Vicente Montoto, autoblografía


O mesmo mar
(A nevagación principia no capítulo I, ó que desde aquí chegas nun clic)

O meu perfil
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 CATEGORÍAS
 FOTOBLOGOTECA
 ANTERIORES

XXXI autoblografía
August Strindberg
2000: A SEÑORITA XULIA


Adentrarse na vida e obra de August Strindberg (non imaxino outro método pra representar a un autor) é facer unha viaxe imposible no centro dun tornado, dun furacán. Strindberg ten a lucidez dun tolo; ama ás mulleres coa mesma paixón con que as odia; combate ós poderosos ó mesmo tempo que parece aspirar a ter un lugar entre eles. Fuxe ó mesmo tempo que procura respostas na relixión. As súas ideas políticas son tan variables como os seus estados anímicos, sempre nos extremos, sen pararse nas contradiccións.

“A señorita Xulia”, segundo a miña lectura, resume con contundencia, mellor que ningunha outra peza teatral do autor, ese volcán en erupción que recoñecemos nos seus relatos, na súa biografía.

E no prólogo de “A señorita Xulia”, August Strindberg fai interesantísimas consideracións teóricas a xeito de recomendacións sobre o feito teatral. Moitas con plena vixencia, e incluso outras, aínda como negación, relativas á fragmentación ou o que sería o distanciamento brechiano, que son expresivas da súa fonda paixón polo teatro.

A versión que eu fixen, en estreita colaboración con Iolanda Ogando, que se encargou da traducción, coido que me permitiu, a hora da posta en escena, poñer en primeiro plano a complexidade, mesmo a escuridade do texto. Non deixa de ser significativo que nalgún momento o mesmo Strindberg manifestase dúbidas sobre á necesidade da presencia de Cristina, a criada, que expresa xustamente, e con moita transparencia, unha relixiosidade rigorosa, ó tempo que unha impiedade hipócrita e unha defensa do “estatu quo” do papel dos servidores e dos señores. Chamoume gratamente a atención que Manolo Lourenzo, un admirador e bo coñecedor de Strindberg, me comentase xustamente que el nunca lle vira ese protagonismo que tiña na miña lectura o personaxe de Cristina.

Logo de barallar varias ideas, concluín que o espacio idóneo prá miña “Señorita Xulia” era o patio intermedio entre a casa do amo e as vivendas dos criados, ó aire libre. Un espacio neutral. Á esquerda estaba suxerida a casa do señor, coa entrada de servicio e a da cociña. Ä dereita o tronco dunha árbore e un palanganeiro, e no fondo unhas ramas verdes que anunciaban o bosque, nunha noite de San Xoán. Nese terreo de ninguén, unha mesa e cadeiras da casa do amo que por algunha razón (o espectador decidiría) habitaban un espacio impropio. E fervendo ó lume dunha fogueira, unha pota de cobre na que se preparaba un bebedizo. E como unha espada de Damocles, penduraba a campá, coa que o señor conde ausente anunciaría a súa presencia.

Prá iconografía e a música do San Xoán nórdico foime de moita axuda o material, gráfico e sonoro, que me regalou amablemente a Embaixada de Suecia en España.

O libro que pubicamos do espectáculo xa está no Museo Strindberg, no 85 da Rúa Drottninggatan de Estocolmo, que fora a casa na que o autor pasou os seus derradeiros anos ata a súa morte no 1912. No seu enterro foi despedido por 50.000 suecos.

ALGUNHAS TEORÍAS

Dicía hai mais dun século August Strindberg que “...os donos dos teatros queren farsas, como se a alegría de vivir consistise en ser estúpido e describir ás persoas como si todos tivesen o baile de San Vito ou rebordasen idiotez”.

Eu teño a percepción de que actualmente no noso teatro o tratamento que se da a moitos autores fundamentais da dramaturxia universal, procede máis do utilitarismo pra un lucimento persoal do ego do “encenador”, que din os portugueses, que dun esforzo de afondar no propio texto.

“O encenador deverá transmitir o autor/poeta/dramaturgo do palco para o espectador em estado de Arte Pura, ou seja, a criação pessoal de cada um dos seus meios de expressão deve integrar-se, harmoniosamente, na sua própria criação. Se ultrapassar o modelo ou a peça conduzindo-os para vias estranhas à sua criação, estará a invadir o território e a trair o espírito do poeta. Deverá regular a sua acção em função do tipo de teatro e do respectivo público e preencher, através da encenação, no palco, as situações incompreendidas ou desconhecidas do espectador, perante as palavras do texto”. Ana Isabel Morais

Este fenómeno vense dando ata hoxe mesmo, con contumacia, dun xeito moi especial en certas produccións do noso Centro Drámatico Galego. Valle Inclán, Shakespeare, Brecht e outros son algúns exemplos.

Doutra banda, temos, segundo opinión dos alumnos das primeiras fornadas da tanto tempo agardada Escola Superior de Arte Dramática de Galicia, un exceso de teoría na aprendizaxe do oficio, que pode deixar indefensos e confusos ós seus receptores.

E volvendo a Strindberg, chamoume moito a atención unha advertencia súa, que coincidía co guión dun curso que eu andaba artellando daquelas pra “desaprender teatro”. Dicía: “Non soño con ver a espalda do actor ó longo de toda unha escena importante, pero desexo ardentemente que non se interpreten as escenas decisivas dunha obra xunto á concha do apuntador, como se se tratase dun dúo que espera o aplauso, senón que se represente no lugar esixido pola acción”.

A frontalidade, que continúa a desafiar co seu artificio unha lei incluso física, como é a atracción dos corpos, a relación dramática dos corpos, a linguaxe corporal, segue a campar nos escenarios pese a evolución textual e estética habida desde os tempos de Strindberg – avanzado da renovación do teatro moderno, que por aqueles anos compartiría con Chejov e Stanislavski.


Os actores e actrices

“A señorita Xulia” foi interpretada por tres enormes profesionais galegos.

Xulia foi a miña querida Mónica Camaño. ¿Que outra actriz podía ser? Que traballo mais potente, mais matizado, mais brillante o que realizou Mónica. O proceso que vive o personaxe, desde a altivez inicial ata o esmagamento total que a leva a un tráxico final, era unha verdadeira xoia interpretativa. Por este traballo (como por moitos outros), Mónica Camaño foi finalista dos Premios de Teatro María Casares.

Cristina, a criada bordouno outra querida amiga, Laura Ponte. Como xa dixen antes, Cristina ten na miña versión un protagonismo semellante os demais personaxes. O seu mundo de pócimas e defensa activa da submisión dos criados ós amos, o integrismo relixioso, e no seu momento a impiedade e hipocrisía desa mesma relixiosidade, xogan un papel clarificador.

Meu tocaio Vicente de Souza era o criado, un personaxe cheo de dificultades, que dificilmente puidera encontrar mais eficaz e brillante intérprete. Servil ata a covardía absoluta co amo, e violento e calculador ata a inducción o suicidio coa desnortada señorita.

A composición musical de César Martínez, enormemente suxerinte, era un personaxe mais para definir aquela noite de San Xoán máxica e terrible. E a luz de Octavio Más completaba con toda beleza e dramatismo o paso da noite ó temido día.

Ourense

“A señorita Xulia” é o único espectáculo de Uvegá Teatro, a compañía dun ourensán, que foi incluído na programación do Teatro Principal da miña cidade. E a piques estivo de non poder representarse. ¿Que pasara? O CDG ampliara as funcións dun dos seus espectáculos no que traballaba Mónica Camaño, coincidindo coa nosa data de Ourense sen consultarlle, e Mónica informoulles que ese día o tiña comprometido. O Director do CDG, nun encontro nas rúas de Santiago, ameazoume con que esa función de Ourense non se faría, xa que “o que ti tes é só un compromiso de palabra da actriz, e a palabra lévaa o vento” (textual). Eu respondinlle como despedida e remate da conversa, que afortunadamente, aínda queda xente de palabra. E así era, Mónica mantivo o seu compromiso e quen tivo que cambiar as datas foi o CDG. É que a Mónica Camaño é moita Mónica.






Comentarios (4) - Categoría: Xeral - Publicado o 09-11-2008 02:45
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal
Hoteles Sierra Nevada