Vasoiras de xibarda


Cartafol de inquedanzas, experiencias e teimas literarias
"...E ás doce da noite voan dacabalo de vasoiras de xibarda..."
O meu perfil
bercedasorixes@gmail.com
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES
 DESTACADOS

O REALISMO REXIONALISTA DE RÓMULO GALLEGOS
Paréceme que non moitos personaxes literarios recibiron homenaxe e tributo en forma de estatua; en todo caso nunca os “maos” da novela terían sido obxecto de tal honra, mais o caso de Doña Bárbara é unha rara avis que deu lugar a efixies dos bos e máis dos outros.
Esta obra de Rómulo Gallegos Freire publicouse na Venezuela de 1929 e supuxo unha revolución literaria no ámbito latinoamericano. O asombro continúa, pois que 86 anos despois aínda supón inspiración na creación de produtos televisivos.
Co primeiro que se atopará o lector é cunha lingua inzada de termos vernáculos e pouco semellante ao castelán actual; o dicionario auxiliar faise nesta lectura imprescindíbel, baixo risco de perder contidos se non se emprega tal ferramenta, pois que chinchorros, vales, lambederos, aricas, guás e aguaitares proliferan polo texto todo. Endebén, a edición que dende hai pouco mora na biblioteca de meu, inclúe un glosario titulado “Vocabulario de venezolanismos que no figuran en los últimos diccionarios de la Lengua Española”. Trátase duha edición de 1975 (a trixésima terceira naquela altura!) pertencente á célebre Colección Austral da Editorial Espasa-Calpe.
Agradecerá o aficionado á etnografía a procesión de seres fantásticos, lendas, crenzas e supersticións que ao longo da obra nos ilustra acerca da mitoloxía do llano venezolano. En xeral, trátase dunha obra atractiva por todas as súas bandas e ángulos: rico vocabulario, estilo impecábel, abraiante destreza na descrición, argumento mesto… Don Rómulo coñecía a psicoloxía humana e sabía captar a atención do lector, non en van, chegou a ser presidente da República de Venezuela.
Supuxo unha sorpresa ben grata, despois de ter falado nestas páxinas da literatura de tradición oral, atopar na novela de Gallegos alusións ben cumpridas aos improvisadores e máis á súa habelencia. E descubrimos deste xeito que o seu facer é ben semellante ao dos regueifeiros e repentistas:
“Y así, cada cual apoyándose en un verso del otro, y en cada copla la llanura, la musa ingenua y chispeante del hombre, en contacto con la naturaleza, saltaba, en la agilidad de las réplicas, de lo tierno a lo picaresco, de lo risueño a lo trágico, sin pausas ni titubeos mientras hubiera cuerdas en el cuatro y capachos en las maracas, (…)”
Cada vez que me achego á obra dun autor latinoamericano acrecéntase en min a sensación de que a literatura daquelas latitudes constitúe un xénero en si mesmo, ou un subxénero, ou un algo diferente, xa que os ismos reinantes fican escasos para abranguer tanta mestría e argumentos-temáticas de seu.
Doña Bárbara constitúe un referente do denominado realismo rexionalista, ben emparentado co realismo máxico e mesmo contaxiados mutua e benevolamente, porque quen non coñeza a taxonomía literaria ao uso, afirmará sen máis preámbulos que a obra que nos ocupa pertence ao eido que máis tarde cultivarán García Márquez ou Carlos Fuentes.
Xa dixemos que Doña Bárbara foi unha novela que creou escola –tamén- fóra do ámbito literario, en rexistros cultos e tamén nos populares, pois que o seu argumento deu orixe tanto a unha ópera como a unha radionovela, así como a varios filmes e teleseries.
Lean Doña Bárbara, e decataranse de que o rural galego aínda precisa algún Santos Luzardo. Xulguen, asemade gozan da excelsa prosa de don Rómulo:
“Pero ¿no se había propuesto, acaso, cuando decidió internarse en el hato, renunciando a sus sueños de existencia civilizada, convertirse en el caudillo de la llanura para reprimir el bárbaro señorío de los caciques, y no era con el brazo armado y la gloria roja de la hazaña sangrienta como tenía que luchar con ellos para exterminarlos? ¿No había dicho ya que aceptaba el camino por donde el atropello lo lanzaba a la violencia? Ahora no podía volverse.”
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 13-04-2015 11:46
# Ligazón permanente a este artigo
Chuza! Meneame
Deixa o teu comentario
Nome:
Mail: (Non aparecerá publicado)
URL: (Debe comezar por http://)
Comentario:
© by Abertal