Vasoiras de xibarda


Cartafol literario de experiencias, teimas e inquedanzas
"...E ás doce da noite voan dacabalo de vasoiras de xibarda..."
Contos do Valadouro. XP,IF,ML.
O meu perfil
bercedasorixes@gmail.com
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES
 DESTACADOS

A PROTORREALIDADE VIRTUAL DE BIOY CASARES
Desde aquel afastado Bacharelato no Instituto San Isidro da calle Toledo, de Madrid, non sucumbira á lectura dunha obra de Adolfo Bioy Casares.
Fora Diario de la guerra del cerdo o título que nos propuxera o profesor de Literatura, obra moi acaída nunha época na que os medios de comunicación difundían novas alarmantes sobre unhas enfermeiras austríacas que fixeran da eutanasia un hábito tan voluntarioso coma arbitrario, tratábase dos célebres anxos exterminadores de Viena.
Non gardo un recordo moi nítido daquela lectura adolescente, mais non a acordo sinxela, e o texto que veño de abordar, abofé que supón unha lectura ardua.
Don Adolfo regresou ás miñas lecturas estes días grazas a La invención de Morel. Novela claustrofóbica na que inza un abano de metáforas
–algunhas complexas á hora da interpretación- futuristas. Trátase da configuración –evocada- dun mañá hipotético e mais as súas posíbeis formulacións de índole social, política, ideolóxica… En definitiva, un manual de apocalipses.
Nesta altura xa fica claro que non estamos diante dunha lectura accesíbel, e por riba, cómpre advertir que atoparemos unha redacción críptica que obrigará o lector a manter unha atención desvelada.
Evocoume esta novela unha remota lectura de adolescencia da que xa falamos aquí, El castillo de Noé, de J.R. Townsend, se cadra pola atmosfera robinsoniana que invade ambas narracións. Non é preciso aclarar que os graos de complexidade nada teñen que ver.
O empregadísimo recurso do espello máxico fai aparición neste texto, e grazas a ese elemento pode aparecernos na subconsciencia o mundo fantástico artellado por Lewis Carroll, universo literario que por certo, está a cumprir os 150 anos da súa publicación, e trinta des que Alice's Adventures in Wonderland foi traducida ao galego.
Bioy Casares ensaia en La invención de Morel a recreación de iso que hoxe denominamos realidade virtual; mais non perdamos de vista os oito decenios que afastan o nacemento da obra coa actualidade; o mérito maior deste exemplo de literatura de anticipación radica en que veu a luz no ano 1940, época na que o xénero fantástico se encontraba aínda asentando unhas coordenadas que hoxe manteñen vixencia; exceptuando claro está, as incursións aurorais de Jules Verne.
Unha curiosidade, esta novela foi adicada a Jorge Luis Borges, grande amigo do autor.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 05-12-2015 14:57
# Ligazón permanente a este artigo
XOSÉ NEIRA VILAS, O LABREGO QUE FIXO ABROLLAR A AUGA NA FINCA GALEA
Morreu Balbino.
A Habana, Bos Aires e as galizas das latitudes todas, gardan loito por un neno que legou as súas memorias a un pobo que ás veces semella non ter superado a infancia.
Coido que foi a comezos da década do 2000 cando vin a Xosé Neira Vilas por primeira vez. Viña inaugurar unha fonte co seu nome na Finca Galea. O escritor era un dos intelectuais asiduos do verxel alfocés (Manuel María, Suso Vaamonde, Paco Rivas, Leal Bóveda…); puiden ver como algún fervente lector lle achegaba os títulos presentes na súa biblioteca particular para seren asinados, ritual ao que se prestou con gusto o emigrante de Gres. Naquela altura, aínda o acompañaba a súa inseparábel Anisia.
Algúns anos despois, no verán de 2010, Neira Vilas pronunciou unha conferencia na Casa da Cultura de Ferreira; a disertación levaba o título –ben revelador e acaído- Que lle debe Galiza á Emigración?
Falounos don Xosé da Emigración Galega e as súas resonancias, de literatura e proxectos literarios alén mar, de Xan de Masma, mindoniense autor d’A Besta!, a “primeira novela social galega” e de centos de referencias e anécdotas que ilustraron un auditorio herdeiro e debedor da sociedade habaneira “El Valle de Oro”, feito que tivo presente don Xosé, pondo colofón á conferencia coa doazón duns documentos do devandito colectivo ás autoridades locais.
Foi interrogado o escritor sobre as polémicas e porfías orixinadas pola convivencia en desigualdade do galego co castelán; e afirmou don Xosé que esas loitas dábanse nos ámbitos políticos mais non chegaban nin se reproducían entre a xente do común. Discrepo.
Foise Xosé Neira Vilas, o home de Gres. Unha testemuña daquilo que escribiu Manuel Rivas nun artigo tan lúcido coma reivindicativo: “Galiza naceu en América”.
Unha homenaxe posíbel? Ler Memoria da Emigración, tres volumes de Ediciós do Castro que atesouran unha porcentaxe nada cativa dos episodios e fitos da Emigración Galega. Na Biblioteca Pública de Alfoz -concello que visitou ben veces o autor e no que deixa amigos-, tal obra figura ao dispor dos lectores; pois que un servidor demandou este acto de xustiza hai anos.

Imaxe: Anisia Miranda, Otero Pedrayo e Neira Vilas en Bos Aires no ano 1959.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 27-11-2015 16:27
# Ligazón permanente a este artigo
VARGAS LLOSA, EL SUEÑO DEL CELTA E A INDEPENDENCIA
Rematei de ler El sueño del celta; unha crónica de horrores perpetrados por colonizadores do século XX que non debe deixarnos indiferentes, e no que ademais, se somos quen de ler entre liñas, acharemos os responsábeis de que no Terceiro Mundo actual se fragüen preocupantes ameazas contra o Primeiro.
O feito de tratarse dunha novela con ánima de crónica réstalle capacidade ficcional, e don Mario reduciu ao máximo a manobra neste texto de importantes dimensións, grazas ao que coñeceremos a andaina vital, ideolóxica, laboral ou persoal do irlandés Roger Casement.
Asistiremos a unha metamorfose capital no pensamento do protagonista, home que chegou a ostentar altos cargos no Imperio Británico e rematou máis tarde sendo un afervoado partidario da independencia irlandesa. Unha mudanza que o autor presenta na obra coma unha consecuencia natural após do visto e vivido.
Hoxe, Vargas Llosa é español e peruano; curiosamente, o protagonista do texto que nos ocupa navega atormentado entre dúas nacionalidades, a que ama e a que lle dá de comer; curiosamente, contraditorias.
Prefiro o Vargas Llosa de Pantaleón y las visitadoras ca o de El sueño del celta, mais isto non quere dicir que non esteamos diante dunha obra de interese.
Non é unha novela para gozar senón para aprender, para obter coñecementos. Non é un texto co que vaiamos experimentar a ansia de chegar ao seguinte capítulo, coma en Travesuras de la niña mala, senón unha obra que leremos co estómago encollido e a vergoña de pertenza á unha especie que se autodenomina sapiens sapiens. Pura ironía.
El sueño del celta foi publicada en novembro de 2010 (o remate do texto aparece datado en abril dese ano na cidade de Madrid), tan só un mes despois de que a Academia Sueca lle concedese ao autor o Premio Nobel de Literatura por: “A súa cartografía das estruturas de poder e as súas imaxes mordaces da resistencia do individuo, a rebelión e a derrota”.
Nin don Mario podería ter definido mellor o ar que exhala a novela que nos ocupa.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 20-11-2015 16:09
# Ligazón permanente a este artigo
BAIXO O ATERRADOR RETORICISMO DE POE
Cruceime coa obra de don Edgar varias veces na vida e por razóns e vieiros ben distintos; tales encontros comezaron cedo, alá polos tempos do Bacharelato, cando nas clases de Literatura (nas que gozaba, madia leva!) nos encargaron confeccionar unha relación de obras presentes nas bibliotecas domésticas, da que o docente escolmaría un título sobre o que deberiamos facer un traballo. Na miña listaxe resultou afortunado Doble Crimen en la calle Morgue, talmente rezaba un opúsculo que andaba pola casa. Tratábase dun daqueles libriños que se estilaban nos ’80 como agasallo en eventos e convocatorias comerciais.
Hoxe, moitos anos despois, ando a ler Los crímenes de la calle Morgue
nunha edición xigante da Editorial Gredos titulada Cuentos completos e pertencente á colección Grandes Autores de la Literatura. Este nada manexábel volume (845 páxinas) atesoura toda a produción contista de Edgar Allan Poe, como ben indica a súa denominación xeral.
Trátase dunha edición deste mesmo ano, baseada na tradución ao castelán realizada por Julio Córtazar, e enfeitada para esta ocasión cun estudo introdutorio da experta edgariana Margarita Rigal.
O segundo encontro con don Edgar produciuse na mesma década grazas a un grupo musical que xa ten entrado na historia da época; falo xaora, de Radio Futura, quen confeccionou unha magnífica versión musical do poema Annabel Lee; esta composición (en lingua castelá) forma parte na actualidade dunha listaxe das mellores cancións do pop-rock de ámbito estatal.
Tardei anos en coñecer a orixe poética do devandito tema musical, e tal antecendete só contribuíu a mitificar –aínda máis- unha canción que teño por unha das miñas favoritas.
Outro encontro significativo co escuro romántico produciuse hai uns anos no teatro; gozando dunha obra do amigo Xesús Pisón.
Nocturno Poe recrea fielmente as atmosferas legadas por don Edgar; o tenebrismo ao que se mantén leal Pisón na devandita creación concorda totalmente co exhalado polo relato que inspirou o texto: A caída da casa Usher.
A todo isto debo engadir que a función á que asistín tivo lugar no Pazo de San Cidre de Mondoñedo… Quen o coñeza coincidirá comigo en que os escenógrafos non tiveron que se esforzar moito para lograr un ambiente terrorífico.
E foi La caída de la casa Usher o primeiro relato que devorei cando adquirín o gran volume de contos que hoxe mora na miña biblioteca. Pois que non hai crítica literaria máis certeira cás inspiracións e experiencias lectoras dos outros autores, nomeadamente se se trata de escritores de confianza –en todos os sensos-, como é o caso.
Que podo dicir da narrativa de Poe? Que é un retórico empedernido, os seus circunloquios e os preludios nos que se recrea e entretén resultan pouco entendíbeis para o lector actual; a súa meticulosidade á hora das descricións vai alén do auxilio preciso para se imbuír no escenario do argumento, chega mesmo a semellar unha tendencia maníaca, mais non se pode negar o carácter atraente duns relatos que na actualidade, eu encontro superados por case dous séculos de epígonos, imitadores, banda deseñada, cinema e televisión; e nomeadamente pola entronización do medo como xénero, e o seu cultivo nas artes todas.
Cando digo superado non estou a menosprezar a literatura de Poe senón a afirmar que o lector actual non se impresionará coas creacións tétricas desta icona da literatura fantástica, xa que o lector actual medrou aterrorizado polo cinema fantástico (pródigo en títulos) e por unha literatura de consumo explotada, por exemplo, polo tamén estadounidense Stephen King.
O lector de hoxe achará en Poe o valor da literatura calculada, estruturada e cultivada con meco, algo que a literatura meramente comercial descoñece e ignora, seguramente porque coñece -ou mesmo alecciona- o público que lle dá de comer.
Non rematei de ler este volume da Editorial Gredos e aínda vou tardar en facelo, polo que non podo avaliar totalmente a narrativa dun autor que no seu día, debeu facer tolear de pracer e dificultades a Cortázar.
Por agora, o conto que máis me prestou foi Los crímenes de la calle Morgue; pura coincidencia, ou se cadra, nostalxia dos paraísos perdidos.
Curiosamente, este libro foi o primeiro que baixei do andel tras ler Drácula, coido que seguín o camiño inverso de Bram Stoker. Non digo máis.




Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 12-11-2015 17:35
# Ligazón permanente a este artigo
MALDITOS ESCRITORES
Unha cadea de supermercados galega vén de lanzar unha campaña publicitaria consistente nunha publirreportaxe na que o protagonista é un can pastor galego. Conforme avanza o argumento, a voz narradora vai destacando vantaxes, eivas e privilexios do acervo e a idiosincrasia galegos. Chega un momento no que son evocados premios Nobel e xenios patrios, acompañando tales referencias as imaxes dos escritores Camilo José Cela e Valle-Inclán.
Resulta curioso que un anuncio no que se exalta a condición galega de certos trazos e costumes considerados exclusivos do noso Pobo, escolla –soamente- dous literatos que non empregaron (non tentemos converter en categórico o anecdótico) a lingua galega nas súas obras.
Resultaría menos curioso que a carón de Cela e Valle aparecesen as imaxes, por exemplo, de Rosalía e Castelao. Supoño que a inclusión deste último tería sido obviada en calquera caso pola bagaxe ideolóxica do persoeiro, e mesmo Rosalía de Castro podería chegar a espertar receos nos temesiños –e subxectivos- publicistas e publicitados por terse convertido en tótem de colectivos contestatarios; mais as opcións non son escasas: Cunqueiro, Curros, Pondal, Blanco Amor, Otero Pedrayo, Celso Emilio, Novoneyra… Ou porque non? Imaxes de fragmentos das composicións de Meendinho, Pero Meogo ou Martim Codax.
Suliñaremos para evitar suspicacias, que algúns destes literatos teñen cultivado máis linguas cá galega na súa produción literaria; e é de xustiza lembrar que, malia ter o señor Cela reservado un posto de honra por ser o único galego galardoado co premio Nobel, na actualidade tanto Méndez Ferrín coma Fernández Paz son candidatos a tan insigne recoñecemento.
Cando seremos quen de esconxurar a suposición de que os cultivadores do idioma galego (en calquera arte) levan o estigma da maldición ideolóxica e quen sendo galegos cultivan outra lingua pertencen ao reino da normalidade?
Neste anuncio televisivo onde se exhibe un afervoado encomio de todo o galego (agás da escrita na nosa lingua) aparecen máis cans ca literatos, se cadra é un síntoma de que os deseñadores da campaña –ou os responsábeis da cadea de distribución alimentar- non consideran que o mellor amigo do galego sexa un libro (e menos en galego).

Imaxe: Capa dunha publicación brasileira (1977).

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 02-11-2015 11:04
# Ligazón permanente a este artigo
DÍA MUNDIAL DAS BIBLIOTECAS. BOAS FESTAS!
Sei que existen persoas que xamais puxeron os pés nunha biblioteca, e non estou facendo referencia a eses estereotipos conformados por individuos alleos ao devir do mundo ou á cultura, non; falo de persoas de calquera nivel cultural, de calquera idade (non valoro como visita válida a do estudantado en procura de información para traballos escolares), e con hábitos lectores ben dispares.
Isto ten amaño. Cada 24 de outubro é o Día Mundial das Bibliotecas, e tal data pode representar unha boa ocasión para dar o paso definitivo e aproximarse a un deses estabelecementos presentes en cada concello, en cada barrio, en cada centro de ensino e ás veces en sedes de colectivos culturais.
Mais non caiamos na inxenuidade de pensar que estas instalacións soamente espertan simpatías ou indiferenza, non. A UNESCO ten desenvolvido campañas para evitar a queima de libros; lamentosos acontecementos que adoitan ser perpetrados por grupos de fanáticos ou ter lugar no medio de conflitos armados.
“Queimar libros é un ataque contra a cultura, o coñecemento e a memoria. Debemos loitar sempre contra semellante fanatismo”. Velaí a proclama da antedita institución.
Estas aberracións aconteceron onte (lembremos a historia da renacida Biblioteca de Alexandría), acontecen hoxe (lembremos o sucedido hai vinte e tres anos coa Biblioteca de Saraxevo, incendiada por orde dun profesor de Literatura enrolado na milicia!), e agardemos que deixen de acaecer mañá.
Achégase o día 24 e pode significar o momento en que algún adiáforo ás letras experimente a sensación de entrar nunha biblioteca, mirar os andeis fixándose na rotulación –narrativa, poesía, ensaio, fondo local, infantil, xuvenil, consulta…- e escoller un libro, se cadra dous; achegarse ao bibliotecario, amosar o carné da biblioteca, intercambiar uns comentos (o bibliotecario pode orientarnos, buscarnos exemplares que non deamos atopado…) e levar os volumes para a nosa casa –ou ler alí mesmo-, onde gozaremos da lectura. Se resulta que escollemos mal e non nos vemos con forzas para afrontar tales lecturas -acontécelle a calquera e nos lectores inexpertos é frecuente- non supón ningún fracaso, só debemos voltar á biblioteca, devolver os volumes desbotados e escoller outros títulos; non está de máis deixarse aconsellar por amigos, coñecidos ou persoas vinculadas á literatura (ávidos lectores, libreiros, escritores, editores, bibliotecarios…), ou procurar información en revistas especializadas, webs, etc.
Coido que é o momento acaído para narrar unha anécdota que me aconteceu hai ben pouco na biblioteca municipal do meu concello.
Cheguei á biblioteca coa intención de facerme cun volume de La hojarasca, novela de Gabriel García Márquez publicada en 1955 -seica nesta obra aparece Macondo por vez primeira-.
Procureina no andel onde a supuxen pronta para os numerosos garciamarquianos locais; pedinlle axuda á bibliotecaria; buscamos os dous a un tempo coma sabuxos… Mais semellaba que La hojarasaca se extraviara entre a folla… Cousas do outono.
A bibliotecaria aseguroume que había revisar ben os andeis para que eu puidese retirar a devandita novela noutra ocasión.
Cando voltei para devolver un libro xa lido, a bibliotecaria constatou o que temiamos, La hojarasca desaparecera da biblioteca, se cadra arrastrada polas temperás airexas deste outubro.
Lembrei nese instante unha mesa redonda televisiva na que un dos participantes narrara a escena que vivira nun aeroporto había escasos días. Cacharan unha rapaza roubando un libro nunha das tendas do espazo comercial. A aseveración doutro dos membros do coloquio foi categórica. A esa moza non deberan denunciala nin amoestala senón darlle un premio.
A biblioteca do meu concello xa encargou a compra dun exemplar de La hojarasca nunha libraría da bisbarra, nuns días comezarei a gozar de don Gabriel, outra volta.
Saben cal é unha das experiencias máis fermosas que pode ter lugar nunha biblioteca? Doar unha obra propia. Permítaseme a vaidade.

P.S.: Se algunha vez lle emprestan un exemplar de La hojarasca co cruño dunha biblioteca municipal en cuxo escudo aparece o castelo do Castrodouro, non lle dea un premio ao “propietario”, soamente facilítelle a lectura da presente reflexión.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 22-10-2015 19:36
# Ligazón permanente a este artigo
FOGAR DE PONDAL
Antes de describir o privilexio experimentado ao visitar a casa onde viu a primeira luz Eduardo Pondal, convén aclarar que non se trata dunha casa museo senón dunha vivenda particular habitada, e malia estar sinalizada e formar parte dos recursos turísticos de Ponteceso, non estamos a falar dun estabelecemento aberto ao público en xeral.
Mais, os contactos e a boa vontade obraron a milagre. Así, un reducido grupo de visitantes puidemos acceder ao interior dun fogar onde o escritorio actual é o mesmo que empregou don Eduardo, a quen por certo, os moradores de hoxe denominan dese reverencial xeito: Don Eduardo.
Recibiunos Tito no adral da casa pacega, onde o cruceiro dá a benvida ao curioso que se achega para interpretar unha placa datada en 1981, na que os versos do bardo nacional rememoran o seu nacemento na “pequena Ponteceso”.
Entramos na magnífica construción, e virando á esquerda accedemos ao devandito cuarto das letras. Deitamos a ollada en mobles de época, libros antigos, un mapa en relevo da Costa da Morte cargado de historia e retratos da familia Pondal; a ávida curiosidade é saciada polas amabilísimas explicacións de Tito, mais, entra alguén na estancia… Alguén que non adoita presentarse ante os escollidos visitantes da mansión, trátase de don Xaime, un pándego e xentil nonaxenario, bisneto de don Eduardo Pondal.
Foi don Xaime quen nos contou que o autor da letra do Himno Galego, seu bisavó, malia ser médico ou precisamente por iso, sentía gran repulsa polos microbios. Dunha volta, acompañando o poeta a unha súa moza, aconteceu que a rapaza caeu nun regato, ante a petición de auxilio, don Eduardo contestou que o seu rexeitamento polas augas infectas impedíanlle tocar calquera cousa que puidese transmitir microbios… E ese día rematou o noivado.
Achégase o mediodía e don Xaime ten que asistir á misa dominical, mais Tito aínda nos amosará unhas fotografías das distintas fases polas que pasou a edificación ao longo da historia. E tamén nos mostrará os espléndidos xardíns pacegos, o recuncho preferido de don Eduardo coa mesa pétrea na que ben seguro compuxo centos de poemas, árbores traídas de afastados lugares, o pombal, a palmeira de don Eduardo xa mutilada polos temporais…
O río Anllóns déitase no Atlántico a escasos metros do lugar, custodiado pola ponte que é símbolo e orixe da vila. Alí, hai pouco máis de cen anos, Eduardo Pondal deitaba tinta fecunda para inmortalizar os soberbios piñeiros que inzan aínda hoxe a bisbarra toda.
Ponteceso posúe un peculiar método de orientación para visitantes, trátase dunha sucesión de pedrafitas coa efixie de Pondal; a faciana do bardo olla na dirección que o camiñante debe tomar para seguir a ruta literaria.
A vila de Ponteceso valora e aproveita acertadamente o feito de ser berce dun emblema das letras galegas; este exemplo debería telo en conta algunha vila que aínda non deu coa maneira de mostrar ao mundo o patrimonio literario que atesouran as súas rúas e inmóbeis.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 13-10-2015 09:36
# Ligazón permanente a este artigo
O AGGIORNAMENTO DA TRADICIÓN ORAL
Se cadra, xa nunca poderemos falar dunha literatura de tradición oral no estrito senso do sintagma. A tecnoloxía de hoxe en día facilita que as lendas urbanas circulen vertixinosamente até afluír en computadores e teléfonos móbiles, ao contrario daqueles tempos orixinarios nos que o conto ía flutuando de boca a orella durante séculos sen máis soporte que a voz humana, e ocasionalmente algunhas copliñas distribuídas en letra impresa.
Esa é grande mudanza de hoxe en día, mais a tradición oral non morreu nin morrerá endexamais. Desaparecerán as lareiras todas, as xuntanzas de anciáns supersticiosos, os eventos organizados por nostálxicos do tempo das conversas… Mais os contos continuarán a advertir, a amedrentar ou a crear mitos, tan infundados como emparentados coa condición humana.
Comenta Antonio Reigosa (auténtico prócer da literatura oral na Galiza) nas súas amenas disertacións, que na actualidade, os bazares chineses (ou sinxelamente a presenza destes comerciantes de orixe asiática nas nosas rúas) son orixe de lendas urbanas cun denominador común e emparentado coas lendas doutrora, a desconfianza cara aos foráneos.
Isto non é novo, as comunidades extranxeiras ou con trazos distintos á maioría, sempre constituíron o albo de receos e temores; xa que logo, tornáronse en inspiradores –involuntarios- das lendas con mensaxe admonitoria. O refraneiro galego non é alleo a este fenómeno.
Eu mesmo fun testemuña auditiva do xurdimento dunha lenda actual; vinculada aos comerciantes chineses e aínda en fase embrionaria.
Aconteceu o ano pasado. Estando traballando temporalmente en Mondoñedo, asistín ao desacougo provocado entre os tendeiros locais pola presenza de varios chineses interesándose por locais en alugamento e datos demográficos da vila.
A anguriada propietaria dun bazar do país relatou a azueira que lle chegara por vía oral verbo dos negocios desta temíbel competencia:
-Seica nunha árbore de Nadal mercada nos chineses apareceu un billete de 500 euros.
O conto, lenda ou relato fabuloso, garda os factores básicos da lenda tradicional. Por unha banda descríbese un feito que ao primeiro pode semellar atractivo (as riquezas que custodian e prometen os encantos, as ninfas…) e asemade encerra un perigo, pois que do mesmo xeito que o adquirente achou cartos de contrabando, podería ter introducido no seu fogar calquera outra mercadoría clandestina (a morte ou desaparición misteriosa da vítima provocada polos enganos dos encantos ou erros cometidos no proceso de consecución da fortuna). A mensaxe subliminar que agocha a lenda trata de advertir do risco que corren os seareiros desa caste de comercios, supostamente rexentados por clans paralegais (a natureza sobrenatural do encanto é distinta da natureza humana da vítima); os productos mercados a baixísmo prezo poden saír caros máis tarde (non se deben tomar atallos para chegar á riqueza decontado, pois o seu gozo –de conquerilo- sempre será breve, como acontece co ouro obtido nalgunhas lendas tradicionais).
É dicir, debemos evitar certas tendas que atoparemos transitando pola rúa malia que posúan engados difíciles de rexeitar, do mesmo xeito que hai cen anos debíamos evitar certas pontes e fontes onde as anas louras e outras criaturas de cabelos dourados nos tentaban con fortunas que poderían resultar ben caras.
E por suposto, maniféstase o factor indicado ao comezo, a condición foránea duns comerciantes cos que non se comparte nacionalidade, etnia, lingua, cultura nin costumes. Lembremos os baluros da Terra Chá e a literatura creada en torno a eles.
Coido que ningún bazar chinés se chegou a instalar en Mondoñedo, mais a tentativa deu orixe a unha lenda; proba de que a tradición oral está viva, malia que non reparemos nela cando a recibimos sen vernizar pola mitoloxía e somente tinguida das actuais inquedanzas e conxunturas sociais, económicas ou políticas.
Do mesmo xeito, as aparicións “fantasmais” máis comúns na segunda metade do século XX xa non eran as protagonizadas por espectros retornados do outro mundo, senón por futuristas naves procedentes do espazo exterior.
Xa non recibimos nin transmitimos estas narracións ao redor do lume do lar, nin en pausadas xuntanzas veciñais na cafetaría do barrio; hoxe, unha boa parte destes “contos de vellos” circulará polas redes sociais e a mensaxaría telefónica, mais conservando a mesma estrutura e perpetuando idénticos medos e cautelas.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 07-10-2015 19:04
# Ligazón permanente a este artigo
OS LIBROS PORFILLADOS
Tamén poderiamos chamarlles libros resucitados; son, sinxelamente libros usados e desbotados que acabaron nos circuítos comerciais dos mercados ambulantes, outorgándolles deste xeito a oportunidade de se converter nun obxecto con novas e múltiples vidas; pois cómpre lembrar que un mesmo volume pode ser lido por varias persoas, pode chegar a ser o centro de atención nun clube de lectura, pode supor un agasallo (tamén un libro usado, por que non?), ou pode chegar a significar algo importante para o novo adquirente.
Nos mercados vilegos semanais é frecuente encontrarse con postos de libros vellos, ou mellor dito, libros dos que algúen se desfixo, xa que é posíbel dar con volumes ben coidados ou mesmo novos do trinque; en ocasións trátase de restos de librarías que botaron o pecho.
Na Mariña adoitan ser xitanos procedentes de Asturias quen rexentan estas librarías ambulantes; realmente humildes postos de longas mesas ateigadas de literatura, onde o transeúnte poderá escoller entre edicións ad hoc para o acompañamento de xornais, volumes editados polo Círculo de Lectores ou os alaranxados libros da Colección RTV, aquel histórico proxecto da Editorial Salvat. E cheguei a descubrir libros cruñados por bibliotecas públicas! Desprecatamento ben reprobábel.
É doado dar con títulos que marcaron a historia da literatura, encontrarse de fronte con ese libro que andas buscando e que as librarías convencionais eliminaron dos seus andeis por presións da política editorial imperante, ou achar volumes dos que non tiñas noción algunha.
Outra grande vantaxe destes postos de libros feirantes é o prezo, ás veces irrisorio. Ademais, tratar con estes corteses e solícitos libreiros xitanos anima a mercar e fomentar este fermoso comercio dos libros remanecidos.
Hai uns días visitei unha destas tendas sen andar á procura de nada concreto, só da emoción de remexer na morea de literatura orfa e desexosa dunha ollada lectora. O feirante non tería máis de dezaseis anos, era atento e cordial, aínda que se lle coñecía a falta de experiencia á hora de pregoar a mercadoría ou insistir no necesario remexido e debrocado dos volumes á venda. Secasí, tras demandarlle un prezo axustado polos varios exemplares que viña de adoptar, o mozo libreiro regaloume un.
Nesta larada de libros desamparados chegaron á miña biblioteca Moll Flanders, de Daniel Defoe; El sabueso de los Baskerville, de Arthur Conan Doyle; Diario de un emigrante, de Miguel Delibes; En el balneario, de Hermann Hesse ou El rey Lear, de William Shakespeare; e mais unha rareza da que non ouvira falar: Los emigrantes, de J.B. Filgueira; por certo, autor galego que abre a súa obra cun verso de Rosalía de Castro.
Se teño que sinalar unha eiva desta caste de postos é a case nula presenza de literatura en galego (carencia que presumo motivada pola orixe foránea destes libreiros ambulantes), con todo teño atopado algún título na nosa lingua.
Mentres remexía estoutro día entre os centos de libros de saldo, escoitei os comentos dunha muller que viña de se atopar cun volume en inglés, e lembro que foi nun destes postos de xitanos asturianos onde adquirín o meu primeiro libro en llingua asturiana, trátase de El nome de Roselina, de Carmen Gómez Ojea, un texto destinado ao público xuvenil.
Non se trata dun mercado de antigüidades malia que poida aparecer algunha, xa que teño visto exemplares de fasquía vetusta, mais non é o produto principal.
Quen padecemos unha bibliofilia lindeira no fetichismo, gustamos de facernos con exemplares inscritos cos nomes dos antigos donos, libros con notas manuscritas no medio das páxinas e outras marabillas que proporcionan un confesábel pracer ao bibliómano. Desta volta, trouxen para a casa un volume perfectamente forrado, e noutro atopeime coa filiación incompleta dunha antiga propietaria… En cantas poboacións existe unha rúa Campomanes?
Un dos primeiros libros da miña infancia, Corazón, de Edmundo de Amicis, xurdiu dun destes “rastros”; Doña Bárbara, de Rómulo Gallegos, apareceu nun mercado semanal ao que non adoitan chegar libreiros ambulantes; e teño pendentes de lectura xoias da feira como El padrino, de Mario Puzo ou La naranja mecánica, de Anthony Burgess.
Abenzoados libreiros nómades!
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 01-10-2015 18:25
# Ligazón permanente a este artigo
"SEMPRE EN IBIZA" PASANDO POR FOZ
Son poetas porque non serven para outra cousa, ou polo menos así se presentaron antonte en Foz; chámanse Lucía e María; Aldaolado para o seu público e mais para a súa “querida pública” (sic).
A súa mensaxe principal é que a poesía non é aburrida, e abofé que conseguen esconxurar tal crenza nos corenta e cinco minutos que o auditorio permanece “Sempre en Ibiza”.
O espectáculo comeza pondo voz e música a un texto de Castelao, a seguir todo será colleita da casa agás algúns temas musicais na busca do sorriso e con afán pedagóxico. E os risos abrollan, mais non é un espectáculo humorístico aínda que o humor fai acto de presenza ben veces. A función é un recital (non ao uso) poético musical; con sátira, con mensaxe, con didactismo e mesmo con demanda de participación e agasallo para os ousados.
Hai que agradecer á Asociación A Pomba do Arco a iniciativa e mais a escolla de Aldaolado para encetar a Festa da Palabra, un evento que ben podería subtitularse Ruada das Letras.
A sala de exposicións do Centro de Interpretación da Mariña (CENIMA) supuxo un escenario fermoso para un serán poético alumeado por unha vidreira cara ao ceo, desde a que vimos anoitecer mentres un reloxo adormecido custodiaba a estancia e provocaba os primeiros comentos ocorrentes das artistas.
Ninguén debe confundir a estas rapazas nin os seus espectáculos con humoristas cuspindo chistes encadeados ou monólogos de inspiración televisiva. Estamos diante dúas poetas que practican unha literatura itinerante e musicada; e a ninguén debe estrañar que as súas creacións estean tamén en letra impresa. Cómpre desterrar definitivamente os estigmas que perseguen a actores e profesionais das artes escénicas en xeral; o feito de que haxa persoas que traballan no tempo de lecer dos demais non significa que se trate de individuos pándegos as vinte e catro horas do día nin alérxicos á seriedade. Na mesma sala de exposicións que serviu de escenario, o improvisado trinque dunha libraría local facilitaba a adquisición de volumes da autoría de María Lado e Lucía Aldao.
O pasado día 23 Aldaolado traballou para un público (e para unha pública) sedento de espectáculos con calidade e de literatura compartida, de poesía emancipada da lectura soidosa e tamén, dunhas letras aborixes que non dan chegado á sociedade.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 25-09-2015 19:21
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal