Víchelo, miráchelo!



O meu perfil
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

REPASO DE GRAMÁTICA; XÉNERO E NÚMERO

Debemos repasar o xénero e o número tanto para substantivos como para adxectivos porque con frecuencia galego e castelán non coinciden e hhai qu evitar as interferencias para lograr un grao de competencia lingüística axeitado. Podes ler no seguinte enlace a teoría ademais de observar numerosos exemplos O XÉNERO E NÚMERO DOS SUBSTANTIVOS

SUBSTANTIVOS MASCULINOS E FEMININOS EN GALEGO
Sonmasculinos en galego:
- Os nomes das letras ( o a, o eme...)
- Os substantivos acabados en -ote (o pote, o dote) e os acabados en -me (o arame, o costume...)
- Os nomes dos ríos, montes, cabos, océanos, mares e puntos cardinais (O Courel, O Atlántico...)

Son femininos en galego:
- Os substantivos acabados en -xe agás o traxe, o paxe e o garaxe (a paisaxe, a viaxe...).
- os acabados en -se (a analise, a parentese, a crise...)
Os acabados en -ite (a hepatite, a larinxite...)
- Tamén case todas as árbores froiteiras ( a pereira, a laranxeira, a cerdeira...) aínda que existen excepcións (o castiñeiro, o limoeiro, o pexegueiro...)

AS REGRAS DE CONSTRUCIÓN DO FEMININO:
- A regra máis frecuente na formación do xénero feminino é substituír a vogal do masculino por -a (lobo/ loba, xefe, xefa...).
- Os subtantivos acabados en vogal tónica ou -r engaden -a (avó/ avoa, doutor/doutora).
- Os substantivos rematados en -n
poden conservar o -n e engadir -a (bailarín/bailarina).
poden perdelo (irmán/irmá, alemán/alemá)
- Os susbtantivos rematados en -ano fan feminino en - ana (humano/ humana, romano/romana).
- Algúns substantivos forman o feminino mediante sufixos - esa, -iña (abade/abadesa, galo/galiña)
-Algúns substantivos teñen unha palabra distinta para o masculino e para o feminino (home/muller/ cabalo/égoa).
- Hai substantivos que se distinguen ao engadir macho-femia ( formiga macho/formiga femia)
- Algúns substantivos forman o xénero antepoñendo os artigos o/a (o pianista/a pianista, o atleta/a atleta).


O NÚMERO DOS SUBSTANTIVOS

- Os susbtantivos rematados en vogal ou en -n engaden un -s (casa/casas, can/cans)

- Os susbtantivos rematados en - ou en -z ou en -s engaden -es (mar/mares, cruz/ cruces, país/ países)

Ollo cos rematados en -L

- Os substantivos monosílabos ou polisílabos graves engaden -s (sol/soles, túnel/túneles)
- Os susbtantivos agudos rematados en -l substitúen o -l por un -is (anel/aneis)
-Os susbtantivos agudos renatados en -il substitúen o -l por -s (fusil/fusís)

Existen substantivos invariables como Luns, martes, mércores, xoves, venres, choromicas, lapis, oasis, tórax, climax...

Para indicar unha pluralidade usaremos nestes casos os artigos ou determinantes, adxectivos ou verbos (Os luns son duros, bonitos oasis...)

- Os estranxeirismos angaden un -s (club/clubs, pub/pubs)
Comentarios (0) - Categoría: GRAMÁTICA - Publicado o 15-11-2021 18:56
# Ligazón permanente a este artigo
A MÚSICA GALEGA: MÚSICA TRADICIONAL (I)


QUE É A MÚSICA GALEGA?
Evidentemente a música que usa a lingua galega á que poderíamos engadir aquela música que feita por galegos/as parte ou ten moi presente a terra e a cultura propias. Pois ben que temas, grupos, autores ou intérpretes coñeces dos seguintes estilos musicais?

INSTRUMENTOS POPULARES GALEGOS
Comezamos a nosa andaina pola música galega sabendo algo máis de instrumentos populares propios de Galicia. Son os que usou o pobo para realizar as súas manifestaciois festivas, transmitidos por tradición ao longo do tempo, usados desde fai séculos na nosa terra.



A VOZ E O CANTO TRADICIONAL EN GALEGO
Investiga quen é Dorothe Schubarth despois de ver este documento:


Hoxe de todos os cantos con pandeiras herdados dunha antiga tradición que chega ata a Idade Media, segue a nosa música producindo cantigas que chegan lonxe como, por exemplo, as que cantan as Tanxugueiras, escollidas polas redes para representar ao Estado Español en Eurovisión en 2022.


Continuará
Comentarios (0) - Categoría: MÚSICA EN GALEGO - Publicado o 10-11-2021 18:29
# Ligazón permanente a este artigo
Estereotipos e prexuízos

Imos entrar neste campo da sociolingüistica definindo dous conceptos fundamentais:
- Estereotipos e prexuízos.
Comentarios (0) - Categoría: SOCIOLINGÜÍSTICA - Publicado o 03-11-2021 19:58
# Ligazón permanente a este artigo
Para o 1º Avance do Curso
UNIDADE CERO
No camiño da identidade (repaso de conceptos sobre as linguas e os seres humanos)

LÉXICO E SEMÁNTICA (repaso) páx. 10 e 11.

LINGUA E SOCIEDADE:
O Romance da Historia do Galego:
- As Raíces da Lingua. Cadro e conceptos de substratos, estrato e superestratos do galego.
- O nacemento do Galego e o Esplendor medieval.
- Séculos Escuros e Rexurdimento
- Século XX e XXI

LITERATURA
O romance de Don Gaiferos
As cantigas galaico-portuguesas.

UNIDADE 1
LÉXICO: Palabras cultas e patrimonias páx. 21

GRAMÁTICA: Das palabras ás frases
Tipos de palabras

Tipos de frases e análise de frases

LITERATURA: Os xéneros literarios páx. 26-27
Comentarios (13) - Categoría: Xeral - Publicado o 19-10-2021 19:02
# Ligazón permanente a este artigo
DAS PALABRAS ÁS FRASES

Tipos de Palabras


DAS PALABRAS ÁS FRASES
Comentarios (0) - Categoría: GRAMÁTICA - Publicado o 14-10-2021 20:20
# Ligazón permanente a este artigo
E COMO SEGUE O CONTO?

Despois da Idade Media o galego vai pasar por tempos difíciles e tardará en volver a coller folgos para seguir o seu camiño como lingua literaria. Deteñámos logo o noso andar para sabermos algo sobre como foi este proceso ata chegar aos nosos días.

OS SÉCULOS ESCUROS E O REXURDIMENTO

SÉCULO XX e XXI
Comentarios (0) - Categoría: HISTORIA DA LINGUA - Publicado o 30-09-2021 18:01
# Ligazón permanente a este artigo
CANTIGAS GALAICO-PORTUGUESAS

As cantigas galaico-portuguesas estaban entre os "40 principais" da época a partir da difusión escrita que propiciou o Camiño de Santiago polas cortes de media Europa. Triunfaron os xograres e trobadores galaicos non só na súa terra e nos reinos do resto da Península, chegaron a ser requeridos e imitados nas cortes máis importantes do resto de Europa.

Había, entre outros modelos, tres tipos de cantigas principais:

Cantiga de amigo posta en boca dunha muller que falaba da súa desesperación pola ausencia do namorado.

Cantiga de amor, posta en boca dun home que cantaba as belezas da súa namorada e declaraba canto a amaba.


Cantigas de escarnio e maldicir, cantigas satíricas coas que metían ben cunha persoa ou cun mal proceder das persoas.

Tamén foron moi coñecidas as Cantigas de Santa María que se dedican a un tema relixioso para louvanza ou narrar aos milagres da Virxe.

CUESTIÓNS:
1- Tendo en conta a clasificación anterior, escoita as seguintes cantigas e indica a que tipo de cantiga pertence cada unha. Fíxate ben no que din os textos que están en galego-portugués medieval, claro.









Comentarios (0) - Categoría: HISTORIA DA LINGUA - Publicado o 24-09-2021 05:41
# Ligazón permanente a este artigo
Sobre o nacemento da nosa lingua

Imos traballar sobre o nacemento da nosa lingua e trasladarnos a aquel tempo a través da música. Trátase de saber algo máis da historia da lingua galega.

AS RAÍCES DA NOSA LINGUA

O NACEMENTO E ESPLENDOR DO GALEGO

UN ROMANCE DAQUELA ÉPOCA: O Romance de Don Gaiferos de Mormaltán.
Trátase dun romance de tradición oral anónimo que nos remonta a aquela época das peregrinacións cando o galego estaba dando pasos para convertese nunha lingua literaria.

Cuestións:
1- Como se logrou recuperar este romance?
2- Quen o cantaba este tipo de pezas acompañadop da zanfona e para que?
3- Que tipo de composición lírica é un romance?
4- Resume a historia que narra o Romance.
5- Infórmate: Está baseado en feitos reais?

Comentarios (1) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 22-09-2021 15:40
# Ligazón permanente a este artigo
NO CAMIÑO DA IDENTIDADE

Cara a onde vas?...De onde vés?... Por que vas alí?... Que buscas aquí?... Que é o que fas dando tantas voltas?...

Comezamos un novo curso e as preguntas asáltannos a cada paso que damos, interrogándonos de seguido. Neste curso seremos quen de despexar algunha das dúbidas aínda pendentes de resolver? A que vén a conto agora falar da lingua que usamos? Por certo cando, canto e como usamos a nosa lingua? Ten iso importancia?

UNHA ACTIVIDADE
Le o seguinte texto e responde logo as seguintes preguntas:

NO CAMIÑO DA IDENTIDADE
Unha comunidade que vive nun territorio concreto ao longo dun tempo en condicións favorables é quen de crear unha lingua como consecuencia dun conxunto complexo de accións e reaccións seculares do home coa natureza.

Cando nace unha lingua nace como un ser que vai desenvolver con capacidade propia a súa singular maneira de ver o mundo. Todas as linguas pasan por etapas infantís e xuvenís nas que non son aínda unha lingua plenamente autónoma, pero cando chega á maioría de idade, convértese na peculiar forma de percibir o universo que os seus falantes van incorporando como un gran legado a gardar con agarimo. Porque ese conxunto de palabras conforman a identidade, o carácter a forma de pensar, un patrimonio que nos fai humanos. Do contrario serían seres incapaces de entender o seu entorno, sen as voces que esa lingua lles foi dando como ferramenta de expresión e comunicación cos demais, de comprensión e interpretación do mundo, sen a súa fala, non serían ninguén.

O galego é pois un exercicio de liberdade porque nos permite saber quen somos. Sempre somos no presente porque fomos un antes, porque houbo un pasado que nos deu sentido e tamén deunos paso á vida na terra que pisamos e recoñecemos como nosa. Un exercicio de liberdade, un dereito que se renova cada xeración, pero tamén un compromiso de lealdade e responsabilidade, un deber con aqueles que nos ofreceron este xeito de seren orixinais, auténticos e diversos no universo enriquecendo coa nosa lingua a variedade de idiomas que define ao ser humano.


Cuestións:
1-Como nace unha lingua?

2- Por que o galego é como un ser vivo? Cal sería a etapa da súa adolescencia?

3-É certo que cada lingua é quen de amosar e/ou entender o mundo dun xeito diferente?. Razoa a resposta lembrándote do que dicía Castelao: Todos os cans do mundo ouvean do mesmo xeito.

4- Sabemos que é de xustiza garantir a pervivencia da variedade de linguas no mundo, sustentadoras das culturas da humanidade. Falar galego é logo, un exercicio de liberdade e de responsabilidade á vez? Razoa a resposta.

5- Por que motivos pensas ti, sendo galego/a, non falas máis galego?
Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 14-09-2021 21:58
# Ligazón permanente a este artigo
CONTIDOS PROBA de SETEMBRO 2021
1- GRAMÁTICA: Exercicios prácticos sobre:
- Tipos de palabras (no blog ou no anexo do libro 3º trimestre: Prontuario gramatical).
- Colocación e uso de pronomes átonos (no blog ou na libreta).
- Verbos regulares (anexo do libro ou no blog).
- Verbos irregulares (ver no anexo final do tomo do terceiro trimestre e no blog).

2- LITERATURA: Xéneros literarios:
- Lírica (páx.26,27 e 28 e 46-47)
- Narrativa (páx. 118,119 e 120 e 158-159).
- O teatro (páx.202-203-204 e 210-211)
- Autora Día das Letras 2021 (no blog).

3- LÉXICO: Tipos de topónimos no blog
Medios de comunicación. páx.112
Abreviaturas, siglas e acrónimos. páx. 113

4- SOCIOLINGÜÍSTICA,COMPRENSIÓN LECTORA e EXPRESIÓN:

- Etapas da Historia da Lingua Galega (ver no blog)

- En galego, por que non? de M. Núñez Singala. Lectura e actividades de comprensión e expresión a entregar no día da proba que incluirá unha pregunta sobre esta lectura) que se especifica sobre a lectura no blog da materia.

Actividades a realizar sobre este libro nos enlaces que aparecen no blog:
- Limiar, capítulo 1 e 2
- Capítulo 3
- Capítulo 4 e 5
- Capítulo 6
- Capítulo 7, 8 e 9


5- ESCRIBIR BEN-ORTOGRAFÍA:
Prácticas de acentuación diacrítica e prontuario ortográfico (no libro no anexo do 3º trimestre).
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 29-06-2021 23:50
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal

Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0