Vasoiras de xibarda


Cartafol de inquedanzas, experiencias e teimas literarias
"...E ás doce da noite voan dacabalo de vasoiras de xibarda..."
O meu perfil
bercedasorixes@gmail.com
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES
 DESTACADOS

QUIM MONZÓ E A TIRANÍA DO MERCADO "CURTO"
Había moito tempo que non precisaba tantas semanas –meses quizais?- para rematar un libro; se matizamos que se trata dun libro de relatos, o diagnóstico sobre a calidade do mesmo pode ser preocupante. Así e todo, non ditaremos unha sentenza severa.
Splassshf é unha obra de Quim Monzó que o Círculo de Lectores editou na década pasada, composta por contos curtos -algúns deles microrrelatos- de dimensións variábeis e temática dispar.
Desde que comecei a lectura até que a concluín, con intermedios considerábeis para abordar outras creacións máis atractivas, transcorreu tanto tempo que non son quen de recordar se na primeira parte do volume xurdiu algún relato que me conquistase; con todo, non gardo recordo de que a obra de don Quim me ilusionase especialmente, polo menos até que cheguei ás derradeiras páxinas de Splassshf e dei con Vacaciones de verano; daquela, reencontreime coa literatura de calidade.
Pagou a pena tragar algún sapo sen moita sustancia para ser conducido até un conto que parece elaborado con outras inquedanzas, ou polo menos cunha habelencia superior á empregada en moitos dos textos que nutren o compendio.
Unha curiosidade: A obra que nos ocupa foi traducida do catalán ao castelán por Javier Cercas e Marcelo Cohen; o primeiro anda estes días por Galiza a presentar a súa última novela, participando en eventos culturais e atendendo entrevistas dos medios galegos.
Láiase Monzó no texto que pecha Splassshf da seguinte maneira: “Todo el mundo habla, últimamente, de las virtudes de la narrativa corta, pero él, si pudiese ser sincero, confesaría que detesta los cuentos en general y los cortos en particular. A pesar de eso, para no perder comba, se ha visto obligado a unirse a la oleada de farsantes que fingen ser unos apasionados de la brevedad”.
A confesión, revela unha evidencia e ao tempo deixa entrever –ao meu modo de entender- a suposta présa coa que deberon seren redactadas varias das narracións que acabaron conformando Splassshf.
A evidencia da que falamos ten que ver coas modas e tendencias que tamén inzan o eido literario; se no mercado libreiro florece o relato curto, os autores son forzados polas súas editoras a traballaren coas liñas contadas. De feito, o texto de onde tiramos as frases reproducidas entre aspas no parágrafo anterior, intitúlase Treinta líneas.
Estamos pois, a falar da tiranía do produto comercial. E a literatura, como calquera arte, non é intocábel nin inmutábel, mais tampouco resultará frutífero que fique suxeita ás regras do mesmo mercado que escolle a cor de moda nos utilitarios.


Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 10-03-2017 18:15
# Ligazón permanente a este artigo
ANTROIDO E ORALIDADE
O Martes de Antroido as coplas regresaron a Ferreira do Valadouro; e sempre constitúe unha boa nova que calquera manifestación literaria, por popular que sexa e afastada da norma culta que estea, gañase un oco no lecer.
Realmente, estamos a falar dun restabelecemento, pois que os versos, as coplas e nomeadamente a oralidade, sempre estiveron presentes nos antroidos valecos.
As sucesivas actualizacións que sufriu a devandita festividade, as mudanzas nos usos sociais e a eterna maldición demográfica padecida polo país do Douro, fixeron que a lapa literaria fose esmorecendo até desaparecer da celebración carnavaleira.

“Quen nos inventou a banda
foilles o Afilador
Pero se non o conocen e queren saber quen é
é o que esta en Ferreira erguendo e baixando un pé”.


A mediados dos anos ’40 do século XX, unha comparsa percorreu a parroquia de Mor recitando esta copliña polos fogares visitados; ao mesmo tempo lucían as súas caracterizacións e mollaban a palabra, como era costume naquela altura.
Cada comparsa debía levar unha persoa de “garda” coa face descuberta, garantindo coa súa presenza que os enmascarados eran de fiar.
Os membros das comparsas, case sempre persoas do mesmo sexo, memorizaban unhas coplas satíricas e burleiras coas que deleitaban os veciños visitados.
Como diciamos, tal costume extinguiuse no Valadouro, mais o xénero copleiro e a oralidade permaneceron vixentes en localidades próximas como Foz, onde cada ano o Touporroutou (coplas recollidas previamente por locais comerciais da vila para seren lidas publicamente) congrega centos de persoas.
Por toda Galiza, o Antroido e a literatura oral estiveron irmandados desde sempre, un bo exemplo poden ser os “atranques” dos xenerais da Ulla, coplas sarcásticas que son recitadas polas aldeas da comarca durante o percorrido dos xenerais a cabalo.
Este Martes de Antroido en Ferreira tivo lugar un touporroutou local, artellado polo escritor e activista cultural Pepe Peinó co apoio da Concellaría de Cultura do Valadouro.
Coplas elaboradas pola veciñanza sobre as carencias do municipio, a unificación de concellos, o prometido polígono industrial ou as actitudes de políticos e funcionarios locais, foron facendo rir e asemade reflexionar á morea de veciños que se achegaron á praza da vila para escoitaren as devanditas composicións.
As coplas foran depositadas por mans anónimas en caixas habilitadas para tal fin nos bares da capital local, e cada poeta ou copleiro foi por uns minutos, o fistor dun auditorio formado por valecos e visitantes.
Noraboa por unha iniciativa que revive e alimenta a rica literatura oral dun val con longa tradición “acopladora”, de tal xeito era denominada ás beiras do Douro a arte de facer rimas á conta de sucesos e protagonistas locais.

Imaxe: Capa dun cancioneiro recompilado en Rosario de la Frontera (Salta, Arxentina)

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 02-03-2017 15:16
# Ligazón permanente a este artigo
LOPE, O XUSTICEIRO REVOLUCIONARIO
En Fuente Ovejuna, recréase un levantamento e unha execución. Un levantamento aguilloado polas mulleres da localidade e tamén, o axustizamento dun cacique polas propias mulleres, quen tiñan sido por el aldraxadas e violentadas.
Hai algo nesta obra do –pomposamente- chamado Século de Ouro das letras castelás que non pertence á época. Fuente Ovejuna vén sendo un manual de necesarias leis vulnerábeis, un prontuario de actuacións in extremis para situacións de urxencia que Lope de Vega legou a xeracións e xeracións de espectadores, lectores e investigadores.
Elementos como a honra, a deificación dos monarcas, a dicotomía valorosidade/covadría e por riba de todo o amor e a dignidade, alimentan unha obra dramática milimetricamente composta, inspirada nun acontecemento verídico e engalanada cuns versos tan prístinos coma maxistrais.
É lícito o magnicidio? Mellor, preguntémonos se con el estamos practicando unha xenerosa e precisa economía. Cantas vidas, tormentos e excesos se aforran eliminando comendadores?
O castelán do século XVII resultaranos ben familiar, e certos xiros evocarannos o galego actual, con todo, encontraremos certas dificultades en materia léxica e tardaremos unhas páxinas en nos afacer á musicalidade intensiva do verso. Toda unha experiencia para lectores do século XXI, mais sempre arrequecedora.
Manexar unha edición coma a miña, con cadros cronolóxicos, notas, documentos, orientacións e outros auxilios, pode resultar de grande axuda, aínda que desta volta, preferín prescindir de circunloquios e acceder directamente á obra teatral, da que volvín ter noticias hai pouco, co gallo dunha adaptación totalmente actual.
Regresar a aqueles clásicos do Bacharelato tamén ten algo de exercicio nostálxico; había moito tempo que non gozaba dun libro da Editorial Castalia, e foi como verse nas aulas do Instituto San Isidro, absorto baixo a erudición de don Luis Cañizal de la Fuente.
Hoxe, o día en que a bandidaxe nos demostrou que certos apelidos gozan de impunidade, era ben que tomásemos nota da mensaxe de Lope de Vega. Se o autor deste artigo fose máis explícito podería acabar na cadea, en troques, se roubase seis millóns de euros ben acompañado, non.
Leamos Fuente Ovejuna, toda unha unidade didáctica.


Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 23-02-2017 16:13
# Ligazón permanente a este artigo
O FARDEL DA MEMORIA
Ler dous libros de memorias a un tempo, encadrados en idéntico contexto e cunha recreación de vicisitudes e vivencias ben próximas, acaba achegando imaxes e nocións sólidas da época en que se desenvolve a acción. Non é que este lector ignorase pormenores da represión exercida polo bando golpista tras os acontecementos de 1936, mais “escoitar” as memorias dun fuxido e mais as dun encarcerado, outorgan uns puntos de vista rotundamente clarificadores.
“O fardel da memoria” foi unha colección de Edicións A Nosa Terra lanzada hai dúas décadas, nos seus volumes reflectíronse as existencias de persoas senlleiras na Galiza dos ’30, tales como Alexandre Bóveda ou Carlos Velo.
Aínda que na miña biblioteca conservo varios títulos da devandita colección, hai uns días decidín afrontar a lectura de dous exemplares que mercara para o futuro, e tal futuro deuse convertido en presente agora.
O siñor Afranio. Ou como me rispei das gadoupas da morte. Memorias dun fuxido é o título do intenso testemuño de Antón Alonso Ríos, o insigne agrarista que tivo que se disfrazar –e mais exercer- de mendigo para burlar a zuna dos fascistas.
Trátase, ademais do que calquera pode intuír, dun pequeno tratado paralelo sobre a vida labrega e os costumes dunha época en que os pobres de pedir eran chamados “hermanos”.
O prólogo e as notas desta obra son de Xosé María Álvarez Blázquez, o prolífico intelectual tudense pai dos Álvarez Cáccamo.
Era tempo de apandar dá nome á narración do galeguista dezao Ramón de Valenzuela, quen retrata o seu forzado itinerario por presidios e campos de concentración con crueza e ironía.
Tal como acontece no libro anterior, en Era tempo de apandar hai moito máis ca memoria persoal, pois ao tempo ofrécenos curiosidades sobre infinidade de cuestións: O famosísimo volframio galego cobizado por británicos e xermanos, as discriminacións –e mesmo o elitismo- vivido nas cadeas de presos políticos, o Winnipeg de Neruda, a vergoñenta acollida dispensada aos nazis por parte duns pasivos franceses e de esguello, a paixón amorosa en tempos bélicos.
Cómpre advertir que se trata dun texto rotundamente mal elaborado e de estrutura caótica, mais constitúe un formidábel documento histórico.
Cada vez que me vén ás mans un libro d’A Nosa Terra, lembro con nostalxia aquel proxecto extinguido hai sete anos. Tratábase dun selo totalmente necesario nun país coma o noso, e teño a sensación de que ningunha outra iniciativa deu cuberto o oco deixado no seu labor editorial, non así no eido xornalístico, onde o dixital Sermos Galiza xurdiu como agromo ventureiro daquel histórico semanario nado en 1907.
Voltando ás lecturas que nos ocupan, calquera dos dous títulos é recomendábel para, alén de coñecer certas intrahistorias, gozar cuns textos amenos e por momentos divertidos, si, divertidos, malia que falemos dunha época infausta.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 17-02-2017 11:06
# Ligazón permanente a este artigo
ARLT, MESTRE DE MESTRES
Tamén é considerado o pioneiro da novela moderna arxentina, porén, don Roberto, o do apelido impronunciábel para nós, non é un gran coñecido nesta banda do mar.
De xeito ben diferente, na outra beira é reivindicado polos autores que acadaron o parnaso universal, entre eles Julio Cortázar, quen se recoñecía alumno del.
Coido que o segredo da literatura de Roberto Arlt encóntrase na pescuda e manifestación deses pormenores –nada pequenos- que o mundo decide atesourar baixo as alfombras ou sinxelamente ignorar, tratando de finxir un infactíbel alleamento.
Por exemplo, cantas parellas se terán visto reflectidas en dous contos maxistrais como son Noche terrible e Una tarde de domingo? Realmente formulei mal a cuestión, pois a miña dúbida radica en cantas persoas casadas terían a valentía de admitir que Arlt executou un retrato certeiro e asfixiante das cloacas do matrimonio.
Mais non é esta a nosa misión senón compartir a experiencia da lectura dos contos xa amentados. Verdadeiramente, Arlt é un escritor de oficio, obsesivo como todas as vítimas da profesión e perfeccionista coma calquera gran narrador. Entretén, transmite e provoca o sorriso; ao cabo, pertence a esa gran confraría das letras castelás de América, e fai gala de tal cuño.
Malia que nas primeiras páxinas de Noche terrible dubidei un chisco, a mestría de don Roberto logra cativar o lector e arrastralo cara á conclusión do texto. Transmite as atmosferas que recrea de xeito formidábel e é quen de desencarreirar coa súa intriga o lector máis afeito.
En Una tarde de domingo o autor entrégase ao humor, mais trátase dunha comicidade que non procura a gargallada, senón a reflexión.
Arlt gañaba a vida como xornalista e deixounos unhas coleccións de artigos denominados aguafuertes. Inspirábanse estes retratos narrativos nos lugares aos que era destinado, e debemos saber que na década dos ’30 do século pasado o articulista foi desprazado ao Estado español por un xornal arxentino, desa experiencia xurdiron varias series de “augafortes”, entre elas Aguafuertes gallegas. Un motivo máis para coñecer a Roberto Arlt.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 03-02-2017 15:22
# Ligazón permanente a este artigo
POR FIN LEO A SALINGER
Pódese construír unha novela en torno ao personaxe dun adolescente expulsado do colexio que vadía unhas horas até chegar á conclusión de que o mellor é voltar ao niño familiar? Salinger fíxoo, e con menos fortuna da que a sona lle outorgou ao longo do tempo.
A parábola bíblica do fillo pródigo sentou escola e foi aproveitada, neste caso, por un autor raposeiro, que foi quen de vender o descubrimento da Rosetta do delirio e a rebeldía xuvenís como se non estivese xa patentada.
Considero –sendo todo o malpensado que podo ser- que estamos diante un experimento (tema lixeiro, personaxe único, ausencia de pretensións estilísticas…) que callou grazas a dous elementos transversais na novela: irreverencia e accesibilidade.
Por moita leria que se aduza arredor da desorientación na mocidade, as escolas militarizadas e o american way of life, estamos a mallar en centeo mallado.
Mais a mercadotecnia ianqui xoga en contra do bo gusto. Quen non ten escoitado falar de O vixía no centeo, The catcher in the rye, El guardián entre el centeno, O apanhador no campo de centeio...?
Tal é a obra que veño de ler, e fíxeno impulsado por un título que escoitara nomear centos de veces. Se a este factor lle engadimos o xeneroso desconto dispensado polo libreiro e mais que se trataba dunha versión galega, o devandito volume gañou decontado un oco no meu cesto de letraferido.
Porén, a miña bagaxe bibliómana viviría igual sen ter lido tal novela. Alén dalgunhas frases filosóficas ben encaixadas e algúns pensamentos tirados de tratados sobre doenzas mentais, o texto non nos achega gran cousa.
O vixía no centeo é unha novela redactada en linguaxe vulgar, ese barallete da rúa ao que algúns autores outorgan espontaneidade e naturalidade. Sexa como for, cómpre ser un xenio das letras para que a arte literaria saia ben lucida nunha obra adobiada con tan popular enfeite.
Falamos, en realidade, dun extenso monólogo inzado de reflexións e conversas máis ou menos prescindíbeis. Considero salvábel o derradeiro tramo do texto grazas á aparición de dous personaxes ben potentes (un antigo profesor e mais a irmá do protagonista) que dan lugar a algúns diálogos interesantes.
Recordoume moitísimo a A laranxa mecánica, de Anthony Burgess, tanto pola temática (as convulsións dun cerebro adolescente) como pola escrita (léxico populacheiro), e a miña sensación ao rematar a lectura tamén foi semellante: U-la calidade literaria?
Tampouco fiquei satisfeito coa tradución elaborada por X.R. Fernández Rodríguez, pois estamos diante un traballo subvencionado pola Xunta da Galiza e infelizmente descoidado, mesmo con presenza de castelanismos flagrantes. Incríbelmente, aparece en numerosas ocasións o termo rato co significado de lapso temporal.
Volvo dicir que a mercadotecnia (ou será a simpleza?) coa que os Estados Unidos de América infestaron o mundo, fai que a publicación deste título constitúa un bo negocio, pois Xerais publicou a versión galega en 1990 e eu veño de manexar unha sexta edición, datada en 1996.
Que a lenda negra o teña convertido nun manual de asasinos non contribúe á súa elevación aos altares das letras, senón a sinalalo como exemplo de americanada.
Endebén mañá deléitome con Nabokov, e a súa retórica –cargada ou cargadísima- axudarame a esconxurar uns feixes de páxinas inzadas de palabróns e vulgaridades. Ás veces, os libros malditos non supoñen catarse ningunha, senón unha mera decepción.

Imaxe: Capa dunha edición arxentina (1999, Editorial Sudamericana) traducida como El cazador oculto.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 23-01-2017 19:28
# Ligazón permanente a este artigo
COMÉZASE LIBERANDO LIBROS
Dixo Castelao que os cruceiros representan a confirmación do arrepentimento e mais un perdón concedido polo ceo; non sei por que, ver un libro solitario agardando por alguén que o adopte temporalmente, evócame a solemnidade da ofrenda e mais o recollemento da penitencia.
Algo diso tivo a sensación que percibín ao vivir –por vez primeira- a experiencia da liberación dun libro.
É coñecido tal xogo –coido que se trata diso por riba dun “movemento”- coa denominación de book crossing nos países anglófonos e livros livres nos lusófonos. “Leve, leia e liberte!” reza o lema dos libertadores brasileiros, “Ramassez moi!” (recólleme!) claman as etiquetas dos libros esquecidos nas áreas francófonas, xa que poucos lugares do mundo permanecen alleos á devandita práctica.
Existen seguementos a través da Rede, convencións de liberadores de libros e toda clase de variantes desta habitude, mais a esencia radica en que os volumes viaxen facendo adeptos á lectura.
Non fun o iniciador da liberación que veño de executar, senón que o libriño veu cara a min. É longo de contar é vulneraría a liturxia adoitada, amais de rachar o encanto.
O libro en cuestión, a quen chamaremos Sovsvái, foi recollido nunha localidade bañada polo Cantábrico, morou confortabelmente na miña biblioteca, tivo compañeiros da súa especie e tamén foi veciño de compactos coas xoias do cinema universal; si, Sovsvái é un libro de mundo.
Compartimos teito durante un mes, foi lido con devoción –o autor é un prócer das letras galegas-, tiráronse notas das súas páxinas, ricas en datos e citas fermosas, recibiu o agarimo que todo letraferido dispensa a un libro co que gozou, e hai uns días, comezamos a ventar a despedida.
Sabiamos, tanto Sovsvái coma min, que finalizada a lectura, a viaxe debería continuar. Observei, cunha mestura de melancolía e ledicia, como deixaba un oco entre as compañeiras máis próximas, obras de Poe, Dostoievski, Burgess, Manuel María, Emili Teixidor, Iglesia Alvariño, Garcilaso…
E onte, tras lle colocar o pasaporte coas instrucións precisas para que sexa recoñecido como libro libre polo mundo adiante, acompañeino até un lugar onde, intúo, apenas tería que agardar uns minutos pola chegada dun novo lector. Tomeille unhas fotos e alí ficou, pousadiño e resgardado da chuvia.
Sei que a tales horas Sovsvái xa estará nun novo fogar, coñecendo novos compañeiros de andel e marabillando outros lectores, porén, o bibliómano non pode evitar un certo esgazamento emocional no instante en que ese libro co que compartiu horas de lectura, marcha á procura de novas experiencias e latitudes.
Quero imaxinar que na andaina posterior ao noso encontro, levará o pracer da lectura a unha persoa que nunca pensara en libros, que fará que outras obras do seu autor sexan demandadas nunha biblioteca municipal dun afastado concello, e mesmo que obrará o milagre de forxar a paixón literaria nunha crianza que mañá será un autor de prestixio.
E quero pensar, que algún día saberei del.
Aburiño Sovsvái! Proclama e propaga a liberdade!

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 17-01-2017 11:15
# Ligazón permanente a este artigo
A COITADA PANTASMA DE WILDE
Cando un se achega a un conto titulado The Canterville ghost, escrito por un irlandés en 1887, imaxina outra cousa. Porén, non estou a falar dunha decepción, senón dun encontro que semella un reencontro, xa que, por veces, semella que A pantasma de Canterville fora concibida por un autor galego, ou cando menos imbuído do noso humor e da nosa “relación” coa presenza-mito da morte.
O conto que nos ocupa non é un relato de terror senón un alarde de humor, ocasionalmente negro.
Oscar Wilde, máis que aproveitar a rica tradición atlántica, denúnciaa. Ao cabo, o dublinés non encaixaba na época que lle tocou vivir, e é seguro que quixo botar unha gargallada literaria a conta das crenzas dos seus compatriotas.
Esa é a sensación que exhala boa parte do relato, a vinganza dun iconoclasta con gana de ridiculizar unha sociedade atormentada por bruxas e aparecidos. Mais, contra o final do texto, semella que Wilde se reconcilia (ou cando menos tenta reconducir a trama cara ao respecto á tradición) co folclore do seu pobo; como se quixese salvar, así e todo, a porcentaxe de oralidade que contén calquera superstición.
O tratamento particular do mito recordoume a Risco; nada raro, pois estamos a falar, reitéroo por se non quedara claro, de autores inmersos na cultura atlántica; poderiamos falar dunha literatura atlántica? Aí queda o apuntamento para os estudosos.
Lin El fantasma de Canterville nun daqueles libriños da colección Alianza Cien, un acertado lanzamento editorial de mediados dos ’90, cuxo obxectivo era achegar a lectura a quen posuían unha imaxe prototípica verbo dos libros: obxectos gordos, caros e pouco manexábeis. Por outra banda, Alianza Editorial promocionaba deste xeito outros títulos publicados polo selo, pois o minilibro supuña un engado para que o lector accedese a outras obras do mesmo autor, que sabiamente, eran promocionadas na última páxina.
Poucas veces dei cunha tradución ao castelán tan infestada de erros; o laísmo e outras abondosas mostras de pobreza lingüística convértense en norma común durante todo o texto, condenando a publicación a unha crítica negativa por un motivo ben ruín, para vergoña da editorial e do tradutor. É un motivo ben ruín polo que obter unha crítica negativa.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 12-01-2017 17:15
# Ligazón permanente a este artigo
UN CONTO FILOSÓFICO CON ÁNIMA DE NOVELA
Blanco-Amor nunca deu artellado definitivamente A escadeira de Jacob, mais Anxo Tarrío presentou nos ’90 un crebacabezas posíbel á Editorial Galaxia baixo a revisión lingüística de Blanca-Ana Roig, e tal proxecto floreceu nunha presentábel edición hai vinte e catro anos.
Don Eduardo subtitulara a obra “Novela de aventuras filosóficas” e tal debeu ser a intención, aínda que, como veremos, non foi esta a obra onde o ourensán deitou máis xenialidade.
Coñécese que é este un dos primeiros textos do autor de A esmorga e Xente ao lonxe, pois o lector non dará atopado o músculo narrativo, aínda que sexa quen de albiscar un miolo argumental (a intención da narración) máis ou menos evidente.
Debo confesar que non me resultou un texto ameno, aínda que me lembrou –e isto considéroo un dato ben positivo- aquelas lecturas do Bacharelato recomendadas co obxectivo (nunca explicitado) de que descubrísemos unha narrativa oposta ao conto xuvenil e a historieta, obrigándonos a superar definitivamente a rudimentaria estrutura composta pola trepia presentación-trama-conclusión, trazo xa prescindíbel na literatura “seria”.
Con todo, estamos a falar de don Eduardo Blanco-Amor e dei encontrado un capítulo edificante e pleno de interese, trátase de Paráfrase sociolóxica das cloacas. É quizais a parte menos difusa e máis fornecida dese verniz satírico-humorístico que o lector agradecerá na aridez dun traxecto que non anima a afrontar a seguinte páxina. Toda unha revelación.
Realmente, estamos diante un libro de relatos; frustrado, ben sei, pola pretensión de o converter nunha novela.
Pódese dicir que só consta este texto dun personaxe, malia que aparezan –forzadamente ás veces- uns secundarios que non dan callado na trama.
O hiperdescricionismo presente pode recordar algo o estilo de Cunqueiro e mesmo atoparemos (deténdonos moito) un certo ar borgiano emanado das pinceladas academicistas. Mais falamos de relampos.
Que fixen ao rematar esta lectura? Coller Os biosbardos; e don Eduardo resucitou. Madia leva.


Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 03-01-2017 15:36
# Ligazón permanente a este artigo
MULLERES, GUERRA CIVIL E NOVELAS DE DULCE CHACÓN
Veño de ler, consecutivamente, os dous títulos senlleiros na traxectoria literaria de Dulce Chacón, unha escritora estremeña desaparecida hai trece anos na plenitude da súa existencia.
Comecei por Cielos de barro e continuei por La voz dormida, a novela que fixo transcender de maneira definitiva a teima da autora por estudar e literaturizar o binomio muller/guerra. A devandita novela foi levada ao cinema por Benito Zambrano en 2011, creo recordar que cun éxito considerábel.
Cinguíndonos ao ámbito estritamente estilístico, debo dicir que non estamos diante obras atractivas pola súa factura. A redacción e a morfoloxía sintáctica son simples e por veces, modestas de máis para o texto literario; non me refiro, por suposto, á recreación das linguaxes vulgares e os vocabularios pobres da meirande parte dos personaxes, senón á voz narrativa, na que botei de menos o requintamento do autor experto e o dominio da palabra con todas as súas posibilidades.
Desexo que se me entenda agora que vou tratar de expresar unha avaliación intricada: Non as considero novelas imprescindíbeis, mais o que nelas se narra, debe de se coñecer.
Sempre, ou case sempre, énos relatada a guerra dos homes, dos inimigos, dos prisioneiros, dos fusilados, dos vencidos e os vencedores; porén, escasas veces nos son ofrecidos tales termos na súa versión feminina. Aí radica o valor invaliábel de dona Dulce, en pór voz ao xénero que non vemos con nitidez total cando a Guerra Civil (e as outras guerras civís que sobreviñeron máis tarde) nos é ofrecida como temática, en calquera das artes ou no eido xornalístico, académico, político…
A autora ten empregado en Cielos de barro un recurso estilístico que resulta áxil e sedutor, trátase do diálogo implícito nunha soa voz; é dicir, o personaxe principal mantén un diálogo cun interlocutor mudo, do que coñecemos as súas intervencións polas palabras repetidas no parágrafo do personaxe falante.
O xiro resolutivo que Dulce Chacón practica nesta novela tamén supón unha exhibición de mestría que nos sorprende tras a lectura dun texto pode chegar a resultar confuso e monótono.
La voz dormida posúe outro ritmo, anima a devorar páxinas, mais, verase afectado por unha condena inevitábel da que non podemos culpar á autora, evocaranos moitas outras lecturas sobre a guerra, a posguerra e a represión; máxime se xa temos visto o filme homónimo. Ofrece este texto unha alfaia: a carta de despedida de Julia Conesa, unha das célebres Trece Rosas; aquela que arelou trascender como exemplo de resistencia e avergoñar un réxime xermolado na ilexitimidade. Mais non será este o único documento histórico que aparecerá plasmado na novela.
Practica a escritora un estraño xogo narrativo nesta obra, trátase de reiterar as reflexións dos personaxes ou as ideas fundamentais do diálogo, transcribíndoo de novo na voz narradora. Non é prexudicial á hora de afrontar a lectura nin fica extravagante, porén, chega a resultar reiterativo de máis nalgúns momentos.
Así e todo, en rebasando a primeira metade da obra, o desenvolvemento cobrará ímpeto e avivará o degoxo do lector; a trama mostrará azos novos e a novela salvarase –grazas a isto- dunha crítica negativa ou de ter sido ignorada polos estudosos das Letras.
Aventúrome a expresar a sensación que tiven ao chegar ao devandito ecuador; creo que ambas partes foron redactadas en momentos distintos, pois que a novela amosa dous tempos diferentes.
Non achegarán gran novidade á bagaxe literaria estes dous títulos, con todo e sen ser imprescindíbeis, son precisos.
Como escribiu Juan Ramón Jiménez: “¡Cógelo en tu sinrazón!”
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 26-12-2016 09:25
# Ligazón permanente a este artigo
[1] ... [5] [6] [7] 8 [9] [10] [11] ... [20]
© by Abertal