Víchelo, miráchelo!



O meu perfil
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

ECOLOXISMO LINGÜÍSTICO
Na actualidade está moi de moda o plurilingüismo,que case todo o mundo entende como a capacidade dunha persoa ou sociedade de dominar varias linguas. Iso, sen lugar a dúbidas, é un dos potenciais do ser humano, ter e poder usar varios idiomas, enriquecer os seus coñecementos e aumentar a súa capacidade de comunicación con outras culturas a través do uso de outra/s lingua/s distintas das maternas ou propias.

Pero hai outra faceta menos divulgada que é a de coidar que o mundo non perda linguas que están en perigo de desaparición. Ese é logo o interese do Ecoloxismo Lingüístico, loitar pola defensa da diversidade lingüística do mundo, por non perder linguas en vías de extinción poñendo en práctica medidas de protección das linguas ameazadas.

Sabías que hai 10 millóns de anos debía haber na terra unhas 20.000 linguas? Hoxe só quedan 6900 formas de descubrir o mundo.
Como comenta o libro de texto, un dos idiomas da illa Andamán quedouse recentemente sen falantes.
Grazas á páxina www.survival.es podemos coñecer este caso e algún máis.

O derradeiro falande de dálmata Tuone Udaina

A derradeira falante da lingua tasmaniana Fanny Cachrane Smith.

A derradeira falante de córnico, un idioma céltico:Dolly Pentreath. O córnico é unha lingua revivida no século XX e hoxe crése que hai máis de 2000 falantes deste idioma recuperado.

O idioma da Illa de Man, o derradeiro falante de manx: Ned Maddrell

O derradeiro falante de ubijé: Tevfik Esenç

O da derradeira falante da lingua eyak: Marie Smith Jones

Así aparecía a noticia da súa morte na Voz de Galicia en 2008:

Morre a derradeira nativa de Alaska que falaba a lingua “eyak”.

Efe VOZ DE GALICIA 24-I- 2008
WASHINGTON. A cacique Marie Smith Jones, a derradeira nativa de Alaska que falaba a lingua “eyak”, morreu esta semana aos 89 anos de idade, segundo informou onte o diario The Anchorage Daily News. En Alaska e as illas Aleutianas viven uns 66.390 nativos, dos que aproximadamente 14.800 falan aínda algún dos idiomas orixinais que pertencen a catro grupos lingüísticos. Segundo Leonard Smith, neto da cacique Marie, a muller foi achada morta na súa cama e a familia cre que faleceu mentres durmía. “ Todos din ‘así xa non sofre máis’ comentou ao diario a neta Sherry Smith, “ porque sufrirá moitas dores durante anos”.

Marie Smith Jones, que nacera no 1918 en Cordoba e viviu os seus últimos anos en Anchorage era a derradeira “eyak” de puro sangue e xefa da súa minguante tribo, á que conducirá nunha batalla legal contra as grandes empresas madereiras que cortaban bosques en terra ancestrais. Michael Krauss, da Universidade de Alaska en Fairbanks, un experto en linguas indíxenas, calculou que dez mil anos atrás, cando había na Terra uns 10 millóns de humanos, falábanse máis de 20.000 linguas, e foron a integración social e económica, o desenvolvemento das comunicación globais e a extinción ou asimilación das culturas autóctonas o que levou á desaparición de milleiros de idiomas.




Cuestións para saber máis:
1-Cantos idiomas hai hoxe no mundo?
A ver se dás coa resposta axeitada. A metade dos idiomas do mundo teñen menos de:

1000 falantes
2000 falantes
10.000 falantes

A cada canto desaparece unha lingua?

Un comunicado da Federación Internacional de Tradutores no Día Internacional da Tradución (30 de setembro)vén moi a conto:
"O noso planeta é rico na diversidade lingüística. As aproximadamente seis a sete mil linguas faladas en todo o mundo son o depósito da nosa memoria colectiva e o patrimonio intanxible. Pero a diversidade lingüística e cultural que ofrecen está baixo a ameaza: o 96% destas linguas son faladas por só o 4% da poboación mundial e centos de elas axiña se perderán para sempre.
A UNESCO e as Nacións Unidas pediron aos seus Estados Membros apoiar e protexer a variedade de linguas que se falan polos pobos do mundo. A Declaración Universal da UNESCO sobre a Diversidade Cultural, adoptada en 2001, establece que "a diversidade é tan necesaria para a humanidade como a biodiversidade para a natureza". O seu exdirector, Federico Mayor Zaragoza, dixo:
"Se perdemos a diversidade cultural, perdemos a maior riqueza que temos".

Por iso o noso traballo durante este curso cremos que debe encamiñarse na procura de preservar o espazo do galego, ese que debe ocupar Galicia no mundo.


2- CALES PODEN SER AS CAUSAS DA DESAPARICIÓN DAS LINGUAS E DA EXPANSIÓN DOUTRAS?

Os romanos chegan ao noso territorio cara o 131 a.C. Esta terra tiña unha cultura prerromana que chamamos castrexa que seguramente facía uso de diversas linguas non escritas. Os romanos someten á poboación tras diversas guerras con galaicos, cántabros e ástures e establecen unha división provincial na Península dentro do gran Imperio creado por eles. Gallaecia será unha provincia romana (maior do territorio actual de Galicia, pois chegaba polo sur ao río Douro e polo leste ata Cantabria. O latín substituíu as linguas dos anteriores poboadores que desapareceron,pero sobre o latín créase a base da que nacerá máis adiante o galego cara o século IX d. C.


3- SE NO MUNDO HAI 200 ESTADOS E SE FALAN MÁIS DE 6.000 LINGUAS, QUE PODEMOS DEDUCIR DESTES DATOS?
Comentarios (0) - Categoría: SOCIOLINGÜÍSTICA - Publicado o 28-05-2019 22:27
# Ligazón permanente a este artigo
GALEGOFONÍA OU LUSOFONÍA ?

Tradicionalmente cando se fala de Lusofonía enténdese o conxunto de lugares que usan un idioma derivado do portugués no mundo. Estamos falando duns 250 millóns de persoas, unha comunidade de países e rexións entre as que cabe incluír para moitos lingüistas aos galegofalantes.

Pois ben, se é certo que Portugal, como estado con lingua propia, foi quen de poñer en marcha a esta iniciativa da Lusofonía en catro continentes, se cadra o nome non é o máis acertado. Hoxe cando o galego xa leva o seu tempo como lingua oficial (aínda que grandemente minorizada) dende Galicia podemos cavilar acerca do nome que tenta potenciar esa comunidade entre linguas irmás como son a lingua galega e a portuguesa.

Por que non empregar Galegofonía en vez de Lusofonía?

Se o galego-portugués naceu na Gallaecia (territorio ao norte do río Douro), esa antiga Provincia do Imperio que logo vai ser reino independente, o primeiro da Idade Media, no que medrará unha lingua distinta do latín cara ao século IX e se esa lingua será logo usada polos dous reinos nos que se divide a antiga Gallaecia ao norte e ao sur do Miño, un denominado Galicia e o outro Portugal no século XII, tería sentido denominar Galegofonía e non Lusofonía o concepto de comunidade de linguas derivadas do galego-portugués, dado que os Lusos son un pobo que habitaba ao sur do Douro, non na Gallaecia e anterior ao nacemento do galego-portugués.

Como conclusión a lingua que falan países como o Brasil en América, Mozambique, Angola ou Cabo Verde en África ou Macau e Timor en Asia, deriva do antigo galego-portugués polo tanto é lexítimo falar de Galegofonía.
Comentarios (0) - Categoría: LUSOFONÍA - Publicado o 23-05-2019 19:54
# Ligazón permanente a este artigo
Algunhas isoglosas do galego.

O galego presenta a día de hoxe tres grandes bloques dialectais ou variedades xeográficas ou diatópicas. Son as denominadas:
- Occidental ou atlántica
- Central ou interior
- Oriental (que inclúen os territorios galego falantes de Asturias e Castela e León). Caso aparte é a variante do galego do Val do Ellas ou de Estremadura.

Como se establecen estas tres variantes dialectais?
Os lingüistas trazan estes tres bloques usando marcas ou dialectalismos que diferenzan unha zona das outras. Seseo, Gheada, o uso de Ti ou Tu, etc... é dicir, botan man das isoglosas.

Que é unha isoglosa? Unha isoglosa é unha liña imaxinaria que, nun mapa, une os puntos en que se produce un mesmo fenómeno lingüístico. Bótalle un ollo aos exemplos que adxuntamos.

Exemplos das isoglosas do galego dialectal en Galipedia
Comentarios (0) - Categoría: AS RAÍCES DA NOSA IDENTIDADE - Publicado o 21-05-2019 21:57
# Ligazón permanente a este artigo
3ª Avaliación 2019
UNIDADES: 8-9-10-11
Léxico:
- As frases feitas (páx. 173)
- O teatro (páx.204)
- Xentilicios (páx.205)
- A edición (páx. 234)
- Relacións semánticas (páx. 225)

Literatura:
- O teatro: texto e representacion(páx.178-179)
- Os subxéneros teatrais (páx.210-211)
- Texto teatral e a súa estrutura (páx.202-203)
- LETRAS GALEGAS 2019: Antón Fraguas (No blog e na libreta).

Plan lector:
-Os vellos non deben namorarse (Castelao).

Lingua e sociedade:
- O galego estándar e a lingua galega a través do tempo (páx.174-175)
- Prexuízos II e Ecoloxismo lingüístico no blog.
- O plurilingüismo páx. 206-207.
- Lusofonía ou galegofonía? (páx. 226-227)
- As variedades da lingua (páx.246-247 e no blog)

Gramática:
- Pronomes persoais (Repasar en primeiro lugar cadro de tónicos e átonos e das posibles contraccións)
- Colocación de pronomes átonos.

-Repaso do verbo: Regulares, con alternancia vocálica e irregulares (Ver Anexo do Terceiro trimestre do libro ou no blog).

Tradición oral:
- Toponimia de Galicia (resumos na libreta).

Obradoiro de expresión:
- Dramatización.


Comentarios (5) - Categoría: Xeral - Publicado o 21-05-2019 20:49
# Ligazón permanente a este artigo
ANTÓN FRAGUAS, LETRAS GALEGAS 2019


BIOGRAFÍA NA RAG.

EXPOSICIÓN: INSUELA

GUÍA DIDÁCTICA E ACTIVIDADES DA EXPOSICIÓN:

Léxico: Os seres máxicos do universo de Fraguas
Comentarios (0) - Categoría: LETRAS GALEGAS - Publicado o 07-05-2019 21:46
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal