Warning: getimagesize() [function.getimagesize]: Filename cannot be empty in /var/www/vhosts/blogoteca.com/httpdocs/include/func-blog.php on line 249
Vasoiras de xibarda


    Vasoiras de xibarda


Cartafol literario de experiencias, teimas e inquedanzas
"...E ás doce da noite voan dacabalo de vasoiras de xibarda..."
Contos do Valadouro. XP,IF,ML.
O meu perfil
bercedasorixes@gmail.com
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES
 DESTACADOS

PARA LERMOS NOS NOSOS DÍAS
Vén de se aprobar a nivel estatal unha lei sobre a eutanasia. Eutanasia, este termo de vigorosas reminiscencias helénicas, é unha palabra que non aparece na novela Acabadora, no entanto, non é preciso que a “boa morte” sexa nomeada no devandito texto, pois que o concepto sobrevoa a obra toda.
Contra o que se poida pensar nun primeiro momento, esta obra da sarda Michela Murgia non é unha novela agre nin anguriosa, ou, para sermos exactos, tales ánimos serán proporcionados nas mesmas doses que en calquera outra.
Accabadora (na súa versión orixinal) foi publicada en 2009, e nove anos despois apareceu traducida ao galego no selo Rinoceronte Editora.
Trátase dun texto ben ameno, perfectamente estruturado e puído con man sabia. Debo confesar que había tempo (desafortunadamente moito tempo) que non caía nas miñas mans unha novela encadrábel na alta literatura; endebén, dona Michela obrou o milagre. Non en van, durante o traxecto lector experimentei unha sensación esquecida, ese ímpeto de proceder a unha segunda lectura en rematando a primeira.
Quen goste da tradición, do folclore e dos costumes do rural europeo, atopará nesta novela unha auténtica apoteose da antropoloxía e a etnografía da nosa civilización. A superstición, esa primitiva forma de relixiosidade, goza en Acabadora dun verdadeiro lugar de culto e recreación.
Esta novela de profundo interese fálanos dunha Sardeña labrega e autosuficiente, non moi afastada da nosa realidade máis próxima. Agás polo seu carácter insular, o ámbito descrito (cos seus ciclos naturais e as súas pouquidades) non dista moito do rus dos pobos ibéricos.
Subxace, durante a obra toda, a constatación da sobrevivencia e a perseveranza dun país abandonado polo Estado, pola metrópole, e unicamente recordado á hora de extraer o preciso. No caso que nos ocupa, a cobizada materia prima eran homes para a guerra. Debemos ter presente que Michela Murgia distínguese por reclamar a soberanía para Sardeña.
Non só é unha lectura recomendábel Acabadora pola súa calidade, trátase amais diso, dunha obra ben acaída para os nosos días, uns tempos en que por fin, a lexislación condenou o padecemento.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 03-04-2021 19:09
# Ligazón permanente a este artigo
POLI: INFILTRACIÓN REAL OU TÁCTICA POLICIAL?
Poli (Principal de los libros, 2021), a recentísima obra de Valentin Gendrot, supúxome talvez a lectura máis decepcionante dos últimos tempos.
Anúnciase este traballo como o diario dunha infiltración xornalística na policía francesa, porén, conforme o lector se adentra nos seus telegráficos capítulos, nada rechamante ou inesperado xorde da presunta operación secreta.
Para explicar a miña avaliación da obra deberei referir a teoría do “autogolpe”, tese suxerida por moitos en referencia ao célebre 23-F. Dise que o propio sistema artellou hai corenta anos un estremecemento colectivo, algo co que coutar de vez a arela social con respecto a futuros avances democráticos, estruturais e por riba de todo territoriais.
Como digo, lendo Poli experimentei a sensación de que a suposta infiltración non foi tal, senón unha coidada operación reivindicativa desde a propia institución policial.
Xa na faixa publicitaria da presente edición o propio autor confesa o seu desexo por desvelar dous grandes “tabús”: A violencia policial e os suicidios entre as forzas de seguranza.
Desde o primeiro momento Gendrot salienta a falta de medios dos axentes, a deterioración dos vehículos, a desmoralización xeral dos policías… E si, máis adiante fala de sistemáticos abusos policiais (unicamente describe casos contra poboación extranxeira ou de ascendencia inmigrante) e mais do doado que é hoxe chegar a engrosar as fileiras da policía francesa.
A mención de textos de apoio e mais de estatísticas é continua, impregnando a obra dun recendo a traballo escolar para o lycée. Por outra parte, o intento de transmitir unha imaxe humana e vulnerábel do policía tamén se torna fatigantemente reiterada, chegando incluso a querer xogárnola cun forzado diálogo en que outro axente lle recomenda ao escritor un libro (Le peur a changé de camp, O medo mudou de banda) sobre o terror padecido polos policías ante a súa presunta perda de poder diante os delincuentes.
Chega un momento en que o propio texto, xa absolutamente centrado no desleixo co que a administración pública xestiona os asuntos da police, parece tentar xustificar as actuacións inadecuadas pola frustración e o abandono.
Que queren que lles diga? Paréceme que os excesos policiais reflectidos neste libro, tristemente, resultan comúns a todas as policías do mundo. No entanto, deixaron de analizarse cuestións que no resto de Europa afectan aos diferentes corpos policiais e que non presumo alleas á realidade francesa: Corrupción vinculada ao narcotráfico, connivencia ou condescendencia con organizacións fascistas…
Direino dunha vez, considero que o verdadeiro e subrepticio obxectivo de Poli (Flic na versión orixinal) é dar a coñecer as problemáticas padecidas polos membros dos corpos policiais franceses, nin máis nin menos. Xaora, se esta denuncia pública a disimulamos coa carauta dunha infiltración para descubrir polis ruíns, a manobra resulta perfecta, tamén comercialmente falando.
Coido que desde agora, ademais do poli bo e do poli mao, deberemos desconfiar do poli lareto, un tipo indiscreto, mais, que só conta o que lle convén.
Galiñas serán, pero óleme a can.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 26-03-2021 11:20
# Ligazón permanente a este artigo
DE CANDO SE PODÍA FALAR (ALGO)
Pepe Rei, in memoriam

Hai vinte anos, o xornal La Voz de Galicia ofrecía este titular: Antonio Gala asegura que se carteaba con Bin Laden. Aquela noticia, datada o 29 de outubro de 2001, reproducía certas declaracións vertidas polo escritor nunha entrevista televisiva.
Parece ser que o tal Bin Laden, atraído pola recreación da antiga Al-Ándalus ideada por don Antonio en El manuscrito carmesí, financiara a tradución ao árabe da devandita novela. Aproveitando a entrevista, o autor cordobés ofrecera afirmacións como: “Laden es una persona culta, atractiva, muy bien rodeada” ou “Las culpas no se pueden atribuir a una sola parte”.
Non teño constancia de que a raíz disto Antonio Gala fose chamado a declarar ou sometido a xuízo, nin moito menos encarcerado.
Xa na década seguinte, o mesmo autor considerou oportuno volver compartir a súa visión sobre a realidade árabe. Faríao a través de La tronera, a columna que mantiña no xornal El Mundo.
O 9 de xullo de 2015, nun artigo intitulado Examen de conciencia, don Antonio regalábanos frases deste teor: “Por muchas razones de peso, difíciles de enumerar sin entrar en batallas, yo siempre he preferido el mundo árabe.”. “Los abusos de árabes que no responden a una etiología ni a su configuración física y espiritual, ni a la estricta y dura (sí) respuesta a enemigos sagrados, por debajo o por encima de ellos…”. “La yihad es una forma lóbrega y siniestra de autodefensa o muertes sin piedad”; “¿Osama Bin Laden resultaba incomprensible? Había que conocerlo bien (…) sus equivocaciones el mar las ha blanqueado”.
Reitero: Non teño constancia de que o responsábel destas opinións fose chamado a declarar ou sometido a xuízo, nin moito menos encarcerado.
Non sei até que punto son acertadas, erradas ou consecuentes as devanditas reflexións, o que sei é que Gala as fixo con pleno convencemento e coa única intención de facer pedagoxía, e por riba de todo, de expresar o seu pensamento. Só por iso, ou nada máis e nada menos que por todo isto, considero que non son puníbeis, e por suposto, defendo que tales declaracións fosen televisadas e publicadas.
No entanto, hoxe, dous cultivadores da poesía rapeada sofren os rigores dunha xustiza grotesca que, mentres contempla a fuxida de grandes defraudadores, persegue pequenos xograres.
Dentro de varias décadas, todo isto será analizado coma un sainete propio da “segunda transición” que vivimos sen o saber.
Se traemos esta cuestión a Vasoiras de xibarda é porque o rap, como toda actividade poética, pertence ao ámbito da literatura, e polo tanto os seus expoñentes, independentemente da súa calidade, non deixan de seren escritores. Por outra banda, o episodio que nos serviu para iniciar este artigo de opinión forma parte da historia da literatura.
Agora, permítaseme sobardar durante unhas liñas o cometido da bitácora.
O réxime está a caer e as súas derradeiras convulsións tentan esmagar a evidencia. Un sistema de profunda inspiración medieval (tal é unha monarquía de aberrantes orixes) fende irremediabelmente; as formacións que sostiveron a entelequia e que se nutriron cumpridamente de silencios, complicidades e horrores por contar, ven comprometido o seu futuro debido á crecente frustración social e ás excrecencias ideolóxicas fomentadas por esas mesmas organizacións. Si; algo ben parecido viviuse hai algo menos de cincuenta anos, mais polo visto quedaran asuntos por resolver.
Contemos os días para chegarmos o máis axiña posíbel ao momento de poder falar en absoluta liberdade, de armarlles coplas aos bandidos e de rapear acedas críticas sociais, tal e como se fixo desde tempos inmemoriais a través da improvisación oral, dos cantares de cego ou da lírica popular.
Quen dixo que todo isto non supón unha boa semente literaria?


Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 11-03-2021 11:18
# Ligazón permanente a este artigo
DESCONEXIÓN ENTRE REALIDADE XEOGRÁFICA E NOMENCLÁTOR OFICIAL

“Y esto sucede en el hermoso Valle de Oro, cuando, de no ser la rapacidad de unos y el servilismo e ignorancia de los más, sus habitantes podían, y debían, formar una sola familia de hermanos, siguiendo en esto el consejo mudo, pero expresivo, que indica la configuración topográfica del Valle.”
JUAN ÁLVAREZ. FRANCISCO JANEIRO. A los Hijos del Valle de Oro residentes en la Argentina y en Madrid. (1907)


Desatouse unha pequena polémica estes días atrás pola ocorrencia da veciñanza de Candín, un municipio berciano que saltou aos medios porque, segundo din, desexan mudar o nome do concello polo de Ancares.
Permítaseme un excurso: Candín pertence administrativamente á provincia de León, e as súas parroquias denomínanse Sorbeira, Lumeiras, Espiñeireda, Valouta, etc. Digresión rematada.
A cuestión, é que outras localidades da cadea montañosa dos Ancares rexeitan que un territorio concreto se arrogue un topónimo colectivo. Infinidade de aldeas e numerosos municipios (esparexidos por tres comunidades autónomas!) sábense ancareses, e intúen que ceder o topónimo a uns poucos só traería confusións, tanto para a cidadanía local dentro dunhas cantas xeracións, como para os visitantes desde o primeiro momento. Acontecería que transcorrido un tempo, os naturais do municipio que levase o nome da serra toda consideraríanse auténticos ancareses, en detrimento do resto de habitantes do cordal. Do mesmo xeito, moitos foráneos deixarían de saber que ao visitar O Cebreiro, Navia de Suarna, Ibias ou Fabeiro, xa están coñecendo unha parte dos Ancares.
Mais, o motivo de traer a anécdota a esta bitácora literaria non é o de expresar unha opinión sobre tal cuestión, pois falaremos noutra ocasión da Galiza irredenta ou estremeira, senón advertir sobre os danos que pode chegar a causar un topónimo usurpado ou situado de maneira inadecuada.
Se aquí, neste norte galaico bañado polo Cantábrico e oxixenado feramente polo nordés, ningún concello concreto se denomina O Xistral ou A Mariña, tampouco O Valadouro debería constituír a denominación oficial de ningunha entidade municipal.
A razón non precisa moitas explicacións. A comarca do Valadouro comprende, do mesmo xeito que Os Ancares, varios municipios.
Para expor as argumentacións, igual que para as entender, non é preciso ser xeógrafo, sociólogo ou lingüista, chega con prestar atención a unha realidade que bate de fronte cun nomenclátor tan equívoco como inxusto.
Santa Cilla do Valadouro, a parroquia que nos facilita o acceso á Frouseira, pertence oficialmente ao Concello de Foz, do mesmo xeito que a de Santo Acisco. Sen dúbida algunha, esta última localidade tamén forma parte da planicie valadouresa.
As parroquias por onde discorre boa parte do río Douro pertencen ao Concello do Alfoz do Castrodouro, municipio onde tamén se asentan A Veigadouro e unha parte substancial da Grandadouro, xa que logo, a toponimia achega nocións inequívocas.
Na paremioloxía popular, por outra banda, a mindoniense parroquia de Oirán noméase tamén como lugar aveciñado: Se as penas de Oirán fosen pan, as da Frouseira manteiga e o río Ouro (sic) viño mouro, quen puidera cos do Valadouro!
O feito de que unha parte do val luza a denominación oficial de Concello do Valadouro supón un desatino, un factor que acaba inducindo a erro, xa non só a turistas e visitantes ocasionais, senón aos propios habitantes desta comarca natural.
Se desde O Cadramón ao Pouso todos somos valecos, resulta totalmente antinatural que reduzamos o nome común do Valadouro a tan só dez das súas parroquias.
Por tradición e respectando o topónimo que figura na historiografía documental, o nome do conxunto de parroquias administradas desde a vila de Ferreira sería: Terra Chá do Valadouro.

Imaxe: Adhesivo popular en tempos pretéritos.



Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 01-03-2021 10:34
# Ligazón permanente a este artigo
O SIMBOLISMO DESDE EDIPO A HOXE
Comezarei polo final, recomendando esta obra a todo lector interesado na mitoloxía e a literatura oral, alén diso, os dramatófilos acharán en Alborada de Edipo, de Xesús Pisón (Edicións Laiovento, 2020) un magnífico manual de uso.
Non hai moitas semanas que falamos aquí doutra obra do dramaturgo valadourés, e é que o pasado ano resultou prolífico para este autor namorado da oralidade.
Achegar unha noción sobre este ensaio resulta complexo pola contundencia da obra, posto que non deixamos de estar ante un tratado filosófico en boa parte do texto, e sempre asistidos por un colosal labor de documentación.
Os mitos, coma as narracións tradicionais, non foron anovados desde a fundación da arte de contar (aínda que si alterados e suavizados); personaxes e tramas filtráronse polo xirgo de diferentes civilizacións, pobos e linguas, mais transmitindo sempre a mesma mensaxe, a mesma advertencia, idéntica pedagoxía.
Tal é a conclusión á que nos fai chegar un ensaio onde a materia edípica se revela fundacional, xa non do drama e a oralidade, senón dunha considerábel parte da materia lendaria legada polos predecesores.
Mais, á parte de concienzudas e profundas reflexións, Alborada de Edipo é un libro preñe (coido que resulta a metáfora máis acaída atendendo ao contido), pois que o último apartado ofrécenos un bo feixe de narracións tiradas de diversas épocas e culturas. Cómpre salientar que encontraremos a “versión príncipe” dos relatos,
é dicir, o conto primixenio e non as sucesivas versións edulcoradas para públicos tenros e morais estreitas.
Xa dixemos que estabamos empezando polo final, así que tornemos ao inicio. Encontraremos nesta obra unha fermosa alegoría da máscara, unha aceda crítica ao país de noso, unha avaliación social que acaba alcanzando a todo sector e sensibilidade ideolóxica, unha interesante lectura crítica do Poema de Xilgamesh e por riba de todo, moito simbolismo desencriptado.
E é que a narración tradicional non foi sempre tan concisa e básica como a coñecemos hoxe. As razóns, amais das xa expostas, pode ser que noutrora o receptor (escoitador, espectador) gozaba de máis tempo e ansia por recoller historias.
Desta obra existiu unha semente, un dignísimo ensaio de moito menos contido intitulado Memoria da esfinxe, obra auspiciada en 2002 polos históricos Manuais Casahamlet; o mito de Edipo comezara a ser desentrañado con tento de cirurxián naquela obra. No entanto agora, Alborada de Edipo representa o grande inventario de simbolismos e claves agochadas nos clásicos. Unha boa chave para a aprendizaxe vital.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 15-02-2021 12:04
# Ligazón permanente a este artigo
UNHA CAMIÑADA GALEGA DO ESPINÀS
O feito de difundir que adoito gozar de lecturas en catalán obtivo un inmediato premio: O obsequio de volumes na devandita lingua.
E tal aconteceu durante a pasada celebración do solsticio de inverno, ocasión na que fun agasallado con A peu per Galícia, de Josep M. Espinàs (Edicions La Campana, 2002).
Entre o título e o subtítulo (De la Ulloa a Val de Camba), déixasenos ben claro que estamos ante un libro de viaxes, malia que se trate dunha serie de traxectos executados a forza de camiñadas.
O autor acompáñase de dous amigos, un home e unha muller. Van deténdose en toda taberna tradicional que xurda no camiño, e se lles cadra (o autor faille cadrar acotío), non deixan de falaren coa xente que a andaina lles vai presentando.
Pese a tratarse dunha obra redactada en catalán por un autor de tal nacionalidade, no texto apreciaremos a presenza doutros dous idiomas: O galego e o castelán. O feito de reproducir os parlamentos emitidos orixinalmente en galego resulta unha intrepidez malograda, aínda que a boa intención queda fóra de toda dúbida, pois Espinàs non cesa de gabar, durante a obra toda, as potencialidades da nosa cultura.
As proclamas a prol da galaicofonía (facendo mención da irmandade lingüística co Brasil e con Portugal) son constantes, as críticas ás actitudes pseudocosmopolitas tamén, pese a non deixar de exhalar este texto, por veces, un recendo a esa busca de ancestralidade e tipismo tan dada nos urbanitas. Con todo, esa ansia por recibir un baño de arcaísmo non desloce a narración en ningún momento.
A peu per Galícia é, por riba de todo, un documento do doméstico. O autor fíxase en paisanos, usos, labores e fogares, mostrando ás veces a contrariedade ante a aparición de elementos perturbadores da paisaxe idealizada (granxas industrializadas, individuos procedentes do medio urbano…), mais non deixa de ser unha auténtica guía do visitante (non necesariamente camiñante), xa que nos descobre lugares de interese que moitos galegos descoñecen ou non dan prezado co merecemento preciso. A Espinàs marabillouno, ante todo, o mercat de pedra de Agolada, o carrer dels porxos de Chantada, e por suposto o complexo fluvial de Monterroso.
Houbo de padecer don Josep os célebres monólogos proferidos por anciáns, e con resignación, aturou as chufas sobre triunfos laborais de fillos e parentes, mais toda recolleita a redacta con graza este escrupuloso observador catalán.
O grupo chegado de Barcelona non rexeita nada e aproveita todo, mesmo os sermóns ceibados como terapia por solitarios e rallantiños, pois raras veces se mostra crítico co que o camiño lle depara.
Resulta curiosa a nula mención aos teléfonos móbiles (a viaxe tivo lugar no verao de 2001), e mesmo semella que os tres barceloneses practicaron as rutas sen se dotaren destes aparellos, pois dase o caso de teren regresado á pousada cando un deles se retrasa ou non dá aparecido.
Sobrevoa a experiencia unha mensaxe de complicidade galeguista evidente, como se o autor quixese, non exactamente congraciarse co país, senón axudarlle a espertar, facéndolle decatarse do tesouro identitario que encerra. Non en van, don Josep dá testemuño do coñecemento de numerosos escritores galegos, así como de obras lidas na nosa lingua.
Debemos termos en conta que Espinàs é un experimentadísimo camiñante, posto que ten publicado moitos outros títulos en virtude da súa experiencia viaxeira. Este autor (hoxe nonaxenario) ten percorrido diferentes territorios da península e mesmo unha parte da costa atlántica, pois tamén existe A peu per la Costa da Morte.
En definitva, un llibre molt interessant.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 20-01-2021 11:52
# Ligazón permanente a este artigo
A DRAMATIZACIÓN PISONIANA DA MATERNIDADE
Paréceme que, desafortunadamente, a Erregueté (Revista Galega de Teatro) é unha publicación pouco coñecida fóra dos ámbitos da dramaturxia e a escena, e considero que as institucións do ramo deberían auspiciaren a súa difusión en centros educativos e determinados colectivos culturais (grupos de teatro amador, clubs de lectura…), pois aínda que vai empezar a ser popularizada a través da rede -logo deixará de imprimirse-, é seguro que restan ducias de exemplares sen finalidade concreta en arquivos públicos. Ao fío disto, é proverbial a sona do soto da Deputación de Lugo, un lugar onde, polo que parece, centos de títulos subvencionados pola devandita entidade agardan por un destino que ninguén dá trazado.
Volvendo á cuestión que nos ocupa, a Erregueté deste outono vén centrada nun colosal texto de Xesús Pisón, unha obra de obras intitulada Materna.
Se estivesemos a falar dun texto novelístico diriamos que se trata dunha roman-fleuve, mais no xénero dramático non existe tal concepto, polo tanto, conviremos que Materna é unha sorte de saga vinculada por un lóstrego sensorial, tan animal coma humano, tan racional como visceral: A maternidade.
O leitmotiv desta obra exérceno as sensacións e as actitudes da nai, de diferentes nais como obxecto de observación, en todas as súas vertentes e opcións, deténdose en toda posíbel heterodoxia, diverxencia, perversión ou disxuntiva, mais sempre en torno a esa capacidade inherente ao xénero feminino.
Xa dixemos que Materna dá título a unha obra de obras, a unha riola de monólogos vibrantes e inquietantes (por veces “incómodos”), crus e indefectibelmente sazoados cunha fereza extrema.
A obra comeza con sabor clásico, mais continúa a través dos personaxes ideados por Shakespeare (Ofelia planea sobre a obra toda), a seguir homenaxea a obra cimeira de Mary Shelley, camiñando aos poucos cara á actualidade, remexendo nesa sordidez que todos evitamos, agás á hora de lermos as noticias.
Neste formidábel –cualitativamente falando- e monumental –cuantitativamente agora- monólogo, advertiremos un algo desa linguaxe urbana que nos aproxima a certos submundos. E é que o universo urbano fica retratado maxistralmente no tramo final, feito que non é óbice para que o primitivismo máis rural estoure cun vigor inusitado noutras partes da obra.
Impresiona a peza número 16, o texto onde se recrea con gran fidelidade a fobia de impulsión, no entanto, a número 5 resultoume tremendamente familiar, pois nútrese dun suceso real acontecido na montaña alfocesa. Aviso a lectores incrédulos: Todo o que se conta neste monólogo situado en 1986, é absolutamente real.
Unha anécdota: Recordo a Xesús, hai seis ou sete veráns, procurando información sobre este feito case fabuloso. Estrañamente, tal acontecemento parece ter desaparecido das hemerotecas.
As facetas máis dolorosas ou menos edificantes da maternidade xorden aquí retratadas, delimitando cada parágrafo de Materna.
E agora unha curiosidade: Empréganse en máis dunha ocasión topónimos tirados da área montañesa do Alfoz do Castrodouro, porén, cando é preciso citar un barrio urbano, o coruñés dos Castros xorde como paradigma da cidade.
Ningún lector, independentemente do seu grao de proximidade ou distancia coa maternidade, permanecerá indiferente tras gozar da lectura de Materna.
Rabiosamente recomendábel.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 24-12-2020 18:57
# Ligazón permanente a este artigo
E BALBINO VOLVEU POLO VALADOURO
Non hai moito tempo que falabamos aquí dunha novela de Pepe Peinó, un dos escritores máis prolíficos das terras do Douro valeco.
E hoxe volvemos sobre este lugués asentado na Mariña para valorar o texto que lle valeu o premio do V Concurso “Balbino” de Relatos, un certame convocado pola Fundación Neira Vilas e Edicións Fervenza entre outras entidades colaboradoras.
