Vicente Montoto, autoblografía


O mesmo mar
(A nevagación principia no capítulo I, ó que desde aquí chegas nun clic)

O meu perfil
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 CATEGORÍAS
 FOTOBLOGOTECA
 ANTERIORES

XV
4 de Nadal de 1980, mobilización polo Estatuto de Autonomia de Galicia
JESÚS SÁNCHEZ ORRIOLS (CHUCHO)


No mes de setembro de l992, estando no Pazo de Trasalba onde representabamos “A Lagarada”, de Otero Pedrayo, chegou a noticia do pasamento do “Chucho”, Jesús Sánchez Orriols, en Ribadavia, o día 17, ós 82 anos. Logo de consultar ós compañeiros, actores, actrices, técnicos e dirección do espectáculo, rendémoslle unha pequena homenaxe durante a representación, na que eu dixen unhas palabras de lembranza. Moitos non sabían quen era “Chucho”, impulsor da Asociación Cultural “Abrente” e das Mostras de Teatro de Ribadavia. Licenciouse en Dereito, aínda que nunca exerceu. Era un home erudito, que eu coñecín por medio de Manolo Peña-Rei, que sería o seu albacea, para establecer contactos cos comunistas da zona. A súa enorme biblioteca, na que o teatro ocupaba un espacio importante, foi doada ó Concello de Ribadavia.

As Mostras de Teatro de Ribadavia, celebradas dende o ano 1973 ó 1980, representan o nacemento dun potente movemento teatral en Galicia, como non se dera na súa historia, e que hoxe acadou unha forte implantación. Intensos foron os debates nos que tanto o compromiso coa lingua, como o compromiso político e a necesidade de procurar novas linguaxes que superasen o “costumismo”, eran unha constante. E importantes foron as propostas escénicas, algunhas xa como xerme dunha actividade profesional, así como a renovación que representaban os textos premiados. Manuel Lourenzo e o falecido Roberto Vidal Bolaño, cos que anos mais tarde tería unha intensa relación profesional e humana, foron dos nomes máis destacados.

Eu participaba cunha certa distancia nos debates e como espectador nas representacións que se ofrecían na Mostra, xa que como teño contado, viña dunha realidade teatral moi avanzada como a bonaerense. Pero era consciente que as Mostras, ano a no, representaban un enorme paso pra a cultura de Galicia. Non se pode esquecer que as primeiras mostras tiñan lugar baixo a dictadura, e que no seu discorrer produciríase a morte de Franco, as primeiras eleccións democráticas, a aprobación da Constitución e as batallas políticas que antecederon a aprobación do Estatuto de Autonomía de Galicia. Xa desaparecida definitivamente a Mostra, o 4 de Nadal de 1980, centos de miles de galegos saímos ás rúas de cidades e vilas fronte o intento da UCD de rebaixar os dereitos históricos recoñecidos na Constitución Española pra Galicia. Esa batalla gañouse, sendo aprobado en referendo o 21 dese mesmo mes. Pró teatro, o feito de que as competencias en cultura pasaran á Comunidade Autónoma coa aprobación do Estatuto, foi decisivo.

Como xa dixen, retomei a actividade teatral en Ourense con “Histrión 70”, e anos máis tarde, polo 1984, en “Caritel”, nos espectáculos “Isto non é serio señores” e “Ollo ó piollo King Kong”. E tamén en “Historias de taparratá”, que eu dirixín, pra nenos.

En 1986 faría o meu primeiro traballo no CDG (Centro Dramático Galego). Foi con “A noite vai coma un río” de Álvaro Cunqueiro, baixo a dirección de Xulio Lago. Nos diversos traballos no CDG tiven a sorte de aprender, eu non quero deixar de aprender nunca, en contacto con homes e mulleres fundamentais para o teatro galego. A paixón fonda de Xulio Lago, o rigor creativo de Xan Cejudo, o amor pola palabra de Manuel Lourenzo, o enorme instinto escénico de Cándido Pazó, a depurada enxeñería teatral de Roberto Vidal Bolaño, ou máis recentemente, a liberdade conceptual de Cristina Domínguez, son parte desta aprendizaxe permanente.

Dúas experiencias foron especialmente ricas en coñecementos pra min, nos traballos feitos no CDG. En primeiro lugar, en “O mozo que chegou de lonxe” (1988), dirixido por Mario Gas. A súa xenialidade sen artificios harmonizaba o chan de terra e a auga, o espacio escénico, co espacio sonoro e a luz, cunha dirección de actores intensísima e impecable. As súas técnicas de dirección, pra min anovadoras, eu aplicarías logo na miña actividade como director, resultándome de gran proveito.

Outra experiencia intensa foi a representación de “A lagarada” de Ramón Otero Pedrayo, no seu propio Pazo de Trasalba (Ourense), con dirección maxistral de Pere Planella, que estreamos no 1992. Por certo que o “Petrucio” protagonista da peza teatral tiña moito de autobiográfico de Don Ramón. A miña tía Carme, que servira no Pazo de Trasalba, máis dunha vez, cando volvía pola noite á súa casa nunha parroquia próxima, foi perseguida a cabalo polo amo con intencións nada honestas.

(ir ó capítulo seguinte)


Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 29-09-2007 20:04
# Ligazón permanente a este artigo
XIV
O Val de Castrelo de Miño antes do encoro de FENOSA
OURENSE-EMPALME


O ano 1997 a “Revista Galega de Teatro” publicou un texto teatral meu, que tres anos atrás fora proposto pra un “accésit” polo xurado do premio “Rafael Dieste” da Deputación da Coruña, e que o levaría a escena o grupo universitario EIS de Santiago no 99.

As primeiras notas pra este texto fíxenas na Olivetti do restaurante Suízo, recollendo o sentir das xentes de Untes e outras parroquias do Ribeiro que coñecín á miña chegada a Galicia e nas visitas que facía á familia. Ían alagar as viñas da ribeira, xa que a cola do embalse proxectado chegaba a miña parroquia, que dista uns 20 quilómetros de Castrelo de Miño. Sabíano por que vían operarios que facían marcas á beira do Miño, pero ninguén os informaba. No ano 1969 o encoro estaba rematado, entre múltiples protestas. Nas publicacións do Partido e nas emisións da “Pirenaica” fun seguindo aquela titánica loita.

Xa de volta en Ourense, como teño dito no ano 1971, coñecín directamente ós protagonistas daquel duro enfrontamento. Xosé Arias, campesiño de Punxín e moitos outros de todo o Ribeiro, ou o Doutor Manolo Peña-Rei xunto a numerosos profesionais, intelectuais e artistas ourensáns, que estiveron cos veciños do Ribeiro en todo o proceso.

Toda esta xente estaba relacionada, directa ou indirectamente, cos dirixentes do Partido na comarca. As Comisións Campesiñas, e logo as Sociedades Agrarias, nutríronse de todos eses loitadores. Non é estraño que anos despois, nunha mobilización histórica contra os “matuteiros”, que estaban arruinando o prestixio do viño do Ribeiro, non só se opuxesen os caciques que tiñan o negocio do Ribeiro falsificado, senón incluso os nacionalistas da UPG, que chegaron a repartir “octavillas” nas que por todo argumento dicían que era unha manifestación de “españoleiros”. A asistencia foi masiva, enchendo a Praza Maior de Ribadavia, onde falamos desde o balcón do Concello o crego Celso Montero, Marcelino Camacho e eu mesmo. Desde aquel momento o viño do Ribeiro encetou o camiño cara á importante recuperación de calidade e prestixio actuais.

As experiencias vividas no meu traballo coa xente do campo foron moitas. A continuación da campaña do NON PAGAR contra a Cuota Empresarial da Seguridade Social Agraria, que ente outros iniciara Carlos Barros, na actualidade profesor na Universidade de Santiago. A loita contra os foros que aínda pervivían en Bamio, Vilagarcía. A paralización do roubo do monte dos veciños de Rande, preto de Ourense. As cacicadas da concentración parcelaria, que nunha parroquia da Merca expresouse cunha importante manifestación, pola que me meteron unha multa que non paguei por insolvente. As moitas reunións e accións cos gandeiros das provincias de Lugo e da Coruña. A mobilización que levamos a cabo cos veciños de Puxeiros, nas proximidades de Vigo, que evitaron que o R.C. Celta se apropiara do seu monte veciñal. Hai uns anos convidáronme os de Puxeiros a coñecer o centro sociocultural que puxeron en pé gracias ós beneficios do mesmo monte. E centos de reunións e asembleas. Lembro unha en Maceda e outra en Amoeiro, nas que os amigos da UPG aparecían co intento de boicotealas, (supoño que tamén de aprender a facer sindicalismo agrario), e que acababan sempre coa repulsa dos asistentes. Ou a homenaxe multitudinaria a Basilio Álvarez, en Beiro, onde fora cura.

Co desencanto do “felipismo” aquelas primeiras notas de “Ourense-Empalme” completáronse, nun exercicio de regreso ó pasado do personaxe central, que de mozo estivera do lado dos perseguidos, e xa maduro e con poder pásase ó lado contrario. Máis recentemente, coa chegada ó Goberno de Galicia dos socialistas e nacionalistas, e a decepción xerada naqueles que desexamos e traballamos por ese cambio, modifiquei certos aspectos do texto.

Na elaboración das alternativas agrarias que editamos e difundimos colaboraron militantes e amigos do PCG moi cualificados. Algúns deles tiveron, e teñen na actualidade, altas responsabilidades na administración central e autonómica. En “Pa”, un texto meu estreado no ano 1996, aproveitei os coñecementos adquiridos como impulsor daquelas reunións, no monólogo de Suso, un mozo de Lugo interpretado por Xesús Balboa.

Insisto, pra non confundir ó lector ou lectora que se aproxime a esta autoblografía que pra min, e non soamente pra min, teatro e vida, teatro e compromiso, son binomios indisociables. Por suposto que hai outras miradas diferentes á miña, afortunadamente. E algunhas, cando o valor poético é alto, ou cando as formas, a estética, son atractivas, poden resultarme de grande interese, mesmo que ás veces estean baleiras de contido. Eu intento aprender desas propostas pra mellorar tamén, a nivel poético e estético, o traballo que a min me apaixona. Pero sería un irresponsable se non deixase que todo o vivido en primeira persoa e con moita intensidade non impregnara a miña aportación ó teatro. Todo o vivido e o que me falta por vivir, pois todo-los días aparecen novos problemas que precisan manter vivo ese compromiso.

(ir ó capítulo seguinte)
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 26-09-2007 02:38
# Ligazón permanente a este artigo
XIII
Seat 600
“FRANCO HA MUERTO”


O 20 de novembro de 1975, sobre as seis da madrugada, nunha cafetería de Vilagarcía que non pechou, e onde vin durante toda a noite non sei cantos documentais na TVE, anunciaron por fin que morrera o dictador.

No 73 cambiara o oficio de camareiro polo de “viaxante”, e a bandexa por un 600 cheo de mostras de materiais de decoración que levaba o rótulo da empresa “Romarca”. No 76 botáronme. O encargado descubriu o coche aparcado, xunto a unha ducia máis, nun monte próximo a Caldas de Reis onde celebrabamos unha reunión do Comité Central do PCG. Menos mal que non se lle deu por chamar á Garda Civil.

Do meu mestre Oscar Fessler aprendín que “non se pode ser superficial na vida e profundo no teatro”. É por elo que o compromiso civil, cidadán, como cada quen o sinta e entenda, é hoxe tan actual e necesario como o foi baixo o franquismo. Bertolt Brecht dicía que "todo problema individual é un problema social, e todo problema social é un problema político". Comprometerse é traballar pra axudar na procura de solucións a eses problemas, tamén desde o escenario. E as pequenas cousas, cada experiencia vital, cada sentimento vivido, son o material indispensable pra un oficio como o que eu escollín, a interpretación e a dramaturxia, xunto coa formación permanente e a posta a punto do instrumento, o corpo e a mente.

Non dubido que este debullar de anécdotas pra moitos lectores e lectoras pode soar a “batallas do avó”. Quero supoñer que a lectura que fai alguén que coma min sinte e segue a vocación que o leva cara o teatro, será ben diferente. E moi difícil, mesmo imposible, vivir este oficio con paixón desde a superficialidade vital. E non estou a falar de drama e traxedia fronte a comedia ou farsa. Estou a falar do teatro.

Imaxina a seguinte escena. Estamos nunha aldea próxima a raia con Portugal. Franco xa morreu, pero aínda falta para que o PC sexa legalizado. Unha parella de Gardas Civís, que din falar en nome do resto de compañeiros, pídenche que a ver se o Partido pode facer algo. Cambiaran ó comandante do posto, e o novo non reparte con eles os beneficios obtidos do contrabando fronteirizo como facía o anterior. A comedia, ou mesmo o bodevil, xa están servidos.

Outra de Civís. Franco aínda non morreu. Vou de Ourense cara Valdeorras, co primeiro 600 que tiven, cargado dos periódicos “Mundo Obrero” e “A Voz do Pobo” no asento traseiro. Nunha zona deshabitada, antes de chegar a Castro Caldelas, saíuse a correa do ventilador e non fun quen de poñela no sitio. Chegou o coche da Garda Civil de Tráfico, e non sen esforzo e poñéndose perdidiños de graxa, lograron arranxar eles o problema. Posto o motor en marcha, e logo de agradecerlles a axuda, eu continuei o meu camiño, mentres os Gardas intentaban lavar as mans nun regato próximo. A prensa chegou puntualmente ó sitio previsto.

Hai algunha anécdota máis con Gardas Civís que paga a pena contar. Recen morto o dictador comezamos a sacar á luz o movemento das Comisións Campesiñas, logo Sociedades Agracias, co que eu colaboraba. Convocamos unha Asemblea con xente de toda Galicia nun merendeiro de Punxín. O dono da taberna, amedrentado previamente, non nos deixou facela dentro, como estaba acordado con el, pero non se opuxo a que nos reuniramos na terraza. E así o fixemos. Algún tempo despois, un Garda Civil abordoume en Ourense. “Eu estiven na reunión de Punxín, e estou totalmente de acordo co que alí falastes.” Había xente de moitos sitios, e evidentemente descoñeciamos que un dos asistentes era da Benemérita. Tamén foi simpático outro Garda, que me parou pra meterme unha multa, xa que levaba as rodas do coche tan gastadas que lle saían os arames fora. Deille o argumento de que estaba aforrando pra cambiar os neumáticos, e se me multaba non o podería facer. Interesouse polo que eu facía e díxenlle, como así era, que traballaba no Partido Comunista. A reacción foi sorprendente: “¿Si? Eu tamén son comunista. Veña, vaite (non me lembro se engadiu o de “camarada”), e cambia esas rodas que podes ter unha desgracia.”

No ano 1976 Concha e eu separámonos, e o divorcio sería sentenciado no 1986. Por certo, cando regresamos de Suíza e fomos pedir o Libro de Familia, non nolo deron por non estar casados pola igrexa. Había dúas opcións pra ter o noso Libro, ou pasar polo altar, ou apostatar. E apostatamos. Teño a impresión que na actualidade, logo de 30 anos de Constitución, resulta máis difícil apostatar que daquelas.

(ir ó capítulo seguinte)








Comentarios (4) - Categoría: Xeral - Publicado o 24-09-2007 22:49
# Ligazón permanente a este artigo
XII
Praza Maior de Ourense
10 DE MARZO


O 11 de outubro de 1971, sempre segundo a miña Historia de Vida Loboral, entrei de camareiro na discoteca "3A" de Ourense. Hai uns meses, con ocasión da estrea dunha curta titulada “Adeus Edrada?”,na que fago un personaxe, descubrín que daquela discoteca quedan restos aínda na faciana do local, que parece en estado de abandono. Deume un non sei que aquela imaxe fantasmal na noite ourensá.

Alugamos un piso no barrio de San Francisco, próximo ó antigo cuartel militar onde hoxe está o Auditorio Municipal, e integrámonos de cheo na actividade clandestina, que foi o que motivou a nosa volta a Galicia. Un día a señora do gardarroupas da “3A” andou pola sala anunciando que chamaban ó señor Eduardo por teléfono. “Eduardo” era o meu nome de guerra, sabía que era pra min, pero non podía coller a chamada. Era o querido doutor Manolo Peña-Rei, que aínda non coñecía o meu nome real. Por certo, con Manolo, recentemente xubilado, vimos de coincidir estes días en Ribadavia na manifestación contra o proxecto de poñer un vertedoiro nas súas proximidades.

Xosé Manuel Blanco Gil, que dirixía o grupo teatral “Histrión 70” e estreara ese ano “Tempo de chorar”, informado do meu interese polo teatro, propúxome participar na seguinte montaxe, que foi “SOS do estrelecer”, o que aceptei sen ningunha dúbida. Nunha función que fixemos na Illa de Arousa, sería pola metade dos anos 70, cunha presencia masiva de espectadores, e nun clima de emocións intensas provocadas polas voces dos poetas que declamabamos, o teatro veuse abaixo. A columna central que sostiña o “galiñeiro” cheo de espectadores do vello cine-teatro cedeu, e comezouse a afundir. Eu estaba xusto interpretando un poema creo que de Curros Enriquez. Quedei paralizado diante da traxedia que se anunciaba. Pero non. A xente desaloxou o “galiñeiro” con toda a calma, ocupou os corredores do teatro, e o espectáculo continuou. Blanco Gil foise pouco despois traballar a Lisboa, onde continúa, logo dun breve e “accidentado” paso pola dirección de CDG, o Centro Dramático Galego.

O 10 de marzo do ano seguinte ó do meu regreso a Ourense, 1972, unha rapaza que viña pola discoteca “3A”, que pertencía a unha organización católica, acercouse a min e díxome que a policía viña de matar, nunha manifestación, a uns traballadores de Ferrol. Eu sabía da loita que estaban librando os traballadores de Bazán coa súa Comisión Obreira á fronte, polo convenio e pola liberdade. Sentín un tremendo estremecemento. Había que facer algo, incluso alí, na discoteca. Pedinlle ó “pincha” que puxese unha canción de Serrat. Foi como unha oración compartida coa moza católica. Pouco tempo despois tivemos escondidos no piso do barrio de San Francisco a un grupo dos traballadores que foron parte do “xuízo dos 23 de Ferrol”, que estaban perseguidos pola policía. Anos máis tarde, o “rizos”, un coñecido torturador da Brigada Político Social que vivía no mesmo barrio, paroume, chamándome polo meu nome. “Eu sabía que tiñades xente de Ferrol escondida na casa, pois a roupa do tendal do balcón non era a vosa”. Todo isto veume á memoria o pasado 26 de xuño, cando o director de Localia-Santiago deume a mala nova do falecemento de Manolo Amor Deus, un dos heroicos protagonistas daquela data histórica, na que Amador e Daniel foron asasinados, e a cidade de Ferrol paralizouse nunha folga xeral sen precedentes durante a dictadura. Amor seguiría en prisión ata o ano l976. A última vez que recibín o seu abrazo afectuoso de sempre foi cando coincidimos nun acto sobre a Memoria Histórica, en Santiago, o 16 de febreiro de 2006, organizado por CC.OO., sindicato do que Manolo foi o primeiro Secretario Xeral. Nos longos anos que Manolo Amor sofre en prisión tivo entre outras actividades, e en diferentes cárceres, o teatro.


Uxío Novoneira e Voces Ceibes porían letra e música a aquel terrible marzo de 1972.

(ir ó capítulo seguinte)
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 23-09-2007 02:11
# Ligazón permanente a este artigo
XI
O Lac Leman e Xenebra

A REVOLTA


-Non se apagará a verdade baixo mares de sangue...

“A nai”, de Máximo Gorki


O 20 de febreiro de 1969 casei en Lanús-Este, Arxentina, polo civil, con Concha Limia, que nacera en Alongos, xusto fronte a Untes na outra beira do Miño. Si, xa sei, pra facelo tiven que deixar Xenebra e o meu posto de axudante de cociña, que ocupou meu compañeiro Collado, o pintor, que seguira en Madrid de cartelista cinematográfico. Pasei por Untes, que é o centro do meu mundo, e en avión cheguei a Eceiza, o aeroporto de Buenos Aires.

Foron uns poucos días, os indispensables prós trámites burocráticos, nos que estiven coa familia, con algúns compañeiros do ITUBA, e volvín outra vez para Suíza, agora acompañado.

Collemos un cuarto na casa dunha señora suíza que vivía soa, o mesmo día da chegada a Xenebra. Tiña dúas camas individuais xuntas. Ó día seguinte a boa señora, que tiña comportamentos maternais, cosera as sabas, pra facer unha soa coas dúas. Con Collado, o pintor que quedara no meu sitio, viámonos con frecuencia. Na reiteradamente prometida pornoblografía volverei sobre o tema, se cadra.

Eu atopei traballo rapidamente nun restaurante, a “Braserie Internacional”, que tiña como especialidade a “chucrute”, e unha enérxica patroa loira como a cervexa. Anos máis tarde, na primeira campaña electoral das autonómicas galegas, volvería a aquel restaurante convidado polos amigos que seguían en Xenebra. Tardei en darme conta que xa estivera alí antes, ata que recoñecín ó encargado detrás da caixa dos cartos, que seguía sendo o mesmo.

Concha conectou ós poucos días coa xente da “Sociedade A Nosa Galiza” da que eu descoñecía a súa existencia, e onde nos integramos rapidamente nas súas actividades. Constituímos o grupo de teatro da Sociedade, e cando facía falta botabamos unha man no bar, onde os domingos sempre se cocía o polbo.

Atopei traballo na cafetería da OMS, a Organización Mundial da Saúde, cun horario como o dos funcionarios, coas fins de semana libres, o que me deixou máis tempo para dedicarllo á Sociedade.

Fixemos varios recitais de poetas galegos, e montamos un texto de Xenaro Mariñas del Valle, “A revolta”. Non me lembro como chegara alí o texto, mecanografado. Foi o meu primeiro traballo como director, anque tamén facía o papel do mozo. Concha formaba parte do reparto, no papel da noiva. Traballamos moito nos ensaios, roubándolle horas ó sono e ó tempo de descanso. Incorporamos cancións, pois había un compañeiro que cantaba moi ben, que axudaban a contextualizar a obra. E tamén modificamos algo o final, que era moi desesperanzado, facendo que, como en “A nai” de Máximo Gorki, esta se dispuxese a dar continuidade a loita do fillo. Con mesas e uns grandes canos de cinc arrombados en espera da instalación do aire acondicionado, creamos uns espacios, ós que se engadía o cárcere, unha reixa de listóns redondos de madeira pintados de negro, que introducía e sostiña o propio mozo. En certos momentos os canos servían tamén como instrumentos de percusión.

O día da estrea o espacio do bar, que era amplo, encheuse de xente, rodeando en semicírculo o improvisado escenario. Estabamos tan próximos os actores e actrices do público, e as emocións foron tan fortes, que viamos as bágoas e escoitabamos os saloucos dos nosos compatriotas durante a representación. Fixemos unha segunda función, nun teatro de barrio, que se volveu encher.

“A revolta”, de Xenaro Mariñas del Valle gañara o Primeiro Premio de Teatro Castelao da Asociación Cultural “O Galo”, de Santiago de Compostela, na súa primeira edición no ano 1965. O que non sabíamos é que aquela era a estrea mundial da peza, que logo sería moi representada en Galicia.

Ó pouco tempo de encetar na Sociedade “A Nosa Galiza” aquelas actividades, que incluían a edición dunha revista, Concha conectou de inmediato coa xente do PCG, pois ela xa tiña experiencia militante na Arxentina. O PCG, como organización autónoma dentro do PCE viña de criarse un ano antes. Un día o responsable da “célula”, o camarada Solís, galego de adopción, que chegada a democracia sería concelleiro en Sada, convidoume a unha reunión. Alí estaba o grupo de xente máis activa que participaba na actividade cultural e social. E convidáronme a afiliarme ó Partido. Eu aceptei, pero pedín que se me dixese a postura que tiñan sobre a invasión de Checoslovaquia, que se non era de condena, eu deixaría a militancia. O Comité Central do PCE aínda non tiña tomada unha posición sobre o tema, e había que agardar. A resposta tardou, pois hoxe é sabido que supuxo un vivo e complexo debate interno, tanto nas organizacións comunistas do interior de España como nas do exterior, ata chegar á condena do esmagamento militar da Primavera de Praga.

En París asistín como delegado dos comunistas galegos de Xenebra ó que coido foi o Congreso de constitución do primeiro Comité Central do PCG. E tamén a un acto multitudinario que se celebrou no Parque de Montreuil, próximo a Paris, no que vin e escoitei a Dolores Ibarruri "Pasionaria".

A finais de 1970 os comunistas, dentro e fora de España, lideramos un amplo movemento de repulsa á dictadura franquista, que montara un monstruoso consello de guerra contra os terroristas de ETA. O Partido tiña xa daquelas unha postura clara de rechazo do terrorismo, que non lle impedía denunciar as atrocidades da dictadura tamén neste caso. Esa mobilización, na que tiveron un papel importante a igrexa, así como os gobernos democráticos de todo o mundo e a prensa internacional, lograron a conmutación das penas de morte dictadas polo Consello de Guerra de Burgos.

No ano 1971 volvemos para Ourense.

(ir ó capítulo seguinte)
Comentarios (6) - Categoría: Xeral - Publicado o 20-09-2007 01:40
# Ligazón permanente a este artigo
X
Cibeles, a deusa da fertilidade
DE MADRID A…. SUIZA


Coa verde (a Cartilla Militar) no peto, funme a Madrid. Pasei un mes difícil, pois os aforros do soldo de “paraca”, incluídos os premios literarios, eran escasos. Durmía nun albergue que se non era de balde, pouco debía custar, en compañía duns vinte ou trinta indixentes coma min, nun cuarto enorme. Polo día, mentres procuraba traballo, fun descubrindo a cidade. Os domingos, que non cobraban entrada, visitaba o Museo del Prado. E paseaba polo Rastro e polo Retiro. O día 6 de abril de l967, segundo consta na miña “Historia de Vida Laboral” comecei a traballar de representante, que agora se chama de “comercial”, o que me permitiu coller unha habitación nunha casa de familia chea de nenos na zona de Pacífico. Ó pouco tempo apareceu o pintor que formaba parte do grupo de “intelectuais” e colleu a cama libre que había no mesmo cuarto. Foi alí onde me fixo o retrato á acuarela. Chamabámoslle, e supoño que lle seguirán chamando, Collado, e así asina o cadro, pero non lembro o nome.

Eu paseaba o meu maletín de catálogos de manequíns e aparatos pra escaparates polas aforas de Madrid, e polas cidades próximas: Toledo, Ciudad Real, Talavera, Aranjuez, Valdepeñas... Ía en tren, ou en autobús. Ó pintor collérono pra pintar os grandes carteis das películas da Gran Vía, e polo que contaba, o traballo era desesperante e moi escravo.

Nunha das visitas a Untes presentáronme a un veciño que estaba en Xenebra, e este comprometeuse a buscarme traballo en Suíza. No tren de regreso á capital do reino, daquelas sen rei pero con dictador, intimei con Ana María Martín Gaité, irmá de Carmen, a famosa escritora. Non lembro de que falamos. Seguramente do galega que se sentía a súa irmá, que posiblemente quedara de veraneo en Piñor, a un paso de Ourense, onde tiñan casa, xa que a nai delas era ourensá. Eu imaxino que lle falaría da miña vocación teatral, pois quedamos para ir ó teatro xuntos uns días despois. Nunha pequena sala na zona de Plaza de España vimos unha representación, que aínda que non me lembro, podía ser algo de Eugenie O’Neil. Debeu ser neste período a única vez que fun o teatro, xa que o soldo daba escasamente para pagar o cuarto, comer, e comprar tabaco.

Agora que o lembro, naqueles meses, á Universidade Madrileña, chegou anticipado o “Maio do 68”. Eu ía comer de cando en vez ó restaurante universitario, que era máis económico. Nunha ocasión estiven apiques de caer baixo as patas dos cabalos e as porras dos “grises”, que en impresionante tropel entraron na cidade universitaria. Nunca pasara tanto medo, nin sequera cando saltaba en paracaídas dos avións “Junker”, que tamén.

Aquel Nadal paseino no cuarto de Pacífico, compartido co compañeiro pintor e unha botella de Soberano que nos regalou a patroa. Pillei unha borracheira de escándalo, que me recordaría a outra de licor café, un día de sega en Untes, ós cinco ou seis anos para diversión dos segadores, e que se volvería a repetir mais adiante en Rusia, aínda daquelas a URSS. Era a despedida de Madrid, pois segundo a miña “Historia de Vida Laboral” causei baixa na empresa dos manequíns o 26 de decembro daquel ano 1967, xa que me chegaran noticias de que xa tiña traballo en Xenebra.

E uninme ó exército de homes e mulleres, inmigrantes galegos e do resto de España, en Suíza, Francia, Alemania, Bélxica. Eu, como moitos, tamén fun un “sen papeis”. Entrei como turista, fun ver ó futuro patrón dun pequeno restaurante e fíxome o contrato. E pra legalizarme, pillei unha bicicleta e saín pola fronteira francesa de Annecy, co pasaporte no peto. Volvín ó momento, fixen que o selaran na aduana, e xa me convertín en inmigrante legalizado.

Xenebra era e segue sendo unha fermosa cidade onde fai o papel de mar o Lac Leman. Aprendín a cociñar con Monsieur André, o patrón, e estudiei francés nunha escola pública para inmigrantes, e mesmo italiano coa muller do xefe, que era de Córsega, e facía de traductora. Eu non sabía ata aquel momento que podía entender e mesmo falar o italiano, tantas veces escoitado nas familias dos meus amigos na Arxentina, e nas películas subtituladas.

Aquel ano de 1968 foi moi intenso por todo iso, e por máis. Francia e toda Europa revolucionáronse co maio parisino, e a primavera de Praga foi esmagada polos tanques rusos. Eu polas noites escoitaba as emisións en español de Radio Praga. E un día mandeille unha longa carta falando de España, escrita nunha vella Olivetti que me deixou subir o patrón ó meu cuarto que estaba enriba do restaurante. Leron unha parte na emisión do 19 ó 20 de agosto, prometendo rematala ó día seguinte. O día seguinte anunciaron que “por las circunstancias conocidas” non podían completar a lectura.

A estas alturas, e a pesar dalgunhas mensaxes amables, eu teño dúbidas de se todo isto que escribo pode de verdade interesar a alguén. Pero non importa moito, ou si, non sei. Todo isto que eu conto, e que o vivín, dun ou doutro xeito, non é mais que falar do meu oficio, o teatro, a interpretación, aínda que non o pareza. Con esas vivencias, desde as máis pequenas e cotiáns ás outras, eu acumulei e seguirei a xuntar o material co que construír, na creación actoral, na textual e na dramatúrxica, uns mundos que ofrecer no escenario poboados de emocións, de imaxes e tamén de ideas. E todo elo non no teórico soamente, senón preparando, na formación, na posta a punto, a ferramenta que temos os actores, o corpo e a mente. E a curiosidade permanente de aprender, de investigar, de coñecer. É posible que quen mellor poida aproveitar todo isto sexan os que se senten chamados pola actividade teatral. Se esa posibilidade se confirmase, paga sobradamente a pena dar continuidade a esta autoblografía.

(ir ó capítulo seguinte)










Comentarios (2) - Categoría: Xeral - Publicado o 19-09-2007 03:33
# Ligazón permanente a este artigo
IX
Portada de Boina Negra
FACERSE UN HOME



A principios de marzo do 1965 un tren deses que agora vemos nas películas “de época”, cos asentos de madeira, lévanos a un fato de mociños desde a estación de Ourense-empalme á de Parga, en Lugo. Que impresionantes eran os Canons do Sil, que eu non vira nunca. Chegamos ó CIR nº 13, por un camiño aínda nevado e cos zapatos enchoupados, ó anoitecer.

Daquelas a “mili” tiña algo de iniciático, pois dicían os vellos que un ía a se facer un home. Eu, agora xa vello tamén, penso que a xente nova debe sentirse falta de algo que pra algúns pais, pero máis prós avós, representou a aventura suprema da súa vida. Pero incluso atrévome a ir aínda máis lonxe. ¿Deixar as armas soamente en mans dun exército profesional non dá un pouco de medo? Eu dubido que a defensa da legalidade da República perante tres anos fronte o golpe militar de Franco, do 1936 o 1939, tivese a mesma eficacia, aínda que rematase en derrota, se daquelas o Exército Español fose exclusivamente profesional. Pero pra nada penso que aquel “tempo pasado” fose mellor. E os mozos, e afortunadamente agora tamén as mozas, que teñan vocación de soldados poden ingresar voluntariamente. E o contexto, tanto nacional como internacional, xustifican dabondo a supresión do servicio militar obrigatorio.

Ó pouco de empezar a instrucción en Parga chegaron uns “paracas” a contarnos as vantaxes do corpo, as actividades que desenvolvían, e o salario que pagaban, e eu apunteime. Non sei se pesou máis o reto de tirarme en paracaídas ou as pesetas que me permitirían comprar tabaco e algún outro capricho. Tampouco lembro se fun o único.

Resumindo, que nos levaron a un cuartel de instrucción de Murcia, onde as hostias e os virís insultos foron o pan noso de cada día, durante aquel interminable mes. Por fin iniciamos en Alcantarilla (Murcia) o curso de paracaidistas, e aquelo era outra cousa. Unhas instalacións de luxo prá época, boa comida, e uns instructores, oficiais e suboficiais, estupendos a nivel humano e profesional. O día anterior ó primeiro salto houbo unhas manobras alí mesmo, con avións en escuadrilla e saltos combinados. Un dos aparatos tocou a ala de outro durante un dos exercicios, caeu mentres a xente estaba saltando e houbo coido que doce mortos. Así e todo, ó día seguinte fixemos o primeiro salto. Ó mellor eu pensei, nese pouco tempo que durou a pracenteira sensación de sentirse suspendido no aire, que me podía valer pra facer de paracaidista nalgunha película.

Convertido en “Caballero Legionario Paracaidista” destináronme a Alcalá de Henares. Os coñecementos de dactilografía foron máis eficaces que a carta de recomendación de Mujica Láinez para o xeneral Lobo Montero (veño de lembrar o seu nome), que era daquelas presidente do Centro Gallego de Madrid. E destináronme de “escribiente” no Xulgado da Brigada Paracaídista, libre de servicios de “guardias”, imaxinarias, instrucción e outros, que se preguntades ós que fixeron coma min a “mili” saben ben o que significa. Pola tarde, cando a oficina non tiña actividade, reuníamonos alí o grupo de “intelectuais”, ó que se incorporou tamén un pintor que máis tarde me faría un retrato á acuarela que conservo. A estancia na “mili”, segundo consta na miña cartilla militar, foi do 2 de marzo de 1965 ó 2 de marzo de l967, “siendo su conducta intachable, y observando un gran amor al servicio”.

A Brigada publicaba, e segue a facelo polo que investiguei en internet, a revista Boina Negra. Premiaban en pesetas as colaboracións, e eu case sempre lograba algún premio en cada número. A primeira foi unha resposta a outro que nun número anterior criticaba a primeira visita a España dos Beatles, que foi xustamente no 1965, chamándoos melenudos e outras lindezas. Eu, sen ser fan da banda de Liverpool, á que empezaría a valorar, e moito, anos máis tarde, fixen unha acendida defensa dos músicos, e do dereito a ser como a cada quen lle pete. E especialiceime na crítica de espectáculos. A proximidade de Madrid facilitaba as cousas, e a min facilitábame entrar gratis no teatro, despois de visitar no camerino ás artistas, as que lles pedía unha foto dedicada para a revista Boina Negra. Publiquei un comentario de, non estou seguro, “La Celestina” ou “Madre coraje y sus hijos”, protagonizada pola marabillosa Amelia de la Torre, coa súa foto. Outra sobre unha función de circo no Prince, con foto de Erika Loyal que titulei “La muchacha de las palomas”, polo número con pombas que ela facía. E a crónica que lembro especialmente foi a de “La zapatera prodigiosa”, protagonizada por Amparo Soler Leal.

Naquela crónica da peza de Lorca eu dicía cousas como esta: “Igual que brotan los versos de Federico García Lorca en los labios de la zapaterita, algún día veremos brotar el nombre de Federico en las esquinas de nuestras calles, en lugar de las actuales versiones repedidas de un mismo personaje”. Boina Negra era unha publicación militar, e polo visto non pasaba pola censura.


(ir ó capítulo seguinte)
Comentarios (2) - Categoría: Xeral - Publicado o 17-09-2007 19:51
# Ligazón permanente a este artigo
VIII
As Illas Cíes entre a brétema
A MEMORIA SENSITIVA


“Ameazo con volver despois duns días.Así teredes máis vagar pra ler esta autoblografía, que xa ten dúas páxinas e VII capítulos (convídovos a principiar a lectura polo I), e eu ir a unhas cantas reunións, que xa estamos en setembro, e estudiar o guión e o texto dunha peli pois a rodaxe xa está próxima.Quería deixarvos unha foto do paraíso, pero non quere subir. Agradécense os comentarios, aínda que soamente sexa para saber que a alguén lle interesan estas historias, ou non, pero sabelo.”
Esta é a nota que vos deixei a principios deste setembro de 2007. Non sei como, pero logrei subir a foto do paraíso. As reunións foron varias, “y la que te rondaré morena”, pois presidir a Asociación de Actores e Actrices de Galicia é un grande honor, pero tamén unha cruz. Claro que cando un mantén intacta a mesiánica utopía de que o mundo é salvable, o madeiro resulta menos pesado. Dous anos que dura o mandato non é tanto, despois de todo.

Unha das películas foi “O día que deixou de chover”, na que fixen un mendigo, protagonizada polo querido compañeiro Luís Tosar, e que aínda continúa a rodaxe polas rúas de Santiago de Compostela. A outra película, tamén actualmente en rodaxe por terras da Coruña e Betanzos, é “Rafael”, que dirixe Xavier Bermudez, co que xa tivera o pracer de colaborar en “Nena”.

Ben. Quedamos no capítulo anterior en que alguén anunciou que estabamos avistando terra. Eran as Illas Cíes, nun amencer bretemoso de outono. Desde a varanda do transatlántico que estaba a facer a manobra de atraque no porto de Vigo, recoñecín á miña tía-madriña Peregrina e ó meu tío-padriño Euloxio. Berreilles ¡madriña!, ¡padriño!, e recoñecéronme polo aceno da man, pois xa pasaran trece anos. Con aquelas dúas palabras recuperei o idioma da nenez cunha naturalidade que me sorprendeu tanto a min mesmo coma ós demais. Meus pais entre eles, ou nos encontros cos tíos, falaban sempre en galego. Aí estaba a clave.

Montamos no coche de línea que nos levaría a Untes, que queda na estrada Vigo-Ourense-Madrid. A estrada era infernal, e aínda o seguiría sendo moitos anos máis. Eran os tempos dos “25 años de paz”. Eran os anos nos que a primeira industria de España eran as remesas dos milleiros de emigrantes, que logo sería superada polo turismo.

A viaxe foi longa pero pracenteira prá vista. As cores do outono estaban ó alcance da man polas ventás do coche de línea, que daquelas ninguén chamaba bus.

Cando estudiamos teatro moitos fixemos exercicios de “memoria sensitiva”. De, coa axuda dun obxecto ou dunha situación, recuperar da memoria momentos agachados, que nin sabiamos que estaban aí, pra vestir de emocións, de vivencias, un personaxe. Untes, as súas xentes, familiares e veciños, a aldea, o Camiño Real, a casa do avó paterno onde nacín, a da avoa materna onde naceron meus irmáns, a igrexa, a casa da bruxa (que aínda hoxe segue tal cal co corredor mirando á estrada), as viñas, o monte comunal, a fonte, o Río Miño e a acea, o muíño que eu vin moer sendo neno, foron unha recuperación poderosísima.

Como pasarían uns meses ata o ingreso no servicio militar, fabriquei un teatriño de títeres. Con engrudo e papel modelei as cabezas dos bonecos, e miña prima Virxinia, que é costureira, fíxolles un vestiario poderoso, con retrincos de teas preciosas. Un amigo da infancia prestouse a colaborar e montamos un pequeno espectáculo, con textos dunha obra miña, “Pregunta que te pregunta”, que gañara un primeiro premio para textos teatrais para nenos do Teatro General San Martín de Buenos Aires. (Eu nunca me gabei deste premio, pois no xurado... En fin, ata aquí podo contar, e cando escriba a miña pornoblografía volverei sobre o tema). Co meu primo político Demetrio, o home da prima costureira, e o seu fillo César, aínda que pequecho daquelas, argallamos na adega da casa unha “sala alternativa”, cun pequeno escenario e asentos de caixas e táboas. A promoción publicitaria foi un papel posto na porta da adega que dá á estrada, co día, a hora e o prezo da entrada, non sei se unha ou cinco pesetas, O cheo foi total. Meu amigo da infancia e colaborador no teatriño, que xa morreu hai uns anos, non deixou nunca, en cada visita que eu facía á parroquia, de pedirme que “a ver cando facemos outra vez os títeres”. No seu imaxinario vital, poida que aqueles tíres fosen unha das lembranzas mais poderosas na súa “memoria sensitiva”.

(ir ó capítulo seguinte)





Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 14-09-2007 21:19
# Ligazón permanente a este artigo
VII
Tránsatlántico CONTE GRANDE, un nos que creo embarquei, pasando por Santos
DEVOLTO POLO MAR

“O mar adentro é unha illa d’auga rodeada de ceo por todas partes.”

Manuel Antonio


Parodiando a cantiga de “fun polo aire vin polo vento”, eu fun e vin polo mar, ¿Que podo eu dicir do mar que non se teña dito? Aínda onte, no meu paraíso (compartido) da praia de Baroña, próxima ó castro celta, despedindo este tímido verán de 2007, non me fartaba de miralo, ó mar, de entrar nas súas augas con moito respecto, e agardar que me regalara a fermosura do solpor.

A medida que as augas cor de terra do Río de la Plata ían cambiando de cor, o porto e a cidade de Buenos Aires facíanse cada vez máis pequenos, ata poñerse, como o sol, no horizonte. Xa adaptados a vida do microcosmos do transatlántico, non lembro o nome que tiña, paramos a tomar un café, exquisito por certo, en Santos, Brasil. Estiven case o día enteiro camiñando pola cidade. Ó principio facíame gracia que a xente andase coma min, coa vestimenta de verán lóxica pola calor que facía, pero todos con paraugas. Non tardei en entender a razón. Caían sen previo aviso, de cando en vez, uns torbóns de auga que me poñían pingando. Menos mal que a roupa ó pouco estaba enxoita. Reiniciada a singradura, puxemos rumbo a Río. Alí din un paseo preto do Corcovado, vin ó lonxe a outra cidade, a das favelas, e rematei tomando o sol, e tomando as augas (como dicimos os de Ourense cando imos as pozas de auga quente da beira do Miño), en Copacabana.

“Quén chegou avisándo-nos / d’esa cita noiturna que temos / c’o vento ao NE /n’a encrucillada d’as estrelas apagadas?” (1) A viaxe foi pracenteira e, sen medo ningún á "cursilería", foi tamén máxica en certos momentos, sempre de noite, na varanda da cuberta de babor. Era un home de mediana idade, que aparecía, falabamos, e permitíame compartir a súa sabedoría sobre as cousas do mar. Na miña equipaxe eu levaba como un tesouro unha edición do 1940, once anos despois da morte do autor, dos poemas de “De catro a catro” de Manuel Antonio. A edición, impresa na Arxentina, é bilingüe, con noticia e traducción ó castelán de Rafael Dieste e debuxos de Manuel Colmeiro. Ese tesouro está aquí, comigo, e vou ver de escanear a portada pra deste xeito compartila co mundo enteiro. Ese home, compañeiro desas citas nocturnas sen aviso, non podía ser o poeta, que eu non acredito en aparecidos, pero quen sabe se non era o capitán ó que Manuel Antonio dedica as súas “follas sen data dun diario de abordo >“c’a lembranza d’as navegacións feitas ao par”. Nunca coincidimos polo día, e foron 21 ou 22. Unhas noites antes da chegada a destino díxome quen era: o capelán do transatlántico, un cura mariñeiro. Dubidei en ir a algún oficio relixioso como me suxeriu, pero non fun. Con “os cóbados n-o barandal”, que di o poeta, >“Xuntaremos paxaros sin xeografía / pra xogar c’as distanzas /d’as suas áas amplexadoras / E os adeuses das nubes / mudos e irremediabeis”. (2) Aínda nos vimos algunha noite máis, pero non houbo despedidas.
Amencía un día bretemoso, e alguén anunciou que había terra á vista. Eu ollei cara o ronsel que o transatlántico deixaba atrás marcando o camiño, e volvín ver á xente querida, a nai, a irmá, o irmán, tíos e primos, amigos e compañeiros, como se aínda seguiran correndo á par do barco que, soltadas as amarras, encamiñábase ó Atlántico, e “A auga toda d’os oucéanos /ensumeu-se n-unha bágoa / E o pano branco d’o novo día /enxogará os ollos d’o ceo.” (3)

(ir ó capítulo seguinte)




(1) Do poema "Navy bar", de "De catro a catro" de Manuel Antonio ^
(2) Do poema "Os cobados n-o barandal" do mesmo libro e autor. ^
(3) Do poema "Ao reverso d'a noite", do autor e libro antes citados. ^

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 04-09-2007 04:09
# Ligazón permanente a este artigo
VI
Oscar Fessler
OSCAR FESSLER, O MESTRE


Despois de longos meses convócanse as probas pró ingreso no “Instituto de Teatro de la Universidad de Buenos Aires”, que dirixía Oscar Fessler (1). A primeira impresión ó entrar na aula foi terrorífica. Detrás dunha mesa, na zona máis escura daquel escuro espacio había sentados unha media ducia de homes e mulleres, que ían decidir sobre a miña aptitude. Tiña que presentar un pequeno texto, e eu escollín un monólogo do meu personaxe en “El octavo día”. Pedíronme algunhas improvisacións, fixéronme unhas cantas preguntas, e a agardar pola lista de admitidos. Despois duns días de tensa espera, era o ano 1962, lin o meu nome na lista.

Esta frase de Ernesto Torchia que foi alumno de Fessler e director da película “Schiku (Oscar Fessler, biografía de un sembrador)”,podo facela miña integramente: “Mi vida cambió cuando lo conocí, en el 73. Por él me volqué a la docencia, por él empecé a advertir las pequeñas o grandes cosas de la vida cotidiana que hasta ese momento pasaban para mí inadvertidas. El tenía una sencillez y una profundidad carismáticas. Y me enseñó, no sólo con el discurso sino sobre todo con sus actos cotidianos, que no se puede ser superficial en la vida y profundo en el teatro”, (2)

“Este film – di un crítico cinematográfico arxentino - trata sobre la vida y el inestimable legado del legendario maestro y director de Teatro Oscar Fessler ("SCHIKU"). Un panorama que abarca sus orígenes, su pueblo natal, su formación en Berlín con los maestros Max Reinhardt, Alexis Granovsky y Erwin Piscator, su exilio a Francia durante el nazismo, su enrolamiento voluntario en las Brigadas Internacionales durante la Guerra Civil Española, su participación en la Resistencia francesa durante la Segunda Guerra Mundial, el reinicio de sus actividades como actor, director y maestro en Paris adonde adquiere un gran renombre por sus talentosas obras. Continúa con su posterior viaje a la Argentina donde funda, en 1959, el Instituto de Teatro de la Universidad de Buenos Aires (ITUBA) y adonde además realiza valiosas puestas en escena dirigiendo a actores y actrices de gran éxito y calidad por las que recibe importantes premios y distinciones.”

“Schiku” era o alcume que Fessler traía da súa Romanía natal. Noutra crónica reitéranse os datos sobre o seu permanente compromiso coa vida e co teatro, que o obrigaron a abandonar a Arxentina no 1976. “Se ven fragmentos documentales de la efervescencia cultural de Berlín en vísperas del nazismo, donde Fessler se formó junto a maestros como Erwin Piscator o Max Reinhardt, así como escenas de la Guerra Civil Española, en cuyo frente estuvo Fessler como voluntario de las Brigadas Internacionales.”

Oscar Fessler, criador e director do ITUBA impartía as clases de interpretación. E xunto a el, un equipo de grandes profesionais completaban a nosa formación en voz, expresión corporal, ritmo, historia do teatro.

O traballo con Fessler era moi participativo, pois aprendiamos facendo e vendo facer, e opinando sobre o noso traballo e o dos compañeiros e compañeiras. Pero sempre cunha premisa: podiamos valorar se un traballo, unha proposta, nos interesaba ou non, e o por que. Pero xamais, nin el mesmo o fixo nunca nin se consideraba con dereito a facelo, se algo estaba ben ou mal.

Un exercicio que eu recuperei en moitas ocasións, e que dalgún xeito expresaba a súa filosofía de non distanciar a vida do teatro, era a observación da xente, e mesmo a experiencia de levar os nosos textos ou improvisacións a espacios reais, un café, o banco dunha praza, a cola do tranvía... O efecto nun mesmo, xa que non se trataba de ter público, era moi enriquecedor. Eu recoméndolle a xente que se está formando que se aventuren nesta experimentación.

A principios do 1964 decidín volver a Galicia, a España, a Europa, que non era un desexo novo, pero que unha situación persoal desencadeou. E tamén a coincidencia de que estaba en idade de facer a mili, e a viaxe pagábama a Embaixada. Embarquei cara a Vigo no porto ó que chegara 13 anos antes. Entre familiares, amigos e compañeiros do ITUBA fun despedido en “olor de multitudes”. A última en darme o adeus foi a “situación persoal”, unha mociña loira e fermosa que, colléndome a man cando xa estaba subindo as escaleiras do barco díxome: “lleváme con vós”.

(ir ó capítulo seguinte)




(1)((1)) Oscar Fessler (Romanía, 1912 - Buenos Aires, 1996), chegou a Arxentina escapando e loitando contra o fascismo en España e Francia, no ano 1976, coa dictadura arxentina, ten que irse a Costarrica, onde se dedicou á formacion, e que ten la actualidade un teatro co seu nome. ^
(2)(2) Ver: http://www.schiku.galeon.com/Pagespanol.htm ^
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 01-09-2007 21:44
# Ligazón permanente a este artigo
1 [2]
© by Abertal
Hoteles Sierra Nevada