Víchelo, miráchelo!



O meu perfil
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

SABER PARA QUE? ... Para mergullar no mundo


Imos comezar o curso coa idea de darlle voltas a iso do saber. Imos primeiro lembrar algunhas cousas básicas sobre a lingua e o coñecemento sobre esa curiosidade innata coa que nacemos e que é a que estimula o noso afán por saber.

Por que a lingua nos fai humanos? Castelao tiña unha resposta.

Por que é tan importante ser orixinais? Vilar Ponte pode axudarnos.

Por que o galego ten que estar no mundo? Tamén Castelao nos quixo botar un cabo.

Sabías que sen lingua, é dicir, sen ter a capacidade de nomear as cousas, non hai coñecemento? Imos procurar argumentos para darlle resposta a esta cuestión. Agora tócache a ti...atrévete a mergullar!
Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 18-09-2017 22:27
# Ligazón permanente a este artigo
É DE XUSTIZA
O GALEGO, UN EXERCICIO DE LIBERDADE.

Unha comunidade que vive nunha territorio concreto ao longo dun tempo en condicións favorables é quen de crear unha lingua como consecuencia dun conxunto complexo de accións e reaccións seculares do home coa natureza. Cando nace unha lingua nace como un ser que vai desenvolver con capacidade propia a súa singular maneira de ver o mundo. Todas as linguas pasan por etapas infantís e xuvenís nas que non son aínda unha lingua plenamente autónoma, pero cando chega á maioría de idade, convértese na peculiar forma de percibir o universo que os seus falantes van incorporando como un gran legado a gardar con agarimo. Porque ese conxunto de palabras conforman a identidade, o carácter a forma de pensar, fainos humanos. Do contrario serían seres incapaces de entender o seu entorno, sen a súa fala, sen as voces que esa lingual lles foi dando como ferramenta de expresión e comunicación cos demais e de comprensión e interpretación do mundo, non serían ninguén.

O galego é pois un exercicio de liberdade porque nos permite saber quen somos e sempre somos no presente porque fomos un antes, porque houbo un pasado que nos deu sentido e tamén deunos paso á vida na terra que pisamos e recoñecemos como nosa. Un exercicio de liberdade, un dereito que se renova cada xeración e tamén un compromiso de lealdade, un deber con aqueles que nos ofreceron este xeito de seren orixinais, auténticos e diversos no universo enriquecendo coa nosa lingua a variedade de idiomas que usa e definen ao ser humano.

Cuestións:
Como nace unha lingua?

Por que o galego é como un ser vivo? Cal sería a etapa da súa adolescencia?

É certo que cada lingua é quen de amosar e/ou entender o mundo dun xeito diferente?. Razóa a resposta lembrándote do que dicía Castelao: Todos os cans do mundo ouvean do mesmo xeito.

Sabemos que é de xustiza a pervivencia da variedade de linguas no mundo, sustentadoras das culturas da humanidade. É, logo, un exercicio de liberdade falar galego? Razoa a resposta.

Por que motivos pensas ti que non falas galego, se es galego/a?
Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 09-10-2016 11:48
# Ligazón permanente a este artigo
A paisaxe, a historia e a lingua dun pobo con identidade

Estamos a falar da paisaxe a historia e a lingua de Galicia ou Galiza, que das dúas formas nos podemos chamar oficialmente. O nome Gallaecia, que etimoloxicamente significa "terra de montes" aínda que é de orixe céltica, puxéronnolo os romanos ao emprender a conquista e administración deste territorio.

Imos viaxar a 12 lugares, a través deste mapa da xeografía e da historia de Galicia para entender e incorporar espazos e palabras de interese para a nosa historia e a nosa lingua.

Serra do Courel.

Santa Trega

Ribeira Sacra

Murallas de Lugo

Torre de Hércules

Serra da Capelada

Ferrol da Ilustración

Compostela

Pontevedra

Illas Cíes e Ons

Fisterra

As Médulas

CUESTIÓNS:

1- Localiza nun mapa de Galicia que debuxes na libreta os lugares aos que facemos referencia.

2- Investiga e relaciona despois estes lugares con algún destes conceptos que enunciamos a continuación e, logo, xustifica esa relación: Coa Cultura Castrexa, coa Romanización, coa cultura do Camiño Xacobeo,co Padre Sarmiento, coa figura de Castelao, coa paisaxe de interior e de montaña, coa paisaxe mariñeira e/ou os cantís, coa fin do mundo.

3- Investiga cales destes lugares foron declarados Patrimonio da Humanidade pola Unesco?

4- Realiza dúas listas: unha de palabras relacionadas coa diversidade da paisaxe galega e a outra cos bens patrimoniais, atractivos turísticos asociados aos lugares citados.
Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 06-10-2016 21:04
# Ligazón permanente a este artigo
Recóllote da Historia... estás borrosa

Imos logo co primeiro dos proxectos do curso: encher de contidos a historia da nosa lingua dende as súas raíces ata hoxe.

Para a realización do proxecto botamos man dunha composición lírica denominada romance.

Que é un romance?

O romance sobre o que imos traballar non é un romance anónimo, está escrito polo autor Darío Xohán Cabana e titúlase: "Historia da lingua galega".

1ª parte: Das raíces ata o nacemento.

2ª parte: O nacemento e primeiro esplendor da nosa lingua.

3ª parte: Séculos escuros e Rexurdimento.

4ª parte: O século XX
Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 23-09-2016 00:11
# Ligazón permanente a este artigo
EN GALEGO: porque é de xustiza!
Benvidos ao curso 2016-17. Este ano imos traballar co lema da Xustiza e, en relación a nosa materia, hai moito que dicir. Comecemos logo:



Porque somos iguais, pero diferentes.

Porque xustiza non é sempre igualdade.

Porque non debemos silenciar a nosa forma de ver o mundo.

Porque se aínda somos galegos é por obra e graza do idioma.

Leamos o seguinte poema para logo comentalo e realizar un primeiro proxecto, o primeiro do curso, sobre este texto:

A LETANÍA DE GALICIA /1968: Uxío Novoneyra .
De tanto calar xa falo eu solo.


GALICIA digo eu / un di ..............GALICIA
GALICIA decimos todos ..............GALICIA
astr´os que calan din ...................GALICIA
e saben .......................................sabemos
GALICIA da door chora ...............á forza
GALICIA da tristura triste ............á forza
GALICIA do silencio calada ..........á forza
GALICIA da fame emigrante .........á forza
GALICIA vendada cega ................á forza
GALICIA tapeada xorda ...............á forza
GALICIA atrelada queda ...............á forza
libre pra servir ....................libre pra servir
libre pra non ser .................libre pra non ser
libre pra morrer ..................libre pra morrer
libre pra fuxir .....................libre pra fuxir

GALICIA labrega ...............GALICIA nosa
GALICIA mariñeira ............GALICIA nosa
GALICIA obreira ...............GALICIA nosa
GALICIA irmandiña ...........GALICIA viva inda
recóllote da terra ................estás mui fonda
recóllote do pueblo..............estás nil toda
recóllote da HISTORIA ......estás borrosa
recóllote i érgote no verbo enteiro
no verbo verdadeiro que fala o pueblo
recóllote prós novos que vein con forza

prós que inda non marcou a malla d´argolas
prós que saben que ti podes ser outra cousa
prós que saben que o home pode ser outra cousa

sabemos que ti podes ser outra cousa
sabemos que o home pode ser outra cousa.


Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 14-09-2016 20:51
# Ligazón permanente a este artigo
UN AVÓ QUE NOS DEIXOU A SÚA VOZ
Imos escoitar un Romance, o máis vello dos que se coñecen cantado en galego. Trátase dunha historia relacionada co Camiño de Santiago de un peregrino chamado D. Gaiferos de Mormaltán. É unha peza que se chegou aos nosos días grazas a un traballo moi singular de Faustino Santalices, un avó que nos deixou a súa voz. El preocupouse polas cantigas de cego que acompañaban a estes dende tempos remotos á hora de pedir esmola, recuperando tamén un instrumento con que adoitaban acompañarse: a zanfona.

Escoitemos o Romance:


Está é a letra que a tradición oral conservou e que Faustino Santalices gravou en 1945:

Onde vai aquil romeiro,
meu romeiro a onde irá?
camiño de Compostela,
non sei se alí chegará.

Os pés leva cheos de sangue,
xa non pode máis andar.
Malpocado, pobre vello,
non sei se alí chegará.

Ten longas e brancas barbas,
ollos de doce mirar.
Ollos gazos, leonados,
verdes coma a auga do mar.

E a onde ides, meu romeiro?
Onde queredes chegar?
Camiño de Compostela,
onde teño o meu fogar

Compostela é miña terra,
deixeina sete anos hai.
Reluciente en sete soles,
brillante como un altar.

Cóllase a min, meu velliño,
vamos xuntos camiñar.
Eu son trobeiro das trobas
da Virxen de Bonaval.

I eu chámome Don Gaiferos,
Gaiferos de Mormaltán.
Se agora non teño forzas
meu Santiago mas dará.

Chegaron a Compostela
e foron á Catedral.
Ai, desta maneira falou
Gaiferos de Mormaltán.

Gracias, meu señor Santiago,
aos vosos pés me tes xa.
Si queres tirarme a vida
pódesma señor tirar,
porque morrerei contento
nesta santa catedral.

E o vello das brancas barbas
caiu tendido no chan,
pechou os seus ollos verdes,
verdes como a auga do mar.

O obispo que esto viu
alí o mandou enterrar.
E así morreu, meus señores,
Gaiferos de Mormaltán.

Iste é un dos moitos milagres
que Santiago Apostol fai.

Aquí deixamos outra versión máis moderna do tema:



Investigación:
1-O teu avó ou a túa avoa seguro que coñecen algunha vella cantiga que aínda ti non escoitaches, fai unha pequena recolleita entre as persoas maiores que coñezas ata lograr recuperar para a túa memoria unha cantiga galega tradicional.
2- Investiga se foi verdade o caso de Don Gaiferos de Mormaltán.
Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 28-09-2015 06:53
# Ligazón permanente a este artigo
A VOZ DOS AVÓS

Imos realizar un cadro coma este onde se faga unha gráfica coa árbore filolóxica de 2º ESO A e 2º ESO B.

Procuramos os seguintes datos nas nosas casas:

Que lingua falaban os nosos bisavós/as entre eles e cos seus fillos/as?

Os nosos avós e avoas que lingua falan ou falaban entre eles? Cal empregaban cos seus fillos/as?

Que lingua falan os meus pais entre si? E cando falan comigo?

En todo caso se usan dous idiomas debes valorar cal dos máis é o maioritario e cal é usado en menor medida do seguinte modo:

Só galego:

Máis galego:

Máis castelán:

Só castelán:

Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 22-09-2015 21:05
# Ligazón permanente a este artigo
A LINGUA FAINOS HUMANOS

A defensa da lingua propia non converte as alleas en inimigas porque o respecto que demandamos para a nosa convértenos en respectuosos e solidarios con todas as demais; ao cabo, a palabra é a produción máis especificamente humana, e mal se pode ser respectuoso co home sen selo coa lingua que fala.

Velaí, logo, que a tolerancia debe ser emblema dos loitadores pola dignificación da lingua, e nunca deben facer súas as actitudes de desprezo das que outros fan uso. Tolerantes, que non febles, nesa loita esperanzada pola dignificación da nosa lingua, é dicir, pola nosa dignificación.

Orgullos@s e conscientes da nosa diferenza, esa que nos fai orixinais ante o mundo.

1- COMPRENSIÓN LECTORA:
Despois de ler o texto cres existen linguas as que temos que desprezar? Argumenta a resposta.
Cales son as claves para dignificar a nosa lingua?


AS LINGUAS SON AS QUE NOS FAN HUMANOS

“Non esquezamos que se aínda somos galegos é por obra e gracia do idioma.

Algúns homes -galegos tamén- andan a falaren dun idioma universal, único para toda a nosa especie. Son os mesmos que buscan a perfección baixando pola escada zoolóxica, deica sentiren envexa das formigas e das abellas. Son os mesmos que perderon o anceio de chegaren a ser deuses, e renegan das inquedanzas que produce a sabedoría. Son os mesmos que consideran o mito da Torre de Babel como un castigo, e renegan da vida ascendente. Mais eu dígolles que a variedade de idiomas, coa súa variedade de culturas, é o signo distintivo da nosa especie, o que nos fai superiores aos animais. Velaí vai a demostración: Un can de Turquía ouvea igual que un can de Dinamarca; un cabalo das pampas arxentinas rincha igual que un cabalo de Bretaña. ¿E sabedes por que? Porque os pobres animais aínda están no idioma universal.

CASTELAO, Sempre en Galiza

Cuestións sobre o texto:
2- Por que hai homes que teñen envexa das formigas e das abellas?
3- Tendo en conta o que di o autor, cres que sería posible un idioma universal? Argumenta a resposta.
4-Que nos diferenza aos seres humanos do resto das especies animais, segundo a opinión de Castelao?


COMO SERMOS ORIXINAIS ANTE OS DEMAIS?

A nosa lingua é o camiño de ouro da nosa redención e do noso progreso: sen a lingua morreremos como pobo, e nada significaremos endexamais na cultura universal. Se o galego quere ser máis que habitante dun territorio, se arela ser un factor de universalidade e de cosmopolitismo, soamente co emprego da lingua propia, obra da natureza, poderá selo. Arrenegando da lingua terá que avergoñarse sempre de si mesmo. Creando valores na lingua propia, axiña seremos universais…

ANTÓN VILAR PONTE, Pensamento e Sementeira

Cuestións sobre o texto:
5.Que diferenza existe, segundo Vilar Ponte, entre un galego habitante ou residente e un galego falante?
6.Que cres que significa a expresión “redimirse da servidume do mimetismo”. Por que parece tan importante ser orixinais no universo?
7.Este texto escribiuse no ano 1918, no contexto da creación das Irmandades da Fala, tendo en conta o seu nome, cal cres ti que é unha das meirandes aportes deste movemento? Segue tendo vigor o punto de vista de Vilar Ponte? Razoa a resposta.


O DEREITO A SER DIFERENTE.

O problema do idioma en Galiza é un problema de cultura. Estamos fartos desa cultura esterilizada que nos fan mamar por biberón. Nós queremos mamar a cultura na propia teta. Pedimos garantías legais para o desenrolo natural do noso espírito, porque queremos volver a presentarnos dignamente no mundo, levando nas mans o ouro da nosa cultura (sabedoría manifestada) para ofrendarllo ao acervo espiritual da Humanidade.

CASTELAO, Sempre en Galiza

Cuestións sobre o texto:
8. A cultura é un alimento dos seres humanos? Cal son os termos reais das metáforas do “biberón” e da “teta”.
9. Que está pedindo Castelao no último texto?
10. Como podemos ser creativos no mundo?



Galicia somos nós:
a xente e maila fala.
¡Se buscas a Galicia,
en ti tes que atopala!


MANUEL MARÍA. Os soños na gaiola
Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 20-09-2015 21:43
# Ligazón permanente a este artigo
MAXICAMENTE VELLO, ETERNAMENTE NOVO
EN PRINCIPIO FOI A PALABRA...

Comezamos o curso 2015-16 adaptando o lema do centro relacionado coa creatividade e a capacidade de innovación. Nós utilizamos a coñecida cita bíblica " in principio erat verbum..." e un poema como limiar da UNIDADE CERO do CURSO:

Maxicamente vello, eternamente novo



O idioma é a chave
coa que abrimos o mundo:
o salouco máis feble,
o pesar máis profundo.

O idioma é a vida,
o coitelo da dor
o murmurio do vento
a palabra de amor

O idioma é o tempo,
é a voz dos avós
ese breve ronsel
que deixaremos nós.

O idioma é un herdo,
patrimonio do pobo,
máxicamente vello,
eternamente novo.

O idioma é a patria,
a esencia máis nosa,
a creación común
meirande e poderosa.

O idioma é a forza
que nos xungue e sostén
se perdemos a fala
non seremos ninguén

O idioma é o amor
o latexo, a verdade
a fonte da que agroma
a máis forte irmandade

Renunciar ao idioma
é ser mudo e morrer
precisamos a lingua
se queremos vencer

Manuel María.
Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 16-09-2015 09:45
# Ligazón permanente a este artigo
Un romance para coñecer a historia da nosa lingua
Que é un romance?

Unha fórmula de poesía de carácter tradicional, habitual en certos cantos de transmisión oral que presenta un número de versos octosilábicos indeterminado e con rima asonante nos versos pares.

Quen cantaba os romances en feiras e rúas?

Era costume que os cegos cantasen para gañarse a vida romances e acontecidos acompañados con algún instrumento (zanfona, violín) e interpretando melodías de corte tradicional.

O romance aínda que está en verso realmente conta unha historia, é dicir, ten elementos claramente narrativos cos seus personaxes, nun espazo e nun tempo, mesmo pode haber diálogos entre os personaxes.

Escoitaremos un romance dos máis antigos que se conservan en Galicia. está cantado por un home que investigou a fondo este tipo de música que cantaban os cegos. O romance é o de Don Gaiferos de Mormaltán un preregrín que viña dende Francia a Compostela e se estades atentos a historia seberedes o que lle pasou:



Aquí a versión moderna que vimos na clase ao final do curso pasado.


A imitación dos romances de cego un autor dos nosos días, Darío Xoán Cabana, escribiu un Romance narrando a historia da nosa lingua. Botarémoslle un ollo para ir coñecendo máis cousas sobre a historia do galego.

Unha vez lido o Romance tamén podemos escoitalo na voz de Mini e Mero e os seus compañeiros do grupo A Quenlla:






Comentarios (0) - Categoría: UNIDADE CERO - Publicado o 18-09-2014 07:49
# Ligazón permanente a este artigo
1 [2]
© by Abertal