Vasoiras de xibarda


Cartafol de inquedanzas, experiencias e teimas literarias
"...E ás doce da noite voan dacabalo de vasoiras de xibarda..."
O meu perfil
bercedasorixes@gmail.com
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES
 DESTACADOS

O FARDEL DA MEMORIA
Ler dous libros de memorias a un tempo, encadrados en idéntico contexto e cunha recreación de vicisitudes e vivencias ben próximas, acaba achegando imaxes e nocións sólidas da época en que se desenvolve a acción. Non é que este lector ignorase pormenores da represión exercida polo bando golpista tras os acontecementos de 1936, mais “escoitar” as memorias dun fuxido e mais as dun encarcerado, outorgan uns puntos de vista rotundamente clarificadores.
“O fardel da memoria” foi unha colección de Edicións A Nosa Terra lanzada hai dúas décadas, nos seus volumes reflectíronse as existencias de persoas senlleiras na Galiza dos ’30, tales como Alexandre Bóveda ou Carlos Velo.
Aínda que na miña biblioteca conservo varios títulos da devandita colección, hai uns días decidín afrontar a lectura de dous exemplares que mercara para o futuro, e tal futuro deuse convertido en presente agora.
O siñor Afranio. Ou como me rispei das gadoupas da morte. Memorias dun fuxido é o título do intenso testemuño de Antón Alonso Ríos, o insigne agrarista que tivo que se disfrazar –e mais exercer- de mendigo para burlar a zuna dos fascistas.
Trátase, ademais do que calquera pode intuír, dun pequeno tratado paralelo sobre a vida labrega e os costumes dunha época en que os pobres de pedir eran chamados “hermanos”.
O prólogo e as notas desta obra son de Xosé María Álvarez Blázquez, o prolífico intelectual tudense pai dos Álvarez Cáccamo.
Era tempo de apandar dá nome á narración do galeguista dezao Ramón de Valenzuela, quen retrata o seu forzado itinerario por presidios e campos de concentración con crueza e ironía.
Tal como acontece no libro anterior, en Era tempo de apandar hai moito máis ca memoria persoal, pois ao tempo ofrécenos curiosidades sobre infinidade de cuestións: O famosísimo volframio galego cobizado por británicos e xermanos, as discriminacións –e mesmo o elitismo- vivido nas cadeas de presos políticos, o Winnipeg de Neruda, a vergoñenta acollida dispensada aos nazis por parte duns pasivos franceses e de esguello, a paixón amorosa en tempos bélicos.
Cómpre advertir que se trata dun texto rotundamente mal elaborado e de estrutura caótica, mais constitúe un formidábel documento histórico.
Cada vez que me vén ás mans un libro d’A Nosa Terra, lembro con nostalxia aquel proxecto extinguido hai sete anos. Tratábase dun selo totalmente necesario nun país coma o noso, e teño a sensación de que ningunha outra iniciativa deu cuberto o oco deixado no seu labor editorial, non así no eido xornalístico, onde o dixital Sermos Galiza xurdiu como agromo ventureiro daquel histórico semanario nado en 1907.
Voltando ás lecturas que nos ocupan, calquera dos dous títulos é recomendábel para, alén de coñecer certas intrahistorias, gozar cuns textos amenos e por momentos divertidos, si, divertidos, malia que falemos dunha época infausta.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 17-02-2017 11:06
# Ligazón permanente a este artigo
ARLT, MESTRE DE MESTRES
Tamén é considerado o pioneiro da novela moderna arxentina, porén, don Roberto, o do apelido impronunciábel para nós, non é un gran coñecido nesta banda do mar.
De xeito ben diferente, na outra beira é reivindicado polos autores que acadaron o parnaso universal, entre eles Julio Cortázar, quen se recoñecía alumno del.
Coido que o segredo da literatura de Roberto Arlt encóntrase na pescuda e manifestación deses pormenores –nada pequenos- que o mundo decide atesourar baixo as alfombras ou sinxelamente ignorar, tratando de finxir un infactíbel alleamento.
Por exemplo, cantas parellas se terán visto reflectidas en dous contos maxistrais como son Noche terrible e Una tarde de domingo? Realmente formulei mal a cuestión, pois a miña dúbida radica en cantas persoas casadas terían a valentía de admitir que Arlt executou un retrato certeiro e asfixiante das cloacas do matrimonio.
Mais non é esta a nosa misión senón compartir a experiencia da lectura dos contos xa amentados. Verdadeiramente, Arlt é un escritor de oficio, obsesivo como todas as vítimas da profesión e perfeccionista coma calquera gran narrador. Entretén, transmite e provoca o sorriso; ao cabo, pertence a esa gran confraría das letras castelás de América, e fai gala de tal cuño.
Malia que nas primeiras páxinas de Noche terrible dubidei un chisco, a mestría de don Roberto logra cativar o lector e arrastralo cara á conclusión do texto. Transmite as atmosferas que recrea de xeito formidábel e é quen de desencarreirar coa súa intriga o lector máis afeito.
En Una tarde de domingo o autor entrégase ao humor, mais trátase dunha comicidade que non procura a gargallada, senón a reflexión.
Arlt gañaba a vida como xornalista e deixounos unhas coleccións de artigos denominados aguafuertes. Inspirábanse estes retratos narrativos nos lugares aos que era destinado, e debemos saber que na década dos ’30 do século pasado o articulista foi desprazado ao Estado español por un xornal arxentino, desa experiencia xurdiron varias series de “augafortes”, entre elas Aguafuertes gallegas. Un motivo máis para coñecer a Roberto Arlt.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 03-02-2017 15:22
# Ligazón permanente a este artigo
POR FIN LEO A SALINGER
Pódese construír unha novela en torno ao personaxe dun adolescente expulsado do colexio que vadía unhas horas até chegar á conclusión de que o mellor é voltar ao niño familiar? Salinger fíxoo, e con menos fortuna da que a sona lle outorgou ao longo do tempo.
A parábola bíblica do fillo pródigo sentou escola e foi aproveitada, neste caso, por un autor raposeiro, que foi quen de vender o descubrimento da Rosetta do delirio e a rebeldía xuvenís como se non estivese xa patentada.
Considero –sendo todo o malpensado que podo ser- que estamos diante un experimento (tema lixeiro, personaxe único, ausencia de pretensións estilísticas…) que callou grazas a dous elementos transversais na novela: irreverencia e accesibilidade.
Por moita leria que se aduza arredor da desorientación na mocidade, as escolas militarizadas e o american way of life, estamos a mallar en centeo mallado.
Mais a mercadotecnia ianqui xoga en contra do bo gusto. Quen non ten escoitado falar de O vixía no centeo, The catcher in the rye, El guardián entre el centeno, O apanhador no campo de centeio...?
Tal é a obra que veño de ler, e fíxeno impulsado por un título que escoitara nomear centos de veces. Se a este factor lle engadimos o xeneroso desconto dispensado polo libreiro e mais que se trataba dunha versión galega, o devandito volume gañou decontado un oco no meu cesto de letraferido.
Porén, a miña bagaxe bibliómana viviría igual sen ter lido tal novela. Alén dalgunhas frases filosóficas ben encaixadas e algúns pensamentos tirados de tratados sobre doenzas mentais, o texto non nos achega gran cousa.
O vixía no centeo é unha novela redactada en linguaxe vulgar, ese barallete da rúa ao que algúns autores outorgan espontaneidade e naturalidade. Sexa como for, cómpre ser un xenio das letras para que a arte literaria saia ben lucida nunha obra adobiada con tan popular enfeite.
Falamos, en realidade, dun extenso monólogo inzado de reflexións e conversas máis ou menos prescindíbeis. Considero salvábel o derradeiro tramo do texto grazas á aparición de dous personaxes ben potentes (un antigo profesor e mais a irmá do protagonista) que dan lugar a algúns diálogos interesantes.
Recordoume moitísimo a A laranxa mecánica, de Anthony Burgess, tanto pola temática (as convulsións dun cerebro adolescente) como pola escrita (léxico populacheiro), e a miña sensación ao rematar a lectura tamén foi semellante: U-la calidade literaria?
Tampouco fiquei satisfeito coa tradución elaborada por X.R. Fernández Rodríguez, pois estamos diante un traballo subvencionado pola Xunta da Galiza e infelizmente descoidado, mesmo con presenza de castelanismos flagrantes. Incríbelmente, aparece en numerosas ocasións o termo rato co significado de lapso temporal.
Volvo dicir que a mercadotecnia (ou será a simpleza?) coa que os Estados Unidos de América infestaron o mundo, fai que a publicación deste título constitúa un bo negocio, pois Xerais publicou a versión galega en 1990 e eu veño de manexar unha sexta edición, datada en 1996.
Que a lenda negra o teña convertido nun manual de asasinos non contribúe á súa elevación aos altares das letras, senón a sinalalo como exemplo de americanada.
Endebén mañá deléitome con Nabokov, e a súa retórica –cargada ou cargadísima- axudarame a esconxurar uns feixes de páxinas inzadas de palabróns e vulgaridades. Ás veces, os libros malditos non supoñen catarse ningunha, senón unha mera decepción.

Imaxe: Capa dunha edición arxentina (1999, Editorial Sudamericana) traducida como El cazador oculto.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 23-01-2017 19:28
# Ligazón permanente a este artigo
COMÉZASE LIBERANDO LIBROS
Dixo Castelao que os cruceiros representan a confirmación do arrepentimento e mais un perdón concedido polo ceo; non sei por que, ver un libro solitario agardando por alguén que o adopte temporalmente, evócame a solemnidade da ofrenda e mais o recollemento da penitencia.
Algo diso tivo a sensación que percibín ao vivir –por vez primeira- a experiencia da liberación dun libro.
É coñecido tal xogo –coido que se trata diso por riba dun “movemento”- coa denominación de book crossing nos países anglófonos e livros livres nos lusófonos. “Leve, leia e liberte!” reza o lema dos libertadores brasileiros, “Ramassez moi!” (recólleme!) claman as etiquetas dos libros esquecidos nas áreas francófonas, xa que poucos lugares do mundo permanecen alleos á devandita práctica.
Existen seguementos a través da Rede, convencións de liberadores de libros e toda clase de variantes desta habitude, mais a esencia radica en que os volumes viaxen facendo adeptos á lectura.
Non fun o iniciador da liberación que veño de executar, senón que o libriño veu cara a min. É longo de contar é vulneraría a liturxia adoitada, amais de rachar o encanto.
O libro en cuestión, a quen chamaremos Sovsvái, foi recollido nunha localidade bañada polo Cantábrico, morou confortabelmente na miña biblioteca, tivo compañeiros da súa especie e tamén foi veciño de compactos coas xoias do cinema universal; si, Sovsvái é un libro de mundo.
Compartimos teito durante un mes, foi lido con devoción –o autor é un prócer das letras galegas-, tiráronse notas das súas páxinas, ricas en datos e citas fermosas, recibiu o agarimo que todo letraferido dispensa a un libro co que gozou, e hai uns días, comezamos a ventar a despedida.
Sabiamos, tanto Sovsvái coma min, que finalizada a lectura, a viaxe debería continuar. Observei, cunha mestura de melancolía e ledicia, como deixaba un oco entre as compañeiras máis próximas, obras de Poe, Dostoievski, Burgess, Manuel María, Emili Teixidor, Iglesia Alvariño, Garcilaso…
E onte, tras lle colocar o pasaporte coas instrucións precisas para que sexa recoñecido como libro libre polo mundo adiante, acompañeino até un lugar onde, intúo, apenas tería que agardar uns minutos pola chegada dun novo lector. Tomeille unhas fotos e alí ficou, pousadiño e resgardado da chuvia.
Sei que a tales horas Sovsvái xa estará nun novo fogar, coñecendo novos compañeiros de andel e marabillando outros lectores, porén, o bibliómano non pode evitar un certo esgazamento emocional no instante en que ese libro co que compartiu horas de lectura, marcha á procura de novas experiencias e latitudes.
Quero imaxinar que na andaina posterior ao noso encontro, levará o pracer da lectura a unha persoa que nunca pensara en libros, que fará que outras obras do seu autor sexan demandadas nunha biblioteca municipal dun afastado concello, e mesmo que obrará o milagre de forxar a paixón literaria nunha crianza que mañá será un autor de prestixio.
E quero pensar, que algún día saberei del.
Aburiño Sovsvái! Proclama e propaga a liberdade!

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 17-01-2017 11:15
# Ligazón permanente a este artigo
A COITADA PANTASMA DE WILDE
Cando un se achega a un conto titulado The Canterville ghost, escrito por un irlandés en 1887, imaxina outra cousa. Porén, non estou a falar dunha decepción, senón dun encontro que semella un reencontro, xa que, por veces, semella que A pantasma de Canterville fora concibida por un autor galego, ou cando menos imbuído do noso humor e da nosa “relación” coa presenza-mito da morte.
O conto que nos ocupa non é un relato de terror senón un alarde de humor, ocasionalmente negro.
Oscar Wilde, máis que aproveitar a rica tradición atlántica, denúnciaa. Ao cabo, o dublinés non encaixaba na época que lle tocou vivir, e é seguro que quixo botar unha gargallada literaria a conta das crenzas dos seus compatriotas.
Esa é a sensación que exhala boa parte do relato, a vinganza dun iconoclasta con gana de ridiculizar unha sociedade atormentada por bruxas e aparecidos. Mais, contra o final do texto, semella que Wilde se reconcilia (ou cando menos tenta reconducir a trama cara ao respecto á tradición) co folclore do seu pobo; como se quixese salvar, así e todo, a porcentaxe de oralidade que contén calquera superstición.
O tratamento particular do mito recordoume a Risco; nada raro, pois estamos a falar, reitéroo por se non quedara claro, de autores inmersos na cultura atlántica; poderiamos falar dunha literatura atlántica? Aí queda o apuntamento para os estudosos.
Lin El fantasma de Canterville nun daqueles libriños da colección Alianza Cien, un acertado lanzamento editorial de mediados dos ’90, cuxo obxectivo era achegar a lectura a quen posuían unha imaxe prototípica verbo dos libros: obxectos gordos, caros e pouco manexábeis. Por outra banda, Alianza Editorial promocionaba deste xeito outros títulos publicados polo selo, pois o minilibro supuña un engado para que o lector accedese a outras obras do mesmo autor, que sabiamente, eran promocionadas na última páxina.
Poucas veces dei cunha tradución ao castelán tan infestada de erros; o laísmo e outras abondosas mostras de pobreza lingüística convértense en norma común durante todo o texto, condenando a publicación a unha crítica negativa por un motivo ben ruín, para vergoña da editorial e do tradutor. É un motivo ben ruín polo que obter unha crítica negativa.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 12-01-2017 17:15
# Ligazón permanente a este artigo
UN CONTO FILOSÓFICO CON ÁNIMA DE NOVELA
Blanco-Amor nunca deu artellado definitivamente A escadeira de Jacob, mais Anxo Tarrío presentou nos ’90 un crebacabezas posíbel á Editorial Galaxia baixo a revisión lingüística de Blanca-Ana Roig, e tal proxecto floreceu nunha presentábel edición hai vinte e catro anos.
Don Eduardo subtitulara a obra “Novela de aventuras filosóficas” e tal debeu ser a intención, aínda que, como veremos, non foi esta a obra onde o ourensán deitou máis xenialidade.
Coñécese que é este un dos primeiros textos do autor de A esmorga e Xente ao lonxe, pois o lector non dará atopado o músculo narrativo, aínda que sexa quen de albiscar un miolo argumental (a intención da narración) máis ou menos evidente.
Debo confesar que non me resultou un texto ameno, aínda que me lembrou –e isto considéroo un dato ben positivo- aquelas lecturas do Bacharelato recomendadas co obxectivo (nunca explicitado) de que descubrísemos unha narrativa oposta ao conto xuvenil e a historieta, obrigándonos a superar definitivamente a rudimentaria estrutura composta pola trepia presentación-trama-conclusión, trazo xa prescindíbel na literatura “seria”.
Con todo, estamos a falar de don Eduardo Blanco-Amor e dei encontrado un capítulo edificante e pleno de interese, trátase de Paráfrase sociolóxica das cloacas. É quizais a parte menos difusa e máis fornecida dese verniz satírico-humorístico que o lector agradecerá na aridez dun traxecto que non anima a afrontar a seguinte páxina. Toda unha revelación.
Realmente, estamos diante un libro de relatos; frustrado, ben sei, pola pretensión de o converter nunha novela.
Pódese dicir que só consta este texto dun personaxe, malia que aparezan –forzadamente ás veces- uns secundarios que non dan callado na trama.
O hiperdescricionismo presente pode recordar algo o estilo de Cunqueiro e mesmo atoparemos (deténdonos moito) un certo ar borgiano emanado das pinceladas academicistas. Mais falamos de relampos.
Que fixen ao rematar esta lectura? Coller Os biosbardos; e don Eduardo resucitou. Madia leva.


Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 03-01-2017 15:36
# Ligazón permanente a este artigo
MULLERES, GUERRA CIVIL E NOVELAS DE DULCE CHACÓN
Veño de ler, consecutivamente, os dous títulos senlleiros na traxectoria literaria de Dulce Chacón, unha escritora estremeña desaparecida hai trece anos na plenitude da súa existencia.
Comecei por Cielos de barro e continuei por La voz dormida, a novela que fixo transcender de maneira definitiva a teima da autora por estudar e literaturizar o binomio muller/guerra. A devandita novela foi levada ao cinema por Benito Zambrano en 2011, creo recordar que cun éxito considerábel.
Cinguíndonos ao ámbito estritamente estilístico, debo dicir que non estamos diante obras atractivas pola súa factura. A redacción e a morfoloxía sintáctica son simples e por veces, modestas de máis para o texto literario; non me refiro, por suposto, á recreación das linguaxes vulgares e os vocabularios pobres da meirande parte dos personaxes, senón á voz narrativa, na que botei de menos o requintamento do autor experto e o dominio da palabra con todas as súas posibilidades.
Desexo que se me entenda agora que vou tratar de expresar unha avaliación intricada: Non as considero novelas imprescindíbeis, mais o que nelas se narra, debe de se coñecer.
Sempre, ou case sempre, énos relatada a guerra dos homes, dos inimigos, dos prisioneiros, dos fusilados, dos vencidos e os vencedores; porén, escasas veces nos son ofrecidos tales termos na súa versión feminina. Aí radica o valor invaliábel de dona Dulce, en pór voz ao xénero que non vemos con nitidez total cando a Guerra Civil (e as outras guerras civís que sobreviñeron máis tarde) nos é ofrecida como temática, en calquera das artes ou no eido xornalístico, académico, político…
A autora ten empregado en Cielos de barro un recurso estilístico que resulta áxil e sedutor, trátase do diálogo implícito nunha soa voz; é dicir, o personaxe principal mantén un diálogo cun interlocutor mudo, do que coñecemos as súas intervencións polas palabras repetidas no parágrafo do personaxe falante.
O xiro resolutivo que Dulce Chacón practica nesta novela tamén supón unha exhibición de mestría que nos sorprende tras a lectura dun texto pode chegar a resultar confuso e monótono.
La voz dormida posúe outro ritmo, anima a devorar páxinas, mais, verase afectado por unha condena inevitábel da que non podemos culpar á autora, evocaranos moitas outras lecturas sobre a guerra, a posguerra e a represión; máxime se xa temos visto o filme homónimo. Ofrece este texto unha alfaia: a carta de despedida de Julia Conesa, unha das célebres Trece Rosas; aquela que arelou trascender como exemplo de resistencia e avergoñar un réxime xermolado na ilexitimidade. Mais non será este o único documento histórico que aparecerá plasmado na novela.
Practica a escritora un estraño xogo narrativo nesta obra, trátase de reiterar as reflexións dos personaxes ou as ideas fundamentais do diálogo, transcribíndoo de novo na voz narradora. Non é prexudicial á hora de afrontar a lectura nin fica extravagante, porén, chega a resultar reiterativo de máis nalgúns momentos.
Así e todo, en rebasando a primeira metade da obra, o desenvolvemento cobrará ímpeto e avivará o degoxo do lector; a trama mostrará azos novos e a novela salvarase –grazas a isto- dunha crítica negativa ou de ter sido ignorada polos estudosos das Letras.
Aventúrome a expresar a sensación que tiven ao chegar ao devandito ecuador; creo que ambas partes foron redactadas en momentos distintos, pois que a novela amosa dous tempos diferentes.
Non achegarán gran novidade á bagaxe literaria estes dous títulos, con todo e sen ser imprescindíbeis, son precisos.
Como escribiu Juan Ramón Jiménez: “¡Cógelo en tu sinrazón!”
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 26-12-2016 09:25
# Ligazón permanente a este artigo
2016, O ANO DA LITERATURA CON D
Unha noite -estival polo calendario e invernal pola climatoloxía- de 1816, Mary W. Godwin (Mary Shelley para a posteridade), Percy B. Shelley -esposo da xa nomeada-, John W. Polidori, lord Byron como anfitrión e seguramente algún convidado máis, compartiron teito nunha mansión á beira do lago Léman, na contorna de Xenebra.
De xeito que en 2016 conmemoráronse os douscentos anos da xuntanza da Vila Diodati, un conciliábulo literario forzado polas tempestades do denominado, historicamente, ano sen verao.
Nesa noite que transcendeu á historia coma unha orxía de literatura oral e invocación das musas da tinta, Mary Shelley concibiría o xerme da novela que a consagrou na historia da novelística mundial, tal foi Frankenstein ou o moderno Prometeo.
Eis o lugar de nacemento das vicisitudes do célebre doutor Frankenstein e o seu nunca bautizado monstro, Vila Diodati.
Sen abandonar a cuarta letra do alfabeto, debemos pararnos na concesión do Premio Nobel de Literatura a Bob Dylan, un home de Minnesota que descubriu a poesía para millóns de persoas que nunca abriran un libro tatuado de versos.
Por suposto, considéroo un galardón merecido, e compráceme sobre todo tal nomeamento, porque grazas a el moitas persoas serán quen de contemplar o territorio da arte literaria na súa totalidade.
Quero dicir que tras un Nobel de Literatura concedido a un músico, ficarán nidios no horizonte os confíns dese ámbito que non remata no libro nin na espenuca do escritor, senón que abrangue eidos insospeitados para moitos: letras de cancións, representacións teatrais, a milenaria improvisación dos repentistas que hoxe cultivan os seguidores do rap, a paremioloxía…
O acontecido serviu para que todo un sector profesional perda o pudor a empregar adxectivos que até agora eran cosiderados pretensiosos; así, desde hai dous meses, músicos, compositores e cantores falan sen ambaxes da súa faceta literaria. Do mesmo xeito que os autores de guións para o cinema se deron en denominar desde hai tempo, escritores cinematográficos.
Cómpre lembrar que o mesmísimo García Márquez ten afirmado que daría unha das súas novelas a cambio de ter escrito a canción Pedro Navaja; xaora.
Salvando distancias e achégandonos ao pop-rock estatal dos ’80 e os ’90, debemos recordar con satisfacción que La Unión inspirábase en Boris Vian, Radio Futura en Poe e Duncan Dhu apropiábase dun personaxe de Stevenson para se nominar. Non é raro tampouco que Joaquín Sabina escribise aquilo de: “En Macondo comprendí, que al lugar donde has sido feliz no debieras tratar de volver”, nomeadamente se apuntamos o dato da grande amizade entrambos autores, o de Úbeda e o de Cataca.
Na actualidade, a música popular e xuvenil continúa a cultivar a referencia literaria tanto en letras (fixémonos nas letras do grupo arxentino Enanitos Verdes) coma en nomenclaturas (véxase Vetusta Morla); non en van, o cantautor galego Iván Ferreiro foi chamado para “pór música” á triloxía literaria Versos, canciones y trocitos de carne, de César Pérez Gellida.
Non hai pois, canción sen literatura, e a avinza de ambas irmás, como vimos de comprobar, está ampliamente documentada.
Non vou entrar a valorar o xeito de aceptar o premio por parte de Dylan nin o xogo da lebrescura que ensaiou durante unhas semanas cos responsábeis da Academia Sueca, o importante é que a literatura, a boa literatura e tamén a máis popular, recibiu un nomeamento deses que as sucesivas xeracións non esquecen.
Díxoo ben claro, escasas semanas antes de nos deixar, Leonard Cohen, o Nobel para Dylan foi como lle outorgar ao Everest o título ao meirande cumio, unha redundancia. O mesmo Cohen fora contemplado tamén como candidato ao devandito galardón literario. Merecíao, madia leva, este quebequés amante de García Lorca; un cantor distinto e único ao que descubrín hai ben anos, na época en que nos ofrecía un valse e tomaba Berlín.
Mais ese mesmo 13 de outubro en que os medios lanzaban novas de Estocolmo e a Bob Dylan se lle abrían por fin as portas do ceo, recibiamos unha má nova, Dario Fo, o dramaturgo italiano que tampouco pasara desapercibido para os premios Nobel dezanove anos antes, deixábanos.
Así que, xa temos unha débeda co que resta de ano ou, para saldar nos primeiros días de 2017: Un disco de Dylan, unha obra de Dario Fo e por suposto ler (ou reler) Frankenstein.
Xa mais preto e cunha repercusión máis limitada, puidemos celebrar que a escritora vasca de orixe galega, Dolores Redondo Meira, recibía o Premio Planeta pola novela Todo esto te daré; un texto cuxa trama ten lugar na Ribeira Sacra.
Definitivamente, este foi o ano das Letras con D.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 15-12-2016 18:37
# Ligazón permanente a este artigo
Unha libraría en liquidación, un rei aborrecido e unha editora histórica
Existiu, nos afastados anos ’80 do século XX, un selo editorial humilde
chamado Colección Castrodouro. O domicilio social achábase na Coruña, e os dous enderezos que figuran na páxina legal, son os dos seus impulsores.
Un dos fundadores é orixinario, xaora, do país do Douro (A Veigadouro, A Grandadouro, O Portodouro…), e quixo que aqueles libriños modestos (falamos de opúsculos), levasen o nome da parroquia máis emblemática do Valadouro.
Estamos a nos referir a Manuel Lourenzo, quen puxo a andar a devandita editora xunto a Francisco Pillado. É o mesmo Lourenzo que representou Erros e ferros de Pedro Madruga no Castrodouro cando a censura prohibiu tal obra, e o mesmo tamén, que cada verao leva o seu teatro á sala de conferencias do castelo do Castrodouro. Estamos pois, diante dun compromiso –case unha simbiose!- histórico.
Hai uns días, nunha visita a unha libraría en liquidación, fun agasallado cun volume do devandito selo: O rei aborrecido, de Xesús Pisón.
Trátase dunha obra de teatro publicada en 1984, e seguramente, representada en moitos colexios ao longo das tres décadas que transcorreron desde a edición desta plaquette de capas alaranxadas e ilustración de Miguel Pernas.
O rei aborrecido está redactada naquela norma denominada mínimos reintegrados, cun galego algo afectado por hiperenxebrismos -totalmente perdoábeis nunha altura en que todas as normativas eran novísimas e ambiguas- e con presenza dalgúns dialectalismos valadoureses.
Este drama de catro personaxes garda un divertidísimo conto –cun certo recendo a guiñol e monicreques- pensado para o público infantil. Unha fábula onde o autor nos ilustra sobre a fatuidade dos poderosos, o perigo dos arquetipos que o costume inculcou en nós e mais a virulencia da sempiterna cobiza humana.
Unha lección de realidade, ao cabo, disfrazada de comedia para nenos.
Sería óptimo que os colectivos culturais ligados ás terras do Castrodouro reunisen e divulgasen os títulos editados polo devandito selo. Mesmo,
deberiase estudar a reedición dalgúns textos; se cadra, a elaboración dunha edición facsimilar, e quen sabe se tamén a representación dalgunhas das pezas dramáticas que nutriron a “colección”; sempre, por suposto, contando co permiso –e mesmo co asesoramento- dos pioneiros da Colección Castrodouro.
Sexa como for, o arquivamento e conservación de cantos orixinais se poidan conseguir, é materia obrigada para as entidades e institucións do Alfoz do Castrodouro.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 04-12-2016 11:24
# Ligazón permanente a este artigo
O HABITANTE INESPERADO
O bibliómano adoita acumular libros pensando no futuro, como a formiga das fábulas. Tal práctica proporciona, en moitas ocasións, inopinados praceres.
Quen se afixo a vivir afectado pola bibliofilia, ha ser coñecedor da sensación experimentada ao dar cun volume inesperado na biblioteca doméstica. Se cadra, un título do que se tiña ouvido falar ou que permanecía na listaxe mental –ou escrita- de lecturas preceptivas… E resulta que esa obra aconsellada ou ese autor aínda descoñecido, moraban na casa desde hai anos!
Tal me aconteceu con Habitante único de Manuel Álvarez Torneiro, un poemario espléndido que repousaba entre outros volumes de lombo verde escuro.
Coñecía boas referencias de Torneiro mais nunca o lera, e manifestouse casualmente, mentres andaba á procura dunha obra de Dieste. Tras o fortuíto encontro, devorei a poesía de don Manuel con fruición.
Trátase dunha obra dividida en tres partes: Baixo tan alto ceo, Óxido de sombra e Días, figuras, nomes.
Habitante único é, non só mais si por riba de todo, melancolía e reflexión. Un visto e prace filosófico da memoria e o pasado. Dito isto, algún lector poderá pensar que tales pulsións constitúen, esencialmente, a ánima dunha manchea de poemarios de todos os tempos. Xaora, mais Torneiro escribe sen présa, rescatando adxectivos do pouso da vivencia e ensamblando sentimentos co agarimo dun fundamentalista da estética. Este refinamento, logrado e sublime, supón unha achega que distingue a poesía de Torneiro en Habitante único.
Non é posíbel ler esta obra sen que a memoria lectora evoque outros poetas; cales? Calquera dos excelentes.
Habitante único exhala ese recendo denso da poesía de alta calidade, a que é labrada con esforzo e dedicación, fertilizando os versos con horas e correccións interminábeis.
Logo se van cumprir os vinte anos desde a publicación deste poemario magnífico, e non é tarde para se achegar a unha obra que non deixará impasíbel o lector afeito.
“Días nos que a desgracia excitaba estrañamente
unha blasfemia de decencia,
rebelión ou ánimo;
días coas súas manufacturas infames
e instrumentos equívocos, e súplicas”
.
Velaí un exemplo da beldade cultivada por don Manuel no poema Prazas, unha das alfaias abeiradas neste cofre do tesouro.
Mais o súmmum atoparémolo en Carpinterías do tempo, un produto de ourivaría sabia e requintada a describir, minuciosamente, a xénese e metamorfose da madeira até devir en moble.
Delicadeza, oficio e sabenza avalan unha obra ben recomendábel, e ben reconfortante.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 01-12-2016 15:52
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal