Víchelo, miráchelo!



O meu perfil
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

O xogo do lipilape en Marín
O que noutros lugares coñecen como billarda ou estornela en marín chamábaselle "lipilape".

O Padre Paúl Rivas Quintas (Frampas I e II) recolle a denominación de lipio en Xesta (A Lama), lípiz en Seixido (A Lama) e lipes en Ardán (Marín), co significado de nome do xogo. Engade que pode vir do inglés to leap, saltar. Lipilape é o nome dado en Marín. Outros dicionarios recollen lipe. Rivas recolle tamén pincha en Tui, pinche en Valiñas (Forcarei) e pinchín como o nome do pau pequeno. Pincha (de pincho, salto no aire) é o nome dado ao xogo en Torneiros (O Porriño). Na comarca de Vigo é coñecido co nome de pateiro.

O termo billarda procede do francés billard («bastón de xogar»), tendo a mesma orixe que o xogo do billar. Estornela vén do latín sturnus («estorniño») + iculu. Palán vén do latín pala(m) (pa, pau longo).

Saíu este tema á hora de tocar no tema 1º do libro o vocabulario dos xogos.


Comentarios (0) - Categoría: CULTURA TRADICIONAL - Publicado o 09-10-2012 00:08
# Ligazón permanente a este artigo
O NOME DE GALICIA
A identidade dunha persoa pode ser definida pola terra na que nace (ou na que medra. Cando dicimos esta é a miña Terra con maiúscula estamos a falar da Nosa Terra, esa que a ti e mais a min e aos nosos (a nosa familia, os nosos amigos) nos fai semellantes ou idénticos, se nos apuramos case iguais.
De aí que identidade teña esta acepción no dicionario: identidade= a igualdade, semellanza. Outra acepción é a de "personalidade" ou a de "comunidade", que nos volve a indicar o que temos como serse que vivimos en sociedade en común cos outros habitantes da Nosa Terra, Galicia.

NA PROCURA DA ETIMOLOXíA DA PALABRA: GALICIA

Etimos + logos son dúas palabras gregas en orixe. Procurar a orixe verdadeira das palabras é buscar a etimoloxía dunha palabra, indagar de onde procede e cal é o seu significado orixinario.

Imos saber hoxe de onde procede a palabra GALICIA, quen nos puxo este nome, e mesmo coñecer un sufixo moi usado na nosa lingua, tanto que aparece na palabra gal-ego. Visualiza este dous vídeos e logo responde as cuestións:






Cuestións:
1- Cal é o obxectivo do micro programa "Ben falado"?
2- O galego vén do latín, o latín vén a ser a nai da nosa lingua, pero quen é a avoa do galego?
3- Quen lle puxo o nome de Gallaecia a Nosa Terra:
4- Dos sufixos latinas aic /eic = -ego naceu un sufixo moi galego. Cita tres palabras que o conteñan.
5- Por que cres que a montaxe que inclúe o primeiro dos vídeos denomínase "palabras milenarias"? Argumenta a resposta.
6- "Chover miudiño" e ?ás cuncas" ou "a cachón? Que diferenza hai?
7- Cal é a etimoloxía de "Galicia" de Callaecia?
8- O galego forma parte do privilexiado 5% que significa isto?
9-En que continentes hai máis linguas?
10-Cantas linguas do mundo hai en Europa?
11-De quen depende a continuidade das nosas linguas?
12- Despois de ler o seguinte texto e consultando as dubidas de vocabulario que teñas, intenta expresar coas túas palabras o que nos quere dicir.


Le agora o seguinte texto:
COMO SERMOS VERDADEIROS?

A nosa lingua é o camiño de ouro da nosa redención e do noso progreso: sen a lingua morreremos como pobo, e nada significaremos endexamais na cultura universal. Se o galego quere ser máis que habitante dun territorio, se arela ser un factor de universalidade e de cosmopolitismo, soamente co emprego da lingua propia, obra da natureza, poderá selo. Arrenegando da lingua terá que avergoñarse sempre de si mesmo. Creando valores na lingua propia, axiña seremos universais?

Eses que viven de costas ás orixes dificilmente poderán redimirse da servidume do mimetismo. ¿Qué cousa máis orixinal que a lingua dun pobo, xerada por accións e reaccións seculares entre o home e a Natureza, para facelo diverso no universo? (...)

ANTÓN VILAR PONTE, Pensamento e Sementeira
Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 23-09-2012 23:40
# Ligazón permanente a este artigo
VIVIMOS COMO GALEGOS?
Este curso imos comezar facéndonos esta pregunta que nos levará a reflexionar sobre a nosa identidade, sobre a Galicia que levamos dentro.

Vexamos pois estes tres anuncios publicitarios para logo poder relacionar os contidos dun xeito crítico á hora de definir iso de "ser galegos".







Debemos fixarnos nos textos dos tres anuncios para procurar unha relación entre o contido do vídeos e o seguinte texto de Castelao:
(Tomamos este texto como primeira lectura do curso e lectura central da Unidade 0. O debuxo que tes a túa dereita acompaña o seguinte texto.


CHEGOU DAS AMÉRICAS
(de ?Cousas? A.D. R. Castelao)

Chegou das Américas un home rico e trouxo consigo un negriño cubano, coma quen trai unha mona, un papagaio, un fonógrafo... O negriño foi medrando na aldea, onde deprendeu a falar con enxebreza, a puntear muiñeiras, a botar aturuxos abrouxadores.

Un día morreu o home rico e Panchito trocou de amo para gana-lo pan. Co tempo fíxose mozo comprido, sen máis chatas que a súa coor... Aínda que era negro como o pote, tiña gracia dabondo para facerse querer de todos. Endomingado, con un caravel enriba da orella e unha ponla de malva na chaqueta, parescía talmente un mozo das festas.

Unha noite de estrelas xurdeu no seu maxín a idea de saír polo mundo á cata de riquezas. Tamén Panchito sinteu, como tódolos mozos da aldea, os anceios de emigrar. E unha mañán de moita tristura gabeou polas escaleiras dun trasatlántico.

Panchito ía camiño da Habana e os seus ollos mollados e brilantes esculcaban no mar as terras deixadas pola popa.

Nunha rúa da Habana o negro Panchito tropezou cun home da súa aldea e confesoulle saloucando:

?Ai, eu non me afago nesta terra de tanto sol; eu non me afago con esta xente. ¡Eu morro!

Panchito retornou á aldea. Chegou probe i endeble; pero trouxo moita fartura no corazón. Tamén trouxo un sombreiro de palla e mais un traxe branco...

Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 16-09-2012 23:13
# Ligazón permanente a este artigo
SOBRE OS EXAMES DE SETEMBRO 2012
A continuación detallamos unha información para aqueles alumnos/as que teñen pendentes ben unha ou máis avaliacións e que deberán presentarse ás probas o día 4 de setembro ás 9 da mañá.

Para os alumnos/as que teñen pendentes 1ª,2ª e 3ª avaliacións:


TEMAS do Libro: (1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 10,11 e 12) incluír Letras Galegas: Paz Andrade e Himno
Prácticas: Xénero, número, colocación pronomes, verbos e análise sintáctica elemental CD, CI, CC, Suplemento, Atributo, Predicativo.

Lecturas obrigadas: Suso Espada ? Nota Roja? de Fco. Fernández Naval (Everets). Violeta Tamurana, Andrea Maceiras (Baía edicións)
Destas lecturas deberá presentar un pequeno traballo de resumo (capítulo a capítulo).


Para os alumnos/as que teñen pendentes a 2ª e a 3ª avaliacións:

TEMAS do Libro: (6-7-8-9-10-11-12 verbos-pronomes e incluír Letras Galegas: Paz Andrade e Himno.
Prácticas: Xénero, número, pronomes, verbos e análise sintáctica elemental CD, CI, CC, Suplemento, Atributo, predicativo.

Lectura obrigada: Suso Espada ? Nota Roja? de Fco. Fernández Naval (Everets).
Violeta Tamurana, Andrea Maceiras (Baía edicións)
Destas lecturas deberá presentar un pequeno traballo de resumo (capítulo a capítulo).

Lectura recomendada: ( Hai alumnos que xa superaron as probas de lectura obrigada aos que lles recomendamos non obstante esta lectura)
O ceo dos afogados, Francisco Castro (Xerais).



Para os alumnos/as que teñen pendente a 2ª avaliación:

TEMAS do Libro: (6-7-8-9- verbos-pronomes e incluír Letras Galegas: Paz Andrade e Himno.

Prácticas: Xénero, número, pronomes, verbos e análise sintáctica elemental CD, CI, CC. Oracións compostas por coordinación.

Lectura obrigada: Violeta Tamurana, de Andrea Maceiras.




Para os alumnos/as que teñen pendentes só lecturas obrigadas.

Destas lecturas fixemos probas de lectura das que, ademais de dar un prazo lóxico para ter lido o libro, repetimos ditas probas para darlles a oportunidade de rematar ditas lecturas. Tocará ler agora no verán e presentarse en setembro á proba de lectura do libro obrigado indicado máis abaixo, ademais de presentar un traballo resumo sobre unha das lecturas recomendadas.

Lecturas obrigadas: Suso Espada ?Nota Roja? de Fco. Fernández Naval (Everets).
Lectura recomendadas:
O hobbit de J.R.R. Tolkien (Xerais).
Dragal II: A metamorfose do dragón, de Elena Gallego Abad (Xerais).




PROBAS MODELO PARA SETEMBRO

A continuación colocamos aquí modelos de probas por avaliacións. Todas as probas de recuperación de setembro terán unha estrutura semellante ás que tivemos durante o curso nas distintas avaliacións.
No caso das probas dos libros de lectura, das que non colgamos probas, tamén seguirán os modelos realizados durante o curso que coñecen os alumnos/as implicados.

PROBA MODELO 1ª AVALIACIÓN

1. Define que son as interferencias lingüísticas e pon exemplos de interferencias(fonética, léxicas, morfosintáctica).
Atopa os castelanismos que haxa (márcaos) nos enunciados e escríbeos correctamente ao seu carón):
Todos os concexais fan o mesmo.
A tenda de muebles está demasiado alexada de onde vive a decoradora.
No colexio estivemos analizando os contos por párrafos.
Este ano aínda non nos pasaron as encuestas sobre o profesorado.
Tivemos que chamar ao fontaneiro para que amañase o grifo da cociña.
Déronnos para cenar dúas rodaxas de merluza con lechuga
.

2. OS NOMES DAS COUSAS: Indica se son verdadeiras (V) ou falsas (F) as seguintes afirmacións. E coloca o nome aos números da ilustración.
-A esposa do fillo con respecto aos pais deste é a conxuxe.
?A senectude é a derradeira etapa da vida dunha persoa.
?Calquera persoa con respecto ao seu padriño é un afillado.
?O xenro é o home da filla con respecto aos pais desta.
?O patrucio é o home máis vello da familia, xeralmente o pai cando xa é ancián.
?Do que aínda non naceu dise que é un neonato.
?A esposa do fillo con respecto aos pais deste é a nora.
?A vellez dunha persoa dise que é a súa lonxevidade.

3. LINGUA POR DENTRO: Escribe os seguintes tempos dos verbos:-os presentes INDICATIVO de: OBEDECER e DURMIR.
- pretéritos Indicativo de ANDAR / PARTIR
4. Escribe o artigo determinado esixido por cada un dos seguintes substantivos:
__ carraxe __ traxe __ ponte __ cume __ análise __ sinusite __ crise __ paréntese __ paxe __ friaxe __ nariz __ cárcere __ sangue __ sal __ leite __ garaxe __ romaxe __ hepatite __ diadema __ dor __ arte __ calor __ orde __ dote __ servidume __ costume __ marxe __ suor __ sinal __ orixe __ til
5. Pon en plural as seguintes palabras:
caracol __________ pombal __________ mércores __________ calacú __________ túnel __________ civil __________
xogador __________ noz __________ mandil __________cáliz __________ útil __________ anel __________ test __________
áxil __________ álbum __________ hindú________ bailarín __________val __________ xenial __________ dátil __________
funil __________ ruín _______ xabaril ______cruel __________ril __________ parasol __________esquí ________lapis __________
6. Completa os seguintes enunciados cun adxectivo do tipo indicado en cada caso.
Lavou as costas cun ___________________ [explicativo] estropallo.
Ollaba caer a _______________ [explicativo] chuvia que todo o cubría.
A ______________ [especificativo] herba enchía todo o terreo ata o horizonte.
O vento ___________________ [especificativo] acariñaba o seu cabelo.
-Completa coas partículas comparativas axeitadas.
Ten ___________ paciencia ___________ pensaba [superioridade]
Antes andaba ___________ vestido ___________ agora [superioridade]
Antía é ___________ riseira ___________ ti [superioridade]
Esta xente non é ___________ violenta ___________ me dixeron [igualdade]
Este libro non é ___________ aburrido ___________ parecía [igualdade]
É case ___________ rico ___________ el [igualdade]
7. O til diacrítico, define que significa e pon outros seis exemplos de uso de tíl diadrítico coa súa explicación.

8. LINGUA E SOCIEDADE. Redacta un dos dous temas explicando:
A) O Esplendor, decadencia e o Rexurdimento do galego.
B) O galego no século XX.

9. Redacta un texto explicando os conceptos de Substrato e Superestrato da lingua galega ( poñendo exemplos).

10. Define Toponimia e Antroponimia



PROBA MODELO 2ª AVALIACIÓN

OS NOMES DAS COUSAS: 1-A paisaxe do mar (relaciona números coas palabras que correspondan á ilustración)
A)1: B)1:
2: 2:
3: 3:
4: 4:
5: 5:
6: 6.
7: 7:
8: 8:
9: 9:
10:

2-Comenta por que é tan importante a tradición oral para a historia da nosa literatura, que ten que ver a tradición oral e que aportaron á mesma persoas como Sarmiento e Rosalía.
3- Tipos de frase escribe un exemplo de cada. Logo ANALIZA a seguinte as frases en forma de árbore:
En defensa da nosa lingua galega.
a casa branca da aldea.

4- A LINGUA POR DENTRO: Subliña os complementos directos e circunstanciais das seguintes oracións e indica que tipo de unidade desempeña a función de CD ou de CC.
?As galiñas levounas a raposa. ? Os concelleiros non avisaron os veciños. ? Nas festas de San Froilán comen moito polbo.
? Betanzos vive a independencia musical. ?Os deportistas galegos teñen opcións claras para conseguir catro medallas.
? Rusia firma a paz con Xeorxia impulsada pola UE.
5-Define as oracións compostas por coordinación e exemplos dos distintos tipos.
6- Escribe oracións dos seguintes tipos: predicativa transitiva, outra intransitiva,
unha atributiva, outra reflexiva, unha recíproca e outra impersoal.
7-Conxuga: presente e pretérito de INDICATIVO de: IR, VER, SER, SUBIR.
8- Presente e pretérito de SUBXUNTIVO de: HABER, TER, ESTAR, OBEDECER

9 -LINGUA E SOCIEDADE. Que é una lingua minorizada? Comenta as gráficas ( trátase de gráficas que aparecen no libro de texto na páxina 101)


10- ESCRIBIR BEN : Completa con B ou V:
A miña moto ti__o unha a__aría a causa da forte chu__ia.
Unha multitude de __ol__oretas in__adía os campos próximos á casa.
O a__ogado ía no seu mara__illoso automó__il falando polo mó__il.
Miña a__oa le__a__a na _olsa dous paquetes de a__elás.
Mo__e ese sofá de _im _io que lle teño que pasar a _asoira ao chan do __estíbulo.




PROBA MODELO DA 3ª AVALIACIÓN
1- A LINGUA POR DENTRO:
EXPLICA: Colocación do pronome átono excepcións (pon exemplos). E logo coloca correctamente ?te? ou ?che?:
Quizá__faga ____ unha festa.
Xa ____ dixo ___ que non ____ quería.
____Recitou___ un fermoso poema .
Sempre ____estás ___ a rir de min.
Fernando veu para ____dar ____algo.
____Esperei___ máis de tres horas
Quen ___chamou____ hai dúas horas?

2- OS NOMES DAS COUSAS:
DEFINE OS SEGUINTES ESTADO DO CABELO:
LOIRO:
RUBIO:
ROXO:
ENGUEDELLADO:
MORENO:
TINGUIDO:
CRECHO:

3-A LINGUA POR DENTRO: Subliña os complementos directos,
indirecto e circunstanciais das seguintes oracións e
indica que tipo de unidade as desempeña o CD, CI ou CC.
- As castañas trouxollas o apalpadoiro.
? Os xogadores queixáronse da arbitraxe á federación.
? Nas clases de Física contan poucas cousas.
? Galicia non desexa un apagón dixital.
? A cantante andaluza ten falsas perspectivas de triunfar en Roma.
-Xosé asegura o aprobado no exame de Lingua mañá xoves.
5-Define Suplemento, Atributo e Predicativo
(pon un exemplo de cada).

6-CONXUGA OS SEGUINTES VERBOS:
Presente e Pretérito de INDICATIVO e SUBXUNTIVO de: IR, VER , SUBIR, VIR

7-LITERATURA: Redacta un texto sobre a vida e a obra de PAZ ANDRADE (10 -12 liñas)

8-ESCRIBIMOS BEN Completa CC, CT, C ou T, S ou X onde sexa preciso.
a__ión redu__ión fru__ífero o_Í_eno e_i_encia
inxe__ar di__ado distri__o e_a_erar e_tran_eiría
di__ionario condu__a di__adura e_pare_er e_tender
cole__ión infe__ión prospe__o le_icolo_ía e_trañar
obstru__ión produ__o fi__icio to_icolo_ía e_cavar
redu__o tradu__or reconstru__ión e_pu_o e_tremo




9-Localiza os seguintes recursos: metáfora, simil, anáfora, personificación,
aliteración, antítese e hipérbole. Que rima ten o texto de Rosalía:

Agora cabelos negros
máis tarde, cabelos brancos
agora dentes de prata,
mañán chavellos quebrados;.
hoxe fazulas de rosas
mañán de coiro enrugado.
(Rosalía)

Mira os avós,
antes eran máis grandes,
máis altos,
máis anchos?
pero devecen coma as follas sen zume?
e argallan historias
ó quentaren as mans
sobre a seda dos lumes.




O lobo! Os ollos o lombo do lobo!
Baixa o lobo polo ollo do bosco?

Morrerei eu fremosa no mar maior




10.Explica que significan as palabras subliñadas no himno, e localiza unha personificación no poema de E?????..
P??????. Localiza unha metáfora fundamental para a comprensión do mesmo. Quen fai as preguntas, quen as responde e a quen vai dirixida a resposta.

Que din os rumorosos
na costa verdescente
ao raio transparente
do prácido luar?
Que din as altas copas
de escuro arume arpado
co seu ben compasado
monótono fungar?

Do teu verdor cinguido
e de benignos astros
confín dos verdes castros
e valeroso chan,
non des a esquecemento
da inxuria o rudo encono;
desperta do teu sono
fogar de Breogán.

Os bos e xenerosos
a nosa voz entenden
e con arroubo atenden
o noso ronco son,
mais só os iñorantes
e féridos e duros,
imbéciles e escuros
non nos entenden, non.

Os tempos son chegados
dos bardos das edades
que as vosas vaguedades
cumprido fin terán;
pois, onde quer, xigante
a nosa voz pregoa
a redenzón da boa
nazón de Breogán.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 03-07-2012 08:58
# Ligazón permanente a este artigo
QUE NON TE PILLE COMETENDO UN PRONOMICIDIO!
Deixamos aquí unha pequena indicación a ter en conta para usar correctamente os pronomes átonos e vitando os "pronomicidios":

Os pronomes átonos colócanse normalmente despois do verbo e unidos a el: ( dígocho), pero hai ocasións en que se debe colocar o pronome antes do verbo.

CASOS EN QUE O PRONOME ÁTONO VAI ANTES DO VERBO:

1- Cando vai nunha oración negativa ou desiderativa:
( non te quero, oxalá cho dixesen hoxe!)

2- Cando vai nunha subordinada: (dixo que te amaba).

3- Cando vai nunha interrogativa parcial ou tras un exclamativo:
Quen che preguntou iso?
Como me alegro da túa boa nota!

4-Cando a oración comeza por algúns indefinidos e adverbios: ( alguén mo dixo, seica me falara). Cousa que non ocorre con adverbios como os de tempo e lugar: Mañá achégome alí.

OS PRONOMES ÁTONOS en galego teñen unha certa dificultade, especialmente para os que falan máis galego que castelán ou para os neofalantes. Imos logo darlle un repaso a colocación correcta destes pronomes neste curso, xa que o ano pasado xa os vimos.

Despois do repaso cómpre realizar uns cantos exercicios cos pronomes

Por último neste rápido repaso lembremos de novo o uso do "te" e do "che" e o uso de "llo/lla" e "llelo/llela".
Comentarios (0) - Categoría: GRAMÁTICA - Publicado o 03-06-2012 10:27
# Ligazón permanente a este artigo
REPASANDO DATOS SOBRE VALENTÍN PAZ ANDRADE
Repasemos datos despois de ver a Exposición na galipedia

Logo, escoitemos logo un dos seus poemas máis coñecidos:



NA MATRICIAL GALIZA, SEMPRE TÚA,
que dende a Torre de Hercules ao Miño
un facho acenderá por cada illa,
cando ti volvas polo mare;
de toxo unha fogueira en cada monte,
cando ti volvas polo mare;
dos castros na coroa unha cachela,
cando ti volvas polo mare;
unha loura candea en cada pino,
cando ti volvas polo mare;
o seu cirio de frouma os alciprestes,
cando ti volvas polo mare;
luces de ardora branca en cada mastro,
cando ti volvas polo mare;
un farol mariñeiro en cada dorna,
cando ti volvas polo mare;
veliñas á xanela en cada casa,
cando ti volvas polo mare;
e as pérolas das bágoas derramadas,
cando ti chegues polo mare,
cando ti chegues polo mare...

Valentín Paz Andrade. Pranto Matricial,1955
Comentarios (0) - Categoría: LETRAS GALEGAS - Publicado o 16-05-2012 06:29
# Ligazón permanente a este artigo
O HIMNO GALEGO DE EDUARDO PONDAL
Neira Vilas (Gres, 1928) no seu libro 100 anos do himno galego (Edicións Embora) aclara que a súa achega non pretende ser unha «historia completa», senón o froito das súas investigacións en Cuba -onde viviu 31 anos- sobre as circunstancias que rodearon o nacemento e estrea da composición, así como a súa difusión ata chegar ao centenario celebrado no 2007.
Neira Vilas remarca o papel fundamental do emigrante ferrolán Xosé Fontenla Leal -«home lúcido e apaixonado que amaba a súa patria de orixe, á que lle dedicou de por vida todas as súas enerxías»-, quen primeiro pensou en Curros Enríquez e o mestre Chané para a letra e a música do himno, respectivamente. Pero un enfado entre ambos os dous impediu o proxecto e finalmente serían Eduardo Pondal e Pascual Veiga os autores. A súa colaboración arranca en 1890, cando o poeta lle envía ao compositor Os Pinos para presentarse ao premio para unha «Marcha Regional Gallega» nun concurso musical celebrado no Recreo de Artesanos da Coruña. Non obstante, a estrea non chegaría ata o 20 de decembro de 1907, na Habana, aínda que nos últimos anos hai investigadores que apuntan que o himno debeu de interpretarse en público con anterioridade. No seu libro, Neira Vilas di que «non hai constancia de que a peza fose premiada nin interpretada» no certame de 1890, pero que Fontenla contactou con Pondal e Veiga ante a imposibilidade de contar con Curros e Chané.

Pondal escribiría logo o único himno do mundo, que nós coñezamos, que comeza con preguntas e interrogantes.
Pero que se pregunta o noso himno?, quen fala?

Eduardo Pondal compuxo un logo poema de 10 estrofas no seu libro Queixumes do Pinos. Os galegos da Habana en 1907 procurando unha letra para o que sería o Himno de Galicia escolleron as catro primeiras estrofas deste poema ao que logo poría música Pascual Veiga.

Imos logo descubrir que é o que nos di o noso himno:


OS PINOS

Que din os rumorosos
na costa verdecente
ao raio transparente
do prácido luar?
Que din as altas copas
de escuro arume arpado
co seu ben compasado
monótono fungar?

Do teu verdor cinguido
e de benignos astros
confín dos verdes castros
e valeroso chan,
non des a esquecemento
da inxuria o rudo encono;
desperta do teu sono
fogar de Breogán.

Os bos e xenerosos
a nosa voz entenden
e con arroubo atenden
o noso ronco son,
mais só os iñorantes
e féridos e duros,
imbéciles e escuros
non nos entenden, non.

Os tempos son chegados
dos bardos das edades
que as vosas vaguedades
cumprido fin terán;
pois, donde quer, xigante
a nosa voz pregoa
a redenzón da boa
nazón de Breogán.


BOTEMOS LOGO UNHA OLLADA INICIAL AO LÉXICO DO HIMNO:(exercicio de clase)

- os rumososos:
- luar:
- arume arpado:
- monótono fungar:
- cinguido:
- confín:
- castros:
- inxuria:
- rudo:
- encono:
- Breogán:
- arroubo:
- féridos:
- bardos:
- vaguedades:
- pregoa:
- redenzón:
- nazón:

Unha versión distinta do himno:
Comentarios (0) - Categoría: LETRAS GALEGAS - Publicado o 13-05-2012 15:56
# Ligazón permanente a este artigo
CONCURSO DRAGAL EN MARCHA
Gustouche DRAGAL I ou DRAGAL II? Agora podedes participar nun concurso sobre este libro. Bótalle unha ollada a este concurso para ver se che interesa. As bases páxina oficial de Dragal

Por outro lado, xa estamos lendo, algúns mesmo xa están rematando de ler, o terceiro dos libros que na nosa categoría están nominados para o PREMIO "MARTÍN SARMIENTO" que organizan cada curso as Escolas católicas de Galicia a través dos seus Equipos de Normalización Lingüística. Esta terceira lectura leva por título:
Suso Espada " nota roja", de Francisco Fernandez Naval. O libro está editado pola editorial Everest (Galicia) e presenta unha trama detectivesca.
Comentarios (0) - Categoría: PLAN LECTOR - Publicado o 18-04-2012 17:50
# Ligazón permanente a este artigo
VIOLETA TAMURANA de Andrea Maceiras


VIOLETA TAMURANA de Andrea Maceiras
As fermosas tamura, capaces de provocar bágoas coa súa beleza, son unhas flores únicas que só medran no corazón volcánico da illa de Tamurana, a máis especial das que forman o Arquipélago Perdido. A pesar da vida harmoniosa que durante séculos levaron os habitantes do arquipélago, unha maldición pesa sobre as súas vidas e tamén, sobre a das illas: a súa cor violeta. Por iso, cando uns intrusos de vestienta branca comezan a devastar Tamuranam Pao sabe que, se quere salvala, debe arriscar a súa vida para chegar máis lonxe do que nunca imaxinou.
Na súa procura de respostas, Pao tentará descubrir o segredo máis prohibido, capaz de enfrontar dous mundos, mais tamén comprenderá o valor do coñecemento e o significado da unión e da amizade, gañando o dereito de se atrever a ser diferente e recobrando, finalmente, a maxia da cor violeta.

Esta fantástica aventura é a segunda lectura que realizamos para participar no Premio Martín Sarmiento do presente curso. Un Premio que determinan os propios lectores tras ler en todos os centros de Galicia inscritos nesta convocatoria os tres títulos propostos. Tras das vacacións de Semana Santa abordaremos o traballo da terceira das lecturas.

Unha marabillosa experiencia iniciática e revolucionaria onde a verdade, a solidariedade e o respecto á natureza dos seus protagonistas cobran especial importancia para entender a vida de todos por riba da cor e mesmo das linguas que falen. Pao, Pel, Alen ou o Aleuto son heroes que se atreveron a saber a verdade e foron valentes e ousados ata atopar unha resposta a pesar do esforzo dos Luminosos e dos seus dirixentes por intoxicar a información sobre a realidade do Continente e os colonos.

Terá esta historia algo que ver co mundo no que vivimos nós? Seremos quen de tirar semellanzas coa sociedade na que habitamos?
Comentarios (0) - Categoría: PLAN LECTOR - Publicado o 22-03-2012 19:45
# Ligazón permanente a este artigo
O CARBALLO DE SARMIENTO
Un achegamento á figura de Martín Sarmiento como fundador dos estudos sobre a filoloxía galega, pois el viría sendo o primeiro filólogo da nosa lingua.
Lembra a etimoloxía de filólogo que filos = amante + logos = palabra.

A continuación colocamos o texto base:

O CARBALLO DE SARMIENTO: Amor á lingua, amor á Terra

Martín Sarmiento naceu en Vilafranca do Bierzo un 9 de marzo de 1695 e alí escoitou por vez primeira falar o galego da boca da súa nai Clara, natural de Samos e mesmo do seu pai Alonso que nacera nas terras de Cercedo en Pontevedra. Seus pais levaban xa trece anos naquela vila na que tamén se falaba galego por pertencer ao Antigo Reino medieval de Galicia. Alí casaran e xa tiñan tres fillos cando lles naceu este o seu cuarto fillo ao que lle puxeron o nome de Pedro Joseph. Mais aos poucos meses decidiron virse cara Pontevedra para desenvolver, seu pai Alonso, un novo oficio. En Pontevedra medrou escoitando e falando sempre a lingua que aprenderá dos seus pais: o galego.
?Na Boa Vila ocupamos unha casa asoportalada na rúa da Palma?

Un dos primeiros recordos que gardaba Sarmiento da súa nenez era o da procesión do Corpus de 1698 e dos seus xigantes e cabezudos. Tamén lembraba o momento en que coñecera ao seu avó paterno en 1700 na casa da Raposeiras en Cerdedo.

?Algún tempo despois pasamos a residir en Mourente no pazo de Santa Margarida construído polo meu pai? á sombra do famoso carballo que diante da ermida había e hai hoxe
grazas á oposición a que fose cortado (do Padre Rábago) ? e xoguei moitas veces cos meus amigos?.

Sendo un neno Sarmiento seguro que se deu de conta de cómo dunha landra das de aquel carballo nacían en primavera pequenos e futuros grandes carballos, porque a súa curiosidade innata axiña aprendería a fixarse no mundo natural para aprender del cantas leccións precisen os homes. ?Este carballo será un símbolo dunha vida e unha obra fondamente enraizadas na súa terra e, xa que logo, potente representación do compromiso de Sarmiento con Galiza? dirían os organizadores do ano no que se lle homenaxeou con motivo do Día das Letras Galegas no 2002.
A tradición (que tampouco pasaría desapercibida a Sarmiento) di que debaixo desta árbore seica se xura o amor eterno, entre outras cousas. Dende logo o carballo é curioso xa que está torto e ten hoxe unha parte seca, pero a outra é a primeira que bota follas e a última que as perde. Este carballo menciónao Frei Martín Sarmiento no ano 1735, xa naqueles anos falaba da súa lonxevidade polo tanto debe ter moitos, moitísimos anos.
Xa de maior lembrará, en máis dunha ocasión, os castigos que recibían aqueles que na Escola dos Xesuítas usasen o galego e non o castelán ou máis ben o latín que estaban empeñados en facerllo aprender á forza as letras que a pesar de todo amaba.

Do seu temperán amor polas letras e as palabras conta que observaba na igrexa as inscricións en latín cando acompañaba a súa nai á misa? se cadra desa devoción e polo feito de que os seus irmáns maiores fosen para curas, el tamén decidiu ingresar na orde dos Bieitos. E así, aos quince anos, parte cara Madrid ao convento de San Martín polo que Pedro Joseph García Balboa pasará a chamarse Martín, polo nome do Padrón do mosteiro no que ía residir, e Sarmiento, polo segundo apelido da súa nai, xa que o primeiro xa o tiñan outros frades, e de seguro que tamén por amor a ela.

Despois de varios anos de estudos e cando, pola súas boas capacidades, xa era impartía clases a outros monxes, foi destacado axudante do que antes fora mestre seu, o Padre Feixóo, tamén galego e co que seguro falaba na súa lingua nai?outra cousa eran os escritos que este redactaba e que o noso avantaxado alumno corrixía. Estaban en castelán porque ían destinados a unha España que daquela era moi centralista e a igrexa incluso en Galicia era castelanizante, desprezando o uso da lingua vulgar, aínda que o galego é o que falaban todas as xentes humildes: labregos e mariñeiros. Daquela Sarmiento non repara no valor que ía ir cobrando para el co tempo o seu idioma. En galego foron as últimas palabras que lembra da súa nai, xa moi maior que foi visitar en 1725:
?Adeus, Perucho, que nunca me deches que sentir. ?

Os seus estudos vanse ampliando e traballando sobre a poesía e a literatura española, no medio das súas pescudas no arquivo da catedral de Toledo a un home curioso ao que de todo lle gustaba ler e saber, atopou as Cantigas de sta. María escritas en galego en plena Idade Media. Daquela, era o 1727 non tirou ningunha conclusión especial, pero logo lembraría e traería esta descuberta á súa memoria como veremos. Non era polo tanto dogmático e todas as linguas lle interesaban era un políglota pois lía e entendía latín, hebreo, grego, árabe, francés?

De todos os xeitos, o seu entusiasta amor polo galego e pola súa terra nacerá no momento en que se lle pasa pola cabeza iniciar unha nova viaxe a Galicia con motivo do ano santo compostelán. Era 1745, e esta viaxe vai cambiar de xeito definitivo o seu centro de interese nos pregos e pregos e nas cartas e investigacións que levaba a cabo desde a súa cela madrileña. Foi seguramente o home que na súa época máis escribiu, pero negábase a publicar máis libros da súa autoría despois da tremenda polémica que produciron os libros do seu mestre o P. Feixóo e da súa defensa editada co longo nome de Demostración Crítico Apologética que asinou o P. Sarmiento.

Mais volvamos á viaxe e a gran influencia que exercerán no seu futuro aqueles nove meses de estancia en Galicia. Vai redescubrir un dos seus amores da súa vida, o amor a súa lingua nai, o galego e consolidará á vez o seu gran cariño a súa terra. Recollerá palabras que el chamaba ?voces? porque as anotaba tras conversas con rapaces e vellos que eran as súas fontes de información máis valiosas, pero tamén na viaxe consultou con detemento códices e documentos antigos que se conservaban nas bibliotecas e escritorios dos mosteiros nos que facía pousada onde comprobou algo que por casualidade atopara en 1727. O cancioneiro do Rei Afonso X, o Sabio, escrito en galego.

A volta desta viaxe comporá o ?Coloquio en 1200 coplas? seguindo o estilo rústico (ou rural) que recollendo o estilo e gustos, pero tamén e sobre todo as palabras dos paisanos seus entrevistados. Este traballo realizado en 1746 serviríalle para ir deseñando de cara o futuro novos traballos nos que o galego e Galicia, os seus grandes namoros, estarán moi presentes, e cada vez máis. Os seus deberes na capital, coa corte do rei que o consulta con frecuencia e o reclama para a elaboración de informes réstalle moito do seu tempo, ao igual que os seus amigos ilustres que lle visitan na súa cela, na que, ademais dos máis de 6000 libros, ten un microscopio e unha especie de telescopio. A súa cela é como unha pequena Galicia (ten testos con plantas, sementes que trouxo da súa terra e unha boa colección cunchas das súas praias e outras mostras da fauna e da flora do seu país coa que traballaba día si e día tamén).

Non tardará en preparar para 1754 unha nova viaxe a Galicia quizás coa intención de permanecer xa para sempre a carón do seu irmán, o máis pequeno, Xabier co que xa tivera unha moi poderosa relación fraternal na anterior viaxe. Na casa familiar que teñen en Pontevedra, a carón do carballo, despois dunha excitante viaxe ata Pontevedra, atoparase outra sorpresa a presenza dun seu sobriño, Alonsiño, que vai provocar un coidadoso estudo sobre a Educación da xuventude na que defende que os nenos galegos aprendan primeiro o galego. Dicíao en plenos Séculos Escuros nos que ninguén escribía nin se preocupaba do noso idioma. Por iso os seus traballos foron como as sementes do carballo que agromarían e se farían máis grandes co tempo e serían un dos referentes para os autores do Rexurdimento ( X. M. Pintos, A. Fdez. Morales ou Rosalía de Castro).

Como o rei reclámao desde Madrid Sarmiento, moi a seu pesar polo que significaba deixar Galicia, volve á corte ao seu convento, pero rexeita de plano seguir calquera cargo como o de ser abade. Con sesenta anos entrégase de corpo e alma a unha tarefa: a de seguir investigando acerca das voces do galego e da botánica ( as landras que recollera en Galicia pensaba sementalas para o futuro, mesmo para Alonsiño ou outros centos de Alonsos ou galegos calquera que Sarmiento soñaba (foran os ?aletóphilos?, é dicir, os ?estudosos e amigos da verdade? sobre Galicia en cada unha das súas parroquias.

Sarmiento sabía, pois era un home adiantado á súa época, que prepararía desde a súa cela un proxecto de futuro para esa terra á que amaba, sementaría landras para crear futuros carballos, ata a fin dos seus días. Os seus escritos manifestaron ás claras cal era o amor que lle profesaba ao seu idioma e mais a súa terra. Como dixeron na súa oración fúnebre no ano da súa morte en 1772, un dos seus frades amigos:

Semper docuit, semper legit, semper scripsit:"sempre ensinou, sempre leu, sempre escribiu"

e deixounos unha fermosa e intelixente máxima? aude sapere: atrévete a saber?
Comentarios (0) - Categoría: HISTORIA DA LINGUA - Publicado o 07-03-2012 06:13
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal

Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0