Vasoiras de xibarda


Cartafol literario de experiencias, teimas e inquedanzas
"...E ás doce da noite voan dacabalo de vasoiras de xibarda..."
Contos do Valadouro. XP,IF,ML.
O meu perfil
bercedasorixes@gmail.com
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES
 DESTACADOS

MEMORIA D'A MOTOBOMBA
Que o caciquismo –tamén- pode combaterse coa arte, é tan certo coma que hai trece anos tivo lugar no Bar San Pedro, en Alfoz do Castrodouro, unha representación teatral intitulada Bombeiro? Nunca Máis!, a cargo dun grupiño de activistas da Plataforma Nunca Máis, autodenominados para a ocasión Compañía A Motobomba.
Acontecía naquela época de negror nas costas e escurantismo nos despachos, que varios empregados do Concello de Alfoz, por mandato da alcaldía, adicábanse a patrullar as estradas do municipio arrincando e destruíndo toda información ou simboloxía vinculada ao célebre movemento Nunca Máis.
A Motobomba quixo converter en esperpento aquela acción que vulneraba a esencia democrática e a liberdade de expresión, mais por riba de todo, que enmerdaba a quen a executaba e mais a quen a inspiraba.
A función levouse a cabo con dous actores aficionados e o decorado non ía alén dunha mesa cunhas poucas botellas.
A obriña foi cualificada como entremés por un dos actores, alumno de arte dramática naquela altura.
Realmente, estamos a falar dunha comedia, unha sátira que espertou explosións de gargalladas no público e correntes de xenreira nunhas instancias, xa daquela caducas. Seica houbera quen se vira reflectido -ou quen sabe se se tiña recoñecido- naquel sainete alfocés.
A Motobomba tomara o seu nome do vehículo municipal de extinción de incendios, un camión todoterreo que acostumaba a chegar tarde ao lume ou mesmo a non chegar. Naqueles días, unha casa ficara calcinada ante a má xestión deste servizo e a inhibición dos seus responsábeis.
Tales sucesos tratábanse tamén nesto texto que anoxou e alimentou a zuna de certos politicastros -ou esbirros destes-, contra quen ousaba criticar e denunciar as súas putarías. A reacción supuña unha consecuencia agardada para quen puxeron en escena Bombeiro? Nunca Máis!
Aquela noite, ao ver que o pobo era quen de rirse dos que ocupaban o poder local –sen máis propósito que o beneficio propio- desde había décadas, o caciquismo perdeu un dente no Alfoz; e aos poucos foi apodrecéndolle aquela dentame que tanto asustaba a moitos administrados. Xa que logo, obxectivo conseguido.
Deste xeito, o 8 de marzo de 2003, o histórico local que hoxe ocupa –como daquela- o Bar San Pedro, voltou converterse en escenario teatral, coma noutrora.
A Motobomba non volveu actuar nin Bombeiro? Nunca Máis! a ser representada, mais nunca é tarde para rememorar tempos pasados, e se cadra superados; ou?

Imaxe: Bar San Pedro. Mor, Alfoz do Castrodouro
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 03-03-2016 10:07
# Ligazón permanente a este artigo
MISTERIO TRANSOCEÁNICO
Estes días andei a cultivar o xénero fantástico; quizais por isto, exhumei –o termo é acaído pola temática do volume- un libro que non lía desde a infancia; cando mo regalaron con pouco criterio e moito cariño.
Falamos de El Horror, unha antoloxía editada na Arxentina polo selo bonaerense Intersea, dentro da colección Los fantásticos.
Sen máis pretensións ca ofrecer unha mostra de inquietantes contos breves,
El Horror fai unha escolma dos autores máis témeros, na que figuran entre outros: Lovecraft, Robert Bloch, Ray Bradbury ou Tennessee Williams.
Trátase realmente da tradución ao castelán austral da colectánea The Unspeakable People, compilación de vinte relatos de misterio (a versión arxentina escolmou a metade) publicada en 1969. El Horror viu a luz nove anos despois.
A prologuista e seleccionadora Adriana Martínez Dalke advirte, con bo xuízo que “o horror só estará en ti, lector”. Certo, os textos que acarician a liña entre o aquén e o alén son capaces de evocar unha serie de imaxes e vivencias que estimulan non só a lectura, senón tamén a interpretación. Isto, sabémolo ben, acontece no resto dos xéneros, pois que supón o celme da literatura; mais o ignoto, o sobrenatural ou o esotérico, dispoñen dunha virtude especial.
Existe hoxe en día a editorial Intersea? Quen é Héctor Magno -tradutor de El Horror-? Como e porque cruzaron o Atlántico algúns exemplares?
O misterio continúa a arrodear o meu libro de contos de medo.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 15-02-2016 16:15
# Ligazón permanente a este artigo
ANDERSEN EN GALEGO
Atopei estoutro día unha xoíña nun posto de libros usados, trátase de Contos de Andersen, unha tradución de Teresa Barro editada por Ediciós do Castro en 1983 na colección Narrativa pra nenos. Acho que tal volume ha ser mao de conseguir hoxe en día, mais nos postos ambulantes ás veces atópase algunha rareza xa desaparecida de catálogos e almacéns.
O volume está completamente novo e semella que xamais foi utilizado por ninguén, posibelmente formou parte, noutro tempo, dos fondos dunha libraría en liquidación.
Posúe o meu libro de contos unha fermosa portada de Karawane e mais unhas cantas ilustracións interiores. A serea da capa augura que un dos contos incluídos na colectánea será, sen dúbida, o coñecidísimo relato inspirado nas lendas de femias híbridas moradoras do universo abisal; conto que, segundo a tradutora, tense convertido en mito da imaxinación colectiva.
Velaí: O mito dá o conto, e este reforza ou crea un novo mito. Eis o poder da tradición oral!
Amais d’A Sireíña, conforman a compilación: Claus o Grande e Claus o Pequeno, O rexo soldado de estaño, O Reiseñor e O Parruliño Feio.
A normativa empregada por Teresa Barro naquela altura foi a denominada Mínimos Reintegrados. Casualmente, moitos termos aparecen ben adaptados á normativa vixente (sancionada en 2003 pola RAG), despois de ter sufrido “clandestinidade ortográfica” durante varias décadas.
Unha introdución pródiga en declaracións de intencións e desexos para o futuro do país –nomeadamente no eido lingüístico- inaugura un traballo que eu quixen comezar a ler polo relato das sereas, calificado como “enigmático conto” neste rico limiar; onde se nos matiza que Hans Christian Andersen afirmaba non escribir para nenos en particular senón para o lectorado en xeral.
Conclúe Teresa Barro afirmando que “Esta tradutora soña unha Galiza que resucite no futuro a arte e tradizón de contar contos. Soña unha Galiza na que se conten contos, ou se leian en voz alta, nas feiras, nas casas e nas escolas, (…)”.
Acredito nisto, comparto a arela, e confeso que xa puxen en práctica a experiencia, tamén con este volume recén chegado á miña biblioteca. Para saciar curiosidades, aclararei que o auditorio ficou agradecido, e iso que escollín un público experto en contos, e adulto.

Imaxe: A escritora e tradutora Teresa Barro

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 05-02-2016 11:47
# Ligazón permanente a este artigo
A CASA DE NÉLIDA PIÑON
Conta Nélida Piñon, que aprendeu a distinguir entre o arcaico e o ancestral na súa primeira viaxe á Galiza, non tendo chegado aínda á adultez.
Achegueime estes días á súa obra a través d’A casa da paixón, un texto nada doado e construído para ler cos sentidos todos á espreita.
Percíbese na tradución ao galego de Marga do Val que a versión de orixe foi concibida nunha lingua irmá, pois que detectei varias concesións á “variante” lusobrasileira.
A casa da paixón furga nos mitos e obsesións que perseguen o individuo desde que se emancipou da familia simia até hoxe. Todo iso que a literatura –oral, dramática…- bautizou e caracterizou con nomes como Electra, Edipo ou Hamlet.
Xa que logo, Nélida Piñon volta ao comezo para anovar o xénero novelístico, e de feito conségueo.
Estamos a falar dunha obra publicada en 2006 pola Editorial Galaxia na colección Literaria, mais trátase dun texto editado orixinariamente no ano 1972. Como foi acollida no Brasil dos ’70 unha novela con relampos de procacidade? É seguro que non todas as voces ficaron quedas ante o atrevemento desta autora.
A casa da paixón supón toda unha experiencia non apta para lectores inexpertos ou en iniciación, pois que unha redacción pouco accesíbel e por veces complexa poden distanciar un lectorado casual ou non prevido convenientemente.
Con todo, eu agardo con degoxo o momento de ler A república dos soños; onde esta filla da emigración galega emprega as vivencias familiares como argumento.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 01-02-2016 10:51
# Ligazón permanente a este artigo
UNHA LENDA, UN POEMA, UN DESEÑO; UNHA LENDA, UN POEMA, UN DESEÑO; UNHA LENDA…
A idea é óptima. Antonio Reigosa, Antonio García Teijeiro e Xosé Cobas son os responsábeis dunha xoíña editada por Xerais a finais do ano pasado; trátase de Lendo lendas, digo versos.
A obra xorde da mestura de dous xéneros literarios: a narrativa inspirada na tradición oral e a poesía xestada a partir da narración; e mais da sociedade entre dúas artes, a literatura e a plástica. O resultado paga a pena.
Lendo lendas, digo versos resultará un libro fermoso en apreixándoo coas mans e fixármonos no seu feitío, coidado e elegante.
Citas de Bécquer e Eduardo Galeano visten o exterior do volume; sinais inequívocos da sensibilidade coa que se concibiu este produto literario que desde o primeiro momento contemplei como un bo fetiche para ritos de iniciación á lectura; penso en cerimonias destinadas a futuros adeptos de calquera idade.
Encontrámonos diante dun título confeccionado con tanto agarimo que apetece convertelo en obxecto de regalo para gañar amizades, mantelas vivas, ou incitar sinxelamente ao pracer de descifrar as crenzas dos que artellaron o país que nós gozamos, e sufrimos.
É esta unha fórmula para imitar, sen pudor ningún, sen medo a caer nun déjà vu lendario.
O experimento pode levarse a cabo con contos, con microrrelatos ou con calquera outra creación narrativa de dimensións moderadas.
A narrativa de Reigosa, a poesía de García Teijeiro e a plástica de Cobas veñen de crear unha fusión que debera sentar escola; polo ben da literatura galega e polo ben dun lectorado que sempre demostrou fidelidade a esa sección do noso patrimonio cultural inmaterial que ben deita da letra impresa para permanecer entre nós. A literatura oral -xa o temos dito- continúa a medrar grazas ás metamorfoses auspiciadas polo devir, mais aquela que inspirou a Risco, a Cunqueiro ou mesmo a Cela, mora na actualidade en libros coma Lendo lendas, digo versos.
Gocei especialmente lendo A cidade de Libunca e a Fonte de Laureana, mito onde o resón das Anas Louras do Valadouro (Ana, Xoana e Viviana), son evidentes, do mesmo xeito que son apreciábeis certas reminiscencias do coñecido conto xermánico da Branca de Neve.
Honremos a estes pioneiros tomando exemplo deste proxecto fermoso.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 13-01-2016 11:11
# Ligazón permanente a este artigo
CASTROS E MEGÁLITOS NO PÁRAMO DE CONAN DOYLE
Na miña biblioteca teño a don Arthur en castelán, concretamente El sabueso de los Baskerville, mais práceme salientar que un bo número de obras do médico escocés encóntranse traducidas á lingua de noso.
É o meu exemplar un dos títulos da colección Biblioteca Juvenil do desaparecido selo barcelonés Ediciones Orbis; publicado en 1988 baixo tradución de Amando Lázaro Ros (1886-1962), un histórico tradutor navarro ao que pouco lle faltou para ser fusilado tras a Guerra Civil por causa da súa ideoloxía.
Non me resultou satisfactoria esta tradución que por veces semella feita á présa, ou cando menos sen o coidado exixido á hora de espir unha obra para vestila cun disfrace alleo.
The hound of the Baskerville comezou a se publicar por entregas en The Strand Magazine no ano 1901, época na que Conan Doyle andaba a voltas coa eliminación de Sherlock Holmes, personaxe que hoxe moitos confunden co autor.
Quen se enseñora da narración na obra que nos ocupa é Watson, síntoma de que don Arthur andaba a experimentar cunha posíbel morte doce do seu álter ego literario.
As descricións do arquipresente páramo reflectido na trama poden evocarnos, por exemplo, as paisaxes do Xistral; nomeadamente cando lemos fragmentos do seguinte teor (permítaseme unha tradución libertina):
“A totalidade da escarpada aba achábase cuberta de espazos circulares, cercados de pedras grises. Había, polo menos, unha vintena.
-Que son? Curros quizais?
-Non; son as moradas dos nosos dignos antepasados. (…) Iso que vemos son as súas casoupas, das que desapareceron os teitos. (…)
-Mais iso é un verdadeiro poboado. En que data estivo habitado?
-Trátase do home neolítico. Non hai datas.”

Estamos diante dunha novela ben construída, baseada nunha lenda local, polo que asistimos á introdución da materia fantástica no consabido xénero noir cultivado por Arthur Conan Doyle.
Recomendábel, sobre todo, polo entretemento que proporciona, así como polas referencias a unha arqueoloxía que nos resultará familiar; non esquezamos que nas terras de Dartmoor (coñecidas polos seus ponis bravos -animais que nesta tradución son denominados “caballitos”-) é evidente a pegada desas culturas atlánticas denominadas habitualmente célticas. Coido que estamos diante dunha novela que debeu supor o mellor reclamo turístico para o condado de Devon.
Por certo… Cara ao final da novela, veume á memoria Mazurca para dos muertos; non sei se é casualidade mais existe algunha analoxía na resolución.

Imaxe: Ilustración de Sidney Paget para The Strand Magazine, 1901.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 09-01-2016 18:19
# Ligazón permanente a este artigo
OS LIBROS NÓMADES
Coido que nos ten acontecido a todos os lectores; a toda persoa que nun tempo de inocencia ofreceu algún dos volumes da súa biblioteca particular ou accedeu a unha demanda de préstamo.
Sei que tratando este tema vou traer a moitas memorias a dor dun libro perdido; ese libro nunca devolto e pousado no andel –voluntariamente ou non- dun fogar que non é o seu.
Recordo con mágoa dous libros que nunca retornaron á súa niñada na miña biblioteca; Fuxidos de sona e Hacia la libertad de Irlanda.
Non tiven a precaución de sinalar neles a súa orixe antes de emprestalos; e na actualidade, teño a precaución de non pór en perigo volumes da miña biblioteca, pois que aquilo fíxome aprender a distinguir entre xenerosidade e inconsciencia.
Fuxidos de sona é unha crónica da guerrilla antifranquista na Galiza confeccionada por Carlos G. Reigosa e editada por Xerais en 1989.
Unha conversa sobre os escapados levoume a efectuar unha doazón que eu supoñía tan só cesión temporal.
Souben anos despois, que o receptor que tomara o libro das miñas mans, emprestárao a outra persoa, e que esa persoa cedéralle o volume solidariamente a outra máis… Polo que é posíbel que hoxe ninguén saiba do destino final –ou acaso temporáneo- do meu exemplar de Fuxidos de sona.
Hacia la libertad de Irlanda é un híbrido entre crónica e ensaio sobre a ocupación británica da illa veciña, o seu autor é Gerry Adams, o coñecido activista a prol da independencia irlandesa e líder do Sinn Féin. Esta obra foi editada en castelán polo selo vasco Txalaparta en 1991.
Cando tiven a ousadía de requerir (docemente) a devolución do meu libro, recibín en troques o compromiso de busca exhaustiva, pois que o meu debedor non lembraba tal préstamo!
O resultado foi que Hacia la libertad de Irlanda xamais apareceu; con desculpas por medio e todas esas cerimonias que reconfortan o ánimo e deixan orfas as bibliotecas.
Quen isto escribe, as poucas veces que ten recibido un libro en préstamo (non falamos agora de bibliotecas públicas senón dos exemplares que cada un ten na súa casa), non só o tratou como se fose de cristal senón que o leu aguilloado polo propósito dunha pronta devolución; mesmo con mensaxes de acougo ao propietario no ínterim que durou a estadía transitoria do volume en cuestión.
Dunha volta, hai ben anos, visitando a alguén nunha vivenda de estudantes, e mirando a catro ollos unha pobre biblioteca, chamoume á atención a presenza de Longa noite de pedra; naquela altura eu aínda non tivera o pracer de deleitarme coa obra máis coñecida de Celso Emilio Ferreiro; fun daquela, convidado a cometer a seguinte vilanía:
-Lévao se queres. Debe ser de… (Non lembro o nome da persoa desposuída).
Si. Quen tiña o libro no seu cuarto xa non lembraba quen llo proporcionara, mais “regalábamo” sen que ningunha sensación de responsabilidade llo empecese.
Escoitei algunha vez que os libros non se deben emprestar; eu non vou categorizar sobre materia tan delicada, soamente advertir da conveniencia de identificar os libros cando saen do noso lar, e lembrar que os ex libris non son extravagancias de bibliómanos ou costumes caducos da alta sociedade. Son unha necesidade.
Por certo, non aceptei aquel exemplar de Longa noite de pedra, agardei a adquirilo, honradamente. Viva Celso Emilio!
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 05-01-2016 19:04
# Ligazón permanente a este artigo
DICKENS NA ANOITECIDA
O libro está velliño e xa chegou así á miña biblioteca; trátase, dun libro profillado. Adopteino nun mercado mariñao e pese á súa modesta fasquía, ben merece unhas liñas de protagonismo nestas páxinas literarias.
Intitúlase Para leer al anochecer, contén cinco contos de Charles Dickens e foi publicado en humilde edición non venal polo xornal El Mundo en 1998, facendo o número 39 da colección “Las novelas del verano”.
A denominación xenérica do volume é outorgada polo título dun dos contos, orixinariamente intitulado To Be Read at Dusk; a tradución ao castelán correu a cargo de Domingo Santos e loce na capa unha ilustración de Ricardo Martínez.
Quen asocie a literatura de Dickens ao realismo de nenos pobres e esfarrapados descubrirá neste libriño que o xénero fantástico non lle era nada alleo e cultivábao con fortuna dabondo.
A miña solidariedade de letraferido vese na obriga de facer unha advertencia: A quen se achegue aos relatos do alén creados por don Charles, apareceráselle irremisibelmente o pantasma de Poe. Como se me apareceu a min durante a lectura.
Con todo, resultoume máis confortábel Dickens ca Poe, verdadeiro mestre do engrellamento narrativo.
O autor inglés e mais o norteamericano chegaron a coñecerse, non podemos falar dunha relación de amizade nin moito menos senón de cortesía e mais dalgunha demanda de acorro por parte do bostoniano.
O máis grato descubrimento que efectuei lendo estes relatos fantásticos de Dickens foi o encontro con algún elemento –idéntico- da mitoloxía galega. Lean o relato que dá título ao volume e atoparanse coas crenzas dos galegos doutrora.
Para min, a referencia que decontado me evoca a Charles Dickens é Un conto de Nadal, mais non a novela –que nunca a lin- senón unha adaptación para a televisión (non lembro ben se era en debuxos animados) que adoitaban emitir Nadal tras Nadal cando quen isto escribe era neno.
Pregúntome se as adaptacións –cinematográficas, televisivas, ilustradas, etc.- son favorábeis para a valoración da obra dun autor.
De boa gana asistiría a un debate sobre a cuestión formulada. E continúo preguntándome: As versións adaptadas contribúen ao fomento –ou non- do interese do lector antes de se achegar á produción literaria dun autor? De que maneira?
Desde logo, o hipotético debate tería de enunciar e responder, ademais, estas cuestións.
Volvamos á infancia evocada, o recordo daqueles nadais dickensianos regresou a min en canto lin Historia de los duendes que secuestraron a un sepulturero (The Story of de Goblins who stole a Sexton), onde o recurso do castigo onírico para provocar unha reflexión e unha mudanza na conduta, xorde de xeito ben parecido ca na novela curta mencionada anteriormente.
Outro descubrimento –grato- foi que o autor que nos ocupa introduce certos relampos humorísticos nos seus contos de medo, mestura que exixe certa mestría á hora de fabular.
E outro máis (unha constatación realmente) foi, que aquelas historias creadas ou recreadas hai douscentos anos por Dickens, continúan vixentes no lendario urbano actual ou no repertorio dos modernos investigadores do paranormal. Ao cabo, dous séculos non son nada cando se trata de pantasmas; despois de todo, a eternidade non adoita admitir mudanzas doadamente.
Oliver Twist (outro libro profillado) agarda na miña biblioteca pola súa quenda, estou certo de que as lembranzas audiovisuais voltarán traizoar coas súas impurezas o achegamento á obra máis coñecida de Charles Dickens. Por certo, a devandita novela e algún título máis, contan con versión en lingua galega.
E despois disto, máis tarde ou máis cedo, haberá que se achegar polos mundos de Lovecraft, autor ben prolífico.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 01-01-2016 11:03
# Ligazón permanente a este artigo
AS ACCIÓNS POÉTICAS ABROLLAN NA GALIZA


Non é un canto solemne
só un berro elegante

(Anónimo)

Recomendo unha experiencia ciberliteraria: Introducir o sintagma “acción poética” nun buscador da Rede, e a seguir observar as imaxes achegadas.
Centos de muros inzados de poesía deleitarán os nosos sentidos. Cerrumes case sempre urbanos; endebén, este andazo estético e de extrema sensibilidade semella ter afuracado as murallas –agora poetizadas- das urbes.
Hai máis dun lustro que en Lisboa inauguraron unha ciclovía ás beiras do Tejo ornada con versos de Pessoa; deste xeito, os lisboetas fan vida saudábel mentres alimentan o intelecto. Mens sāna in corpore sānō… et sapiens!
No outono de 2014 unha nova misteriosa foi divulgada polos medios de comunicación de ámbito estatal, varias rúas de Madrid amenceran con versos pintados no asfalto. A culpa levouna o colectivo artístico Boa Mistura –si, ten o nome en portugués, as linguas só atopan pechadas as portas de quen non ten luces-, e sexa como for, botar a poesía a andar polas rúas e deixar que os transeúntes a lesen e a luísen, encheu de ledicia a moitos cidadáns que seguramente asociaban a arte do verso a un libro aburrido, custoso e innecesario.
Coido que as composicións máis celebradas foron “Te comería a versos” e “Mi más sentido bésame”; o amor e a súa periferia supuxeron unha das principais canteiras á hora de fornecer de inspiración a estes poetas da noite.
Hai poucas semanas, varios colexios de Ribadeo desenvolveron unha acción poética denominada “Cruzando versos”, actividade artellada para uns nenos que alegraron as rúas pintando composicións de autores galegos e asturianos nos pasos de cebra da vila. Parabéns, mestres de Ribadeo!
E hai uns días coñeceuse o proxecto do colectivo Nova Poesía Guitirica: Colocar versos no alumeado público durante o Nadal. Fermoso! A luz da poesía fará resplandecer Guitiriz.
En Vigo está a funcionar o proxecto Ewa, grazas ao cal, quen desexe que o muro da súa quinta ou da súa edificación sexa ornado con poesía, debe dirixirse aos responsábeis do devandito proxecto e ofrecer a súa “páxina en branco”; deste xeito, propietarios e artistas coadxuvan no embelecemento da cidade, e, factor aínda máis importante, no fomento da cultura.
Esta sorte de intervencións artísticas na América latina non supoñen novidade ningunha, naquelas latitudes quedan moitos muros por derrubar, mais todos se encontran xa feridos pola poesía; mesmo os máis rexos, e e que a poesía é un instrumento tan poderoso coma democrático.
Con todo, os valados porteños, montevideanos, cariocas ou santiaguinos, reflicten pensamentos tanto de temática amorosa coma reivindicativa, e a metapoesía tamén posúe espazo de seu.
Non é preciso salientar que nestas accións, a estética cóidase non só no eido literario, senón tamén no visual, pois que non estamos a falar de inscricións á toa ou de “pintadas”. A beldade impregna a acción toda.
Contáronme dunha volta que nos ’70 era doado ler versos -de altísima calidade- inscritos a rotulador nos portais de Compostela e outras capitais galegas; creacións de poetas nómades, vadíos creativos ou necesitados da poesía en xeral. Eis o xerme das accións poéticas!
Se algo temos na Galiza son poetas, de onte e de hoxe; se outro elemento é consubstancial á nosa terra son os obstáculos illadores, así que con estes vimbios, nin un só quilómetro cadrado do territorio ten por que ficar alleo ás accións poéticas.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 24-12-2015 19:23
# Ligazón permanente a este artigo
UNHA MERETRIZ DO VALADOURO NUNHA OBRA DE CELA
Se hai un título xunguido á polémica na obra de Camilo José Cela, sen dúbida é La cruz de San Andrés. Tal novela gañou o Premio Planeta en 1994, e tras ser publicada, unha escritora coruñesa acusou o autor de plaxio.
María del Carmen Formoso Lapido enviara un orixinal inédito –e inscrito no rexistro da propiedade intelectual- ao célebre certame literario, a súa novela non resultara afortunada mais cando leu a obra escolleita, descubriu sospeitosas semellanzas co texto que tiña presentado. A cousa chegou aos tribunais.
Non tiña eu intención de ler a Cela estes días; o encontro propiciouno un tomo da colección que a Editorial Planeta adicou ás obras galardoadas co premio convocado pola casa. Trátase dun volume compartido por Lituma en los Andes e mais La cruz de San Andrés; a miña visita á biblioteca municipal motiváraa á obra de Vargas Llosa, mais non desprecei a equipaxe.
Tras ler a magnífica novela de don Mario premiada co Planeta en 1993, encarei a obra premiada ao ano seguinte.
Segundo o autor, o texto é a crónica dunha derruba. Eu califacaríaa de novela estraña non exenta de interese, mais caótica e de redacción intensiva (fiel ao estilo acostumado polo autor padronés), premedetidamente descoidada (hai produtos literarios de fasquía excéntrica á mantenta e hainos redactados á brosa por preguiza), con reminiscencias do Cela de todos os tempos e con incorporacións contemporáneas. Aparece unha mención á Fundación Camilo José Cela.
Afirma o escritor e xornalista Luís Pousa estes días nun suplemento cultural, que os “celianos” prescinden das discusións dos expertos sobre a clasificación dispensada a aquelas novelas do padronés escasamente fieis ao canon. Continúa Pousa recordando que o propio autor mantiña que novela era todo libro cognominado co substantivo na capa.
Non agardaba eu rigoroso respecto pola toponimia galega nesta –xa que logo- novela, non; mais o autor xoga á ruleta cos nomes das localidades do país que o viu nacer, coa mesma naturalidade introduce un topónimo correcto ca un deturpado, os exemplos non son escasos: Vilatuxe, Villagarcía, Muxía, Conjo, Seixosmil, La Coruña, Seixo Branco, Orense… Ou mesmo practica unha incisión no barrio de La Bañou.
Do mesmo xeito podemos chegar a Órdenes nun primeiro tramo da lectura, ou viaxar a Ordes ben avanzada a novela.
Algo máis de respecto reciben os apelidos, nos que o autor propende a indultar a grafía correcta; Xestoso, Seixón, Toxosoutos… Aínda que non supón norma xeral.
Mais fixémonos no seguinte fragmento:
“(…) la policía detuvo a la Caralluda de Valadouro porque le partió la cabeza a un cabrito de un botellazo, lo más probable es que con razón, Trini la Madrileña y Carmeliña Conacha Brava le llevaban pitillos y tortilla de patatas a la cárcel, anís no porque lo prohíbe el reglamento, a los quince o veinte días la soltaron.”
As alusións a esta prostituta aparecen en cinco ocasións no transcurso da novela, malia que non estamos a falar dun personaxe senón dunha simple referencia.
Non é probábel que Cela coñecese O Valadouro, quen si puido telo visitado foi seu pai, funcionario da alfándega en Foz a comezos do século XX.
Camilo José Cela gardaba gran querenza polo antigo barrio coruñés do Papagaio e polas súas connotacións; de feito, en 1976, no acto de celebración artellado polas autoridades locais para outorgar o nome do escritor a unha rúa da cidade, o agasallado recibiu como presente un antigo rótulo da “Calle del Papagayo”.
Veño de anotar na miña listaxe de lecturas pendentes Carmen, Carmela, Carmiña (Fluorescencia), a novela que a autora denunciante presentara ao Premio Planeta, e finalmente publicada no ano 2000 en Punto Crítico.
Estaría algunha vez a señora Formoso Lapido no Valadouro?
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 20-12-2015 17:42
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal