Vasoiras de xibarda


Cartafol literario de experiencias, teimas e inquedanzas
"...E ás doce da noite voan dacabalo de vasoiras de xibarda..."
Contos do Valadouro. XP,IF,ML.
O meu perfil
bercedasorixes@gmail.com
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES
 DESTACADOS

DOUS CREGOS, UNHA BAIUCA, CENTO NOVENTA E NOVE CÓXEGAS, A ZARRULADA TODA E REFRÁNS A EITO
Na historia bibliográfica do Valadouro existen dúas publicacións senlleiras: Cóxegas, un poemario satírico en galego impreso en Viveiro por Artes Gráficas A. Santiago no ano 1955 e El Valle de Oro Apuntes Históricos, obra en castelán que foi imprentada no tamén histórico prelo mindoniense de Mancebo, no ano 1912.
Ambos os dous autores foron cregos no Alfoz do Castrodouro, Celestino Cabarcos Suárez –o poeta- na parroquia de Lagoa e José Martínez Cobo –o historiador- na de Bacoi.
Ningunha das dúas obras se pode adquirir hoxe, polo menos á maneira común.
Escoitei falar de Cóxegas dende a infancia, resulta que meu pai mercara o libro daquela, no momento en que se estaba a converter nun best seller valeco, e fixo o que non debía facer, emprestalo. Sempre di que lembra estar traballando como canteiro na panadaría da rúa Currás, en Ferreira, alguén llo pediu e… Ficou sen o seu exemplar de Cóxegas.
Moitos anos despois, xa estabelecido eu na Galiza, un amigo emprestoume un nada ben tratado exemplar, debo dicir ben alto que o devolvín, como se debe facer. Non era doado manexalo debido á incipiente desencadernación que acusaba o volume, e coido que o entreguei sen rematalo. No verán de 2013 circulou pola parroquia de Mor unha edición facsímile froito do voluntarismo e o interese literario local. Un día cheguei ao Bar San Pedro e recibín unha grata sorpresa, Mari Carme, a taberneira, posuía unha copia encadernada en espiral -tirada doutra copia que lle deixaran-, a cal, ofrecía para que a veciñanza puidese facerse cos poemas d’O Bruxo dos Ermos, pseudónimo empregado por Cabarcos para asinar as súas composicións na prensa comarcal ou mesmo nas follas difundidas á saída da misa.
E así me fixen co meu exemplar de Cóxegas, unha presa de folios horizontais anelados cun plástico en espiral.
Este ano cúmprense sesenta anos da publicación deste libro que levou a literatura a unha altísima porcentaxe de fogares das terras do Douro, e que orixinou un novo significado para o termo cóxega, xa que dende aquela é sinónimo de poema ou copliña; de feito, no Valadouro aínda se escoita dicir de alguén que coñece ou recita composicións populares, que “sabe moitas cóxegas”.
Cóxegas reflicte lugares e persoas da bisbarra, inquedanzas da época e costumes locais , todo adobiado cunha ironía nada disimulada. Cómpre salientar que a obra foi prologada polo escritor José María Castroviejo.
Se cadra, sería o 2015 unha ocasión excepcional para que vise a luz unha auténtica edición facsímile, facilitando deste xeito que sesenta anos despois, a poesía volva entrar nos fogares do Valadouro.
Tardei un ano máis en me facer coa obra de Martínez Cobo, foi o verán pasado cando o amigo Isaac Ferreira me agasallou El Valle de Oro Apuntes Históricos en facsímile doméstico e recuperado ao xeito amanuense, unha xoíña que circula entre letraferidos do val.
O autor deste libriño de curiosidades históricas locais era amais de párroco de Bacoi, delegado no Valadouro da sociedade habaneira El Valle de Oro, de feito no enceto da obra aparece un chamado “A los Hijos del Valle de Oro residentes en la Argentina y en Madrid”, texto encomiástico das bondades do Valadouro asinado polos emigrantes Francisco Janeiro e Juan Álvarez, ambos os dous responsábeis do colectivo El Valle de Oro na Habana.
Mais voltemos ao Bar San Pedro, pois que son varios os trazos literarios que garda esta baiuca tradicional.
Cando os autores de Contos do Valadouro andaban a procurar fontes orais e narracións para engrosar a compilación que estaban a confeccionar, quen isto escribe, apercibiu a Xesús Pisón da frecuente presenza de Ramón Galdo –hoxe xa desaparecido- ás noites na devandita baiuca, quen coñecía un conto sobre a zarrulada… Esa misteriosa grea de cadeliños que sae ao paso dos camiñantes, avisando dunha morte inminente… Máis ca coñecelo experimentárao, pois a Ramón aparecéraselle a mesma zarrulada! Até alí e até el levei ao Xesús, e así Ramón, a súa bicicleta e máis a zarrulada ficaron inmortalizados no “libro dos contos”.
E máis recentemente, eu mesmo teño recollido nesta taberna varias sentenzas para o meu estudo paremiolóxico Ditos e refráns do Valadouro, publicado polo SEVA en 2013.Tamén atopei aquí a materia para algún relato, escoitando, disimuladamente.
Na actualidade é doado ouvirlle refráns e ditos populares neste local a quen foi dona de Ramón, o da zarrulada. Xosefa Moirón supón un verdadeiro tesouro ateigado de sentenzas e proverbios; sempre sentadiña a carón da ventá; esta muller conserva a sabedoría transmitida a través da paremioloxía, e máis dunha vez téñoa interpelado libreta en man para ir arquivando toda esa literatura oral que atesourou ao longo dos anos.
Aló, onde o mundo se chama Correlos, xorde o Bar San Pedro, non é un café literario, mais a literatura –nomeadamente a oral- para por alí ás veces, e bótalle un mencía.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 07-01-2015 11:23
# Ligazón permanente a este artigo
Chuza! Meneame
Deixa o teu comentario
Nome:
Mail: (Non aparecerá publicado)
URL: (Debe comezar por http://)
Comentario:
© by Abertal