Víchelo, miráchelo!



O meu perfil
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

ENCONTRO COA AUTORA DE MORTOS DE NINGURES
O próximo xoves imos poder falar coa autora do libro Mortos de Ningures. Aínda que se trata dun libro colectivonós falaremos cunha autora experimentada da literatura galega actual. Trátase de Ledicia Costas da que nos interesa coñecer a súa traxectoria, que outro slibros escribiu e as súas inquedanzas como autora. Para isto último podemos botar man do seu blog: son da brea muiñeira.

Pola nosa conta estamos preparando unha visita imaxinaria aos escenarios da súa novela: Ningures, Todures e Algures.

Comentarios (0) - Categoría: PLAN LECTOR - Publicado o 05-02-2013 20:20
# Ligazón permanente a este artigo
FANTASMAS DE LUZ
Este é un dos agasallos que pedimos aos Reis, o segundo libro do Plan lector co que imos comezar traballando a lectura nesta segunda avaliación.

Trátase dunha obra de Agustín Fernández Paz, Fantasmas de luz que resulta ser unha novela moi actualpois retrata unha situación de crise como a que estamos padecendo e na que o cine cobra unha importancia transcendental, escoitemos varios comentarios do seu autor:




Comentarios (0) - Categoría: PLAN LECTOR - Publicado o 07-01-2013 08:50
# Ligazón permanente a este artigo
FÓRONSE AS NOITES DO NADAL
Na cultura tradicional galega hai diversos
ciclos claramente caracterizados que responden ao sincretismo( é dicir a fusión) de manifestacións populares pagás ou/e cristiás, unhas moi antigas, outras máis recentes. Hoxe son costumes ben a piques de perderse, ou ben nun proceso de franca revitalización. Falamos do ciclo de Entroido, os Maios, San Xoán ou do Ciclo de Nadal.

O Nadal é un ciclo que podemos resumir en 13 noites que serían como xa dixemos e que van dende o 24 de decembro ata o 6 de xaneiro:

Unha característica común e moi estendida en toda Galicia é o canto de panxoliñas ou vilancicos sobre o nacemento e primeiros feitos do Neno Xesús e que tamén se chaman aguinaldos (porque estes cantos realizados normalmente de casa en casa pola parroquia remataban pedindo un donativo como doces ou algún tipo de alimento denominado "aguinaldo"). Estes cantos, segundo o día que se realicen poden recibir o nome de Nadais (noite 24, Manueles (noite do 31 de decembro para o 1 de xaneiro) Reis(días anteriores e o día propio do 6 de xaneiro.

24 Nadal: É unha das principais noites do ciclo, Noiteboa como precedente do 25, día de Nadal e onde se aglutinan máis e diversas manifestacións propias destas datas.

Do 24 de decembro:
- Canto de Nadais
- Colares de castañas que os rapaces levanban colgado e do que ían comendo como se fosen caramelos.
- Misa do galo
- Dar as Pascuas
- O Tizón de Nadal
- O Apalpador un curioso personaxe que a algúns lembra a figura de Papá Noel polo dos agasallos.




Do 25 ao 30 de decembro:
- Rondas (habituais para pedir o aguinaldo de cara a acumular doazóns para ao rematar o ciclo facer unha merendola)

- O 28 de decembro:
-Día dos Santos Inocentes (realízanse bromas de todo tipo).
-Celebración dos bispiños

-Noite do 31 de decembro ao 1 de xaneiro: Trátase doutra das noites máis sinaladas do ano, a Noitevella, unha noite data a cantos, ceas e bromas:
- Aninovos ou Manueles
- San Silvestre
- As pedras do sal
- Lumes e fogueiras

Do 3 ao 5 de xaneiro:
- As Xaneiras
- Cantos e danzas de Reis ou profanos, como os do Cebreiro que xa adiantan formas típicas doutro ciclo como é a das máscaras.

6 de xaneiro:
- Reis litúrxicos

Para rematar imos facer dúas reflexións sobre o idioma de moitos destes cantos de Nadal. O idioma da igrexa inicialmente era o latín e logo utilizou na prédica da misa o castelán, por iso moitos destes Nadais que falan de temas relixiosos e que preparaban moitas veces os propios párrocos cos veciños da parroquia estaban e cantábanos en castelán, aínda que por veces usasen o galego para as coplas do aguinaldo. Pola contra en moitas catedrais da Península como Toledo ou Sevilla, ademais das galegas, houbo unha tradición dende o século XVI pola que os vilancicos facíanse con textos parcial ou totalmente porque se vía gran parecido entre o mundo pastoril dos galileos e o dos galegos (fixádevos na curiosa semellanza tamén dos nomes que algo debeu axudar á hora de establecer dita comparación).
Comentarios (0) - Categoría: CULTURA TRADICIONAL - Publicado o 07-01-2013 08:35
# Ligazón permanente a este artigo
GALICIA NO NADAL

Lembrade que comezamos o curso preguntándonos como é iso de seremos galegos e aquilo de vivimos como galegos? Despois do ciclo de defuntos e a morte imos coas celebracións do solsticio de inverno que logo co Cristianismo foron xa denominadas as de Nadal. Comezamos o ciclo coa teima da publicidade deste ano:



Imos logo entrar no ciclo das 13 noites de Nadal do 24 de decembro ao 6 de xaneiro;



E entre outras figuras da nosa tradición peculiar o Apalpador:


Comentarios (0) - Categoría: CULTURA TRADICIONAL - Publicado o 20-12-2012 07:04
# Ligazón permanente a este artigo
No día 12 do 12 do 2012, CELSO EMILIO
Trátase de Celso Emilio Ferreiro que hoxe día 12 do mes 12 do 2012, ano no que se celebra o seu centenario, imos lembra a través deste poema:





e tamén dun documental:

que emitirán na TVG . Este é un breve adianto:



Este documental que emiten hoxe ás 11,30 case ás 12.
No proxecto Abalar hai tamén unha Unidade didáctica sobre Celso Emilio
Comentarios (0) - Categoría: POESÍA - Publicado o 12-12-2012 06:36
# Ligazón permanente a este artigo
REMATA O MES DE DEFUNTOS
A mal chamada Santa Compaña pasa por ser un dos máis estendidos exemplos da nosa mitoloxía relacionada coa morte. Esta procesión de mortos onde hai un vivo e pode ser aviso da morte ten un fondo arraigo entre os galegos como podemos comprobar no seguinte vídeo:



No tocante ao LÉXICO DE DEFUNTOS imos enumerar aquí os que vimos usando ao longo deste mes que comeza co día 1 de Todos os Santos e 2, o dos Defuntos o día dos magostos que pola zona adoita coincidir co 11 día de San Martiño e remata co 30, día de Santo André, que tamén dixemos que ten unha íntima relación cos camiños dos mortos cara o Alén:

MES DE DEFUNTOS (Léxico da morte)
Mes de Santos ou Defuntos ou San Martiño
Outono (auctum + annum ?ano medrado, maduro?)
Día de Todos os Santos 1 de novembro.
Día de Defuntos 2 de novembro.
Día de San Martiño 11 de novembro. ? polo san Martiño...trompos ao camiño?
Día de Santo André 30 de novembro.
Festa do Samaín, 1 de novembro
Caveira (cráneo) / cabaza (calacú)
Candea, vela, cirio
Medo, susto , arrepío, calafrío.
Morrer, finar, falecer
Defunto, morto, finado e cadáver ( carne + dada + aos vermes)
Mortalla
Sudario
Enterro
Caixa, ataúde, féretro, cadaleito
Tumba, cova, terra
Inhumar (ósos) / incinerar (cinzas)
Esqueleto / corpo
Lápida,epitafio
tanatorio
velorio
Cemiterio, camposanto
Ánima, alma, espírito, pantasma
Morte Moura, Morte Branca
Agoiros ou avisos de Morte
Paxaro da Morte, avelaiona (corvo, pega, moucho, curuxa...cabra do aire)
avelaiñas (bolboretas da noite brancas e negras)
A Compaña, Estadea (cruz) procesión, acompañamento
Igrexa, parroquia, adro
Ánima en pena, peto de ánimas e cruceiros
Circo ou círculo no chan
Purgatorio
Magosto
As castañas símbolo dos ánimas
campá
Asombramento nos castiñeiros
Urco
Peregrina
Afogada
Bergantín pantasma
O barqueiro e o Río do Esquecemento.
Deceso, óbito, .... necrolóxica
Funeral, fúnebre ?funus?

Rito/ culto aos mortos
Santuario ofrecidos romaría
Morte, pasamento (pasar) soño eterno
Camiño dos mortos, Santiago, Teixido...
Galicia País dos mortos
Cidades asolagadas en lagoas.
Inferno, Averno, mundo dos mortos
Ruín Hábito (rachar o hábito)
Lume, lapas, laparadas
Illa dos mortos, illa do Alén
Alén: Máis Alá, Outro Mundo

Hai tamén moitos ditos e refráns
Comentarios (0) - Categoría: CULTURA TRADICIONAL - Publicado o 30-11-2012 06:20
# Ligazón permanente a este artigo
MES DE DEFUNTOS
Para entrar ao tema e analizar ao longo deste mes, sabendo que vivimos como galegos, pero que tamén morremos como o que somos, imos darlle unha voltiña no mes de Defuntos a esa relación tan especial que temos os galegos coa morte e os mortos.

Será por que vivimos realmente no cabo do mundo? Se cadra iso vén sendo algo que nos condiciona á hora de entender a Morte coma unha dobre realidade, e falamos da Morte Moura e da da súa irmá a Morte Branca e convivimos con certa normalidade con moitas fórmulas e avisos da morte e mesmo con singulares comitivas de mortos como a Compaña. Máis alá dos magostos e das cabazas, que hai quen as bautizou como de Samaín e que axiña se asocian a fenómenos máis propios da globalización, en Galicia vivimos a morte dun xeito peculiar. É interesante coñecer todo isto como sinal da nosa identidade, da nosa forma de ser, buscando nas fontes das crenzas populares, lendas e acontecidos que se transmitiron dende tempos remotos de boca en boca. Ademais a nosa perspectiva do Alén ten tamén un fondo arraigo que podemos constatar na tradición oral.
Precisamente por iso e apelando ao noso rico patrimonio tradicional imos comezar este periplo con este documental emitido pola Cadea TV da Voz de Galicia:

Comentarios (0) - Categoría: CULTURA TRADICIONAL - Publicado o 04-11-2012 21:40
# Ligazón permanente a este artigo
LECTURAS PREMIO SARMIENTO 2013
Imos comezar coas lecturas do Premio Sarmiento deste curso 2012/13, que son as seguintes:

MORTOS DE NINGURES de Leticia Costas e Tobaruela Pere

FANTASMAS DE LUZ, de Agustín Fernández Paz

Imos realizar estas lecturas unha antes de Nadal e a outra despois de Nadal, polo que un dos libros podemos pedirllo aos Reis Magos, o outro debemos xa mercalo neste mes de novembro, coa idea de que en decembro estea lido. Imos comezar polo primeiro desta lista. " Mortos de ningures" de Leticia Costas e Tobaruela Pere editado pola editorial Everest.

Comentarios (0) - Categoría: PLAN LECTOR - Publicado o 31-10-2012 16:02
# Ligazón permanente a este artigo
SEMPRE XONXA


Dúas visións distintas da emigración que vos invitamos a que vexades na longametraxe ? SEMPRE XONXA? de 1989 e rodado na aldea semiabandonada de Santa Olaia (Concello de Petín):

?Nunca aldea remota dos montes de Galicia mestúranse a complexidade dos sentimentos e a miseria da emigración, e a realidade confúndese coa fantasía. Esta é a historia dunha muller, Xonxa, e de dous homes, Pancho e Birutas. A peli cóntanos as relacións destes tres personaxes desde a súa infancia en 1947 ata a madurez en 1986.?

Ficha técnica:
O director Chano Piñeiro, estreou en 1989 a primeira longametraxe galega. Escolleu como tema a emigración desde o punto de vista dos "que quedan na terra" e os embarques de emigrantes no peirao de Vigo (hai que recoñecer que é unha das mellares secuencias mellor filmadas do cine galego).

Sinopse:
Xonxa, Pancho e Birutas crecen xuntos. Xa na primeira mocidade Birutas emigra a México e durante dez años non hai novas del. Pero un día, ben traxeado e dono dun bo coche, regresa á aldea coa certeza de que Xonxa o agarda... Mais Xonxa e Pancho levan tres anos casados e teñen unha filla ?Xonxiña?.

Birutas convence ao seu amigo de que na aldea non hai futuro e ofrécelle un posto de home de confianza dirixindo algún dos seus negocios. Pancho confía na súa palabra e marcha con el. Pero Birutas déixao embarcar só, facéndoo crer que ten problemas cos papeis. Convencido de que na ausencia de Pancho poderá conseguir a Xonxa, Birutas volve á aldea, pero ante la negativa da mujer, violaa e marcha a América.

Ao cabo duns meses Pancho regresa só e enfermo; durante días permanece pechado no cuarto sen querer fablar con ninguén. D. Xosé Luis, o mestre, consigue que lle conte o que pasou e Pancho relata o engano do seu antigo amigo. Paseniño, Pancho vaise recuperando e volve á vida normal. Pasan os anos e de súpeto regresa Birutas volvendo a alterar a tranquilidade das súas vidas. O mestre intenta inútilmente convencer ao indiano para que volva por onde veu, pero á mañá seguinte Xonxa e Pancho atopan ao seu amigo pendurado dunha árbore, aforcado.

Comentarios (5) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 31-10-2012 15:56
# Ligazón permanente a este artigo
QUE CAUSOU O DESCENSO DO GALEGO NO SÉCULO XX?
Cal é a razón de que o galego dende a época dos nosos avós a hoxe tivese un descenso considerable no número de falantes?

O IDIOMA GALEGO DURANTE O FRANQUISMO (1936-1975)
Observa este cartel que se repartía en Galicia nos primeiros anos da Ditadura de Franco (1942).

- Debemos saber que o noso idioma foi prohibido nas escolas, nos actos públicos, nos xornais, no cine? sendo habitual o castigo físico dos rapaces ou rapazas que o usasen na escola, os despidos de funcionarios ou as multas a xornais e escritores, mesmo a censura que impedía a publicación ou a tradución de libros ao galego. O castelán era o único idioma que se ensinaba e usaba en público, considerando o galego, catalán ou o éuscaro dialectos. Nesa sociedade represora viviron os vosos avós e nela naceron ou esa situación herdaron, en gran parte, os vosos pais/nais.

Todos vós tivestes, grazas á volta da Democracia, unha mellora considerable á hora de poder coñecer e usar o galego nas aulas, pero aínda así, pasados máis de 30 anos, seguimos sendo herdeiros e sufrimos dalgún xeito a presión dunha sociedade condicionada pola imposición que a ditadura exerceu durante os 40 anos que durou. Esa que, en gran medida, fixo que descendese o número de galego-falantes nos últimos anos.

O feito de que os nosos pais/nais non nos falen a nós en galego é logo unha consecuencia das prohibicións e o desprestixio que durante o Franquismo se fixo da lingua galega.

Despois de analizar as prohibicións do Franquismo como unha das principais causas do descenso de galego-falantes nos últimos anos, imos completar esta análise con outra causa non menos importante.

A PERDA DO GALEGO COMO CONSECUENCIA DA DESRURALIZACIÓN.

A lingua galega sufríu un descenso de falantes a partir de mediados do século XX tamén como consecuencia da desruralización.

A desruralización de Galicia é a perda de poboación das aldeas e pobos, mesmo das vilas, especialmente das provincias do interior (Lugo, Ourense, pero tamén de zonas máis afastadas da costa da Coruña e Pontevedra). Esta xente marcha do campo para ir vivir e traballar ás cidades galegas ou fóra de Galicia. Un proceso de emigración que se agudizou nos tempos de Franco e que xunto coa presión e a represión exercida a través das escolas provocou que se fora impoñendo o uso do idioma castelán entre os máis novos. Neste vídeo podedes ver as condicións nas que se escolarizaban aos nenos/as das aldeas do interior de Galicia nos últimos anos do Franquismo:



CUESTIÓNS SOBRE O VÍDEO: As Escolas no Franquismo e a desruralización.

1- A pesares de seren o galego o idioma de Galicia, sabes cando se introducirá por vez primeira nas escolas?

2-Describe en detalle seguindo o que din as mestras cal era a situación dos escolares do rural nos últimos anos do Franquismo.

3- Unha das protagonistas da reportaxe é unha rapaza, en que condición de especial dificultade vive? Por que prefería comer no colexio co resto dos seus compañeiros das aldeas de Friol?

4- Que queren ser de maiores estes nenos/as? Por que cres que ningún quere permanecer no campo? Razoa a resposta.

5-Que fan os rapaces e que fan as rapazas ao rematar a xornada escolar e volver as súas casas? Teñen moito tempo para facer os deberes?

6- A Avoa que aparece ao final da montaxe, en que idioma canta aos seus netiños?

Ademais da escolarización no único idioma oficial da Ditadura,ao chegar ás cidades, os medios de comunicación como a Radio, a TV e os xornais e outros fenómenos de masas como o Cinema, van exercer tamén unha forte presión sobre a poboación galego-falante para que troque de idioma.

Comeza así a asociarse progresar co uso do castelán, e, aínda que o galego sexa o idioma máis usado en Galicia ou maioritario, será un idioma minorizado por non gozar de prestixio e de valor para os seus propios falantes.

Hoxe para o galego, a pesar da desruralización, as cousas foron cambiando un pouco como podemos comprobar na mesma escola en Friol (Lugo):

Comentarios (0) - Categoría: SOCIOLINGÜÍSTICA - Publicado o 25-10-2012 08:21
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal

Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0