Vasoiras de xibarda


Cartafol de inquedanzas, experiencias e teimas literarias
"...E ás doce da noite voan dacabalo de vasoiras de xibarda..."
O meu perfil
bercedasorixes@gmail.com
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES
 DESTACADOS

O DÍA QUE ELSINOR NOS TROUXO A CUNQUEIRO
27 de agosto: Xornada calma, mañá neboenta e tarde solleira. Contra o serán, un vento estraño envolve O Castrodouro. Chegou Elsinor.
É o segundo verao que o o Clube Teatral Elsinor visita o castelo do Alfoz, e no mesmo evento, recibimos a boa nova: en outono voltarán.
Celebremos pois, que o Teatro (si, con maiúsculas, porque non estamos a falar de calquera cousa), comece a ser habitual nun lugar onde se tiña enquistado o teatriño.
Xente de pálida pel, a obra adaptada por Manuel Lourenzo, é unha escolma de personaxes tirados (mantendo fidelidade aos monólogos e diálogos orixinais) de textos dramáticos de Álvaro Cunqueiro (O incerto señor don Hamlet, O demo elegante, A noite vai coma un río…), defendida por un elenco de cinco actores: Carme Martínez, Cristina Fuentes, Xosé Martínez, Xulia Miguel e mais Manuel Lourenzo, quen ao tempo é director.
Se teño que destacar un momento sublime da función, sen dúbida, supúxoo a interpretación de Xosé Martínez e Cristina Fuentes no diálogo extraído de O demo elegante. Unha alfaia dramática no medio do verxel de profesionalidade que indefectibelmente nos ofrece o CT Elsinor.
Coma case sempre, debemos queixarnos dun público que acode ao teatro deixando a educación na casa (sexamos optimistas, ou cando menos inxenuos); xa que puidemos escoitar sons de móbiles, irrupcións ruidosas e intempestivas ou murmurio ben audíbel cando a escena xa fora ocupada.
Non sei se haberá que ofrecer cursiños de “Público civilizado”, tipificar o delito de “molestia durante o decurso de espectáculos”, ou, crear unha escuadra secreta para a eliminación de pailáns no patio de butacas; sinceramente, ningunha destas medidas me resulta antipática.
No entanto, congratulémonos de poder ter gozado de Xente de pálida pel na torre dun castelo, de percibir os actores a menos dun metro (falamos de teatro de cámara stricto sensu) e por riba de todo, de que o Teatro (si, outra volta con maiúscula, a ver se os popes do teatriño se dan por aludidos) teña visitado O Valadouro.
Cesou o vento, marchou Elsinor. Endebén, seica en novembro, un vento estraño zoará polo eido alfocés; benvido sexa de novo, o Teatro.

Na imaxe Xosé Martínez, Cristina Fuentes e Carme Martínez.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 29-08-2016 17:22
# Ligazón permanente a este artigo
NOVAS "PONTES LITERARIAS" EN 2016
Aquela experiencia literaria nada o pasado ano na Ponte Vella de Frexulfe (O Valadouro), tivo continuidade neste verao.
Os fundadores convocaron unha primeira Ponte Literaria organizativa para artellar os vindeiros encontros; mais, xa na primeira xuntanza do verao, a literatura gurgullou a carón da Ponte Vella.
Aquel 13 de xullo naceu un hábito saudábel e pleno de azos para que a lectura, o pracer da tinta impresa e a solidariedade literaria se reproduzan nun val que foi e é, berce de autores e letras.
Demos en chamarlle doazón espontánea ao xesto sabio de Manuel Lourenzo. Consiste en espallar na mesa de reunión, un abano de libros que por unha razón ou outra (volumes repetidos, libros lidos…) estean abocados a deixar espazo libre nas bibliotecas domésticas. Alguén virá máis tarde para ofrecerlles un novo fogar.
Falouse da opaca existencia dunha boa cantidade de mulleres poetas no Valadouro; autoras con escasa repercusión local e cunha obra que non transcendeu alén dalgún opúsculo conmemorativo ou dun folleto das festas patronais.
Unha antoloxía de poesía en feminino supón, xa que logo, unha das débedas culturais que as terras do Douro deben saldar coa posteridade. Idea esta, que o lúcido Isaac Ferreira ten ofrecido en varios ocasións, nas Pontes Literarias e fóra delas.
Segundo Manuel Lourenzo, un novo xénero ou xeito de escribir pode estar a nacer no Valadouro, o dramaturgo denomina “rarismo” a certo estilo e temática que por veces agroman nas letras do val.
Cantos valecos saben que un exemplar de Contos do Valadouro estivo nas desaparecidas Torres Xemelgas de Nova Iorque?
Destes temas e de moitos outros se fala nestes encontros de persoas vinculadas (por activa, por pasiva ou por simpatía) á literatura.
Na segunda Ponte Literaria de 2016 -celebrada o 21 de xullo- a novela, como xénero, foi vítima dunha crítica feroz.
Varios dos presentes afirmaron que tal formato continúa mantendo vixentes as fórmulas do século XIX, que non houbo innovación nin evolución e que se trata, pois, dun xénero caduco.
Xurdiron voces valedoras da novela, aínda que recoñecendo o contedor de refugallos no que se converteu por culpa das estratexias comerciais. Díxose en defensa do devandito xénero que a canseira e apatía que se aprecia nunha parte da novelística, non ten por que ser allea, desgrazadamente, a poetas e dramaturgos.
De novo, no tempo adicado ás lecturas, os clásicos gregos visitaron o encontro na Ponte Vella: Medea 2 é o título do poema dramático lido por Xesús Pisón, divulgado por primeira vez nun acto público.
A oralidade (parte fundamental e fundacional da arte literaria), gozou de protagonismo nesta segunda edición grazas a unha narración de Lionel Rexes, inspirada por unha misteriosa quinta da parroquia de Lagoa. Trátase dunha mansión ornada cun posíbel monumento funerario.
Desde a descrición literaturizada dunha imaxe local, o narrador deu un chimpo a un relato de Robert Bloch intitulado Festa na abadía, pois que no ano 1934, o mestre Bloch describiu algo ben semellante ao que unha ollada soñadora pode observar en terras valecas.
E o ensaio abriuse espazo, por fin, nunha Ponte Literaria. Foi da man de Marco Candia, quen está a traballar no estudo dos antigos curtidoiros do Valadouro.
Tivo, o ensaísta, a deferencia de adiantar unha riola de interesantes datos ao respecto. Toda a información sobre estas desaparecidas infraestruturas fabrís ficará reflectida nunha futura publicación.
Outra volta, varios libros cambiaron de mans grazas á práctica da doazón espontánea.
O mes de agosto regalounos unha Ponte Literaria o día 11, adubiada cuns refachos de Nordés que obrigaron a comitiva de letraferidos a se internar na Casa da Cultura do Alfoz. Alí, ao abeiro do salón de actos, nove autores leron as súas creacións ante un pequeno auditorio de calidade e autoridade.
Fran Bouso, un dos organizadores do evento “Mondoñedo é poesía”; Iolanda Aldrei, do colectivo poético compostelán A porta verde do sétimo andar; Vera Reges, valadouresa de Madrid e viaxeira incansábel;
Paco Rivas, o erudito do mar mariñao; Ramom Reimunde, o descubridor dos tesouros do monte e, coma sempre, os impulsores destes encontros (Manuel Lourenzo, Isaac Ferreira, Xesús Pisón e Lionel Rexes), leron arroupados por un feixiño de veciños e lectores amigos.
Lonxe do río e da ponte matricial, a anoitecida foi chegando sen que a convención fose consciente; embebida nun Manuel Lourenzo cultivando a narrativa, nun Xesús Pisón fero e decote xenial ou nun Isaac Ferreira exhumando textos confeccionados hai 25 anos.
Se as lecturas resultaron interesantes o coloquio rebelouse rotundamente arrequecedor.
Regueifas –enchoiadas na poesía de Paco Rivas-; as antigas estirpes de acopladores do Alfoz do Castrodouro –unha información que ofreceu Isaac Ferreira-; a función social dos grupos e círculos poéticos –Iolanda Aldrei atendeu cuestións arredor d’A porta verde do sétimo andar- e moitas outras temáticas, foron esvarando entre a tarde e un serán estival, xa coa luz minguada.
Mesmo a Gesta Danorum en versión dramática gozou dun espazo no encontro, pois que Manuel Lourenzo amentou un dos seus recentes proxectos escénicos.
Cando os participantes na Ponte Literaria abandonaban o salón de actos, os integrantes dun grupo de teatro chegaban para ensaiar; foron os actores –tamén amigos, tamén autores algúns- os beneficiarios da doazón espontánea de libros dese tarde.
A Ponte Literaria fíxose adulta aquel 11 de agosto, grazas á presenza dos convidados e mais á continuidade dos iniciadores.
A culpa, coma sempre, tívoa a paixón polas letras, enfeitada decote pola amizade que fixo medrar o proxecto.

Imaxe: Paco Rivas lendo; na fila dianteira Vera Reges e Isaac Ferreira.



Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 17-08-2016 11:49
# Ligazón permanente a este artigo
MAR, DEBUXO E POESÍA -E MESMO BENEDETTI!- NO ROTUNDO VERAO FOCEGO
Chegar ao Centro de Interpretación da Mariña, un sábado de verao coas festas do San Lourenzo ás portas, achegarse á exposición de debuxos Memoria do mar de Foz e encontrar a Juanel –o autor- na sala custodiando a súa obra, supoñen os prolegómenos perfectos –mesmo soñados!- para acceder ao evento que nos levou até unha vila ateigada de visitantes nesta altura.
O recital “Poesía do mar” resultou unha singradura calma por momentos e axitada pola realidade brava en ocasións; nomeadamente cando Iolanda Aldrei (mantedora do acto) adicou versos á ameazada Cova Eirós e ao seu defensor, ou cando María José Fernández nos arrebatou o acougo evocando os zapatos abandonados nas praias de Lesbos.
E aínda puidemos gozar doutro poeta, Xosé Iglesias, un voluntarioso trobador da andaina mariñeira e autor do poemario Transfusión oceánica.
Lembroume, este mariñeiro nado en Cee, a Xurxo Souto, non só pola recorrente temática salgada, nin sequera pola buguina que soou no recital, senón por un lema que se está a estender coma un ensalmo contra rumbos desleigados: Medre o mar!
A crónica de terra transmitíunola a poeta da Pontenova María José Fernández, quen se axudou dunha voz cálida e acolledora para nos levar até O Cebreiro extinguido, até a infancia petrificada ou polos camiños desandados.
Resultoume especialmente conmovedor o seu último poema; nomeadamente cando a autora deseñou bolboretas no ar coas súas mans, pois que se auxiliou da xestualidade na declamación. Sinxelamente soberbia!
Da vella Cortegada e dos territorios perdidos falounos –con poemas fermosos e nostálxicos- a compostelá Iolanda Aldrei, voz que escoitei recitar por primeira vez na Frouseira hai tres veraos, no marco dunha conferencia de Manuel Lourenzo.
As composicións de Iolanda non permaneceron alleas ao litoral destruído pola cobiza, factor que todos tivemos presente mentres observabamos os debuxos de Juanel, un ronsel de imaxes que nos transportan á Foz enxebre de comezos do século XX, nada semellante á vila que hoxe –tras rautos varios- se reflicte na ollada.
O parte meteorolóxico da BBC interpretado por mariñeiros non anglófonos e os rituais dos navegantes gozaron dun espazo privilexiado na voz vibrante do Xosé, un creador entre amuras.
No exterior do edificio con fasquía de barco, centos de postos ambulantes aboiaban nas rúas bañadas polo sol vespertino; e entre brinquedos inimaxinábeis, obxectos máxicos, bixutería, prendas andinas e auténticas pizzas italianas; xurdiu, humilde e accesíbel, un libriño de Mario Benedetti.
Transparencia y outros cuentos (unha modestísima edición de 2006 do selo H Kliczkowski-Onlybook) mora xa na miña biblioteca, achegando eses alustros de xenialidade cos que don Mario (creo que a el non lle prestaría tal denominación mais é costume desta bitácora) nos avezou.
Continuos vagallóns de beleza en hora e media.
Medre a poesía!

Imaxe: Iolanda Aldrei, mantedora do recital.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 07-08-2016 15:42
# Ligazón permanente a este artigo
DON FÉLIX
Tal lle chaman en Mondoñedo a Félix Villares Mouteira, o profesor de lingua galega no seminario, o fundador da revista Amencer e o facedor de moitas outras alfaias culturais; naquelas latitudes ninguén precisa matizar títulos nin sinalar apelidos.
Daquela, quen mellor que don Félix para nos falar da Escola Poética do Seminario de Mondoñedo?
Magnífica e erudita resultou a conferencia por el pronunciada o 7 de xullo no marco das I Xornadas de Historia Local ‘Enrique Cal Pardo’.
Baixo a epígrafe “Os poetas do Seminario”, o histórico profesor foi debullando características, nomes propios, anécdotas e incógnitas vixentes arredor desta lonxeva escola poética, colectivo lírico sobre o que non todos os críticos literarios se poñen de acordo, pois que algúns, entre os que se atopa o actual presidente da RAG, tan só lle recoñecen un ar de familia.
Félix Villares ten coñecemento de causa en todo o relativo á devandita escola. El é o autor de Un alpendre de sombra e de luar. A escola literaria da diocese de Mondoñedo-Ferrol, estudou obras e autores, e impartiu aulas aos que hoxe manteñen acesa a lapa desta institución estilística.
Unha reflexión persoal experimentada na propia conferencia -e intuída sempre que leo a algúns dos membros desta escola-, lévame a pensar que a relixiosidade presente naqueles homes (mesmo os anticlericais coma Leiras eran crentes segundo o propio Villares) vinculados por veciñanza, matriculación académica ou aveciñamento ao seminario mindoniense, fíxolles derivar nun animismo profusamente cultivado nas súas composicións.
Entre os diversos nomes que amentou o relator, figura Portal González, autor do poema A rosa do Valadouro, publicado na Habana en 1878 e difundido na actualidade polo estudoso valadourés Miguel Vila.
Observemos, xa que logo, unha escola poética viva aínda, sen investigar na súa totalidade e con ramificacións, xeográficas ou líricas, nos territorios adxacentes, pois que algo resta daquela vella provincia que un día chamaron Mondoñedo.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 12-07-2016 12:42
# Ligazón permanente a este artigo
AS INTERROGANTES FORMULADAS POR JAMES CARROLL
Ler Madonna roja pode supor unha experiencia introspectiva que nos obrigue a abandonar postulados aos que tiñamos chegado sen cismar moito na contorna do asunto.
É esta unha desas novelas que non se esquecen de xeito doado, por un motivo tan sinxelo coma difícil de encontrar nos últimos tempos. A excitación mental, filosófica, ideolóxica, sociolóxica e mesmo espiritual que suscitará a lectura en cuestión, proporcionaranos horas de reflexión e debate, como debe ser! Pois que unha obra literaria, para gozar de calidade, debe ser algo máis ca un entretemento.
Madonna roja é unha tradución ao castelán elaborada por Diorki Traductores e editada pola Editorial Pomaire en 1978; a capa, algo efectista, pode atraer lectores sedentos de tramas menos profundas e máis vinculadas ao noir puro ou mesmo ao hard boiled, mais quen procure literatura para nutrir o pensamento, atoparáa.
Don James non se conforma nesta obra cunha trama única nin básica; senón que nos vai chapicando de diversos conflitos para nos facer cavilar e se callar, tomar partido, ou cando menos, chegar a conclusións inesperadas.
O rol da muller na Igrexa católica, unha xerarquía eclesiástica anticuada que xa percibe os empurróns de doutrinas máis adaptadas aos tempos, o conflito angloirlandés, a guerra sucia do Reino Unido contra o IRA, a desproporcionada guerra de Vietnam, o papel dos Estado Unidos como sentinela do mundo…
“(…) E preguntouse que faría Washington sen unha guerra”, espétanos o autor cando faltan oito páxinas para rematar a novela.
En definitiva, James Carroll sométenos a un exame, se non de conciencia, si de posicións incómodas. Mais faino sen adoutrinamentos, tan só formulando enunciados, subrepticiamente.
Ningún estamento, institución ou estado fica favorecido nesta instantánea, unicamente actitudes persoais e posturas individuais emanadas da ética; velaí a salvación que nos mostra, nunca de maneira evidente, sempre con exemplos nidios.
Son máis lexítimas as operacións das tropas americanas –un exército regular- en Vietnam cás accións do IRA –unha milicia popular- en chan irlandés?
Existe algún matiz, de carácter moral, para diferenzar entre guerras oficiais e guerras oficiosas?
Debemos considerar normal un operario militar que invade, ocupa, asasina e tortura por débito laboral?
A autodefensa exercida polos católicos irlandeses é menos heroica cá resistencia vietnamita?
Onde remata o terrorista e comeza o soldado?
Non son os soldados americanos, enviados ao matadoiro de Vietnam, tan dignos de compaixón coma calquera outro recruta alleo ás decisións dos altos mandos?
Cuestións tan espiñentas coma complexas son as formuladas por un autor que coñece a Igrexa católica por dentro, coas súas contradicións e dogmas ancorados en tempos bíblicos –nada exclusivo do catolicismo nin do cristianismo-, e tamén, cos seus incómodos axentes de anovamento, daquela proscritos.
Unha curiosidade: Na versión castelá emprégase a expresión "desfase de jet", hoxe substituída por un anglicismo.
Recomendo este título, traducido no ámbito portugués como A madona vermelha.
Tradutores galegos: Lémbrense de James Carroll.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 07-07-2016 12:42
# Ligazón permanente a este artigo
PREMIO INTERNACIONAL PARA LUISA CASTRO
Estes días coñecemos unha boa nova: Luisa Castro, a escritora de Foz, vén de ser galardoada por unha revista literaria italiana co Premio Quaderni Ibero Americani.
Chégalle, esta distinción, polo valor recoñecido ao conxunto da súa obra.
Italia goza dunha publicación para o estudo das culturas ibéricas e latinoamericanas; un exemplo que deberiamos mirar polo miúdo, cara a dentro e cara a fóra.
Gárdolle gratitude á devandita autora pola boa disposición demostrada nas dúas ocasións que precisamos dela en Radio Valadouro.
En 2010, Luisa Castro gañara o Premio Puro Cora polo seu artigo Providence, publicado no xornal El Progreso o ano anterior.
Naquela altura, quen isto escribe colaboraba no espazo “Parolando” da devandita emisora, programa senlleiro dirixido polo agora novelista e xa daquela dramaturgo, Pepe Peinó.
Unha defensa serena e rotunda do idioma galego, sabiamente argumentada pola autora focega, fixo que me tivese parado no texto o día da publicación, e que me fixase, con admiración anovada, cando se deu a coñecer a concesión do premio xornalístico.
Daquela, pensei que a poeta da lata de sardiñas (quen teña asistido a un recital de Luisa Castro saberá de que falo) non podía continuar fóra da listaxe de persoeiros interrogados no “Parolando”, pois que nunca fora a poeta de Marzán entrevistada na radio municipal do Valadouro.
A atención dispensada ao fío telefónico cando contactei coa recén premiada foi próxima e cooperadora; así, aquel programa dos xoves contou, por fin, coas opinións, reflexións, e por supostos os poemas, dunha señora das letras chamada Luisa Castro.
Pouco tempo despois, considerei que deberiamos falar na radio do desaparecido novelista Francisco Casavella, vinculado á Campá (Couboeira, Mondoñedo) e amentado aqueles días por ter artellado a Editorial Destino un premio co seu nome.
Non estaba a resultar doado contactar con alguén próximo ao autor barcelonés; con todo, tras un labor case indagatorio, un bo amigo achegou unha luzada sobre o labirinto.
Buscando buscando, encarreiroume nunha pista fiábel; a persoa idónea para falar de Francisco Casavella sería unha escritora coa que o autor compartira amizade, tal era Luisa Castro.
Luisa aceptou unha nova entrevista na noite dun novo xoves. O cuestionario serviría, dalgún xeito, como homenaxe a un escritor que redactara a súa derradeira novela en terras alfocesas.
Porén, uns días antes da emisión en directo do “Parolando”, recibo unha chamada da escritora.
Considerara –con excelente criterio- que a persoa máis acaída para aquela entrevista sería a nai do propio Casavella.
Foi a autora de Baleas e baleas quen xestionou a intervención de dona Aurora Hortelano en Radio Valadouro, xesto que nunca puidemos agradecer bastante desde o equipo xestor daquela radio local.
Así, o 8 de abril de 2010, a señora Hortelano atendeu as miñas preguntas a través do teléfono. Transcurrira, apenas ano e medio desde o pasamento do seu fillo.
Por accións coma as expostas, polas súas obras e por representar á Mariña literaria alén das nosas néboas e nordeses, manifestamos alegría e orgullo polo recoñecemento internacional da nosa veciña Luisa Castro.
Parabéns!

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 23-06-2016 11:42
# Ligazón permanente a este artigo
ROSALÍA CASTRO, A ACTRIZ
Si, chámase Rosalía Castro e é de Burela. E nesa mesma vila, o día 17 de xuño transformouse en Pandora.
Co auditorio municipal ateigado de veciños e foráneos, Rosalía Castro foi, ademais de profeta na súa terra, a primeira muller na terra.
Tal é o título da obra -artellada por La Smorfia Teatro- que esta moza afronta en solitario sobre as táboas, pois que estamos a falar dun monólogo, un texto tenso e intenso á beira da hora de duración.
La primera mujer en la tierra é unha obra do dramaturgo salmantino David San Juan, coñecido tamén polo pseudónimo Nas.
Vibrante contra o final, pedagoxicamente impecábel na súa totalidade e cunha escolla musical tan acaída coma meditada para o reforzamento da escena, este texto non é amigo da indolencia nin aforra esforzo en denunciar a asunción histórica da anomalía como norma sen discusión.
Sublime e evocativa son apenas dous dos adxectivos cos que premiar a actuación de Rosalía Castro, unha actriz que se fixo co escenario –e co público- exhibindo unha mestría propia de intérpretes con moitos máis anos e bagaxe.
A ánfora de Pandora (revisemos o mito e a interpretación lingüística) acochaba en realidade, a estigmatización do xénero feminino; o comezo da lenda –interesada e calculada- da bruxa, da parva, da puta, e da femia restrebadora, e da coidadora submisa, e da esposa resignada…
Hai unha primeira parte no monólogo onde se reivindica máis có feminismo, o feminino; para que o espectador experimente, paulatinamente, unha transición cara á verdade descarnada, cara á condena que sufriu unha metade da humanidade, esa porción que naceu, por azar, con ovarios, e por desgraza -segundo mentes esclerosas- sen testículos.
Isto todo e algo máis poderá someter ao xuízo do seu sentido común quen se achegue a un espectáculo rotundo, unha representación que desde o primeiro minuto sacode o pó mental asemade esfola os prexuízos que poidamos arrastrar dos tempos (non tan remotos parece ser) en que os mitos, ademais de explicar o mundo, ditaban sentenzas segundo as filias, as fobias e as necesidades dos poderosos.
Tan pouco demos mudado a situación?
Rosalía Castro ispe, a través deste monólogo conmovedor, uns usos e costumes que atafegaron –non atafegan na actualidade?-, non só un xénero, senón unha especie, pois que lastraron o desevolvemento social de todos nós.
Disque, en literatura, para facer críbel un argumento debemos evitar caer na positividade absoluta e incluír algunha pincelada negativa. Velaí vaí: A acústica da función non era boa, e por veces, o espectador víase obrigado a aguzar o ouvido.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 20-06-2016 09:15
# Ligazón permanente a este artigo
VIAXE Á ILLA DO NEGRO
Afortunadamente, hoxe Agatha Christie pode se ler en galego, mais a miña biblioteca atesoura volumes de épocas en que a lingua galega aínda carecía de recoñecemento, institucional e social, e as traducións non abundaban.
O libro que manexei ofrece dúas obras da autora de Devon: Diez negritos e El asesinato de Rogelio Ackroyd. Teño escoitado moi boas críticas do primeiro título; mesmo afirman, voces autorizadas, que se trata da obra cimeira de dona Agatha.
O exemplar da miña biblioteca foi editado polo Círculo de Lectores en 1971, a partir dunha tradución de Orestes Llorens revisada por Raimundo Aliaga. A encadernación é de calidade, en tapa dura e con deseño de Yzquierdo.
Así que me aproximei á Illa do Negro cun libro de Agatha Christie baixo o brazo e unha evocación recorrente durante a viaxe, o espírito de Conan Doyle rondaba polos cantís.
Encontrarase o lector cunha presentación de personaxes máis propia do enceto dunha obra teatral ca do comezo dunha novela; deformación ben sei, buscada, ou inconscientemente dispensada por unha autora que cultivou a dramaturxia, e que non cesa, na presente obra, de introducir chiscadelas dramáticas.
Con todo, o comezo da obra resulta algo confuso e pesado, pois que o devandito texto agradecería unha renuncia á estrutura liñal, contribuíndo así á cadencia do desenvolvemento.
O lector agradece a chegada á mansión (mil veces reproducida no audiovisual) onde se desenvolverá a trama da novela para poder situar e interiorizar os personaxes, numerosos e tan desprecatados coma o propio lector nesa altura.
É unha novela coral e iso significa abordar o manexo de maquinaria pesada, en primeiro lugar por parte do autor –noraboa dona Agatha, porque mover un argumento destas características demostrou moita habelencia- e despois para un lector que, ás veces, achégase aos libros pensando que tales instrumentos non requiren esforzo.
Volvamos aos primeiros minutos na mansión Owen; supoño que non fun o único lector que lembrou outra recepción mítica nunha residencia xurdida do enxeño literario: Drácula. As coincidencias, casemente, rematan aí. Agatha Christie perfilou ben os seus personaxes, nomeadamente os masculinos.
Secasí, pode haber outro factor irmandador. Tanto unha novela coma a outra, foron orixe de múltiples versións e adaptacións, sobre todo no eido audiovisual; entendo que no caso de Dez negriños co ánimo de recrear uns escenarios rotundamente cinematográficos, e no caso da obra de Bram Stoker, para a perfeccionar.
Exhala, esta novela que navega entre o noir puro e o misterio “de cordel” (non é unha cualificación pexorativa), un recendo a enunciado aritmético, necesario seguramente para desembaltrar a trama e ofrecer unha resolución. Acho que este debe ser o principal motivo polo que non son un grande usuario do xénero negro, polo adoitado cerceamento da espontaneidade a cambio de cadrar pezas e resolver incógnitas; exercicio que recorrentemente me trae a evocación do encerado, o xiz e unhas interminábeis clases de matemáticas.
Moito traballo se acocha tras unha obra que presenta un resultado óptimo para esa lexión de lectores que buscan entretemento e horas de distracción (ollo! cumprirá cismar e reler parágrafos).
Porén, non todos exiximos as mesmas cualidades e propiedades a unha novela. Así e todo, confeso que no instante en que rematei a lectura de Diez negritos e coñecín o desenlace, considerei, que era ese o momento acaído para afrontar, de novo, a interpretación do texto.
Por agora, non vou sucumbir á tentación.

Imaxe: Capa dunha edición en portugués.
Comentarios (2) - Categoría: Xeral - Publicado o 18-06-2016 17:46
# Ligazón permanente a este artigo
A PICARESCA AMERICANA DE TWAIN
Quen considere a picaresca un subxénero da literatura castelá, non leu a Mark Twain.
A arte de obter sustento con argucias e trampulladas debeu ser ben coñecida ao longo do río no que Huck Finn e Tom Sawyer naceron como personaxes das dúas novelas máis coñecidas de don Mark.
Accedín a unha versión en castelán titulada Las aventuras de Huckeberry Finn grazas a un deses volumes adquiridos nos postos de libros dalgún mercado semanal. Trátase dunha edición pensada para regalar cun xornal, até aí ningunha queixa, mais procurei o nome do tradutor na páxina legal e non achei rastro del, polo que descoñezo o responsábel da presente tradución.
A Editorial Extremadura (selo que presumo vinculado a un xornal estremeño), non coidou en absoluto unha publicación que tan só destaca, na capa, o nome da colección (Biblioteca de aventuras), pois mesmo o título e o nome do autor figuran en grafía de inferior tamaño e lucindo o odioso costume das minúsculas sen contemplacións.
Las aventuras de Huckleberry Finn ten algo de El Buscón, ou polo menos a min evocume aquel relato inzado de falacia e aparencia; agás na fame, apenas presente na xesta mississipiana.
Tería lido Twain a Quevedo? Nas páxinas da obra reflíctese unha profunda atracción polos asuntos e actualidade europeos.
A monarquía, tan sabiamente combatida no continente americano, é obxecto de burlas e caricaturas mordaces ao longo da novela, a relixión tampouco deixa de sufrir a crítica sibilina do autor e o exército tamén obtén a súa ración de ridiculización.
Se hai un ismo que recibe o apoio do autor, é o abolicionismo. Sutilmente, Twain tenta facer ver a aberración que supón a escravización dun ser humano por parte dun semellante.
O feito de que os personaxes protagonistas estean encarnados por un adulto negro e un neno branco, cómplices e inseparábeis, outorga a clave da mensaxe, non sempre nidia.
A quen seguro leu don Mark foi a Shakespeare, e ouso afirmar (sen me ter achegado a ningunha biografía do devandito autor) que debeu lle profesar verdadeira devoción, pois que as referencias á obra do inglés son recorrentes e numerosas.
Estamos diante dun texto entretido, non exento de partes tediosas e temáticas reiterativas ou recreacións excesivas en detalles secundarios, mais totalmente recomendábel como lectura xuvenil.
Debemos advertir a pais e titores susceptíbeis que o neno Huck Finn, fuma en pipa. É posíbel que na sociedade actual se considere censurábel tal característica do personaxe; compensada sen dúbida polas mensaxes implícitas a prol da amizade, a lealdade e os principios firmes.
Se hai unha virtude de Huck e Tom que gabo con satisfacción, é o seu hábito lector. Ambos os dous personaxes están constituídos por nenos trastes cunha ampla bagaxe literaria, propiedade que excita e arrequece a súa imaxinación e mais o seu intelecto, e por outra banda, ateiga o texto de referencias que animarán a curiosidade lectora do usuario.
Gocei especialmente da presenza das supersticións propias das comunidades negras, onde mesmo quixen albiscar pinceladiñas de algo semellante ao realismo máxico. Achei, do mesmo xeito, algunha pinga de metaliteratura, sempre ben encaixada nun texto que a priori, non fai pensar nun encontro con tal contido.
Eu recoméndoa, aínda que como teño dito noutras ocasións (sen dúbida froito da aceleración duns tempos distintos aos do novelista), sobran páxinas; parágrafos que unha vez tosqueados deixarían a novela fresca e alixeirada dun lastre incómodo.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 10-06-2016 11:06
# Ligazón permanente a este artigo
VERSOS PARA ADELINA

Familiares, compañeiras de traballo e amigos, reunímonos na praia da Marosa, en Burela, para compartir coas ondas o recordo de Adelina.
Adelina Fernández García deixounos o pasado 8 de abril, mais ficou entre nós un rostro risoño, unha voz docísima e unha exemplar querenza pola Terra.
A nosa amiga Adelina descubrira a Castelao en latitudes migratorias, lendo Sempre en Galiza nas praias de Cádiz e achando a identidade propia e proscrita. Así nacera á causa dos bos e xenerosos.
Por iso, e porque Adelina deixou pegadas imborrábeis, o 28 de maio, quen a quixo e a prezou, optou pola poesía galega para render homenaxe á súa memoria. Ao cabo, a poesía reproduce, segundo os expertos, a rítmica do corazón.
Tras unha breve lectura na Marosa, o mar recibiu os restos da amiga recordada, e unha manchea de flores acompañou a viaxe de quen fica, para sempre, sorrindo entre nós.
A seguir, a comitiva partiu cara a Morás, en Xove, onde os versos de Curros Enríquez e Manuel María resoaron efusivos na pedra vedraña erixida sobre os cantís.
“Do mar pola orela
mireina pasar
na frente unha estrela,
no bico un cantar.”
Tal estrofa, xurdida da pluma de Curros cando Rosalía marchou cara ao parnaso dos bardos das idades, reza agora nunha placa que o amor dos seus ditou para a posteridade.
Oficiou como mantedor da cerimonia un bo amigo da familia, o incansábel dinamizador cultural, Bernardo Penabade.
Entre poemas e silencios fomos lembrando vivencias e ollando con saudade a inmensidade oceánica onde a compañeira repousa xa.
Mar da Marosa, de Morás ou de Cádiz; todos foron, todos son! fogares da nosa amiga Adelina.
Que a ninguén lle estrañen ondas tenras de fala mainiña.

Sorrí o mar batendo,
bate escuma sorrindo
e brúa asubíos,
en maina foula femia.
Habitas, pois que VIVES
nos nosos mares de gratitude.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 01-06-2016 09:15
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal