Vicente Montoto, autoblografía


O mesmo mar
(A nevagación principia no capítulo I, ó que desde aquí chegas nun clic)

O meu perfil
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 CATEGORÍAS
 FOTOBLOGOTECA
 ANTERIORES

XI
O Lac Leman e Xenebra

A REVOLTA


-Non se apagará a verdade baixo mares de sangue...

“A nai”, de Máximo Gorki


O 20 de febreiro de 1969 casei en Lanús-Este, Arxentina, polo civil, con Concha Limia, que nacera en Alongos, xusto fronte a Untes na outra beira do Miño. Si, xa sei, pra facelo tiven que deixar Xenebra e o meu posto de axudante de cociña, que ocupou meu compañeiro Collado, o pintor, que seguira en Madrid de cartelista cinematográfico. Pasei por Untes, que é o centro do meu mundo, e en avión cheguei a Eceiza, o aeroporto de Buenos Aires.

Foron uns poucos días, os indispensables prós trámites burocráticos, nos que estiven coa familia, con algúns compañeiros do ITUBA, e volvín outra vez para Suíza, agora acompañado.

Collemos un cuarto na casa dunha señora suíza que vivía soa, o mesmo día da chegada a Xenebra. Tiña dúas camas individuais xuntas. Ó día seguinte a boa señora, que tiña comportamentos maternais, cosera as sabas, pra facer unha soa coas dúas. Con Collado, o pintor que quedara no meu sitio, viámonos con frecuencia. Na reiteradamente prometida pornoblografía volverei sobre o tema, se cadra.

Eu atopei traballo rapidamente nun restaurante, a “Braserie Internacional”, que tiña como especialidade a “chucrute”, e unha enérxica patroa loira como a cervexa. Anos máis tarde, na primeira campaña electoral das autonómicas galegas, volvería a aquel restaurante convidado polos amigos que seguían en Xenebra. Tardei en darme conta que xa estivera alí antes, ata que recoñecín ó encargado detrás da caixa dos cartos, que seguía sendo o mesmo.

Concha conectou ós poucos días coa xente da “Sociedade A Nosa Galiza” da que eu descoñecía a súa existencia, e onde nos integramos rapidamente nas súas actividades. Constituímos o grupo de teatro da Sociedade, e cando facía falta botabamos unha man no bar, onde os domingos sempre se cocía o polbo.

Atopei traballo na cafetería da OMS, a Organización Mundial da Saúde, cun horario como o dos funcionarios, coas fins de semana libres, o que me deixou máis tempo para dedicarllo á Sociedade.

Fixemos varios recitais de poetas galegos, e montamos un texto de Xenaro Mariñas del Valle, “A revolta”. Non me lembro como chegara alí o texto, mecanografado. Foi o meu primeiro traballo como director, anque tamén facía o papel do mozo. Concha formaba parte do reparto, no papel da noiva. Traballamos moito nos ensaios, roubándolle horas ó sono e ó tempo de descanso. Incorporamos cancións, pois había un compañeiro que cantaba moi ben, que axudaban a contextualizar a obra. E tamén modificamos algo o final, que era moi desesperanzado, facendo que, como en “A nai” de Máximo Gorki, esta se dispuxese a dar continuidade a loita do fillo. Con mesas e uns grandes canos de cinc arrombados en espera da instalación do aire acondicionado, creamos uns espacios, ós que se engadía o cárcere, unha reixa de listóns redondos de madeira pintados de negro, que introducía e sostiña o propio mozo. En certos momentos os canos servían tamén como instrumentos de percusión.

O día da estrea o espacio do bar, que era amplo, encheuse de xente, rodeando en semicírculo o improvisado escenario. Estabamos tan próximos os actores e actrices do público, e as emocións foron tan fortes, que viamos as bágoas e escoitabamos os saloucos dos nosos compatriotas durante a representación. Fixemos unha segunda función, nun teatro de barrio, que se volveu encher.

“A revolta”, de Xenaro Mariñas del Valle gañara o Primeiro Premio de Teatro Castelao da Asociación Cultural “O Galo”, de Santiago de Compostela, na súa primeira edición no ano 1965. O que non sabíamos é que aquela era a estrea mundial da peza, que logo sería moi representada en Galicia.

Ó pouco tempo de encetar na Sociedade “A Nosa Galiza” aquelas actividades, que incluían a edición dunha revista, Concha conectou de inmediato coa xente do PCG, pois ela xa tiña experiencia militante na Arxentina. O PCG, como organización autónoma dentro do PCE viña de criarse un ano antes. Un día o responsable da “célula”, o camarada Solís, galego de adopción, que chegada a democracia sería concelleiro en Sada, convidoume a unha reunión. Alí estaba o grupo de xente máis activa que participaba na actividade cultural e social. E convidáronme a afiliarme ó Partido. Eu aceptei, pero pedín que se me dixese a postura que tiñan sobre a invasión de Checoslovaquia, que se non era de condena, eu deixaría a militancia. O Comité Central do PCE aínda non tiña tomada unha posición sobre o tema, e había que agardar. A resposta tardou, pois hoxe é sabido que supuxo un vivo e complexo debate interno, tanto nas organizacións comunistas do interior de España como nas do exterior, ata chegar á condena do esmagamento militar da Primavera de Praga.

En París asistín como delegado dos comunistas galegos de Xenebra ó que coido foi o Congreso de constitución do primeiro Comité Central do PCG. E tamén a un acto multitudinario que se celebrou no Parque de Montreuil, próximo a Paris, no que vin e escoitei a Dolores Ibarruri "Pasionaria".

A finais de 1970 os comunistas, dentro e fora de España, lideramos un amplo movemento de repulsa á dictadura franquista, que montara un monstruoso consello de guerra contra os terroristas de ETA. O Partido tiña xa daquelas unha postura clara de rechazo do terrorismo, que non lle impedía denunciar as atrocidades da dictadura tamén neste caso. Esa mobilización, na que tiveron un papel importante a igrexa, así como os gobernos democráticos de todo o mundo e a prensa internacional, lograron a conmutación das penas de morte dictadas polo Consello de Guerra de Burgos.

No ano 1971 volvemos para Ourense.

(ir ó capítulo seguinte)
Comentarios (6) - Categoría: Xeral - Publicado o 20-09-2007 01:40
# Ligazón permanente a este artigo
X
Cibeles, a deusa da fertilidade
DE MADRID A…. SUIZA


Coa verde (a Cartilla Militar) no peto, funme a Madrid. Pasei un mes difícil, pois os aforros do soldo de “paraca”, incluídos os premios literarios, eran escasos. Durmía nun albergue que se non era de balde, pouco debía custar, en compañía duns vinte ou trinta indixentes coma min, nun cuarto enorme. Polo día, mentres procuraba traballo, fun descubrindo a cidade. Os domingos, que non cobraban entrada, visitaba o Museo del Prado. E paseaba polo Rastro e polo Retiro. O día 6 de abril de l967, segundo consta na miña “Historia de Vida Laboral” comecei a traballar de representante, que agora se chama de “comercial”, o que me permitiu coller unha habitación nunha casa de familia chea de nenos na zona de Pacífico. Ó pouco tempo apareceu o pintor que formaba parte do grupo de “intelectuais” e colleu a cama libre que había no mesmo cuarto. Foi alí onde me fixo o retrato á acuarela. Chamabámoslle, e supoño que lle seguirán chamando, Collado, e así asina o cadro, pero non lembro o nome.

Eu paseaba o meu maletín de catálogos de manequíns e aparatos pra escaparates polas aforas de Madrid, e polas cidades próximas: Toledo, Ciudad Real, Talavera, Aranjuez, Valdepeñas... Ía en tren, ou en autobús. Ó pintor collérono pra pintar os grandes carteis das películas da Gran Vía, e polo que contaba, o traballo era desesperante e moi escravo.

Nunha das visitas a Untes presentáronme a un veciño que estaba en Xenebra, e este comprometeuse a buscarme traballo en Suíza. No tren de regreso á capital do reino, daquelas sen rei pero con dictador, intimei con Ana María Martín Gaité, irmá de Carmen, a famosa escritora. Non lembro de que falamos. Seguramente do galega que se sentía a súa irmá, que posiblemente quedara de veraneo en Piñor, a un paso de Ourense, onde tiñan casa, xa que a nai delas era ourensá. Eu imaxino que lle falaría da miña vocación teatral, pois quedamos para ir ó teatro xuntos uns días despois. Nunha pequena sala na zona de Plaza de España vimos unha representación, que aínda que non me lembro, podía ser algo de Eugenie O’Neil. Debeu ser neste período a única vez que fun o teatro, xa que o soldo daba escasamente para pagar o cuarto, comer, e comprar tabaco.

Agora que o lembro, naqueles meses, á Universidade Madrileña, chegou anticipado o “Maio do 68”. Eu ía comer de cando en vez ó restaurante universitario, que era máis económico. Nunha ocasión estiven apiques de caer baixo as patas dos cabalos e as porras dos “grises”, que en impresionante tropel entraron na cidade universitaria. Nunca pasara tanto medo, nin sequera cando saltaba en paracaídas dos avións “Junker”, que tamén.

Aquel Nadal paseino no cuarto de Pacífico, compartido co compañeiro pintor e unha botella de Soberano que nos regalou a patroa. Pillei unha borracheira de escándalo, que me recordaría a outra de licor café, un día de sega en Untes, ós cinco ou seis anos para diversión dos segadores, e que se volvería a repetir mais adiante en Rusia, aínda daquelas a URSS. Era a despedida de Madrid, pois segundo a miña “Historia de Vida Laboral” causei baixa na empresa dos manequíns o 26 de decembro daquel ano 1967, xa que me chegaran noticias de que xa tiña traballo en Xenebra.

E uninme ó exército de homes e mulleres, inmigrantes galegos e do resto de España, en Suíza, Francia, Alemania, Bélxica. Eu, como moitos, tamén fun un “sen papeis”. Entrei como turista, fun ver ó futuro patrón dun pequeno restaurante e fíxome o contrato. E pra legalizarme, pillei unha bicicleta e saín pola fronteira francesa de Annecy, co pasaporte no peto. Volvín ó momento, fixen que o selaran na aduana, e xa me convertín en inmigrante legalizado.

Xenebra era e segue sendo unha fermosa cidade onde fai o papel de mar o Lac Leman. Aprendín a cociñar con Monsieur André, o patrón, e estudiei francés nunha escola pública para inmigrantes, e mesmo italiano coa muller do xefe, que era de Córsega, e facía de traductora. Eu non sabía ata aquel momento que podía entender e mesmo falar o italiano, tantas veces escoitado nas familias dos meus amigos na Arxentina, e nas películas subtituladas.

Aquel ano de 1968 foi moi intenso por todo iso, e por máis. Francia e toda Europa revolucionáronse co maio parisino, e a primavera de Praga foi esmagada polos tanques rusos. Eu polas noites escoitaba as emisións en español de Radio Praga. E un día mandeille unha longa carta falando de España, escrita nunha vella Olivetti que me deixou subir o patrón ó meu cuarto que estaba enriba do restaurante. Leron unha parte na emisión do 19 ó 20 de agosto, prometendo rematala ó día seguinte. O día seguinte anunciaron que “por las circunstancias conocidas” non podían completar a lectura.

A estas alturas, e a pesar dalgunhas mensaxes amables, eu teño dúbidas de se todo isto que escribo pode de verdade interesar a alguén. Pero non importa moito, ou si, non sei. Todo isto que eu conto, e que o vivín, dun ou doutro xeito, non é mais que falar do meu oficio, o teatro, a interpretación, aínda que non o pareza. Con esas vivencias, desde as máis pequenas e cotiáns ás outras, eu acumulei e seguirei a xuntar o material co que construír, na creación actoral, na textual e na dramatúrxica, uns mundos que ofrecer no escenario poboados de emocións, de imaxes e tamén de ideas. E todo elo non no teórico soamente, senón preparando, na formación, na posta a punto, a ferramenta que temos os actores, o corpo e a mente. E a curiosidade permanente de aprender, de investigar, de coñecer. É posible que quen mellor poida aproveitar todo isto sexan os que se senten chamados pola actividade teatral. Se esa posibilidade se confirmase, paga sobradamente a pena dar continuidade a esta autoblografía.

(ir ó capítulo seguinte)










Comentarios (2) - Categoría: Xeral - Publicado o 19-09-2007 03:33
# Ligazón permanente a este artigo
IX
Portada de Boina Negra
FACERSE UN HOME



A principios de marzo do 1965 un tren deses que agora vemos nas películas “de época”, cos asentos de madeira, lévanos a un fato de mociños desde a estación de Ourense-empalme á de Parga, en Lugo. Que impresionantes eran os Canons do Sil, que eu non vira nunca. Chegamos ó CIR nº 13, por un camiño aínda nevado e cos zapatos enchoupados, ó anoitecer.

Daquelas a “mili” tiña algo de iniciático, pois dicían os vellos que un ía a se facer un home. Eu, agora xa vello tamén, penso que a xente nova debe sentirse falta de algo que pra algúns pais, pero máis prós avós, representou a aventura suprema da súa vida. Pero incluso atrévome a ir aínda máis lonxe. ¿Deixar as armas soamente en mans dun exército profesional non dá un pouco de medo? Eu dubido que a defensa da legalidade da República perante tres anos fronte o golpe militar de Franco, do 1936 o 1939, tivese a mesma eficacia, aínda que rematase en derrota, se daquelas o Exército Español fose exclusivamente profesional. Pero pra nada penso que aquel “tempo pasado” fose mellor. E os mozos, e afortunadamente agora tamén as mozas, que teñan vocación de soldados poden ingresar voluntariamente. E o contexto, tanto nacional como internacional, xustifican dabondo a supresión do servicio militar obrigatorio.

Ó pouco de empezar a instrucción en Parga chegaron uns “paracas” a contarnos as vantaxes do corpo, as actividades que desenvolvían, e o salario que pagaban, e eu apunteime. Non sei se pesou máis o reto de tirarme en paracaídas ou as pesetas que me permitirían comprar tabaco e algún outro capricho. Tampouco lembro se fun o único.

Resumindo, que nos levaron a un cuartel de instrucción de Murcia, onde as hostias e os virís insultos foron o pan noso de cada día, durante aquel interminable mes. Por fin iniciamos en Alcantarilla (Murcia) o curso de paracaidistas, e aquelo era outra cousa. Unhas instalacións de luxo prá época, boa comida, e uns instructores, oficiais e suboficiais, estupendos a nivel humano e profesional. O día anterior ó primeiro salto houbo unhas manobras alí mesmo, con avións en escuadrilla e saltos combinados. Un dos aparatos tocou a ala de outro durante un dos exercicios, caeu mentres a xente estaba saltando e houbo coido que doce mortos. Así e todo, ó día seguinte fixemos o primeiro salto. Ó mellor eu pensei, nese pouco tempo que durou a pracenteira sensación de sentirse suspendido no aire, que me podía valer pra facer de paracaidista nalgunha película.

Convertido en “Caballero Legionario Paracaidista” destináronme a Alcalá de Henares. Os coñecementos de dactilografía foron máis eficaces que a carta de recomendación de Mujica Láinez para o xeneral Lobo Montero (veño de lembrar o seu nome), que era daquelas presidente do Centro Gallego de Madrid. E destináronme de “escribiente” no Xulgado da Brigada Paracaídista, libre de servicios de “guardias”, imaxinarias, instrucción e outros, que se preguntades ós que fixeron coma min a “mili” saben ben o que significa. Pola tarde, cando a oficina non tiña actividade, reuníamonos alí o grupo de “intelectuais”, ó que se incorporou tamén un pintor que máis tarde me faría un retrato á acuarela que conservo. A estancia na “mili”, segundo consta na miña cartilla militar, foi do 2 de marzo de 1965 ó 2 de marzo de l967, “siendo su conducta intachable, y observando un gran amor al servicio”.

A Brigada publicaba, e segue a facelo polo que investiguei en internet, a revista Boina Negra. Premiaban en pesetas as colaboracións, e eu case sempre lograba algún premio en cada número. A primeira foi unha resposta a outro que nun número anterior criticaba a primeira visita a España dos Beatles, que foi xustamente no 1965, chamándoos melenudos e outras lindezas. Eu, sen ser fan da banda de Liverpool, á que empezaría a valorar, e moito, anos máis tarde, fixen unha acendida defensa dos músicos, e do dereito a ser como a cada quen lle pete. E especialiceime na crítica de espectáculos. A proximidade de Madrid facilitaba as cousas, e a min facilitábame entrar gratis no teatro, despois de visitar no camerino ás artistas, as que lles pedía unha foto dedicada para a revista Boina Negra. Publiquei un comentario de, non estou seguro, “La Celestina” ou “Madre coraje y sus hijos”, protagonizada pola marabillosa Amelia de la Torre, coa súa foto. Outra sobre unha función de circo no Prince, con foto de Erika Loyal que titulei “La muchacha de las palomas”, polo número con pombas que ela facía. E a crónica que lembro especialmente foi a de “La zapatera prodigiosa”, protagonizada por Amparo Soler Leal.

Naquela crónica da peza de Lorca eu dicía cousas como esta: “Igual que brotan los versos de Federico García Lorca en los labios de la zapaterita, algún día veremos brotar el nombre de Federico en las esquinas de nuestras calles, en lugar de las actuales versiones repedidas de un mismo personaje”. Boina Negra era unha publicación militar, e polo visto non pasaba pola censura.


(ir ó capítulo seguinte)
Comentarios (2) - Categoría: Xeral - Publicado o 17-09-2007 19:51
# Ligazón permanente a este artigo
VIII
As Illas Cíes entre a brétema
A MEMORIA SENSITIVA


“Ameazo con volver despois duns días.Así teredes máis vagar pra ler esta autoblografía, que xa ten dúas páxinas e VII capítulos (convídovos a principiar a lectura polo I), e eu ir a unhas cantas reunións, que xa estamos en setembro, e estudiar o guión e o texto dunha peli pois a rodaxe xa está próxima.Quería deixarvos unha foto do paraíso, pero non quere subir. Agradécense os comentarios, aínda que soamente sexa para saber que a alguén lle interesan estas historias, ou non, pero sabelo.”
Esta é a nota que vos deixei a principios deste setembro de 2007. Non sei como, pero logrei subir a foto do paraíso. As reunións foron varias, “y la que te rondaré morena”, pois presidir a Asociación de Actores e Actrices de Galicia é un grande honor, pero tamén unha cruz. Claro que cando un mantén intacta a mesiánica utopía de que o mundo é salvable, o madeiro resulta menos pesado. Dous anos que dura o mandato non é tanto, despois de todo.

Unha das películas foi “O día que deixou de chover”, na que fixen un mendigo, protagonizada polo querido compañeiro Luís Tosar, e que aínda continúa a rodaxe polas rúas de Santiago de Compostela. A outra película, tamén actualmente en rodaxe por terras da Coruña e Betanzos, é “Rafael”, que dirixe Xavier Bermudez, co que xa tivera o pracer de colaborar en “Nena”.

Ben. Quedamos no capítulo anterior en que alguén anunciou que estabamos avistando terra. Eran as Illas Cíes, nun amencer bretemoso de outono. Desde a varanda do transatlántico que estaba a facer a manobra de atraque no porto de Vigo, recoñecín á miña tía-madriña Peregrina e ó meu tío-padriño Euloxio. Berreilles ¡madriña!, ¡padriño!, e recoñecéronme polo aceno da man, pois xa pasaran trece anos. Con aquelas dúas palabras recuperei o idioma da nenez cunha naturalidade que me sorprendeu tanto a min mesmo coma ós demais. Meus pais entre eles, ou nos encontros cos tíos, falaban sempre en galego. Aí estaba a clave.

Montamos no coche de línea que nos levaría a Untes, que queda na estrada Vigo-Ourense-Madrid. A estrada era infernal, e aínda o seguiría sendo moitos anos máis. Eran os tempos dos “25 años de paz”. Eran os anos nos que a primeira industria de España eran as remesas dos milleiros de emigrantes, que logo sería superada polo turismo.

A viaxe foi longa pero pracenteira prá vista. As cores do outono estaban ó alcance da man polas ventás do coche de línea, que daquelas ninguén chamaba bus.

Cando estudiamos teatro moitos fixemos exercicios de “memoria sensitiva”. De, coa axuda dun obxecto ou dunha situación, recuperar da memoria momentos agachados, que nin sabiamos que estaban aí, pra vestir de emocións, de vivencias, un personaxe. Untes, as súas xentes, familiares e veciños, a aldea, o Camiño Real, a casa do avó paterno onde nacín, a da avoa materna onde naceron meus irmáns, a igrexa, a casa da bruxa (que aínda hoxe segue tal cal co corredor mirando á estrada), as viñas, o monte comunal, a fonte, o Río Miño e a acea, o muíño que eu vin moer sendo neno, foron unha recuperación poderosísima.

Como pasarían uns meses ata o ingreso no servicio militar, fabriquei un teatriño de títeres. Con engrudo e papel modelei as cabezas dos bonecos, e miña prima Virxinia, que é costureira, fíxolles un vestiario poderoso, con retrincos de teas preciosas. Un amigo da infancia prestouse a colaborar e montamos un pequeno espectáculo, con textos dunha obra miña, “Pregunta que te pregunta”, que gañara un primeiro premio para textos teatrais para nenos do Teatro General San Martín de Buenos Aires. (Eu nunca me gabei deste premio, pois no xurado... En fin, ata aquí podo contar, e cando escriba a miña pornoblografía volverei sobre o tema). Co meu primo político Demetrio, o home da prima costureira, e o seu fillo César, aínda que pequecho daquelas, argallamos na adega da casa unha “sala alternativa”, cun pequeno escenario e asentos de caixas e táboas. A promoción publicitaria foi un papel posto na porta da adega que dá á estrada, co día, a hora e o prezo da entrada, non sei se unha ou cinco pesetas, O cheo foi total. Meu amigo da infancia e colaborador no teatriño, que xa morreu hai uns anos, non deixou nunca, en cada visita que eu facía á parroquia, de pedirme que “a ver cando facemos outra vez os títeres”. No seu imaxinario vital, poida que aqueles tíres fosen unha das lembranzas mais poderosas na súa “memoria sensitiva”.

(ir ó capítulo seguinte)





Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 14-09-2007 21:19
# Ligazón permanente a este artigo
VII
Tránsatlántico CONTE GRANDE, un nos que creo embarquei, pasando por Santos
DEVOLTO POLO MAR

“O mar adentro é unha illa d’auga rodeada de ceo por todas partes.”

Manuel Antonio


Parodiando a cantiga de “fun polo aire vin polo vento”, eu fun e vin polo mar, ¿Que podo eu dicir do mar que non se teña dito? Aínda onte, no meu paraíso (compartido) da praia de Baroña, próxima ó castro celta, despedindo este tímido verán de 2007, non me fartaba de miralo, ó mar, de entrar nas súas augas con moito respecto, e agardar que me regalara a fermosura do solpor.

A medida que as augas cor de terra do Río de la Plata ían cambiando de cor, o porto e a cidade de Buenos Aires facíanse cada vez máis pequenos, ata poñerse, como o sol, no horizonte. Xa adaptados a vida do microcosmos do transatlántico, non lembro o nome que tiña, paramos a tomar un café, exquisito por certo, en Santos, Brasil. Estiven case o día enteiro camiñando pola cidade. Ó principio facíame gracia que a xente andase coma min, coa vestimenta de verán lóxica pola calor que facía, pero todos con paraugas. Non tardei en entender a razón. Caían sen previo aviso, de cando en vez, uns torbóns de auga que me poñían pingando. Menos mal que a roupa ó pouco estaba enxoita. Reiniciada a singradura, puxemos rumbo a Río. Alí din un paseo preto do Corcovado, vin ó lonxe a outra cidade, a das favelas, e rematei tomando o sol, e tomando as augas (como dicimos os de Ourense cando imos as pozas de auga quente da beira do Miño), en Copacabana.

“Quén chegou avisándo-nos / d’esa cita noiturna que temos / c’o vento ao NE /n’a encrucillada d’as estrelas apagadas?” (1) A viaxe foi pracenteira e, sen medo ningún á "cursilería", foi tamén máxica en certos momentos, sempre de noite, na varanda da cuberta de babor. Era un home de mediana idade, que aparecía, falabamos, e permitíame compartir a súa sabedoría sobre as cousas do mar. Na miña equipaxe eu levaba como un tesouro unha edición do 1940, once anos despois da morte do autor, dos poemas de “De catro a catro” de Manuel Antonio. A edición, impresa na Arxentina, é bilingüe, con noticia e traducción ó castelán de Rafael Dieste e debuxos de Manuel Colmeiro. Ese tesouro está aquí, comigo, e vou ver de escanear a portada pra deste xeito compartila co mundo enteiro. Ese home, compañeiro desas citas nocturnas sen aviso, non podía ser o poeta, que eu non acredito en aparecidos, pero quen sabe se non era o capitán ó que Manuel Antonio dedica as súas “follas sen data dun diario de abordo >“c’a lembranza d’as navegacións feitas ao par”. Nunca coincidimos polo día, e foron 21 ou 22. Unhas noites antes da chegada a destino díxome quen era: o capelán do transatlántico, un cura mariñeiro. Dubidei en ir a algún oficio relixioso como me suxeriu, pero non fun. Con “os cóbados n-o barandal”, que di o poeta, >“Xuntaremos paxaros sin xeografía / pra xogar c’as distanzas /d’as suas áas amplexadoras / E os adeuses das nubes / mudos e irremediabeis”. (2) Aínda nos vimos algunha noite máis, pero non houbo despedidas.
Amencía un día bretemoso, e alguén anunciou que había terra á vista. Eu ollei cara o ronsel que o transatlántico deixaba atrás marcando o camiño, e volvín ver á xente querida, a nai, a irmá, o irmán, tíos e primos, amigos e compañeiros, como se aínda seguiran correndo á par do barco que, soltadas as amarras, encamiñábase ó Atlántico, e “A auga toda d’os oucéanos /ensumeu-se n-unha bágoa / E o pano branco d’o novo día /enxogará os ollos d’o ceo.” (3)

(ir ó capítulo seguinte)




(1) Do poema "Navy bar", de "De catro a catro" de Manuel Antonio ^
(2) Do poema "Os cobados n-o barandal" do mesmo libro e autor. ^
(3) Do poema "Ao reverso d'a noite", do autor e libro antes citados. ^

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 04-09-2007 04:09
# Ligazón permanente a este artigo
VI
Oscar Fessler
OSCAR FESSLER, O MESTRE


Despois de longos meses convócanse as probas pró ingreso no “Instituto de Teatro de la Universidad de Buenos Aires”, que dirixía Oscar Fessler (1). A primeira impresión ó entrar na aula foi terrorífica. Detrás dunha mesa, na zona máis escura daquel escuro espacio había sentados unha media ducia de homes e mulleres, que ían decidir sobre a miña aptitude. Tiña que presentar un pequeno texto, e eu escollín un monólogo do meu personaxe en “El octavo día”. Pedíronme algunhas improvisacións, fixéronme unhas cantas preguntas, e a agardar pola lista de admitidos. Despois duns días de tensa espera, era o ano 1962, lin o meu nome na lista.

Esta frase de Ernesto Torchia que foi alumno de Fessler e director da película “Schiku (Oscar Fessler, biografía de un sembrador)”,podo facela miña integramente: “Mi vida cambió cuando lo conocí, en el 73. Por él me volqué a la docencia, por él empecé a advertir las pequeñas o grandes cosas de la vida cotidiana que hasta ese momento pasaban para mí inadvertidas. El tenía una sencillez y una profundidad carismáticas. Y me enseñó, no sólo con el discurso sino sobre todo con sus actos cotidianos, que no se puede ser superficial en la vida y profundo en el teatro”, (2)

“Este film – di un crítico cinematográfico arxentino - trata sobre la vida y el inestimable legado del legendario maestro y director de Teatro Oscar Fessler ("SCHIKU"). Un panorama que abarca sus orígenes, su pueblo natal, su formación en Berlín con los maestros Max Reinhardt, Alexis Granovsky y Erwin Piscator, su exilio a Francia durante el nazismo, su enrolamiento voluntario en las Brigadas Internacionales durante la Guerra Civil Española, su participación en la Resistencia francesa durante la Segunda Guerra Mundial, el reinicio de sus actividades como actor, director y maestro en Paris adonde adquiere un gran renombre por sus talentosas obras. Continúa con su posterior viaje a la Argentina donde funda, en 1959, el Instituto de Teatro de la Universidad de Buenos Aires (ITUBA) y adonde además realiza valiosas puestas en escena dirigiendo a actores y actrices de gran éxito y calidad por las que recibe importantes premios y distinciones.”

“Schiku” era o alcume que Fessler traía da súa Romanía natal. Noutra crónica reitéranse os datos sobre o seu permanente compromiso coa vida e co teatro, que o obrigaron a abandonar a Arxentina no 1976. “Se ven fragmentos documentales de la efervescencia cultural de Berlín en vísperas del nazismo, donde Fessler se formó junto a maestros como Erwin Piscator o Max Reinhardt, así como escenas de la Guerra Civil Española, en cuyo frente estuvo Fessler como voluntario de las Brigadas Internacionales.”

Oscar Fessler, criador e director do ITUBA impartía as clases de interpretación. E xunto a el, un equipo de grandes profesionais completaban a nosa formación en voz, expresión corporal, ritmo, historia do teatro.

O traballo con Fessler era moi participativo, pois aprendiamos facendo e vendo facer, e opinando sobre o noso traballo e o dos compañeiros e compañeiras. Pero sempre cunha premisa: podiamos valorar se un traballo, unha proposta, nos interesaba ou non, e o por que. Pero xamais, nin el mesmo o fixo nunca nin se consideraba con dereito a facelo, se algo estaba ben ou mal.

Un exercicio que eu recuperei en moitas ocasións, e que dalgún xeito expresaba a súa filosofía de non distanciar a vida do teatro, era a observación da xente, e mesmo a experiencia de levar os nosos textos ou improvisacións a espacios reais, un café, o banco dunha praza, a cola do tranvía... O efecto nun mesmo, xa que non se trataba de ter público, era moi enriquecedor. Eu recoméndolle a xente que se está formando que se aventuren nesta experimentación.

A principios do 1964 decidín volver a Galicia, a España, a Europa, que non era un desexo novo, pero que unha situación persoal desencadeou. E tamén a coincidencia de que estaba en idade de facer a mili, e a viaxe pagábama a Embaixada. Embarquei cara a Vigo no porto ó que chegara 13 anos antes. Entre familiares, amigos e compañeiros do ITUBA fun despedido en “olor de multitudes”. A última en darme o adeus foi a “situación persoal”, unha mociña loira e fermosa que, colléndome a man cando xa estaba subindo as escaleiras do barco díxome: “lleváme con vós”.

(ir ó capítulo seguinte)




(1)((1)) Oscar Fessler (Romanía, 1912 - Buenos Aires, 1996), chegou a Arxentina escapando e loitando contra o fascismo en España e Francia, no ano 1976, coa dictadura arxentina, ten que irse a Costarrica, onde se dedicou á formacion, e que ten la actualidade un teatro co seu nome. ^
(2)(2) Ver: http://www.schiku.galeon.com/Pagespanol.htm ^
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 01-09-2007 21:44
# Ligazón permanente a este artigo
V
Teatro Presidente Alvear, na Calle Corrientes
A COMER O MUNDO


Rematada a tempada no Presidente Alvear, e coas pillas sobrecargadas de enerxía, eu estaba preparado pra comerme o mundo. Por unha banda, atopar un traballo que me permitira subsistir, pagar o aluguer, e levar adiante os meus proxectos teatrais.

Logo da distribuidora de libros, estiven uns poucos días de botóns duns grandes almacéns. E de inmediato na oficina dun despachante de aduanas, un mozo ruso de credo protestante, que me facilitou pasar unhas vacacións en Mar del Plata con viaxe, aloxamento e pensión pagadas, coa única obriga de asistir ós oficios relixiosos diarios no albergue da súa relixión, que eran un verdadeiro espectáculo. Souben que nas xestións oficiais, non chegaba con levar os papeis en regra prá importación-exportación, que había que dicirlle ó responsable do negociado que xa pasaría o meu xefe a visitalo. Máis tarde traballei de comercial, como se di agora, nun maiorista de bisutería, un xudeo alemán que tiña o almacén na casa da nai, dúas persoas por certo encantadoras. A comunidade xudea, coido que nunha boa parte integrada por persoas fuxidas da Alemania hitleriana, era moi importante en Buenos Aires.

Eu estaba acostumado a traballar desde moi neno, primeiro de canguro dos meus irmáns, pois os vellos traballaban como escravos os dous, e logo de floricultor e agricultor. Na casa dunha familia amabilísima na que servía a miña nai por horas, contratábanme pra cortar a herba do xardín ou vernizar as travesas de madeira dun estudio de cerámica con forno e todo. E aprendéronme a modelar o barro e fabricar pequenos obxectos. Esto foi antes de ir vivir pola miña conta á cidade.

Por fin, gacias a un “amigo” (logo contarei a razón das aspas), déronme traballo en ARGENTORES, a “Sociedad General de Autores de la Argentina”, en horario de 12 h. a 19 h, Era o que eu precisaba, aparte de poñer en práctica o meu diploma de dactilógrafo da academia Pitman. Tamén intentei facer o bacharelato nocturno, pero deixeino pronto.

Pero ó que iamos, que era o de come-lo mundo. Antes do “Octavo día”, como xa dixen, participei no espectáculo final da escola, e tamén nun espectáculo de teatro infantil. E mesmo fixen a miña primeira incursión na TV, nunha coreografía dunha rúa de París pra adornar un desfile de moda. Nin daquelas, nin ata hoxe, a televisión representou pra min ningunha meta. Os que me coñecen saben que teño unha tele regalada que nunca acendo. Outra cousa é o cine, que segundo a miña teoría, hai que velo na pantalla grande, e a poder ser sen comedores de “palomitas” arredor, cousa hoxe imposible.

Jorge Petraglia convidoume a participar na súa seguinte montaxe, “El gran teatro del mundo” de Calderón, e deume o papel do rico. As funcións fixéronse nun salón de actos parroquial.

E mentres preparaba as probas de ingreso no “Instituto de Teatro de la Universidad de Buenos Aires”, que era o meu obxectivo central daquelas, fixen unha substitución nun espectáculo para nenos, integreime nun grupo de teatro infantil no que andivemos en xira polo gran Buenos Aires. con “Las aventuras de Don Pandolfo”, logo dunha pequena tempada de fins de semana nunha saliña do centro. E tamén colaboraba cun grupo de títeres, “El gallito cantor”, co que levabamos uns momentos de alegría e maxia ós nenos das “villas miseria” que ocupaban quilómetros e quilómetros nas aforas da xa naqueles anos mastodóntica cidade. As caras dos pequerrechos, que eu espiaba sempre que podía por algún burato das teas do teatriño, eran un espectáculo fascinante. E pra completar a hiperactividade daqueles anos mozos participaba nas múltiples lecturas dramatizadas de textos ás que era convidado. Como a experiencia me demostra, todo aquelo parécese, como unha pinga de auga a outra, ó que fan os mozos e mozas que coñezo, aquí e agora, case medio século máis tarde, infectados polo mesmo virus do teatro. Así foi antes de min, e así seguirá a ser despois de todos nós.

Aínda que esta autoblografía non quere nin vai entrar en temas do corazón e demais vísceras, sen renunciar por elo a unha futura pornoblografía se é que dou acabado o que aquí prometín, quero contar unha anécdota íntima. Eu penso que somos como a arxila aquela que aprendín a moldear na miña infancia. E algunhas peripecias vitais poden ser determinantes nesa moldeaxe. Un día, á saída dunha función de “Las aventuras de Don Pandolfo”, unha mociña que trouxera á súa sobriña ve-la función, agardoume na entrada. Logo dos parabéns de rigor, acompañeinas ata a parada do “colectivo”. Ata aquí, normal. A semana seguinte volveu, pero xa sen sobriña. Alongamos un pouco mais o paseo e a conversa, e quedamos pra ir a ver algún espectáculo pola semana. Xa eramos noivos, e incluso puiden coñecer a súa casa unha noite que seus pais non estaban. Unha bonita casa no elegante barrio de Palermo. “Mi padre fué a ver donde vivías”, díxome un día con cara de noxo. O pai tiña unha fábrica de alarmas e aparellos de seguridade. Foi entonces que entendín as razóns da súa teimosía, entre aloumiños, cando me preguntou a rúa e o número exacto da casa da miña familia. E, caprichos do amor, non a volvín chamar. Os nosos barrios non estaban feitos o un para o outro. Pode que a Marx lle pasara algo semellante cando se puxo a reflexionar sobre o tema da “plusvalía” famosa e da non menos famosa “loita de clases”.

Neses anos, e ata o meu regreso a Galicia, fíxenme un espectador compulsivo. A oferta teatral era impresionante, tanto no teatro institucional como nas salas comerciais e nas múltiples salas e espacios alternativos, á italiana, circulares, semicirculares, ó aire libre. Shakespeare, Sófocles, Eurípides, Bekett, Ionesco, Brech, Chejov, Pinter, Gené, Pirandello, Roberto Cossa, Gorostiza, Adamov, lorca, Casona, Arniches, Miller, Montherlant, Cristopher Fry, Tennessee Williams, Valle Inclán, Arnold Wesker, Molier, Goldoni, Zorrilla, Oscal Wilde, Tirso de Molina, Plauto, Sartre.... As grandes comedias musicais como “My fair lady”, os espectáculos de danza moderna no Teatro San Martín ou en escenarios montados no medio dun lago, as representacións no salón dunha casa cun público reducido sentado no chan. A miña curiosidade teatral non tiña límites.. E tamén a música, como os concertos de medio día no auditorio da Calle Florida, ou no auditorio da Universidade, e no Teatro Colón, incluída algunha ópera, xénero este que nunca me convenceu. Tiven a fortuna de vivir aquel período de enorme riqueza creativa e expresiva que estou seguro a Arxentina, ferida pola dictadura militar e pola terrorífica crise económica vai recuperar, xa o está a facer. A película “Morir en Madrid”, que se estreou naqueles anos, axudoume a comprender o próximos que estaban de Buenos Aires, París, Londres, Berlín, e o lonxe que estaba a España da dictadura daquel novo renacemento da posguerra.

Eu xa andaba polos 17 anos ben cumpridos. Souben que no Teatro Nacional Cervantes había probas para a montaxe do “Don Juan” de Zorrilla e que ía dirixir Jorge Ptraglia. Antes de ir á proba pasei polo hospital, onde levaba uns dous meses internado meu pai como consecuencia dun cancro. Nas visitas anteriores aínda me miraba, ou me collía a man. Naquela xa non foi así. Fun facer a proba e aínda que o director me dixo que non había ningún personaxe pra min, logrei que me collera pra a figuración. Eu quería volver a traballar con aquel home sabio. Regresei inmediatamente ó hospital, e a cama que ocupara meu pai estaba baleira, co xergón dobrado. Fun sentado no furgón da funeraria xunto a el que aínda ía espido, abrazado ó féretro cara ó tanatorio. El tiña 43 anos. Naquela viaxe, cruzando toda a cidade dun extremo ó outro, convencinme de que Deus era unha mentira absoluta. Propúxenlle a miña nai que o enterro se fixese sen pasar pola igrexa do cemiterio da Chacarita, como era costume, e ela aceptou. Coido que pensou o mesmo ca min.

(ir ó capítulo seguinte)













Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 01-09-2007 00:44
# Ligazón permanente a este artigo
IV
Jorge Petraglia


JORGE PETRAGLIA E DELIA GARCÉS


Pouco antes de rematar os dous anos de estudios na “Escuela de Teatro de Boyce Díaz Ulloque”, montamos “Julieta o la llave de los sueños”, (Juliette ou la clé des songes) de Georges Neveaux, que en versión cinematográfica protagonizou Gérard Philip. O texto era un xogo poético no que o soño primaba sobre a realidade. Estivemos facendo unha breve tempada nun pequeno teatro, o Candilejas, coido que da Calle Ribadavia, a máis longa do mundo segundo contan. Eu tería 16 anos e facía o neno, un personaxe escuro e cruel.

Foi daquelas que o director, Boyce Díaz Ulloque, chamoume aparte pra comunicarme algo importante. E fíxoo con tanto entusiasmo, facéndome ver que se trataba dunha ocasión de grande transcendencia para o meu futuro profesional, que eu saín da conversa tremendo coma un xunco. O prestixioso director Jorge Petraglia (1) quería contar comigo para un papel principal en “El octavo día”, de Alberto de Zavalía, na Compañía de Delia Garcés e Enrique Fava.

Os compañeiros e compañeiras, todos de bastante máis idade e coñecementos da realidade teatral ca min, compartiron con enorme alegría a nova. Eles sabían que era algo máis que traballar nun teatro da Calle Corrientes como o “Alvear”. Jorge Petraglia, creador con Leal Rey do Teatro Universitario de Arquitectura, tiña xa un gran prestixio como renovador da escena bonaerense. A montaxe, no ano 1956, pouco máis de dous anos despois da estrea en París, de “Esperando a Godot”, de Beckett, representou unha enorme convulsión fronte ó “costumbrismo” teatral imperante, que xerou acendidas controversias. Visto na perspectiva que dan os anos, e coñecedor da enerxía e intensidade da actividade teatral bonaerense que eu vivín nos anos posteriores, podo permitirme supoñer que aquel foi un momento clave para a entrada na modernidade escénica, na “avant-garde” teatral que se dicía daquelas.

A min o que máis me conmocionaba era a idea de compartir reparto cunha actriz, xa un mito do teatro arxentino, como Delia Garcés, que daquela tiña 40 anos, pero que semellaba unha mociña. Xustamente o seu papel, escrito polo seu home, Alberto de Zavalía, era o do personaxe que posuía o secreto da fonte da eterna xuventude. Lin non hai moito unha reseña onde Delia Garcés (García de apelido verdadeiro) gabábase, como filla de galegos, de ser “gallega pero de Galicia”.

Dos ensaios de “El octavo día” lembro o mimo, a tenrura coa que fun tratado por Petraglia, e por Leal Rey, seu compañeiro e constante colaborador como escenógrafo. (Aquelas estructuras tubulares de Leal Rey eran xa o que hoxe denominamos “espacio escénico”) O meu personaxe era un polisón chegado a América no barco dunha expedición de colonizadores españois. Tiña un papel clave na evolución da acción dramática. Boa parte do traballo comigo fíxoo o director a soas. Lembro aquel teatro enorme, baleiro, con todo o escenario pra min. Leal Rey, encantador e divertidísimo, unhas veces dábame letra desde as butacas, e moitas, co libreto na man, subía ó escenario e facía os personaxes que tiñan que darme a réplica. A seguridade e confianza que aquel traballo en paralelo ós ensaios co resto da compañía me aportaron foron decisivos naquela miña primeira experiencia profesional. Co tempo fun consciente de que aquilo foi un gran luxo, cando empecei a coñecer e valorar a enorme valía de Jorge Petraglia, unha das figuras sobranceiras do teatro arxentino.

A estrea de “El octavo día” tivo lugar no ano 1959, como xa dixen no Teatro Presidente Alvear, da Calle Corrientes de Buenos Aires. Ó día seguinte da estrea madruguei pra ler as críticas, e alí estaba escrito no xornal da mañá o meu nome cun breve pero amable comentario para “el joven actor que interpreta al polizón Gonzalo”.

O reparto era extensísimo, e estou seguro que del formaban parte actores que xa tiñan ou ían ter un gran peso tanto na escena arxentina como na española. E digo actores, posto que o único personaxe feminino era o de Delia Garcés. Pero os meus esforzos por recuperar os seus nomes foron ata este momento inútiles. Quen sabe se antes de rematar esta longa autoblografía, que non fixo máis que empezar, non aparece alguén que poida responder a esa miña curiosidade.

(ir ó capítulo seguinte)


((1)) Joerge Petraglia, director e actor arxentino (1927-2004) Ver: http://www.clarin.com/diario/2004/03/16/c-00501.htm ^
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 31-08-2007 03:04
# Ligazón permanente a este artigo
III
Orestes perseguido polas furias, cadro de William Adolphe Bouguereau
O VELENO DE ORESTES

Xa tiña unha parte deste capítulo comezada, e gracias ós condes de FENOSA, que un día si e outro tamén déixannos sen corrente eléctrica na aldea, aquí estamos, volvendo a empezar, pois desapareceu todo o feito. Pásame por non ir gardando as cousas. En fin, pásame tamén porque temos as empresas eléctricas que temos, e que certamente non no-las merecemos.

Onte foi un día intenso en emocións. En pleno agosto, un agosto que ninguén diría que o é salvo o calendario, chuvioso e frío. Un día no que incomprensiblemente morre un rapaz que xogaba ó fútbol no Sevilla. E, igual que me pasa cada fin de semana na que os informativos dinnos que un, dous, tres rapaces novos perden a vida nas estradas, sinto un tremor irreprimible. E a noite dese mesmo día foi de lúa chea, chea de conmocións persoais, das que non vou falar aquí, que un intenta agachar inutilmente baixo a caparazón dos anos.

Volvendo ó obxecto desta autoblografía, andabamos por Garín, municipalidade bonaerense, onde rematei a escola primaria e inventei o teatro con pano que se abría e pechaba. Ó principio ía a escola a pé, que quedaba a mais ou menos unha hora, pois tardei en ter unha bicicleta pra desprazarme. Algunha vez tamén o facía no “Furia”, un vello cabalo percherón que mercaran os pais pra arar a finca.

Na escola de Untes, antes de comezar a clase, tiñamos que cantar o “Cara al Sol” co brazo extendido. En Garín, despois de formar militarmente, se mal non me lembro entrabamos ás clases cantando a “Marcha de San Lorenzo”: “Febo asoma ya sus rayos, que iluminan el histórico convento, son las huestes que prepara San Martín para luchar en San Lorenzo....” Aínda que o heróe da canción non era o libertador, senón un soldado que lle fixo de escudo e recibiu as balas do inimigo. “Cabral, soldado heroico, cubriéndose de gloria, cual precio a la victoria, su vinda rinde, haciéndose inmortal”.
Nos actos de final de curso de Garín completei o meu dominio da escena, xa que sempre gañaba o concurso de redaccións, que tiña que ler subido ó palco.

Co remate dos meus estudios primarios tivemos un novo traslado de domicilio, esta vez de regreso ó gran Buenos Aires, a San Fernando, próximo ó Delta do Tigre, un conxunto de illas onde morre o Río Paraná e nace o Río de la Plata, que parece un mar con cor de terra. Era unha casa unifamiliar, de ladrillo asentado en barro, de planta baixa con algo de horta e xardín, que meus pais mercaron coa venda da anterior. Era raro o ano que non se alagase o barrio polas riadas, transformando as rúas en regatos.

Meu pai, que traballaba nun hotel, conseguiume un emprego no almacén dunha editorial próxima á Plaza de Mayo, por medio do dono, que vivía alí, no hotel. Así principiou a miña independencia económica, cando eu andaría polos 15 anos, que algún tempo despois se consolidaría alugando un cuarto no barrio de San Telmo, da capital federal arxentina.

Un día, paseando pola cidade, pasei fronte a un local que anunciaba o inicio dun curso de arte dramática. Entrei, pedín información, e matriculeime. Era a “Escuela de Arte Dramático de Boyce Díaz Ulloque”. Alí aproximeime a un mundo enteiramente descoñecido e fascinante. Diaz Ulloque, que daba interpretación, era un mestre que hai pouco souben fuchicando en internet que tamén era español. Como dixen antes, na Arxentina a orixe dos que alí viviamos non tiña relevancia. Eramos todos arxentinos. Eu aínda, a pesar dos moitos anos pasados, sigo sentíndome bonaerense e español. A muller do director da escola, Mercedes Sombra, gran actriz e espléndida pedagoga, dábanos teatro grego e latino, sobre os que era unha autoridade. Eran tan estimulantes as súas clases que, aproveitando o meu traballo na distribuidora de libros, deborei, non sen dificultade, desde os “Sete contra Tebas” ata o resto dos grandes textos tráxicos. Tiñamos a distribución da colección Austral case completa. Expresión corporal e foniatría corrían a cargo de dous mestres da Europa do leste que pola fala non debían levar moito tempo alí. O de expresión corporal era un mimo extraordinario e tremendamente divertido. O de foniatría poida que fose ruso, xa que nos aprendeu, pra as prácticas, unha canción no seu idioma, que eu aínda lembro e canto de cando en vez nalgún camerino, pra desgracia dos compañeiros e compañeiras que me escoitan resignados, pois o certo é que o o canto non é o meu, pero é unha axuda útil para o quecemento e a articulación vocal.

E un día, chegou Orestes. Tocoume un exercicio de interpretación no que tiven que preparar o monólogo de Orestes. “Oh tierra de mis antepasados...” Subín á pequena tarima, que tiña a altura dun chanzo, pero así e todo producía certo vertixe. Posiblemente un vertixe semellante o de Orestes, de volta na súa patria pra vingar a morte do seu pai. Peguei as costas contra un panel, que convertín nas murallas de Micenas, e dixen o texto. Ó remate, logo dun estraño silencio, os compañeiros e compañeiras romperon nun sonoro aplauso. Nunca acontecera tal cousa nos moitos meses que levabamos na escola. Aínda que non lembro cal puido ser a miña reacción, seguramente que de infinita vergoña, si sei que os efectos foron devastadores. O veleno do teatro fixo os seus efectos, e xa ningún antídoto, por poderosos que estes foran, como a inestabilidade laboral, a miseria en moitas ocasións, as dificultades e atrancos múltiples, foron capaces ata hoxe de contrarrestar esas consecuencias.

(ir ó capítulo seguinte)
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 29-08-2007 21:23
# Ligazón permanente a este artigo
II, segunda parte
Evita Perón, musa dos descamisados
CANDO INVENTEI O TEATRO

(segunda parte)


No ano 1955, un golpe militar derrocou a Perón. Unha imaxe que gardo na retina, nítida como unha foto en branco e negro, é a daquela muller que organizaba o “Cuadro Peronista”, berrando, polo medio da rúa valeira do noso barrio, que había que saír a defender a Perón. Non saíu ninguén, nin sequera os nenos e nenas que formabamos coas nosas camisetas o EVITA e PERÓN.

Naquel mesmo barrio asistín a unha representación de “Branca neves e os sete ananiños”, que montaron os mozos e mozas da parroquia, nun espacio da igrexa. Os sete ananos eran soamente un, moi alto, que levaba un letreiro que dicía que el facía polos sete. E non había pano. Tampouco tiñan pano os artistas dun circo que se instalou nun “potrero” preto de onde viviamos, que uns días facían uns tristes números circenses, e outros representacións teatrais.

E sabíao gracias á radio, que retransmitía obras en directo desde os teatros da Calle Corrientes, polo que contaba o locutor, que había panos que se abrían e pechaban, que subían e baixaban.

E foi así que inventei o teatro. Explícome. Xa instalados na casiña construída polos meus pais cos aforros daqueles primeiros anos, e co producto da venta do pouco capital que lles quedaba en Untes, nun terreo mercado na provincia de Buenos Aires, púxenme mans a obra. Cuns anacos de tea vermella, e uns cordeis, despois de complexas probas, conseguín fabricar un sistema que me permitía abrir e pechar o pano, sostido o invento nun marco de madeira. Recortei en cartón uns bonecos, que eran os artistas. Os meus primeiros espectadores foron os meus irmáns. Magdalena tería sete anos, e Paco seis. El aínda lembra hoxe aquel teatriño de verdade, con pano e todo.

E non sei se incluso non me estaba xa aproximando daquelas ó método, a Estanislavsky. Resulta que caeu nas miñas mans un libro sobre a vida e milagres dos pastoriños de Fátima. Contaba dos seus sacrificios e sufrimentos voluntarios, e eu quixen experimentar o que se sentía nese estado de santidade. Os cardos que inzaban nos campos veciños, xa secos logo do verán, déronme a idea. En pantalóns curtos atravesei por entre os cardais máis mestos, recibindo as picaduras das afiadas agullas nas pernas espidas. Con aquela experiencia chegoume dabondo. Non para adentrarme no método, do que eu tería noticia algo máis tarde, senón na vida dos santos. Non recunquei.

Ó principio deste, digamos, capítulo II, eu falaba da acollida que tivemos á nosa chegada á Arxentina. Unha acollida que sei non foi moi distinta á recibida por centos de milleiros de españois, de miles de galegos, nos moitos países de América Latina que deron traballo a tantos exiliados e inmigrantes. Hoxe son homes, mulleres e nenos que procedentes deses países chegan a España, escapando da fame e da miseria, como nós o fixemos antes. E non podo entender nin aceptar as actitudes xenófobas que, mesmo en Galicia, un pode percibir. Non me resultaría doado continuar sen denunciar a desmemoria, a miseria moral, a repugnancia ideolóxica que esas actitudes racistas me producen. Quede constancia delo.

(ir ó capítulo seguinte)

UVEGÁ TEATRO
Comentarios (2) - Categoría: Xeral - Publicado o 27-08-2007 13:40
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal
Hoteles Sierra Nevada