Bica de Montouto non é un relato costumista, todo o contrario, esta doce –e tamén amarga- narración pode estar contribuíndo ao xurdimento dunha corrente asociada á cuestión demográfica. Do mesmo xeito que a pandemia inzou na literatura de xeito oportunista, as localidades desertas ou semibaleiras darán en incitaren e provocaren tramas literarias de xeito ineludíbel.
Quen escribimos desde o ámbito aldeán non podemos sermos alleos a isto. Calquera autor que sitúe unha trama no rural de hoxe en día, non poderá obviar certos aspectos inelutábeis (ausencia de infancia e mocidade, precaria ou anticuada rede comercial, carencia de servizos básicos…) e estes mesmos factores xeradores de tremendas carencias sociais, orixinarán tamén correntes artísticas e novos argumentos.
Devorei Bica de Montouto en dous días escasos, satisfeito por estar a ler, non só a mellor obra literaria de Peinó, senón a constatación da viraxe cara á excelencia que xa comezáramos a intuír en textos de recente publicación.
Un coidado vocabulario, unha cuantiosa presenza de termos patrimoniais e mesmo un tímido emprego do infinitivo conxugado, denotan o compromiso do autor coas esencias da lingua de noso.
Quen descoñeza os pormenores, non só de épocas pretéritas, senón do agro como hábitat e sistema sociocultural, terá en Bica de Montouto un ameno manual de iniciación. Ao fío desta cuestión, non deixei de ter presente durante a lectura unha circunstancia curiosa: Os que coñecemos a Pepe na distancia curta sabemos que segue os postulados do vexetarianismo desde hai moito tempo, polo que non deixa de resultar cómico que houbese de documentarse sobre matas e elaboracións cárnicas para a redacción deste texto.
O exhaustivo repaso polos labores e actividades tradicionais do rural galego (feiras, mallas, seituras, festas…), premeditadamente hiperdescritivo, pode exhalar un recendo a unidade didáctica, nada raro –e desde logo remisíbel- en quen fixo da docencia o seu modo de vida até hai unhas semanas.
Acho algúns diálogos perfilados en demasía, correndo o risco de imprimir (ao pór en boca de anciáns uns termos e expresións infrecuentes en individuos de idade avanzada) unha certa artificialidade por momentos á narración. Mais o documento encerra un valor innegábel como testemuño de tempos idos e tamén da vixencia dun territorio que vemos esmorecer e que, endebén, todos nos negamos a inhumar.
No verao de 2010, Xosé Neira Vilas pronunciaba unha conferencia na Casa da Cultura “Manuel Lourenzo” do Valadouro, o mesmo espazo onde dez anos despois, un autor local presenta a obra gañadora do concurso que leva o nome do protagonista principal de Memorias dun neno labrego.
Tanto Balbino como don Xosé houberon estaren o venres pasado mirando por un furadiño, plenos de orgullo campesiño.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 15-12-2020 11:52
# Ligazón permanente a este artigo
PARA TODA A VIDA
Unha crítica formidábel nun suplemento cultural levoume a adquirir de inmediato Para toda a vida, a novela de Eva Moreda acabada de publicar polo selo allaricense Aira.
“Enorme dominio dos recursos da oralidade ao servizo da alta literatura”, “Quere cuestionar os límites da linguaxe”, “A autora profundiza, tamén, na propia gramática e sintaxe do idioma galego”, son algúns dos sintagmas laudatorios que afiaron os meus dentes de lector curioso.
O abuso de preposicións e un coloquialismo premeditado, practicando ao tempo o aforro de termos predecíbeis, supoñen certamente un experimento inquietante; saberemos co tempo se crean escola na novelística galega ou non.
Para toda a vida vén sendo un diario de nostalxias e incertezas, a recreación desa sensación de que o espazo vital dun mesmo aínda non te distinguiu como inquilino. É ben certo -e xa o expresaba aquela crítica asinada por R.L. nun número do Táboa redonda do mes pasado- que esta vai ser a tónica de varias xeracións actuais, e non só das circunscritas a ese territorio en desputa chamado mocidade.
Coa superficialidade como atmosfera latente, a trama vai augurando e desvelando o gran crack en que desembocarán as crises socioeconómicas que nos deixaron as décadas pasadas, aquelas nas que aínda se adoitaba planear a longo prazo. E todo isto sen pandemias polo medio! Pois o argumento navega nun tempo anterior.
O mercantilismo instaurado na educación universataria actual, e mais a futilidade dun sistema que vende títulos no canto de formación, proxéctanse ao longo desta trama estreitamente ligada a ese alumnado cosmopolita de hoxe en día.
Aviso a lectores distantes do inglés: Será recomendábel manter aberto o tradutor en liña durante a lectura ou ter un dictionary á man, pois non son infrecuentes os “remendos” nesta lingua.
Do mesmo xeito, encontraremos algunhas licenzas na lingua de noso (“qué”, uso de canda a no canto de a carón de, etc.) que poden estar contribuíndo ao experimento amentado.
Botamos de menos os xiros propios da narrativa superior, esa complexidade esperada nun xénero que, aínda estando ben emparentado co relato curto, enseñórase nas reviravoltas ás que se presta o traxecto de longo alcance. É certo que nas derradeiras páxinas nos sacode facendo gala dunha destas estratexias literarias, mais talvez dun xeito pouco críbel nos perfís dos personaxes concibidos.
A edición de Aira é impecábel, e outros selos deberían fixarse na pulcritude do traballo, no axeitado tamaño de grafías e grafismos, e noutros detalliños de estilo que converten o libro nun confortábel e atractivo volume.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 05-12-2020 16:06
# Ligazón permanente a este artigo
UNA HISTÒRIA FOSCA I BRUTA
Podería ser este o título dun artigo de opinión acerca do debate sobre as linguas vehiculares no ensino, mais non vai por ese lado. Outramente, non foi alleo o meu exercicio lector á normalidade coa que deberiamos vivir a realidade dun estado absolutamente diverso.
Por segunda vez, accedín a unha lectura en lingua catalá. Non me aprendeu ninguén este idioma nin teño vivido en países catalanófonos, mais grazas ao coñecemento doutras linguas románicas, escasa dificultade presentou este idioma empregado por dez millóns de falantes.
Esta experiencia, envolta nun ar de rebeldía nuns tempos –outra volta- en que volven estaren cuestionadas as distintas identidades nacionais peninsulares, resultou plenamente satisfactoria.
Vicenç Villatoro, presenta en 1980 a novela Papers robats que cremen ao premio Joaquim Ruyra, obtén o galardón e ao ano seguinte o texto é publicado pola Editorial Laia.
Corenta anos despois, un exemplar –que no seu tempo houbo pertencer a unha estudante de bacharelato chamada Esther- chegou a un posto de libros usados dun mercado galego.
Pola cantidade dun euro adquirín un volume minuciosamente forrado e aceptabelmente conservado; tal é o destino dalgúns libros tan nómades como pródigos en usuarios.
Non parece que catro décadas teñan pasado por riba dun argumento que podería estar redactado hoxe mesmo, tirado da cloaca cheirenta de certos concellos.
Non vou dicir que esta trama de corruptos manipuladores e honestos insubornábeis me teña descuberto un edén literario, porén, resultou entretida. Estamos diante dunha novela moi básica no elenco de personaxes e doada de seguir pola súa estrutura narrativa, naturalmente pensada para un público xuvenil; pese a todo botei de menos algún alarde (xiros, acontecementos inesperados…) que tornase vibrante a lectura para a rapazada inexperta e ávida de emocións.
Con todo, Villatoro resolve apropiadamente o traballo contra o final do texto, cando a trama vai caendo nun cul-de-sac que nos fará cavilar, e quizais por primeira vez durante a lectura, introducírmonos na pel dalgún personaxe principal.
Coido que ningún lector peninsular debería renunciar ás diferentes linguas latinas –sen esquecérmonos das súas riquísimias variantes- presentes na Iberia, pois supón un formidábel antídoto contra prexuízos e miopías territoriais ou culturais, e por riba de todo, proporcionaranos un impagábel enriquecemento intelectual.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 23-11-2020 18:12
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal

Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0