Víchelo, miráchelo!



O meu perfil
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

O galego: Un sentimento de liberdade.
" O galego culto que hoxe se exprese en galego, por ese só feito demostra levar na alma un nidio sentimento de liberdade; un nobre afán de asolagar a súa intelixencia nas augas vivas do traballo enxebre, co fin de lles dar o tempero preciso para que poidan fecundar mortas terras, cheas de lixos de escravitude, trocándoas en viveiros de vizosa democracia.

...Eses que viven de costas ás orixes dificilmente poderán redimirse da servidume do mimetismo. Que cousa máis orixinal que a lingua dun pobo, xerada por accións e reaccións seculares entre o home e a Natureza, para facelo diverso no universo?
"


Antón Vilar Ponte, Pensamento e sementeira.

CUESTIÓNS:
1-Que relación ten a liberdade coa nosa lingua?
Para o autor falar galego representa un compromiso, por que?

2- Explica as metáforas contrapostas no texto a da liberdade e a da escravitude.

3- Como podes traducir coas túas palabras “redimirse da servidume do mimetismo”.

4- Por que parece tan importante ser orixinais no universo?

5- Ponlle ti un título a este texto.
Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 23-09-2019 20:49
# Ligazón permanente a este artigo
A alba da liberdade
Comezamos o curso traballando nesta Unidade CERO sobre a Liberdade... xa o dicía a nosa Rosalía nun momento no que era difícil erguer a voz para falar da liberdade. Imos analizar a relación da liberdade coa lingua galega tomando como punto de partida este texto:

"Só cantos de independencia e liberdade balbuciron os meus beizos aínda que ao meu redor sentirá dende o berce xa, o ruido das cadeas que debían aprisionarme para sempre, porque o patrimonio da muller son as cadeas da escravitude.

Eu, sen embargo, son libre, libre como os paxaros, como as brisas, como os árabes no deserto e o pirata no mar. Libre é o meu corazón, libre a miña alma, e libre o meu pensamento que se ergue ata o ceo, e descende ata a terra, soberbio como Luzbel, e doce como unha esperanza.

Cando os señores da terra me ameazan cunha mirada, ou queren lixar a miña fronte cunha mancha de oprobio, eu ríome coma eles rin, e fago, en apariencia, a miña iniquidade máis grande cá súa iniquidade. No fondo, non obstante, o meu corazón é bo, pero non acato os mandatos dos meus iguais e creo que a súa feitura é igual a miña feitura, e que a súa carne é igual a miña carne.

Eu son libre. Nada pode conter a marcha dos meus pensamentos, e eles son a lei que rexe o meu destino”.


Preguntamos sobre este texto:

1- Rosalía quere explicar o sentir da súa poesía, fala de cantos de independencia e liberdade...Indica e explica a contraposición (tamén chamada antítese)que introduce no primeiro parágrafo do texto.

2-A seguir usa unha serie de comparacións. Enuméraas e explica a súa relación coa liberdade. Non esquezas de comentar tamén: soberbio como Luzbel e doce coma a esperanza.

3- Procura o significado das seguintes palabras : oprobio e iniquidade para redactar coas túas palabras o contido do terceiro parágrafo.

4- Despois de ler o texto e, en especial o último parágrafo, por que cres que é tan importante para Rosalía sentirse libre?


Para seguir coa reflexión sobre o ser humano e a lingua deixamos OUTROS TEXTOS A TER EN CONTA ANTES DE CONTINUAR:

Sobre as linguas e os seres humanos.

Sobre como poder ser verdadeiramente universais.

Sobre o dereito a ser diferentes.
Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 22-09-2019 21:17
# Ligazón permanente a este artigo
Sementadores de esperanza

A landra que non se ve en maio,
non se ve en todo o ano
.

Dúas palabras sementar e esperanza, que unidas á lingua que falamos, provocan de inmediato unha mensaxe tremendamente evocadora e positiva, que parte do presente mirando cara ao futuro, capaz de superar un pasado xa esgotado, entendido como un proceso colectivo de progreso e aberto á ilusión dunha nova primavera.



Unha vella canción moi popular en Galicia dicía:

Sementar sementarei,
loguiño de crarear,
en tanto no pobo medre
un meniño, un vello e un cantar.

Un meniño rebuldeiro
que fale na lingua nai
que suba nos pexegueiros
a fruta verde a roubar.
Un vello que dea consellos
un rostro de fume e pan
que conte contos ós nenos
do cuco e do paspallás.
Un cantar de redención
que troque a desolación
nun limpo e craro alborear.
Logo, deixáime morrer,
entre dous regos, queimado,
cando veñan os solpores
dos homes esfamiados.


Resume nun parágrafo e coas túas palabras o que cres que esta canción nos transmite.
Trátase dunha reflexión sobre a lingua e a sociedade.

Así o dixo: Irene Area (2º ESO A)

A lingua é o mecanismo que temos os seres humanos para sementar a esperanza nunha persoa. As palabras permíntennos transmitir a esperanza, que nós podemos ter, a outras persoas. Deste xeito como a landra que nós plantamos mediante os nosos consellos pode chegar converténdose nunha forte árbore que despois inculcará esperanza nas persoas que a perderon.
Comentarios (7) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 10-09-2018 11:56
# Ligazón permanente a este artigo
SABER PARA QUE? ... Para mergullar no mundo


Imos comezar o curso coa idea de darlle voltas a iso do saber. Imos primeiro lembrar algunhas cousas básicas sobre a lingua e o coñecemento sobre esa curiosidade innata coa que nacemos e que é a que estimula o noso afán por saber.

Por que a lingua nos fai humanos? Castelao tiña unha resposta.

Por que é tan importante ser orixinais? Vilar Ponte pode axudarnos.

Por que o galego ten que estar no mundo? Tamén Castelao nos quixo botar un cabo.

Sabías que sen lingua, é dicir, sen ter a capacidade de nomear as cousas, non hai coñecemento? Imos procurar argumentos para darlle resposta a esta cuestión. Agora tócache a ti...atrévete a mergullar!
Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 18-09-2017 22:27
# Ligazón permanente a este artigo
É DE XUSTIZA
O GALEGO, UN EXERCICIO DE LIBERDADE.

Unha comunidade que vive nunha territorio concreto ao longo dun tempo en condicións favorables é quen de crear unha lingua como consecuencia dun conxunto complexo de accións e reaccións seculares do home coa natureza. Cando nace unha lingua nace como un ser que vai desenvolver con capacidade propia a súa singular maneira de ver o mundo. Todas as linguas pasan por etapas infantís e xuvenís nas que non son aínda unha lingua plenamente autónoma, pero cando chega á maioría de idade, convértese na peculiar forma de percibir o universo que os seus falantes van incorporando como un gran legado a gardar con agarimo. Porque ese conxunto de palabras conforman a identidade, o carácter a forma de pensar, fainos humanos. Do contrario serían seres incapaces de entender o seu entorno, sen a súa fala, sen as voces que esa lingual lles foi dando como ferramenta de expresión e comunicación cos demais e de comprensión e interpretación do mundo, non serían ninguén.

O galego é pois un exercicio de liberdade porque nos permite saber quen somos e sempre somos no presente porque fomos un antes, porque houbo un pasado que nos deu sentido e tamén deunos paso á vida na terra que pisamos e recoñecemos como nosa. Un exercicio de liberdade, un dereito que se renova cada xeración e tamén un compromiso de lealdade, un deber con aqueles que nos ofreceron este xeito de seren orixinais, auténticos e diversos no universo enriquecendo coa nosa lingua a variedade de idiomas que usa e definen ao ser humano.

Cuestións:
Como nace unha lingua?

Por que o galego é como un ser vivo? Cal sería a etapa da súa adolescencia?

É certo que cada lingua é quen de amosar e/ou entender o mundo dun xeito diferente?. Razóa a resposta lembrándote do que dicía Castelao: Todos os cans do mundo ouvean do mesmo xeito.

Sabemos que é de xustiza a pervivencia da variedade de linguas no mundo, sustentadoras das culturas da humanidade. É, logo, un exercicio de liberdade falar galego? Razoa a resposta.

Por que motivos pensas ti que non falas galego, se es galego/a?
Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 09-10-2016 11:48
# Ligazón permanente a este artigo
A paisaxe, a historia e a lingua dun pobo con identidade

Estamos a falar da paisaxe a historia e a lingua de Galicia ou Galiza, que das dúas formas nos podemos chamar oficialmente. O nome Gallaecia, que etimoloxicamente significa "terra de montes" aínda que é de orixe céltica, puxéronnolo os romanos ao emprender a conquista e administración deste territorio.

Imos viaxar a 12 lugares, a través deste mapa da xeografía e da historia de Galicia para entender e incorporar espazos e palabras de interese para a nosa historia e a nosa lingua.

Serra do Courel.

Santa Trega

Ribeira Sacra

Murallas de Lugo

Torre de Hércules

Serra da Capelada

Ferrol da Ilustración

Compostela

Pontevedra

Illas Cíes e Ons

Fisterra

As Médulas

CUESTIÓNS:

1- Localiza nun mapa de Galicia que debuxes na libreta os lugares aos que facemos referencia.

2- Investiga e relaciona despois estes lugares con algún destes conceptos que enunciamos a continuación e, logo, xustifica esa relación: Coa Cultura Castrexa, coa Romanización, coa cultura do Camiño Xacobeo,co Padre Sarmiento, coa figura de Castelao, coa paisaxe de interior e de montaña, coa paisaxe mariñeira e/ou os cantís, coa fin do mundo.

3- Investiga cales destes lugares foron declarados Patrimonio da Humanidade pola Unesco?

4- Realiza dúas listas: unha de palabras relacionadas coa diversidade da paisaxe galega e a outra cos bens patrimoniais, atractivos turísticos asociados aos lugares citados.
Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 06-10-2016 21:04
# Ligazón permanente a este artigo
Recóllote da Historia... estás borrosa

Imos logo co primeiro dos proxectos do curso: encher de contidos a historia da nosa lingua dende as súas raíces ata hoxe.

Para a realización do proxecto botamos man dunha composición lírica denominada romance.

Que é un romance?

O romance sobre o que imos traballar non é un romance anónimo, está escrito polo autor Darío Xohán Cabana e titúlase: "Historia da lingua galega".

1ª parte: Das raíces ata o nacemento.

2ª parte: O nacemento e primeiro esplendor da nosa lingua.

3ª parte: Séculos escuros e Rexurdimento.

4ª parte: O século XX
Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 23-09-2016 00:11
# Ligazón permanente a este artigo
EN GALEGO: porque é de xustiza!
Benvidos ao curso 2016-17. Este ano imos traballar co lema da Xustiza e, en relación a nosa materia, hai moito que dicir. Comecemos logo:



Porque somos iguais, pero diferentes.

Porque xustiza non é sempre igualdade.

Porque non debemos silenciar a nosa forma de ver o mundo.

Porque se aínda somos galegos é por obra e graza do idioma.

Leamos o seguinte poema para logo comentalo e realizar un primeiro proxecto, o primeiro do curso, sobre este texto:

A LETANÍA DE GALICIA /1968: Uxío Novoneyra .
De tanto calar xa falo eu solo.


GALICIA digo eu / un di ..............GALICIA
GALICIA decimos todos ..............GALICIA
astr´os que calan din ...................GALICIA
e saben .......................................sabemos
GALICIA da door chora ...............á forza
GALICIA da tristura triste ............á forza
GALICIA do silencio calada ..........á forza
GALICIA da fame emigrante .........á forza
GALICIA vendada cega ................á forza
GALICIA tapeada xorda ...............á forza
GALICIA atrelada queda ...............á forza
libre pra servir ....................libre pra servir
libre pra non ser .................libre pra non ser
libre pra morrer ..................libre pra morrer
libre pra fuxir .....................libre pra fuxir

GALICIA labrega ...............GALICIA nosa
GALICIA mariñeira ............GALICIA nosa
GALICIA obreira ...............GALICIA nosa
GALICIA irmandiña ...........GALICIA viva inda
recóllote da terra ................estás mui fonda
recóllote do pueblo..............estás nil toda
recóllote da HISTORIA ......estás borrosa
recóllote i érgote no verbo enteiro
no verbo verdadeiro que fala o pueblo
recóllote prós novos que vein con forza

prós que inda non marcou a malla d´argolas
prós que saben que ti podes ser outra cousa
prós que saben que o home pode ser outra cousa

sabemos que ti podes ser outra cousa
sabemos que o home pode ser outra cousa.


Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 14-09-2016 20:51
# Ligazón permanente a este artigo
UN AVÓ QUE NOS DEIXOU A SÚA VOZ
Imos escoitar un Romance, o máis vello dos que se coñecen cantado en galego. Trátase dunha historia relacionada co Camiño de Santiago de un peregrino chamado D. Gaiferos de Mormaltán. É unha peza que se chegou aos nosos días grazas a un traballo moi singular de Faustino Santalices, un avó que nos deixou a súa voz. El preocupouse polas cantigas de cego que acompañaban a estes dende tempos remotos á hora de pedir esmola, recuperando tamén un instrumento con que adoitaban acompañarse: a zanfona.

Escoitemos o Romance:


Está é a letra que a tradición oral conservou e que Faustino Santalices gravou en 1945:

Onde vai aquil romeiro,
meu romeiro a onde irá?
camiño de Compostela,
non sei se alí chegará.

Os pés leva cheos de sangue,
xa non pode máis andar.
Malpocado, pobre vello,
non sei se alí chegará.

Ten longas e brancas barbas,
ollos de doce mirar.
Ollos gazos, leonados,
verdes coma a auga do mar.

E a onde ides, meu romeiro?
Onde queredes chegar?
Camiño de Compostela,
onde teño o meu fogar

Compostela é miña terra,
deixeina sete anos hai.
Reluciente en sete soles,
brillante como un altar.

Cóllase a min, meu velliño,
vamos xuntos camiñar.
Eu son trobeiro das trobas
da Virxen de Bonaval.

I eu chámome Don Gaiferos,
Gaiferos de Mormaltán.
Se agora non teño forzas
meu Santiago mas dará.

Chegaron a Compostela
e foron á Catedral.
Ai, desta maneira falou
Gaiferos de Mormaltán.

Gracias, meu señor Santiago,
aos vosos pés me tes xa.
Si queres tirarme a vida
pódesma señor tirar,
porque morrerei contento
nesta santa catedral.

E o vello das brancas barbas
caiu tendido no chan,
pechou os seus ollos verdes,
verdes como a auga do mar.

O obispo que esto viu
alí o mandou enterrar.
E así morreu, meus señores,
Gaiferos de Mormaltán.

Iste é un dos moitos milagres
que Santiago Apostol fai.

Aquí deixamos outra versión máis moderna do tema:



Investigación:
1-O teu avó ou a túa avoa seguro que coñecen algunha vella cantiga que aínda ti non escoitaches, fai unha pequena recolleita entre as persoas maiores que coñezas ata lograr recuperar para a túa memoria unha cantiga galega tradicional.
2- Investiga se foi verdade o caso de Don Gaiferos de Mormaltán.
Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 28-09-2015 06:53
# Ligazón permanente a este artigo
A VOZ DOS AVÓS

Imos realizar un cadro coma este onde se faga unha gráfica coa árbore filolóxica de 2º ESO A e 2º ESO B.

Procuramos os seguintes datos nas nosas casas:

Que lingua falaban os nosos bisavós/as entre eles e cos seus fillos/as?

Os nosos avós e avoas que lingua falan ou falaban entre eles? Cal empregaban cos seus fillos/as?

Que lingua falan os meus pais entre si? E cando falan comigo?

En todo caso se usan dous idiomas debes valorar cal dos máis é o maioritario e cal é usado en menor medida do seguinte modo:

Só galego:

Máis galego:

Máis castelán:

Só castelán:

Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 22-09-2015 21:05
# Ligazón permanente a este artigo
1 [2] [3]
© by Abertal