempasar.

Coma se fose o máis normal do mundo!

(A foto que vos achego fixena na vila de Amed, no nordeste de Bali. É un grupo de cestas con galos de pelexa)
Comentarios (10) - Categoría: Anotacións balinesas - Publicado o 18-08-2010 13:18
# Ligazón permanente a este artigo
Bali 4: A danza kecak
Achégovos un video gravado (non por min) no templo de Uluwatu, onde cad día á hora do solpor interprétase a danza ritual de kecak, que narra a historia de dúas virxes raptadas polo rei dos monos e asúa posterior liberación por parte dun heroe que camiña por riba do lume.

Non hai máis música cá interpretada por ese grupo de homes que cantan.

Esas manchiñas brancas que levan na cara son grans de arroz pegados a xeito de ofrenda aos deuses.

Non son actores profesionais. E iso é o mellor. Trátase de xente das vilas de arredor de Uluwatu que se xuntan cada día para cantar.

Unha fermosura.

Comentarios (4) - Categoría: Anotacións balinesas - Publicado o 17-08-2010 21:51
# Ligazón permanente a este artigo
1 [2]
© by Abertal