Vasoiras de xibarda


Cartafol literario de experiencias, teimas e inquedanzas
"...E ás doce da noite voan dacabalo de vasoiras de xibarda..."
Contos do Valadouro. XP,IF,ML.
O meu perfil
bercedasorixes@gmail.com
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES
 DESTACADOS

UNHA CRIATURA DA ESCRITA NOITÉBREGA
Cando un remata de ler Drácula, ten a sensación (nomeadamente se está afeito á narrativa de diversos xéneros e tendencias) de que sobra a metade do texto.
A primeira sorpresa é que Xerais publicou Drácula nunha colección de literatura xuvenil… Segundo o meu criterio, o devandito texto navega entre a novela fantástica e a de aventuras, aínda así, non a considero acaída para un público mozo, o cal imaxino arribado a este título cunhas altas expectativas de lategazo emocional que se verán defraudadas, amais dos riscos presentes nun texto reiterativo e cuns personaxes planos, favorecedores da confusión para un lector pouco adoito.
Trátase dunha novela –reputados autores considérana un conto- alongada artificialmente, froito dunha boa idea que non acabou de callar no papel. Semella que se trata dun texto elaborado en dúas partes con ánimos ben distintos por parte do autor, pois que partimos duns primeiros capítulos vibrantes e aditivos que perden o seu atractivo a medida que a novela avanza e supera o ecuador. Mesmo, o remate semella improvisado, ou se cadra artellado con desgana, de certo co único obxectivo de porlle o loureiro a unha narración que xa se tiña voltado reiterativa e fatigante.
Esta obra marcou a moitos autores, creou unha escola fantástica (non só na literatura) e influíu en dramaturgos galegos contemporáneos, mais, en ocasións son máis produtivas as influencias ca sublimes as fontes primixenias.
Coido que convén sinalar, en exculpación de Bram Stoker, que ler esta novela logo de ter padecido ou se ter deleitado con centos de versións cinematográficas, bandas deseñadas e produtos televisivos, orixina a sensación de déjà vu, e tal cousa non beneficia ren a unha novela que sofre inconsistencia aguda.
Cheguei a Drácula animado polas reiteradas referencias proferidas por autores amigos, mais demandarei contas polo involuntario consello.
Confeso que antes de ter nas mans tal obra, engaiolárame unha frase presente no texto que xa coñecía e que chegara a escoitar nun escenario teatral:
“Escoite. As criaturas da noite. É fermoso”; (cito de memoria). Resultou, que iso era o mellor da novela.
Dunha volta, referín nunha reunión de amigos o pesadume posterior á adquisición e lectura dun libro que non pagaba a pena co seguinte comento: “Que dez euros máis perdidos”. Unha amiga matizou: O peor é o tempo perdido.
Grande acerto! Esta mesma sensación asáltame agora, ás poucas horas de ter rematado esta obra de don Abraham. Endebén, xa está de novo na biblioteca municipal ao dispor doutros lectores, feito que me satisface tamén por non ter desembolsado un céntimo a cambio dunha novela con máis sona da que merece.
Por outra banda, a tradución ao galego levada a cabo pola desaparecida escritora Xela Arias non é das máis afortunadas… Enriba de mel filloas.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 22-09-2015 19:34
# Ligazón permanente a este artigo
UNIVERSO "GABO"
A primeira obra de Gabriel García Márquez que chegou ás miñas mans foi El coronel no tiene quen le escriba, coido que eu era inexperto de máis para estimar tal alfaia e non recordo ter ficado abraiado como fiquei anos despois con El otoño del patriarca.
Antes de chegar a esta obra, responsábel da miña definitiva inclinación polo sabio de Aracataca, aínda me detivera na lectura de Memoria de mis putas tristes. Ben, don Gabriel continuaba a ser vítima da miña inexperiencia lectora e literaria, pois que a convulsión non se daba producido.
Pasaron os anos, experimentei outras lecturas e recibín varias visitas das musas -algunhas ben afortunadas-, e dei –na miña biblioteca particular- cun volume azul da Editorial Bruguera; alí estaba El otoño del patriarca.
Aquela xenial bategada de LITERATURA penetrou na miña sensibilidade de tal xeito, que a miña querenza por “Gabo” converteuse xa, nunha filia. Abofé, o lector viña de abandonar a súa inmaturidade!
Ao pouco tempo remexín entre os meus libros á busca de Crónica de una muerte anunciada -téñolle cariño a esa obra por un recordo infantil, a lembranza dun anuncio televisivo no que se mencionaba o devandito título- e devorei aquela xenialidade como quen acode a unha aula maxistral, coa sensación de estar perante unha vivencia única e irrepetíbel.
Fun reservando o encontro con Cien años de soledad para o ano en curso… E a cambra da LITERATURA outra volta percorreu o meu corpo… Saben cal é o consolo cando remato un libro de don Gabriel? Que aínda me restan ben obras súas por descubrir.
Páxina a páxina a apoteose da metáfora sinala o vieiro cara ao paroxismo do requintamento.
O aglaio continúa, e tamén unha sensación de ter coñecido unha cúspide insuperábel; pode haber algo mellor despois de Gabo?
Escoitei dunha volta nun obradoiro de escrita que na literatura ten que haber conflito… Mais lendo a García Márquez achamos que non é preciso tal recurso, malia que o teña empregado; a grandeza da literatura deste autor é a capacidade de crear atmosferas.
Cando lemos a Gabriel García Márquez non estamos a agardar una conclusión reveladora nin o achado dunha resolución, só gozamos dos universos envolvedores que el creou para nós.
Por que os mundos fantásticos do colombiano se asemellan tanto aos de Cunqueiro e outros galegos é un misterio que deu en resolver o tenro recurso sanguíneo de dona Tranquilina Iguarán Cotes, aquela avoa descendente de galegos que iniciou a don Gabriel nas artes de falar da morte como quen fala do tempo cun transeúnte.
Cómpre lembrar sen restarlle mérito a dona Tranquilina, que os estudosos non cesan de asociar a mestría de Gabo co maxistral don Álvaro… Parece ser que ambos os dous chegaron a compartir mesa en Barcelona dunha volta (xunto con outros literatos) e o encontro tivo máis de prosaica realidade ca de maxia; ningún dos popes deu mostras de desexar intimar; con todo, o colombiano ten afirmado que a literatura do galego era merecente do premio Nobel. Poucas grazas.
Sexa como for, e fontes e inspiracións á parte, don Gabriel é moi grande, pois que todos os autores continúan camiños abertos por precursores, mais a orixinalidade e o azo propio non se aprenden, como moito, evitan erros contemplados.
Lendo Cien años de soledad tiven a tentación de arquivar parágrafos enteiros na libreta de apuntamentos, para recreación propia e degustación lenta da arte literaria, mais a tentación logo xorde en cada páxina… E desistín –por agora- para non duplicar o tempo de lectura.
Para min, este autor, significa pracer, deleite lector, sublimación da arte literaria.
Falemos un pouco de realismo máxico. Só un pouco. Fixen coincidir a lectura de Cien años de soledad coa de Drácula, a obra máis coñecida de Bram Stoker, non por ningún motivo concreto, só porque eran dúas lecturas asignadas a este ano. Puiden percibir grazas a isto, a diferenza entre o realismo máxico como corrente e a presenza do sobrenatural na narración.
O autor que cultiva o realismo máxico establece unha complicidade tácita co lector; describe os feitos fantásticos coa normalidade do cotián, achegándolle un ton rutineiro (cómpre facelo coa mestría duns poucos dotados) que desarma o sobrenatural para volvelo non inofensivo mais si consabido.
Cando un autor emprega o sobrenatural (lendas, supersticións, temores atávicos…) como eixo central da trama ou outórgalle unha presenza con visibilidade evidente, non estamos ante un texto que debamos inserir no realismo máxico. Drácula é unha historia inspirada polo mito do vampirismo (entre moitas outras cousas, non caiamos no erro da cinematografía simplista); e aínda tratando outras temáticas nada fantásticas, o foco do argumento alumea permanentemente sobre o extraordinario; estamos perante o xénero fantástico, e morra o conto.
Por outra banda, os ritmos narrativo dunha e outra novela nada teñen que ver. Don Gabriel non precisa introducir a inquedanza nas súas novelas para manter a atención, non lle fai falla porque a atmosfera na que captura o lector é suficientemente atractiva para obrigalo a rematar o libro, mais nunca desexa este lector rematar para coñecer un desenredo argumental.
E xa no catálogo de curiosidades, comentaremos que resultou reveladora a referencia ao personaxe de Francisco el Hombre, un improvisador (reminiscencias do xograr medieval) que tiña gañado un duelo dialéctico co mesmo demo; idéntico episodio (con outro “payador”) é descrito na novela Doña Bárbara, de Rómulo Gallegos.
Non quero rematar sen contar unha experiencia persoal vivida durante a lectura de Cien años de soledad; unha noite, imbuido no universo “Gabo”, soñei con alacráns, criaturas con abondosa presenza na novela.
Non todos os textos conciben soños… A mestría coñécese.


Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 11-09-2015 11:16
# Ligazón permanente a este artigo
AQUEL PRIMITIVO AZO LITERARIO DO VALADOURO
Non pretenden constituír estes parágrafos máis ca uns brevísimos apuntamentos históricos arredor da memoria literaria local, arquivo etéreo para o que me proporcionaron datos anovados recentemente.
Cando se escriba unha Historia da Literatura Valeca, algúns dos nomes e feitos que hoxe achego, deberán figurar nela; con tipografía grande ou pequena, con máis ou menos transcendencia, mais é preciso mencionalos; xa que os que hoxe fedellamos na literatura, considerámolos o principio da contemporaneidade, pois supuxeron primixenia referencia literaria para esa xeración que actualmente xa está a transmitir coñecementos a netos e bisnetos.
“Don Pacomio é poeta”. Con esta frase explicaban aos nenos os adultos de Ferreira do Valadouro as visitas dun home de longas guedellas que esporadicamente chegaba á vila, provocando expectación e admiración masivas. Os nenos que lembran as incursións de don Pacomio, na actualidade contan máis de setenta anos.
Cando eses nenos se fixeron mozos coñeceron a Lobeira de Santa Cruz, quen moraba moi perto dos restos da torre de Cendemil; o tal Lobeira autodenominábase “Poeta erótico político”; gustaba da poesía de Noriega Varela mais non da de Cunqueiro. Afirma quen isto me contou, que estas devocións literarias atopábanse vinculadas á capacidade de comprensión de Lobeira e mais ao desigual grao de complexidade dos dous mindonienses.
Souben, grazas ao coloquio desenvolvido na primeira Ponte Literaria, que no Castrodouro, mesmo existiu algo semellante a unha escola fistora.
Temos falado nestas páxinas de Indalecio do Castro, auténtico vate local que compoñía coplas onde se describían sucedidos e anécdotas locais ou hábitos e xornes dos veciños. Teño ouvido que nunha ocasión, Indalecio espallou uns papeliños con coplas arredor da igrexa, feito que orixinou unha visita da Garda Civil, con rolda de preguntas á veciñanza sobre a procedencia de tan perigosa chuvia poética.
Pois si, resulta que Indalecio (falecido na década dos ’90 do pasado século), non era o único fistor do Castrodouro, parece ser que os fogares establecidos aos pés da lendaria torre da homenaxe, víronse noutrora afectados por un hálito de inspiración coplística.
Restará algún documento gráfico daquela poesía popular local?
Teño noticia dun vadío a quen todos chamaban “O Poeta”, tratábase de Eugenio Díaz Martínez “El aventurero”; home errabundo e mendicante amentado por dous alcumes, o escollido e mais o popular. Disque polos anos ’40 andaba a divulgar versos do seguinte teor: “En Moucide hay una chica que parece un tiburón /es la hija de Mariano porque si /porque es hija de un cabrón”.
Temos falado cumpridamente de Celestino Cabarcos e da súa obra Cóxegas, tamén temos referido aquela obra de teatro representada nos anos ’50 por veciños de Mor, mais nunca temos falado da poesía que xurdía da devoción relixiosa; referímonos aos versos de inspiración mariana do mes de maio e outras manifestacións cristiás en desuso.
Chamábaselle “ler o verso”. As nenas, debían aprender unha composición poética e recitala de memoria na igrexa un día determinado. A tensión e mais un auditorio tan axexante como exixente, supoñían unha proba de lume para aquelas mociñas que experimentaban a súa primeira intervención pública.
É aquí onde temos que nomear á mestra Rita Andrade Abella para gabar o seu labor pedagóxico e poético á fronte daquelas nenas declamadoras.
Dona Rita era de Mor, concretamente do barrio de Correlos; exerceu o seu maxisterio (tanto en escolas coma na propia casa) con nenos e con adultos. Faleceu en 1969, deixando unha interesante biblioteca ben fornecida de literatura infantil e manuais pedagóxicos, tristemente hoxe desaparecida.
Esta mestra escribía versos e adaptaba outros para que as nenas os recitasen nos oficios relixiosos. Estamos a falar xa que logo, dun labor poético-pedagóxico. Quen sabe cantas daquelas nenas aprenderon a amar a poesía naquelas actividades…
Louvor e gloria a todos eles, pois que foron a semente da húmida tinta de hogano.

Imaxe: A mestra Rita Andrade
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 05-09-2015 12:04
# Ligazón permanente a este artigo
O TEATRO DE OTERO PEDRAYO NO CASTELO DO CASTRODOURO
Aquel sábado 29 de agosto, durante unha hora, as pantasmas do pazo de Trasalba deixáronse intuír no segundo andar do castelo do Castrodouro.
Un feixiño de obras dramáticas do patriarca das letras galegas foron levadas á escena polo Clube Teatral Elsinor baixo o título A técnica do taratantaleo.
Con Manuel Lourenzo como actor protagonista e Xosé Martínez como indispensábel secundario, o público gozou ao longo de tres cuartos de hora da Transición e ocaso no mundo de Otero Pedrayo, tal é o subtítulo que loce esta obra de obras baixo a maxistral adaptación de Manuel Lourenzo.
Don Manuel, o Manolo de Vilaúde, fíxose co escenario e co público nunha función na que interpretou unha manchea de papeis (ollo! Cada función é diferente), na que danzou e na que fitou os ollos do público a menos dun metro de distancia.
Grandioso é un pobre adxectivo para cualificar o traballo de Manuel Lourenzo n’A técnica do Taratantaleo; unha adaptación libre, persoal e intransferíbel, na que percibimos en cada escena a pegada do noso patriarca das táboas.
Permítanme unha vaidade. Quen isto narra foi cear cos actores tras recollermos os tarecos do escenario; preguntou e interrogou sobre pormenores e interioridades desta obra, doutras obras, doutras materias, doutras literaturas… Permítanme a discreción –vaidosa-, e a intriga –vaidosa- de postergar detalles e anécdotas para máis adiante.
Sabia elección a de traer o Clube Teatral Elsinor dúas veces durante o verán; o Concello de Alfoz optou por un grupo que é todo un símbolo de calidade e mestría no ámbito coruñés, mágoa que na Mariña non sexa frecuente gozar das súas representacións, aínda que, cómpre lembrar que polas San Lucas estarán en Mondoñedo. Oxalá estas illadas convocatorias se convirtan en costume.
Non podo deixar de nomear as engaioladaras e brevísimas execucións musicais de Xosé Martínez durante a función; o “Jose” é un actor serodio descuberto por Manuel Lourenzo, que aos poucos foi penetrando no eido escénico… Mais como xa sabemos, don Manuel é mestre de actores, e iso coñécese cando o “Jose” sae ao escenario.
“O taratantaleo é un verme que non morre endexamais”. Non deixemos que o bo teatro morra a mans das vulgaridades paifocas que moitos concellos contratan pensando nun público que dá por suposto que o riso é o único obxectivo do teatro, por culpa duns grupos que consideran que o riso é o mellor premio para un actor.
Clube Teatral Elsinor, do melloriño desta terra.

Imaxe: O actor Xosé Martínez.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 01-09-2015 12:26
# Ligazón permanente a este artigo
OS MONSTROS INZAN A SEGUNDA PONTE LITERARIA
Quen ía pensar que os monstros visitarían a Ponte Vella de Frexulfe o pasado día 26? Ese mércores celebrouse a segunda Ponte Literaria, con Xesús Pisón como lector principal; foi no coloquio onde xurdiu a monstruosidade, literaria si, mais monstruosidade ao cabo.
O primeiro texto lido por Pisón intitulábase Peza de Frankenstein; dende logo ben interesante, mais a intensidade dramática chegou coa seguinte lectura, onde o autor recibiu o auxilio de Manuel Lourenzo para pór voz a un dos personaxe do diálogo. María e Flora é un texto onde os camiños da vida acaban cruzándose e batendo cos camiños físicos e lendarios.
Houbo aínda unha terceira lectura, feito que supuxo a estrea da poesía nas pontes literarias. O poeta Arturo Mogo (quen non puido participar no encontro) encargara a Pisón o recitado dun poema adicado ao cantor Miro Casabella; foi nese momento, coa música daqueles versos mestúrandose cos acordes do Douro, cando a natureza, a historia, a braveza e as arelas de liberación fixeron acto de presenza nun auditorio sensíbel, reducido e receptivo. Montesía lembranza é algo máis ca unha homenaxe, é unha declaración de principios.
Dato curioso e casual: Nesta Ponte Literaria estaba presente unha irmá do célebre cantor.
Nun coloquio vivísimo, cultísimo e respectuoso coas quendas de intervención; os monstros comezaron a chegar, abeirados en títulos como Frankenstein ou o moderno Prometeo, Drácula ou Moby Dick; xa que segundo Xesús Pisón, a monstruosidade atrae e repele ao ser humano, precisamente polas diferenzas que ofrece. Estes textos que o autor teima en chamar contos e non novelas, afondan na interioridade mental do ser humano, nos seus desexos secretos, nas súas teimas, nos seus medos, nas súas dúbidas… Mantén don Xesús que Moby Dick é un monstro, máis tamén o capitán Ahab o é, do mesmo xeito que o foi Nemo, illado nun submarino nas profundidades abisais.
Citou o dramaturgo protagonista conceptos que penetran e alimentan os seus textos teatrais dende sempre: Humanidade fonda, loita, lembranza da infancia… Como aquel enterro do fillo dos feirantes que supuxo o primeiro rito funeral para o neno que despois escribiría teatro, atormentado teatro.
Houbo espazo para lembrar o Poema de Gilgamesh, lectura recente de Pisón mencionada como exemplo de mensaxe alentadora: Non procuremos inmortalidade nin gloria, vivamos.
Acho extraordinariamente interesante a reflexión do noso dramaturgo sobre a presenza dos mitos na literatura de todos os tempos (Hamlet é unha revisión ou recreación de Edipo rei, mais Shakespeare non lera a Sófocles), presenza inconsciente!
Tamén apareceu Camus, Pinter, o existencialismo, o positivismo, o mito de Pandora, e moitos outros conceptos e referencias que somente son quen de abrollar nunha mesa coma a da Ponte Literaria, a carón da Ponte Vella de Frexulfe.


Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 27-08-2015 19:08
# Ligazón permanente a este artigo
ERÍXENSE PONTES LITERARIAS SOBRE O DOURO

Falamos do Douro que nace no Cadramón e se mestura co mar en Fazouro, falamos do Douro que dá nome á Veigadouro, ao Castrodouro, ao Portodouro, á Grandadouro e mais ao Valadouro todo. Falamos do Douro que deron en chamar erradamente con nome de metal, mais o Douro é auga, avolta, escura e todo forza, tamén literaria.
Foi o 20 de agosto de 2015, ás seis da tarde cando se celebrou, a carón da Ponte Vella de Frexulfe, a primeira Ponte Literaria. Concibiron a idea un fatiño de escritores nun día calquera do enceto do verán, cando estimaron que a fermosa contorna da Ponte Vella de Frexulfe era o lugar acaído para render culto ás letras.
Abriu a Ponte Literaria unha lectura dramática de Manuel Lourenzo inspirada nos personaxes Jekyll e Hyde, a seguir Lionel Rexes leu varios relatos seus premiados en certames literarios, e rematou Isaac Ferreira pondo voz a varios contos tirados da xa mítica obra Contos do Valadouro; escolleu este último relator historias vinculadas á parroquia de Frexulfe e mais ás pontes, elemento arquitectónico que se está a tornar simbólico para estes activistas da literatura.
No coloquio foron evocados autores de todas as épocas e orixes xeográficas: Dostoyevski, Cortázar, García Márquez, Rómulo Gallegos, Rulfo, Roa Bastos… Citáronse obras diversas: O prisioneiro do Cáucaso, O Quixote, A Esmorga; e falouse da literatura escocesa de tradición oral, da brevidade na narrativa fronte á novela, da influencia da orografía e os factores sociais na escrita… Cómpre salientar que no medio de tantas referencias á alta literatura, ocuparon un espazo senlleiro os comentos acerca da recente publicación do IES Alfoz-Valadouro Contos, lendas e outras historias, auténtico testemuño da incesante pescuda valadouresa na súa riqueza oral.
Un potente sol e a maxestosa presenza do Coto de Montoxo abeiraron a experiencia, mentres uns poucos transeúntes fitaban con curiosidade o cenáculo literario departindo arredor dunhas mesas pétreas cubertas por libros, cartafoles e textos. A infalíbel métrica do Douro e a cadencia do leito fluvial achegaron milenaria musicalidade poética dende os ollos da ponte; antigos, francos, á espreita.
Longa vida á Ponte Literaria!

Imaxe: Lionel Rexes, Xesús Pisón, Manuel Lourenzo e Isaac Ferreira ao remate do evento.


Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 22-08-2015 14:40
# Ligazón permanente a este artigo
DE COMO CHEGUEI A GORE VIDAL
Aquel libro de Gore Vidal levaba ben anos exhibindo o seu lombo rosa na miña biblioteca. Nalgunha ocasión sucumbín á tentación e tomeino nas mans. O deseño da capa non prometía unha grande obra no seu interior, o colorismo inducía a pensar nun mero entretemento, en literatura de consumo das categorías inferiores… Unha muller policía coa moca na man sobre un fondo urbano da Norteamérica opulenta e mais unha explicación do que atoparía o lector que se aventurase a entrar nas páxinas de Duluth convidaban máis a pousar cá ler.
Duluth é o título da obra que veño de coñecer. Mágoa que aquela intuición primixenia non fose corrixida polos feitos tras unha lectura que resultará intranscendente para este entregado bibliómano.
Trátase dunha edición de Plaza & Janés do ano 1984 (o autor publicara esta novela o ano anterior) na colección Gran Parada, traducida ao castelán por Adolfo Martín. Viana Fuentes é responsábel da capa.
Pracer intermitente é a sensación que este lector constatou ao rematar esta obra de dimensións importantes; non podo dicir que gozase coa lectura, que descubrise trazos, recursos ou técnicas interesantes; outórgolle o indulto a unha trama reveladora, iconoclasta e denunciante. Paga a pena achegarse a Duluth para coñecer a gran mentira americana, a burbulla de néboa autodestrutiva e cínica que mantén nunha nebulosa de pseudodemocracia e primitivismo político a millóns de poboadores, clasificados socialmente non só polo seu poder adquisitivo senón tamén pola súa orixe étnica. Mudou algo nas tres décadas que nos afastan da primeira edición de Duluth? Se cadra a única diferenza é un presidente negro que tenta falar castelán en determinadas ocasións.
Violencia e sadismo policial son unha constante nesta novela dos ’80 que ben podería reflectir a represión que vén padecendo nos últimos meses a poboación afroamericana na terra das oportunidades… Guerra sucia promovida por intereses políticos co obxectivo de criminazalizar os inmigrantes… As potentes corporacións de seguranza (FBI, CIA, DEA…) ao servizo dos axentes desestabilizadores… Institucións fomentando tensións interétnicas para evitar a aliaxe dos desfavorecidos…
É dicir, Duluth preséntanos a estratexia das ditaduras encubertas: O caos é un bo instrumento para inocular medo, e o temor garante o inmobilismo social.
Para quen moramos nas latitudes meridionais da Europa, a represión, intoxicación e posterior manipulación de movementos como o 15-M virannos á mente de xeito recorrente mentres Duluth estea diante as nosas pupilas.
Esta é parte interesante, os mecanismos que Vidal nos outorga para abrir os ollos ante a entelequia que a decadencia dos sistemas político-administrativos nos ofrecen como única solución de convivencia.
Atoparemos algunha outra cousiña de interese no medio dunha redacción caótica (como lembro sempre, estou a falar dunha tradución) e por veces –moitas!- confusa:
Algo de metaliteratura sucia –con descrición de actitudes miserábeis-, algo de surrealismo (pantasmas que se aparecen nas teleseries, extraterrestres especuladores, agoiro apocalíptico…), algo das cloacas da televisión… E unha bonitura achegada pola presenza da América francófona.
E moitas outras cousas interrompidas por uns diálogos tan prescindíbeis como imprecisos. A mestura de planos e situacións orixina unha complexidade nunca resolta polo autor.
Percíbese a deformación dun novelista que tamén era dramaturgo, mais nesta ocasión semella que está a fusionar xéneros con pouca fortuna, pois que a escrita teatral ousa penetrar nas páxinas dunha obra que dificilmente podería experimentar unha adaptación con destino á escena.
En non poucos momentos me vin asaltado polo aburrimento e o desconcerto tras esas páxinas nas que don Gore se ensarilla en diálogos imposíbeis (polo menos alén da dramaturxia) e non achega datos dabondo para que o lector non só manteña a atención, senón que poida continuar a trama cun mínimo nivel de cohesión, ou mesmo de interese.
Acho certos personaxes insuficientemente matizados ou perfilados, nomeadamente nunha novela onde o límite entre principais e secundarios non sempre se manifesta nidio. Trátase Duluth dun texto para ler dúas veces, mais non recomendo repetir a experiencia; eu polo menos non o farei, pois que non me paga a pena a perda de tempo que suporía. Non o recomendo especialmente mais estou satisfeito de ter lido este documento novelado sobre a grande alburgada ianqui.
Como decidín baixar do andel este libro de cor rosa que levaba anos insinuándose? A resposta é literatura pura!
Hai uns días, na casa dun amigo dramaturgo (con magnífica biblioteca) foime mostrado un libro deses que só atopan certos buscadores de rarezas, tratábase dunha biografía de Pepe Estruch, o director teatral nado en Alacant a comezos do século XX. Nas páxinas do devandito volume aparecía unha manchea de fotos históricas e moitos nomes, entre eles o de Gore Vidal. Pronuncieino en voz alta e afirmei que nunca lera nada deste autor, o meu amigo dramaturgo respondeu que existían obras do estadounidense con certo interese.
Estou seguro de que non se refería a Duluth.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 20-08-2015 11:23
# Ligazón permanente a este artigo
Primeiro evento literario (contemporáneo) no Bar San Pedro
Parlamento de apertura da presentación de Contos do mar de Irlanda, de Xurxo Souto, no Bar San Pedro, en Alfoz, o 30 de xullo de 2015.

"Moitas grazas por estar hoxe aquí.
Coido que debemos comezar explicando porque se escolle o Bar San Pedro para a presentación dun libro; por certo, é a primeira vez que se celebra un acto desta caste neste local; polo menos na época actual.
Se cadra, hai sesenta ou setenta anos xa houbo algún acto literario, porque este inmóbel garda unha serie de referencias históricas que desexo comentarvos brevemente.
A historia deste local non figura en ningures, eu aprendina escoitando os veciños, e os veciños foron quen me falaron de que o Concello de Alfoz foi trasladado por un tempo a esta casa, e despois á casa do Caselo, aquí perto.
Que foi cárcere de mulleres durante a Guerra Civil, e que nela estiveron as fillas do mítico fuxido “Gardarríos”. Aínda se conserva o fachineiro polo que lles subministraban alimento ás presas dende o exterior.
E xa no plano escénico, debedes saber que neste local tiveron lugar funcións teatrais. Foi famosa a actuación dunha contorsionista fermosísima que introducía o seu corpo coma unha serpe polos ocos dunha cadeira… Estamos a falar dos anos ’40, e aconteceu que un home rico se achegou a ela cun saqueto cheo de diñeiro e máis coa intención de mercala, daquela a rapaza, con toda a súa dignidade de muller galega, arrebolou os cartos e desprezouno.
Houbo proxeccións cinematógraficas. Os que hoxe contan máis de setenta anos lembran como cando marchaban os do cine quedaban tirados por aí anacos de celuloide, fotogramas que os nenos ollaban á luz do sol descubrindo a Chaplin diminuto.
Tamén houbo baile, eu preguntei quen amenizaba a danza e respostáronme con sinxeleza: Un acordeón. Hoxe tamén temos aquí un acordeón e máis un acordeonista.
Aquí foi a escola de Aurelio Veiga até ben cumprida a década dos ‘70. Pasantía, escola do candil, escola ao cabo.
E xa chegando aos nosos días, lembremos que nos ‘80 desaparece a Feira de Correlos e xorde o Bar San Pedro. O costume nos días de feira é que as tabernas de Correlos servisen tapas de callos, o Bar San Pedro aínda cumpriu co rito nas dúas ou tres derradeiras feiras.
É nos anos ‘90 cando nace no bar a Peña Deportivista Pardo de Cela, e resulta que este colectivo garda un vínculo co Gran Sol… Mais diso non vou falar eu.
Diso falarán Xurxo e Emilio, e outros mariñeiros presentes entre o público.
Xurxo Souto, moitísimas grazas por estar connosco e por apadriñar o primeiro evento literario no Bar San Pedro.
Xurxo: Músico, actor, locutor, escritor, activista cultural e moito máis, dá a coñecer hoxe o seu traballo Contos do mar de Irlanda. Eu lino, porque xa acudín a unha presentación o mes pasado, e o tópico nesta altura sería dicir: Recoméndoo. Claro que o recomendo, mais eu matizo, esta obra debería estar nos centros de ensino, porque como dicia Castelao, “Dende a fiestra máis pequena do mundo pódese admirar a grandeza do ceo”.
O que aprendemos en Contos do mar de Irlanda é algo moi semellante, pois que grazas aos mariñeiros galegos podemos coñecer a grandeza dos mares todos, a grandeza da identidade doutros pobos, e a grandeza de sermos nós; coa nosa lingua, coa nosa cultura e co orgullo de que o noso pobo sexa coñecido e recoñecido alén mar, grazas a ese corpo diplomático dos mares e das marés.
E falando de diplomáticos… É o momento de escoitar ao diplomático por excelencia de Montealto.
Xurxo: Avante toda!"

LIONEL REXES
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 01-08-2015 12:30
# Ligazón permanente a este artigo
A QUEN ME RECORDA O HILOZOÍSMO...?
Ai si! A Xosé María Díaz Castro. As taxonomías ás veces son caprichosas, e o hilozoísmo vangardista galego resúltame tal.
Lin estes días a Luís Amado Carballo, un poeta de comezos do XX que pasou á historia como o fundador do hilozoísmo poético. Non vou entrar en disquisicións, procuren o termo e atoparán dúbidas nas que aínda non repararan.
Coido que todos lemos o ano pasado (ou antes) a Díaz Castro; e gozamos coa súa exaltación da natureza e o seu animismo cristianizado e cristianizante, ben emparentado coas composicións de Noriega Varela e de moitos outros poetas galegos. E logo estes non foron hilozoístas?
A belida Galiza/durmida nas súas mágoas/pon un ronsel de prata/na inquedanza das augas.
Estes versos atópanse en Carón do Atlántico, non pertencen a Proel nin a O Galo (manexei un volume que ofrece estes dous títulos máis uns “Poemas soltos”), e o primeiro que me acordaron foi Penélope, a célebre composición do autor homenaxeado en 2014. Non é ningún demérito –nin para o pontevedrés nin para o chairego- sinalar a Díaz Castro como epígono –quen sabe se involuntario- de Amado Carballo, nin en observar certo parentesco entre aquela vangardista Escola Lírica Pontevedresa e a pía Escola Poética do Seminario de Mondoñedo. Ao cabo, don Luís nacera, tan só, trece anos antes ca don Xosé María.
A natureza como deusa, os prodixios do cosmos considerados mensaxes da divindade para nos lembrar a súa presenza, manifestacións de Deus en cada vexetal, en cada animal e nos catro elementos… Chamémoslle… Reminiscencias da antiga relixión? Literarias si, mais tamén, atlánticas e galegas, por razóns culturais, históricas e xeográficas.
Amósanos Amado Carballo ben referencias cultas e un alto nivel lingüístico, unha mestura de temáticas mariñeiras (é imposíbel non asociar estes versos cos do seu coetáneo Manuel Antonio) e labregas, e máis unha teima polos termos anglosaxóns, pecado perdoábel no vangardista.
Vou permitirme unha recomendación: S-6, un poema que forma parte d’O Galo, unha delicada delicia.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 21-07-2015 17:50
# Ligazón permanente a este artigo
O VAL DOS NENOS ESCRITORES
Veñen de agasallarme cun libro que me encheu de esperanza, non só polo futuro que lle asegura á tradición oral ou á literatura en xeral no Valadouro, senón por ver como eses nenos que hoxe gañan premios literarios nos certames infantís locais, mañá publicarán. Tal e como veñen de facer grazas ao proxecto desenvolvido no Instituto de Educación Secundaria Alfoz-Valadouro.
Titúlase a obriña Contos, lendas e outras historias e foi editada o mes pasado polo devandito centro de ensino co patrocinio da Deputación de Lugo. Colaborou tamén no traballo un proxecto que leva uns anos sacando a arte á rúa co obxectivo de popularizala, a Semana das Artes Plásticas da Mariña, así como os artistas Lucía Vila, Xosé Blanco e Hipólito Xeada.
O libro dos pícaros (xa verán como esta é a denominación que vai callar) contén 45 narracións con cadanseu deseño alusivo; cada relatiño foi tirado de entrevistas con adultos –nomeadamente vellos- e prevalece a temática esotérica ou o misterio.
Non oculto a honra de ter sido unha das fontes consultadas, nin a ledicia de ver como os nosos mitos (os valecos, os galegos, os atlánticos, os europeos, os universais) continúan vivos na memoria colectiva e xa inzaron na bagaxe académica dunha xeración de valequiños que vén de descubrir a riqueza da tradición oral, forma máis primitiva forma da literatura.
En vindeiros proxectos desta caste é conveniente que se corrixan certos desleixos de pouca magnitude para ir puíndo así a fasquía desta fermosa iniciativa: Ausencia de índice do contido, tipografía en cor gris que dificulta a lectura, ou, a necesaria unificación de criterios á hora de identificar os informantes (inserir nome completo, localidade, se cadra idade…), mais supoñen detalles que non desmerecen a boa intención desta mostra literario-etnográfica.
O contido de Contos, lendas e outras historias, mestura o froito da mitoloxía local con acontecementos reais e algunhas cantigas, ou mesmo con pescudas no Google; mais sobrancea (para min) a plasmación de dúas composicións do mítico Indalecio do Castro, un poeta aficionado que inmortalizaba veciños e sucedidos coa súa arte. Mágoa que na referencia das copliñas recuperadas non figure o nome do histórico xograr.
Dende agora, os alumnos do IES Alfoz-Valadouro (o libro ficará na biblioteca do centro para ilustración e estímulo dos cursos futuros) saben da importancia dos nosos contos, coñecen o valor e as posibilidades –comercias, porque non?- da literatura de tradición oral e por riba de todo, descubriron que os costumes, as crenzas, os falares… Constitúen as identidades.

Imaxe: Mosaico de Xosé Blanco no edificio do IES Alfoz-Valadouro
Comentarios (1) - Categoría: Xeral - Publicado o 16-07-2015 12:13
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal