Vasoiras de xibarda


Cartafol de inquedanzas, experiencias e teimas literarias
"...E ás doce da noite voan dacabalo de vasoiras de xibarda..."
O meu perfil
bercedasorixes@gmail.com
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES
 DESTACADOS

AS IMPECÁBEIS TRECE ROSAS DE ANTAS DE ULLA
As treces rosas é unha obra coral, breve para o reloxo e intensa no desenvolvemento. Conxugar con éxito estas tres características precisa da habelencia do elenco, se isto non se dera, a manobra de risco ficaría en evidencia e por riba malfadada.
A proba de lume para comprobar que a adptación foi confeccionada con calidade supona un exercicio nada sinxelo: lograr manter o auditorio co corazón encollido; o Grupo de Teatro da Biblioteca Municipal de Antas de Ulla conségueo.
Texto traballado, coidadosamente traducido e pronunciado cunha dicción aceptábel (algo que comeza a se converter en rareza no teatro e fóra del) alíanse producindo unha factura magnífica.
Presenta esta obra unha escenografía elaborada, básica no evidente e complexa no psicolóxico, é dicir, neses matices que o espectador recibe inconscientemente.
O espectáculo comeza con boa parte do elenco empregando
o patio de butacas como espazo escénico, algo que se está a impor na dramaturxia amadora e que vén contribuíndo á necesaria educación dun público que chega ao teatro cunhas nocións básicas acerca da arte dramática.
Considero que o usuario común debe chegar a entender que o teatro é moito máis ca un escenario, pois as táboas constitúeas o mundo todo, xa que a acción dramática é un concepto, nunca unha limitación de ámbitos.
O espectador observará nesta obra a escena auxiliada por unha tea onde a crueldade é ofrecida a contraluz; deste xeito, malleiras e torturas son intuídas sen rostros de vítimas e vitimarios; algo que contribuirá de maneira definitiva a crear unha atmosfera de opresión, silencio e impotencia que o público debe obter desde o principio.
O espectador fetichista gozará dun agasallo inesperado, uns pasquíns
que as trece rosas espallan nos primeiros minutos de representación; mais se os elementos palpábeis coadxuvan na consecución do interese no público, o compoñente simbólico resultará transcendental para que a obra que nos ocupa non sexa esquecida doadamente; parlamentos emocionados e declamación de despedidas valentes non deixarán indiferente a ninguén, independentemente da banda –ou bando- desde a que contemple a representación desta historia que goza de versións en case todas as artes.
O escenario remata estampado de flores, trece rosas.
En definitiva: Parabéns ao Grupo de Teatro da Biblioteca Municipal de Antas de Ulla.
E unha reflexión que non é consello senón arela: Se un día tornase a seitura maldita, que nos colla fornecidos de espiñas e non de flores.


Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 31-10-2016 14:42
# Ligazón permanente a este artigo
A INESCRUTABILIDADE DOS BEST SELLERS
O conto comezou cando, lendo o “Fugas”, o suplemento cultural do xornal La Voz de Galicia, souben que aquel éxito musical do grupo La Unión intitulado Lobo hombre en París, xurdira a partir dun relato de Boris Vian.
Procurei algo de información verbo do autor francés e vin que na listaxe das súas obras aparecía Cuspirei sobre as vosas tumbas; acordoume que tal título figuraba na miña biblioteca desde había anos nunha versión en castelán, e decidín darlle unha oportunidade.
Desta volta, o libriño gozaría dos seus catro ou cinco días de gloria, nun pedestal erguido sobre mesiña de noite.
A miña pregunta, antes de lanzar ao vento outras cuestións (porque a crítica canoniza obras menores? Non o entendo; porque o fai o público? Case o entendo máis; porque o fai o sector editorial? Vou entendéndoo mellor…), é: Porque se converteu nun best seller, isto?
Quen desexe un manual de orxías, ou encontrar un exemplo de hard boiled escrito orixinariamente en francés, ou quizais unha novela con título efectista propio do cómic, velaquí o seu libro. Nada de negativo teñen tales características, mais, manexadas de xeito predecíbel por un autor que, intúo, pretendía elaborar un relato breve que se lle escorregou, a factura final queda eivada.
Alén dalgunha frase enxeñosa, non estamos diante dunha grande obra, coido que ficou claro. Mais podemos dar con cousiñas interesantes, nomeadamente se temos en conta que falamos dun texto publicado en 1946.
Unha linguaxe procaz por veces e embozada noutras –reitero que estou a falar dunha tradución-; unha primitiva mostra da denominada cultura queer e mais unha estrutura da obra, cando menos, pintoresca.
O lector descubrirá unha curiosidade, a partires do capítulo 23, a voz narradora muda da primeira á terceira persoa; as singularidades non rematan aí, pois estamos a falar dunha novela de 24 capítulos, e o derradeiro consta soamente de tres liñas.
Pretendía o autor, con este textiño, denunciar o racismo en Norteamérica? Se tal houber, saíulle mal.
Manexei un volume publicado pola Editorial Planeta en 1986 a partir dunha tradución de Pablo Melero; na capa -a toda cor-, pode lerse a referencia Best Sellers-Serie Negra.
Do desconcerto que me produciu ver que tal obra era promocionada coma un supervendas xa falei abondosamente; agora falemos da clasificación literaria.
Os incondicionais do noir enfrontaranse a un texto cun escaso vínculo cos clásicos do xénero. Así que, se cadra, estamos a falar do libro das decepcións.



Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 24-10-2016 19:40
# Ligazón permanente a este artigo
RETRINCOS POR RISCO E REI: ELOXIO DA VIDA
Pode parecer nunha primeira ollada –rápida ou irreflexiva-, unha adaptación ideoloxizada, feita por encarga ou mesmo confeccionada para espertar conciencias a través de mensaxes implícitas. Se algo houber de mao en todo iso, teriamos achado a fenda pola que introducir unha crítica negativa, mais non hai lugar a tal.
Retrincos de Castelao, interpretada por Isabel Risco e Fran Rei, é moito máis, ou cando menos, algo máis ca unha mensaxe contra a alienación que pode ameazar as colectividades nacionais minoritarias, as lenguas minorizadas ou eses pobos que, paternalmente, outros pobos consideran (ás veces trátase tamén dunha autoconsideración) menores de idade.
Esta obra é un eloxio da vida, da esperanza e da confianza nun futuro que non vén dado, senón que é labrado polos individuos e xa que logo, polo colectivo. Ao cabo, a transcendental mensaxe (agora si) que nos legou Castelao; lembremos aquilo de “non critiquedes a obra, traballade nela…”
A profesionalidade de Risco e Rei queda patente na hora e media que pode durar o espectáculo. Estamos a falar de dous actores que deben sacar adiante un gran número de roles, ás veces nun tempo mínimo e coa acción apuxando, unha acción que non deixan decaer en ningún momento, e que, lembremos de novo, depende totalmente de dúas persoas sobre as táboas.
A convención, ese elemento máxico e fulcral do teatro, fica espida e maxestosa no desenvolvemento desta interpretación. Rei e Risco mudan de vestiario en pleno espazo escénico ou procuran un escaso refuxio cando a trama o require, e é aquí, onde o espectador novel comprenderá definitivamente a diferenza entre a obsesión pola secuencia da sétima arte e a supeditación ao texto da arte milenaria do drama, xa que logo, un hipotético público inexperto terá a oportunidade de asumir a distancia entre a imaxe e a palabra, xermes de dúas disciplinas con parentesco afastado.
Detrás de Retrincos de Castelao está a Deputación de Lugo, a Rede Museística Provincial de Lugo e, xa a nivel local, a Área de Cultura do Concello do Valadouro, entidades que non quixeron deixar pasar o Ano Castelao sen render homenaxe ao irmán Daniel. Mais quen poñen en andamento un espectáculo con certa complexidade e ritmo trepidante, son Fran Rei e Isabel Risco, e fano con destreza.
A representación componse de contos de Castelao convertidos en pezas teatrais; a escolla é acertada e pode lograr que moitos espectadores decidan achegarse ás obras do rianxeiro na busca de máis relatos ou máis viñetas. Xa o dixemos, un acerto.
Tempo de anécdotas: unha das narracións teatralizadas tamén foi adaptada polo dúo Aldaolado no seu espectáculo Sempre en Ibiza, o pasado ano. A min, continúa a porme a pel de galiña calquera das dúas adaptacións, mais aquí, permítaseme, o mérito é de Afonso Daniel Rodríguez Castelao, que legou para a literatura, o conto máis tráxico, triste e anguriante da cultura atlántica. Falamos da historia daquel pai que requiriu os servizos do autor en plena noite, preocupado polo seu fillo doente. Un retrato a lapis da miseria, e nunca mellor dito.
Léano, ou véxano sobre as táboas, teñen varias opcións, e xa nunca permanecerán indiferentes á obra de Castelao.
Restan dous meses e medio de Ano Castelao e Risco e Rei ben seguro que aínda levarán a obra por varias localidades, aproveiten a ocasión, paga a pena.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 16-10-2016 15:14
# Ligazón permanente a este artigo
CUNQUEIRO EN OUTUBRO, UNHA FERMOSA REDUNDANCIA
Ler As crónicas do sochantre cando o ar comeza a recender a bestas bravas, polbo en caldeira de cobre e oito días de festa na cidade da Paula, resulta, seino, un alarde de sibaritismo literario, mais, xa temos comentado nestas páxinas que existen adiccións e praceres imbatíbeis.
Ler a Cunqueiro en outubro, cando a festa das San Lucas vai sinalar o esmorecemento do verao (vrao, como dicimos aquí, na rexión dos Tres Vales), vén sendo como ler a Gabo camiño de Aracataca (ou Cataca, como el prefería) ou ler a Cabanillas no Día da Patria; un exceso de emocións arraiano na lascivia bibliómana.
N’As crónicas do sochantre o lector encóntrase (reencontrámonos) cun Cunqueiro en estado puro, co Cunqueiro máis cunqueirián, co clásico, co que transcendeu e figura nos libros de texto; con ese don Álvaro que procuramos cando nos decepcionan os títulos do mercado, eses libriños que o prelo rexeita –instintivamente- e os chaláns da literatura teiman en nos meter polos ollos.
E xa que falamos de órganos oculares, mencionaremos a continúa recorrencia do esoterismo que envolve os invidentes na Bretaña, algo que o autor aproveita para indultar e librar da guillotina ao cego de Guimiliau. Quen sabe se non se inspirou na súa amizade co cego de Viloalle, o cego das Mirandas e o cego de Lexide, que todos eran un, para crear un personaxe privado de luz.
Mais o lector –cunqueirián ou non- gozará especialmente dunha peza dramática que don Álvaro insire no texto. Romeo e Xulieta famosos namorados é unha obriña inspirada nos personaxes ideados por Shakespeare, onde o autor mindoniense verte a súa arte con xenerosidade ilimitada.
Como é que aínda non se fixou nesta peciña ningún grupo de teatro amador do hinterland cultural mindoniense?
Casualmente lin estes días, nunha publicación especializada, unha alusión ao transxénero literario; é dicir, esas obras que dificilmente podemos acomodar na despótica taxonomía da letra impresa.
Velaquí un exemplo de manual de literatura. Que é As crónicas do sochantre? É un conto, unha novela curta, un drama ou secadra un ensaio literaturizado sobre a mitoloxía da morte nos países atlánticos?
A vocación dramática fica patente nun detalle revelador: O texto inclúe un minucioso dramatis personae.
Coma sempre, o lector terá a última palabra, e a súa opinión constituirá a única crítica válida para outro lector.
As San Lucas de Mondoñedo están a cumprir 860 anos, don Álvaro faría 105 neste 2016, hai 35 que nos deixou e 25 que se lle adicou o Día das Letras Galegas, son moitas cifras simbólicas como para deixar pasar a ocasión sen reabrir, reler e gozar de novo, unha obra de Cunqueiro.
Eu xa o fixen neste mes das San Lucas e non priva que repita. A atmosfera mindoniense é rotundamente sedutora –nomeadamente en outubro-, os textos de Álvaro Cunqueiro -sitúese onde se sitúe a acción- teñen un moito da cidade da Paula, e iso, para os letraferidos é unha garantía. Viaxar a Mondoñedo, mercar un(s) libro(s) e introducirse na festa máis antiga de Europa, resultará, cando menos, unha experiencia inesquecíbel.
Se por calquera cousa deben adiar ou prescindir da viaxe, lean algunha obra daquel señor que está sentado na Praza da Catedral. Pura literatura.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 13-10-2016 12:44
# Ligazón permanente a este artigo
O LIBRO ARQUITECTÓNICO E VICTOR HUGO

Seica afirmaba con frecuencia unha miña devanceira, que noutrora, quen ousara ler as obras de Victor Hugo, era irremediabelmente excomungado.
Achegárame á poesía deste autor francés e se cadra a algunha reflexión breve, mais lendo Nosa Señora de París, acho os motivos polos que a Igrexa anatematizou os seus textos. O escritor de Besançon non desbota oportunidades para escrutar, criticar, denunciar e escarnecer unha boa riola de aconteceres e manobras executados pola institución de Pedro ao longo da historia.
Mais, a vixencia da obra non a achei nesas páxinas –que son moitas- senón na vertente máis analítica do literato.
Quen se pare a ler Notre-Dame de Paris encontrará a crónica dunha defunción patrocinada por un nacemento. Narra don Victor, cun detallismo arraiano na obsesión, a implantación do libro impreso e o esmorecemento do “libro arquitectónico”. Tal denomina o autor as mensaxes presentes nos monumentos, nomeadamente nas catedrais.
(…) “A invención da imprenta é o meirande acontecemento da historia. É a revolución nai”.
Cando dei con esta constatación que Victor Hugo insire na novela a xeito de ensaio histórico monologado, a lectura veu a me evocar, necesariamente, a controversia –chamarémoslle así- actual sobre a xeneralización do libro electrónico e o futuro do libro tradicional.
É certo que o autor de Les Misérables e Le Petit Roi de Galice non está a nos describir a “loita” entre dous soportes da literatura senón entre a milenaria difusión da mensaxe -relixiosa, mitolóxica, histórica, filosófica…- nos frontispicios, pórticos e muros dos templos e mais a irrupción do libro en serie; xa que logo, fálanos da derrota da imaxe fronte á palabra, nunha lide auxiliada por factores económicos e funcionais.
“(…) Antes da imprenta, a Reforma só tería sido un cisma, a imprenta convértea nunha Revolución. (…) Gutenberg é o precursor de Lutero”.
Ben seguro, se don Victor vivise hoxe en día, estaría a prognosticar a desaparición paulatina da creación de Johannes Gutenberg e andaría a rexistrar para a historia o triunfo do libro electrónico, vitoria asistida por factores idénticos aos referidos no parágrafo anterior.
“(…) No século XVIII, [a imprenta] apodérase novamente da espada de Lutero, arma con ela a Voltaire e corre, tumultuosa, ao ataque desa vella Europa da que xa matou a expresión arquitectónica”.
Victor Hugo escribe Notre-Dame de Paris no século XIX, narrando acontecementos do XV; mais, regresemos ao noso século. Algunhas xeracións actuais conservan memoria de certas reliquias en pleno uso (a lareira) e están a ver a chegada de prodixios inauditos (o robot cirurxián). Con todo, a xente non renuncia á naturalidade da grella no tempo de lecer nin deixa de visitar a quen sanda a través de coñecementos herdados ou instintivos.
Cantas xeracións humanas lle quedan ao libro impreso? Cantas á lareira que indefectibelmente renace en restaurantes e estabelecementos de turismo rural? E aos amañadores de ósos?
Existirán no futuro editoras, imprentas e librarías tradicionais?
Don Victor afirmaría que unicamente sobrevivirán de xeito testemuñal e residual. Levémoslle a contra, el faríao.


Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 14-09-2016 11:41
# Ligazón permanente a este artigo
O DÍA QUE ELSINOR NOS TROUXO A CUNQUEIRO
27 de agosto: Xornada calma, mañá neboenta e tarde solleira. Contra o serán, un vento estraño envolve O Castrodouro. Chegou Elsinor.
É o segundo verao que o o Clube Teatral Elsinor visita o castelo do Alfoz, e no mesmo evento, recibimos a boa nova: en outono voltarán.
Celebremos pois, que o Teatro (si, con maiúsculas, porque non estamos a falar de calquera cousa), comece a ser habitual nun lugar onde se tiña enquistado o teatriño.
Xente de pálida pel, a obra adaptada por Manuel Lourenzo, é unha escolma de personaxes tirados (mantendo fidelidade aos monólogos e diálogos orixinais) de textos dramáticos de Álvaro Cunqueiro (O incerto señor don Hamlet, O demo elegante, A noite vai coma un río…), defendida por un elenco de cinco actores: Carme Martínez, Cristina Fuentes, Xosé Martínez, Xulia Miguel e mais Manuel Lourenzo, quen ao tempo é director.
Se teño que destacar un momento sublime da función, sen dúbida, supúxoo a interpretación de Xosé Martínez e Cristina Fuentes no diálogo extraído de O demo elegante. Unha alfaia dramática no medio do verxel de profesionalidade que indefectibelmente nos ofrece o CT Elsinor.
Coma case sempre, debemos queixarnos dun público que acode ao teatro deixando a educación na casa (sexamos optimistas, ou cando menos inxenuos); xa que puidemos escoitar sons de móbiles, irrupcións ruidosas e intempestivas ou murmurio ben audíbel cando a escena xa fora ocupada.
Non sei se haberá que ofrecer cursiños de “Público civilizado”, tipificar o delito de “molestia durante o decurso de espectáculos”, ou, crear unha escuadra secreta para a eliminación de pailáns no patio de butacas; sinceramente, ningunha destas medidas me resulta antipática.
No entanto, congratulémonos de poder ter gozado de Xente de pálida pel na torre dun castelo, de percibir os actores a menos dun metro (falamos de teatro de cámara stricto sensu) e por riba de todo, de que o Teatro (si, outra volta con maiúscula, a ver se os popes do teatriño se dan por aludidos) teña visitado O Valadouro.
Cesou o vento, marchou Elsinor. Endebén, seica en novembro, un vento estraño zoará polo eido alfocés; benvido sexa de novo, o Teatro.

Na imaxe Xosé Martínez, Cristina Fuentes e Carme Martínez.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 29-08-2016 17:22
# Ligazón permanente a este artigo
NOVAS "PONTES LITERARIAS" EN 2016
Aquela experiencia literaria nada o pasado ano na Ponte Vella de Frexulfe (O Valadouro), tivo continuidade neste verao.
Os fundadores convocaron unha primeira Ponte Literaria organizativa para artellar os vindeiros encontros; mais, xa na primeira xuntanza do verao, a literatura gurgullou a carón da Ponte Vella.
Aquel 13 de xullo naceu un hábito saudábel e pleno de azos para que a lectura, o pracer da tinta impresa e a solidariedade literaria se reproduzan nun val que foi e é, berce de autores e letras.
Demos en chamarlle doazón espontánea ao xesto sabio de Manuel Lourenzo. Consiste en espallar na mesa de reunión, un abano de libros que por unha razón ou outra (volumes repetidos, libros lidos…) estean abocados a deixar espazo libre nas bibliotecas domésticas. Alguén virá máis tarde para ofrecerlles un novo fogar.
Falouse da opaca existencia dunha boa cantidade de mulleres poetas no Valadouro; autoras con escasa repercusión local e cunha obra que non transcendeu alén dalgún opúsculo conmemorativo ou dun folleto das festas patronais.
Unha antoloxía de poesía en feminino supón, xa que logo, unha das débedas culturais que as terras do Douro deben saldar coa posteridade. Idea esta, que o lúcido Isaac Ferreira ten ofrecido en varios ocasións, nas Pontes Literarias e fóra delas.
Segundo Manuel Lourenzo, un novo xénero ou xeito de escribir pode estar a nacer no Valadouro, o dramaturgo denomina “rarismo” a certo estilo e temática que por veces agroman nas letras do val.
Cantos valecos saben que un exemplar de Contos do Valadouro estivo nas desaparecidas Torres Xemelgas de Nova Iorque?
Destes temas e de moitos outros se fala nestes encontros de persoas vinculadas (por activa, por pasiva ou por simpatía) á literatura.
Na segunda Ponte Literaria de 2016 -celebrada o 21 de xullo- a novela, como xénero, foi vítima dunha crítica feroz.
Varios dos presentes afirmaron que tal formato continúa mantendo vixentes as fórmulas do século XIX, que non houbo innovación nin evolución e que se trata, pois, dun xénero caduco.
Xurdiron voces valedoras da novela, aínda que recoñecendo o contedor de refugallos no que se converteu por culpa das estratexias comerciais. Díxose en defensa do devandito xénero que a canseira e apatía que se aprecia nunha parte da novelística, non ten por que ser allea, desgrazadamente, a poetas e dramaturgos.
De novo, no tempo adicado ás lecturas, os clásicos gregos visitaron o encontro na Ponte Vella: Medea 2 é o título do poema dramático lido por Xesús Pisón, divulgado por primeira vez nun acto público.
A oralidade (parte fundamental e fundacional da arte literaria), gozou de protagonismo nesta segunda edición grazas a unha narración de Lionel Rexes, inspirada por unha misteriosa quinta da parroquia de Lagoa. Trátase dunha mansión ornada cun posíbel monumento funerario.
Desde a descrición literaturizada dunha imaxe local, o narrador deu un chimpo a un relato de Robert Bloch intitulado Festa na abadía, pois que no ano 1934, o mestre Bloch describiu algo ben semellante ao que unha ollada soñadora pode observar en terras valecas.
E o ensaio abriuse espazo, por fin, nunha Ponte Literaria. Foi da man de Marco Candia, quen está a traballar no estudo dos antigos curtidoiros do Valadouro.
Tivo, o ensaísta, a deferencia de adiantar unha riola de interesantes datos ao respecto. Toda a información sobre estas desaparecidas infraestruturas fabrís ficará reflectida nunha futura publicación.
Outra volta, varios libros cambiaron de mans grazas á práctica da doazón espontánea.
O mes de agosto regalounos unha Ponte Literaria o día 11, adubiada cuns refachos de Nordés que obrigaron a comitiva de letraferidos a se internar na Casa da Cultura do Alfoz. Alí, ao abeiro do salón de actos, nove autores leron as súas creacións ante un pequeno auditorio de calidade e autoridade.
Fran Bouso, un dos organizadores do evento “Mondoñedo é poesía”; Iolanda Aldrei, do colectivo poético compostelán A porta verde do sétimo andar; Vera Reges, valadouresa de Madrid e viaxeira incansábel;
Paco Rivas, o erudito do mar mariñao; Ramom Reimunde, o descubridor dos tesouros do monte e, coma sempre, os impulsores destes encontros (Manuel Lourenzo, Isaac Ferreira, Xesús Pisón e Lionel Rexes), leron arroupados por un feixiño de veciños e lectores amigos.
Lonxe do río e da ponte matricial, a anoitecida foi chegando sen que a convención fose consciente; embebida nun Manuel Lourenzo cultivando a narrativa, nun Xesús Pisón fero e decote xenial ou nun Isaac Ferreira exhumando textos confeccionados hai 25 anos.
Se as lecturas resultaron interesantes o coloquio rebelouse rotundamente arrequecedor.
Regueifas –enchoiadas na poesía de Paco Rivas-; as antigas estirpes de acopladores do Alfoz do Castrodouro –unha información que ofreceu Isaac Ferreira-; a función social dos grupos e círculos poéticos –Iolanda Aldrei atendeu cuestións arredor d’A porta verde do sétimo andar- e moitas outras temáticas, foron esvarando entre a tarde e un serán estival, xa coa luz minguada.
Mesmo a Gesta Danorum en versión dramática gozou dun espazo no encontro, pois que Manuel Lourenzo amentou un dos seus recentes proxectos escénicos.
Cando os participantes na Ponte Literaria abandonaban o salón de actos, os integrantes dun grupo de teatro chegaban para ensaiar; foron os actores –tamén amigos, tamén autores algúns- os beneficiarios da doazón espontánea de libros dese tarde.
A Ponte Literaria fíxose adulta aquel 11 de agosto, grazas á presenza dos convidados e mais á continuidade dos iniciadores.
A culpa, coma sempre, tívoa a paixón polas letras, enfeitada decote pola amizade que fixo medrar o proxecto.

Imaxe: Paco Rivas lendo; na fila dianteira Vera Reges e Isaac Ferreira.



Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 17-08-2016 11:49
# Ligazón permanente a este artigo
MAR, DEBUXO E POESÍA -E MESMO BENEDETTI!- NO ROTUNDO VERAO FOCEGO
Chegar ao Centro de Interpretación da Mariña, un sábado de verao coas festas do San Lourenzo ás portas, achegarse á exposición de debuxos Memoria do mar de Foz e encontrar a Juanel –o autor- na sala custodiando a súa obra, supoñen os prolegómenos perfectos –mesmo soñados!- para acceder ao evento que nos levou até unha vila ateigada de visitantes nesta altura.
O recital “Poesía do mar” resultou unha singradura calma por momentos e axitada pola realidade brava en ocasións; nomeadamente cando Iolanda Aldrei (mantedora do acto) adicou versos á ameazada Cova Eirós e ao seu defensor, ou cando María José Fernández nos arrebatou o acougo evocando os zapatos abandonados nas praias de Lesbos.
E aínda puidemos gozar doutro poeta, Xosé Iglesias, un voluntarioso trobador da andaina mariñeira e autor do poemario Transfusión oceánica.
Lembroume, este mariñeiro nado en Cee, a Xurxo Souto, non só pola recorrente temática salgada, nin sequera pola buguina que soou no recital, senón por un lema que se está a estender coma un ensalmo contra rumbos desleigados: Medre o mar!
A crónica de terra transmitíunola a poeta da Pontenova María José Fernández, quen se axudou dunha voz cálida e acolledora para nos levar até O Cebreiro extinguido, até a infancia petrificada ou polos camiños desandados.
Resultoume especialmente conmovedor o seu último poema; nomeadamente cando a autora deseñou bolboretas no ar coas súas mans, pois que se auxiliou da xestualidade na declamación. Sinxelamente soberbia!
Da vella Cortegada e dos territorios perdidos falounos –con poemas fermosos e nostálxicos- a compostelá Iolanda Aldrei, voz que escoitei recitar por primeira vez na Frouseira hai tres veraos, no marco dunha conferencia de Manuel Lourenzo.
As composicións de Iolanda non permaneceron alleas ao litoral destruído pola cobiza, factor que todos tivemos presente mentres observabamos os debuxos de Juanel, un ronsel de imaxes que nos transportan á Foz enxebre de comezos do século XX, nada semellante á vila que hoxe –tras rautos varios- se reflicte na ollada.
O parte meteorolóxico da BBC interpretado por mariñeiros non anglófonos e os rituais dos navegantes gozaron dun espazo privilexiado na voz vibrante do Xosé, un creador entre amuras.
No exterior do edificio con fasquía de barco, centos de postos ambulantes aboiaban nas rúas bañadas polo sol vespertino; e entre brinquedos inimaxinábeis, obxectos máxicos, bixutería, prendas andinas e auténticas pizzas italianas; xurdiu, humilde e accesíbel, un libriño de Mario Benedetti.
Transparencia y outros cuentos (unha modestísima edición de 2006 do selo H Kliczkowski-Onlybook) mora xa na miña biblioteca, achegando eses alustros de xenialidade cos que don Mario (creo que a el non lle prestaría tal denominación mais é costume desta bitácora) nos avezou.
Continuos vagallóns de beleza en hora e media.
Medre a poesía!

Imaxe: Iolanda Aldrei, mantedora do recital.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 07-08-2016 15:42
# Ligazón permanente a este artigo
DON FÉLIX
Tal lle chaman en Mondoñedo a Félix Villares Mouteira, o profesor de lingua galega no seminario, o fundador da revista Amencer e o facedor de moitas outras alfaias culturais; naquelas latitudes ninguén precisa matizar títulos nin sinalar apelidos.
Daquela, quen mellor que don Félix para nos falar da Escola Poética do Seminario de Mondoñedo?
Magnífica e erudita resultou a conferencia por el pronunciada o 7 de xullo no marco das I Xornadas de Historia Local ‘Enrique Cal Pardo’.
Baixo a epígrafe “Os poetas do Seminario”, o histórico profesor foi debullando características, nomes propios, anécdotas e incógnitas vixentes arredor desta lonxeva escola poética, colectivo lírico sobre o que non todos os críticos literarios se poñen de acordo, pois que algúns, entre os que se atopa o actual presidente da RAG, tan só lle recoñecen un ar de familia.
Félix Villares ten coñecemento de causa en todo o relativo á devandita escola. El é o autor de Un alpendre de sombra e de luar. A escola literaria da diocese de Mondoñedo-Ferrol, estudou obras e autores, e impartiu aulas aos que hoxe manteñen acesa a lapa desta institución estilística.
Unha reflexión persoal experimentada na propia conferencia -e intuída sempre que leo a algúns dos membros desta escola-, lévame a pensar que a relixiosidade presente naqueles homes (mesmo os anticlericais coma Leiras eran crentes segundo o propio Villares) vinculados por veciñanza, matriculación académica ou aveciñamento ao seminario mindoniense, fíxolles derivar nun animismo profusamente cultivado nas súas composicións.
Entre os diversos nomes que amentou o relator, figura Portal González, autor do poema A rosa do Valadouro, publicado na Habana en 1878 e difundido na actualidade polo estudoso valadourés Miguel Vila.
Observemos, xa que logo, unha escola poética viva aínda, sen investigar na súa totalidade e con ramificacións, xeográficas ou líricas, nos territorios adxacentes, pois que algo resta daquela vella provincia que un día chamaron Mondoñedo.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 12-07-2016 12:42
# Ligazón permanente a este artigo
AS INTERROGANTES FORMULADAS POR JAMES CARROLL
Ler Madonna roja pode supor unha experiencia introspectiva que nos obrigue a abandonar postulados aos que tiñamos chegado sen cismar moito na contorna do asunto.
É esta unha desas novelas que non se esquecen de xeito doado, por un motivo tan sinxelo coma difícil de encontrar nos últimos tempos. A excitación mental, filosófica, ideolóxica, sociolóxica e mesmo espiritual que suscitará a lectura en cuestión, proporcionaranos horas de reflexión e debate, como debe ser! Pois que unha obra literaria, para gozar de calidade, debe ser algo máis ca un entretemento.
Madonna roja é unha tradución ao castelán elaborada por Diorki Traductores e editada pola Editorial Pomaire en 1978; a capa, algo efectista, pode atraer lectores sedentos de tramas menos profundas e máis vinculadas ao noir puro ou mesmo ao hard boiled, mais quen procure literatura para nutrir o pensamento, atoparáa.
Don James non se conforma nesta obra cunha trama única nin básica; senón que nos vai chapicando de diversos conflitos para nos facer cavilar e se callar, tomar partido, ou cando menos, chegar a conclusións inesperadas.
O rol da muller na Igrexa católica, unha xerarquía eclesiástica anticuada que xa percibe os empurróns de doutrinas máis adaptadas aos tempos, o conflito angloirlandés, a guerra sucia do Reino Unido contra o IRA, a desproporcionada guerra de Vietnam, o papel dos Estado Unidos como sentinela do mundo…
“(…) E preguntouse que faría Washington sen unha guerra”, espétanos o autor cando faltan oito páxinas para rematar a novela.
En definitiva, James Carroll sométenos a un exame, se non de conciencia, si de posicións incómodas. Mais faino sen adoutrinamentos, tan só formulando enunciados, subrepticiamente.
Ningún estamento, institución ou estado fica favorecido nesta instantánea, unicamente actitudes persoais e posturas individuais emanadas da ética; velaí a salvación que nos mostra, nunca de maneira evidente, sempre con exemplos nidios.
Son máis lexítimas as operacións das tropas americanas –un exército regular- en Vietnam cás accións do IRA –unha milicia popular- en chan irlandés?
Existe algún matiz, de carácter moral, para diferenzar entre guerras oficiais e guerras oficiosas?
Debemos considerar normal un operario militar que invade, ocupa, asasina e tortura por débito laboral?
A autodefensa exercida polos católicos irlandeses é menos heroica cá resistencia vietnamita?
Onde remata o terrorista e comeza o soldado?
Non son os soldados americanos, enviados ao matadoiro de Vietnam, tan dignos de compaixón coma calquera outro recruta alleo ás decisións dos altos mandos?
Cuestións tan espiñentas coma complexas son as formuladas por un autor que coñece a Igrexa católica por dentro, coas súas contradicións e dogmas ancorados en tempos bíblicos –nada exclusivo do catolicismo nin do cristianismo-, e tamén, cos seus incómodos axentes de anovamento, daquela proscritos.
Unha curiosidade: Na versión castelá emprégase a expresión "desfase de jet", hoxe substituída por un anglicismo.
Recomendo este título, traducido no ámbito portugués como A madona vermelha.
Tradutores galegos: Lémbrense de James Carroll.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 07-07-2016 12:42
# Ligazón permanente a este artigo
[1] ... [7] [8] [9] 10 [11] [12] [13] ... [21]
© by Abertal