Vasoiras de xibarda


Cartafol de inquedanzas, experiencias e teimas literarias
"...E ás doce da noite voan dacabalo de vasoiras de xibarda..."
O meu perfil
bercedasorixes@gmail.com
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES
 DESTACADOS

GOZANDO O DÍA DO LIBRO EN BERTAMIRÁNS

O Concello de Ames artellou, o sábado 22, un evento de nome fermoso para conmemorar o Día do Libro; Literatura na praza.
Literatura na praza é unha cerimonia de entronizamento do libro, da escrita, da lectura e, en definitiva, de calquera actividade xermolada en úteros literarios.
Cheguei até a localidade de Bertamiráns após terme convocado o Servizo de Normalización Lingüística municipal. Ía ter lugar a presentación do volume cos textos gañadores do XIII Certame Literario do Concello de Ames, e debía estar presente para ler un fragmento de A mortalla do demo.
Era mediodía e o acto non comezaría até as cinco da tarde, había tempo para pasear e coñecer a hostalaría local. Foi así como me decatei, na Praza da Maía, de que un banco público estaba ocupado por varios libros.
Non era o posto improvisado dun libreiro ambulante nin o froito das présas dun lector desprecatado; tratábase dunha iniciativa institucional.
A Deputación da Coruña, o programa Ler conta moito e mais o Concello, “conspiraran” para que os transeúntes namoraramos dalgún volume “esquecido” sobre o mobiliario urbano.
Sen custos nin compromisos, os viandantes puidemos fornecérmonos de poesía –tal foi o meu caso-, de ensaio, de narrativa…
Tratábase, sinxelamente, de dar acollida a un libro; un libro emancipado por entidades públicas en plena rúa. Toda unha incitación, todo un exercicio pedagóxico, un regalo superior… Isto, créanme, ten moito de exaltación da liberdade: espazos públicos, cultura á disposición do pobo de xeito gratuíto… As letras tomando as rúas!
De feito, os libros portaban un colante marcapáxinas co lema “Libros para sermos libres”. E no respaldo do banco, un tentador cartel proclamaba: “Estes libros son un agasallo”.
Mais non era algo restrinxido ao banco que chamou a miña atención, pois aquela literatura micótica inzara no resto dos bancos da praza.
Chegou a tarde e dirixinme ás carpas instaladas na Praza do Concello.
Postos de venda de libros e tamén de intercambio, obradoiros de marcapáxinas, teatro, recitais… xa o dixemos, unha cerimonia de exaltación das letras; o rito dos pobos cultos, avanzados, civilizados.
Lemos anaquiños dos nosos textos, coñecemos as creacións dos outros autores –de idades diversas e procedentes de diferentes puntos do país- e recibimos un ramalliño de flores.
E todo en galego, coa normalidade agardada e cultivada por quen escribimos na lingua de Bertamiráns, de Ortoño, de Lens…
Bravo polo Concello de Ames!

LIONEL REXES

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 25-04-2017 19:33
# Ligazón permanente a este artigo
O MELLOR POEMA DO MUNDO ESTÁ ESCRITO EN GALEGO
De xeito anual e desde 2014, Ediciones Nobel convoca o Premio Internacional de Poesía Jovellanos; do mesmo xeito, auspicia un premio de ensaio, tamén internacional e tamén na honra do autor asturiano.
A lingua guaraní, a persa e mais a castelá, teñen sido as afortunadas en anteriores edicións, mais este ano, grazas a un poema da coruñesa Emma Pedreira, a lingua galega obtivo o recoñecemento dun premio ao que optan composicións en innúmeros idiomas.
Lista da compra da viúva é o título do poema presentado por Emma Pedreira, autora da denominada Xeración dos ’90, quen recentemente, nunha entrevista concedida ao programa Zigzag Diario da TVG, afirmaba que se se congratulaba de algo, era de ter elevado o galego a un ámbito de ampla transcendencia, pois que adoitaba levar a lingua por bandeira. Honroso e feraz estandarte.
Temos dito nalgunha ocasión que non hai linguas pequenas, senón en todo caso, mentalidades estreitas; por iso, resultan moi necesarias as iniciativas desta caste. Xa que logo, parabéns para Ediciones Nobel; e por suposto parabéns para dona Emma.
É curioso que a lingua galega triunfe en ámbitos internacionais (o departamento de turismo de Londres promociónase en galego, Chévere representa Eroski Paraíso fóra da Galiza en versión orixinal, Sés e Guadi Galego eríxense como cantoras de culto soando en radios estatais… Mesmo unha aeronave norueguesa loce a efixie de Rosalía polo mundo adiante!) ao mesmo tempo que perde terreo no seu espazo natural. Cando se decatarán, eses cosmopolitas de sotaque irrefutábel, de que o gran problema non está no galego senón na súa propia actitude, mísera e limitada?
Dito queda, o galego triunfa e garántese séculos de existencia; malia que nun futuro non moi afastado, os estudantes de filoloxía galega se vexan obrigados a emigraren para cumpriren os períodos de prácticas.
Sempre nos quedará Bos Aires.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 21-04-2017 12:13
# Ligazón permanente a este artigo
TEATRO POPULAR VS TEATRO CULTO?
O 16 de abril presentouse no Alfoz do Castrodouro Vinte obras de teatro afeccionado, a segunda publicación de Pepe Peinó, quen exerce a docencia no devandito municipio desde hai un cuarto de século.
A mañá do domingo acabou supondo unha homenaxe ao eido dramático, mais tamén significou a abertura dun debate que levaba anos latente entre persoas do eido cultural local: É preciso escribir comedias, indefectibelmente, cando o teatro vai destinado a un público sen formación superior?
Na mesa principal estaban, ademais do autor da obra recén nada, o dramaturgo Manuel Lourenzo, o cineasta Matías Nicieza e o actor local Cachín.
E a “controversia” xurdiu espontaneamente, avivada polos consellos velados do cineasta e mais o dramaturgo (quen resulta ben explícito no prólogo de Vinte obras de teatro afeccionado), moi interesados en descubrir unha outra faceta dramatúrxica de Peinó.
A cuestión radica –e isto é unha mera reflexión persoal- no hábito que os axentes teatrais (autores, actores, grupos, departamentos municipais de cultura…) poidan estar a inocular nun público que vai ao teatro –unicamente- cando se acenden as luces do centro social da localidade.
Con todo, non sería teorizar o obxectivo principal do evento, senón a presentación dunha obra de obras, un volume de 989 páxinas que recolle parte do traballo dramatúrxico dun escritor incansábel, dun dinamizador cultural que non só escribe; tamén dirixe, actúa, xestiona, cohesiona e artella.
Pepe Peinó é unha institución cultural en si mesmo. Dicir teatro no Valadouro é facer referencia á súa persoa, mais tamén dicir cinema, e proxectos culturais municipais, e radio, e outras iniciativas que non terían xurdido sen contar co seu impulso emprendedor.
Raiolas, A Maseira, Trípode, O Centiño… Son nomes de colectivos teatrais onde Pepe Peinó achegou ou achega os seus textos e todo o seu esforzo. Pois que falamos, non só dun home creativo, senón dun traballador comprometido. Goza arrolándose polo escenario e non rexeita apeitar cos decorados; produce textos a velocidade vertixinosa e se as subvencións non dan chegado achega diñeiro do seu peto. O que for preciso para que o espectáculo continúe. Si, un imprescindíbel.
Polifacético é un dos adxectivos que lle acae perfectamente ao noso Pepe; soamente un deles, porque se falamos de calidade persoal non chegaría con bondadoso, solidario, leal…
Si, claro; cando se fala dos amigos nunca se é obxectivo, mais Peinó logra opinións unánimes ben semellantes á do parágrafo anterior. Recolle o que sementou. Amizade.
Regresemos á presentación do día 16. Resultou tremendamente interesante a intervención de Manuel Lourenzo, quen retornou á orixe do teatro para nos falar das máscaras mortuorias coas que naceu o oficio da interpretación, pois que esas carautas míticas que hoxe chamamos Comedia e Traxedia, un día foron de cera e estiveron emparentadas coa tanatopraxia.
Xa dixemos que non se trata dun libro pequeno, e para o facer máis grande (en todos os sensos), aparece fornecido con deseños de Xosé Blanco, quen ilustra desde hai anos boa parte da literatura que abrolla no Valadouro.
Mais nun acto artellado por Pepe Peinó non podía faltar unha representación teatral, e desta volta, gozamos de tres. A ocasión merecíao.
Escolléronse pezas tiradas de obras incluídas no libro presentado, interpretadas por actores e actrices de varias épocas, e onde o propio autor non renunciou a un papeliño.
Ars dedicandi.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 20-04-2017 10:18
# Ligazón permanente a este artigo
DE CANDO A LITERATURA ORAL SALVOU A XEREZADE
As mil e unha noites é un deses libros que entrou na mitoloxía dos tesouros universais e que seguramente, ninguén poderá gozar xamais na súa totalidade. Ao longo do tempo, diferentes versións e traducións foron fornecendo bibliotecas e ánimos lectores con diverso número de relatos; pois que a obra sufriu achegas e talladas que lle mudaron o contido revisión tras revisión.
Trátase duns contos ben diferentes aos que alimentaron á nosa bagaxe oral; móstranse moi elaborados, prolónganse no tempo, son rotundamente conclusivos e advírtese que naceron en épocas onde o tempo, era dilatado e empregado en beneficio da tradición oral.
Como transmitirías hoxe un relato de As mil e unha noites?
Resultaría imposíbel rematalo sen que soase un móbil, sen que alguén comprobase as mensaxes recibidas (perdendo totalmente o fío da narración) ou mesmo sen que un ousado –e maleducado- espontáneo preguntase pola data en que vai chegar aos cinemas a historia en cuestión.
Son outros tempos; e a literatura oral daqueles séculos afastados é visitada, unicamente, por persoas coma vós, letraferidos e bibliómanos.
Fantasía a eito, adoutrinamento moral e loanzas ao deus dos musulmáns inzan os relatos do invocado compendio, unha obra que andará a cumprir ao redor de doce séculos.
Cada edición comercializada é distinta, mesmo o título vén sufrindo alteracións; por iso, non debemos tratar de procurar a colección definitiva, xamais a acharemos. Mergullémonos no volume que teñamos á man e estabelezamos paralelismos coas narracións propias das nosas culturas, dos nosos autores e do noso tempo, velaí a chave das noces.
Todo adepto ás letras en lingua galega encontrarase con Álvaro Cunqueiro nos contos de Sinbad o mariño. Si, a maneira de crear, inventar e fabular que todos gabamos no autor mindoniense, xa foi ben cultivada nos relatos vinculados ás vivencias do mítico mariñeiro árabe, aínda que debemos salientar que en lei dereita, os devanditos textos non formaron parte, inicialmente, de As mil e unha noites.
E a riola de inspiracións non remata aí, pois dise que o ciclo sinbadiano tiña tomado, á súa vez, boa nota da Odisea.
Manexei un exemplar da histórica Biblioteca Básica Salvat (os populares ‘libros RTV’) do selo Espasa-Calpe, editado en 1970 e prologado por Juan Vernet, o coñecido arabista catalán falecido hai poucos anos.


Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 15-04-2017 17:41
# Ligazón permanente a este artigo
UNHA PRESENTACIÓN EN VILAMOR
Que a Casa da Penela é un espazo con vibracións literarias é algo que está a ficar claro nos últimos tempos. Por iso e por moitas outras razóns, entre os seus muros de pedra antiga tivo lugar a presentación de El humo del diablo.
Esta obra, do xornalista Fernando Salgado, é unha crónica con argumento biográfico e feitío de libro de memorias. Porque o autor, conviviu varios meses coa persoa que cedeu o seu testemuño para nos arrepiar.
El humo del diablo narra un descenso; máis cós infernos ás cloacas do límite humano, a eses recantos escuros onde habita a maldita facultade para comerciar con vidas, vontades e dependencias, e por riba de todo, á capacidade de resistencia deses individuos que parecen gozar das famosas sete vidas felinas.
Os territorios polos que discorre El humo del diablo son xeografías extremas, latitudes onde a existencia se torna incompatíbel coa habitabilidade e cada minuto supón unha batalla contra os elementos. Mais neste caso, a cuestión non radica nun clima adverso nin na hostilidade dunha paisaxe de neves perpetuas; El humo del diablo é unha viaxe ás ensullas dos labirintos da cobiza, ao miolo desas leprosarías que o bazuko propiciou en Bogotá, desde o momento en que as organizacións de narcotraficantes se viron obrigadas a procurar un mercado interior, pobre e pouco exixente, despois de que Europa e Estados Unidos dificultaran a entrada masiva de estupefacientes desde Colombia.
Se temos afirmado, en infinidade de ocasións, que a historia do pobo galego favoreceu unha sorte de rede de embaixadores polo mundo adiante, tamén neste caso veremos como é un compatriota noso quen nos leva da man polas espenucas da degradación humana.
José Antonio Iglesias Prieto coñeceu in situ aqueles vertedoiros de seres humanos condicionados pola adicción; mais este galego de Portonovo non é médico, policía ou reporteiro. Foi, sinxelamente, un protagonista, unha vítima.
A crónica está redactada en primeira persoa, lucindo os modismos propios do castelán de Bogotá; mais trátase da voz de Iglesias Prieto emprestada á pluma de Fernando Salgado.
A presentación que tivo lugar o 1 de abril na Casa da Penela, en Vilamor (Mondoñedo), foi auxiliada cun documental de vinte minutos de duración, grazas ao que se pode observar o José Antonio posuído polo fume do diaño e mais o José Antonio rehabilitado.
Tras a proxección do vídeo, é o autor quen se dirixe ao público para matizar todas aquelas cuestións que o documental non dá apreixado.
Salgado leva celebrado máis de vinte presentacións da obra e a experiencia percibiuse no completo e estruturado evento de Vilamor, onde o xornalista estivo flanqueado por Fernanda Cedrón Trigo (neta de Luis Trigo Chao, o mítico Gardarríos) e Xulio Rodríguez Leiras (activista cultural mindoniense).
Se o documental deixa o público co estómago encollido (e ao mesmo tempo con pouca gana de experimentar con substancias dubidosas), a narración oral exposta por Fernando Salgado non resulta menos contundente; non esquezamos que estamos a falar do delegado do Diario de Pontevedra no Salnés, e o oficio delátase en cada referencia, na disposición do relato e nos datos ofrecidos.
A obra foi prologada (en galego) polo polifacético Calros Solla, e desde logo, o texto abre o volume con todas as honras e mestrías propias dun experimentadísimo autor.
Fernando Salgado non deixou pasar a ocasión para explicar por que optou pola autoedición (do mesmo xeito ca en Elefantes y Hormigas, obra publicada en 2013), aducindo que cando un título non dá funcionado ben no mercado nun primeiro momento, a editora inhíbese e o devandito libro desaparece dos andeis; no entanto, unha autoedición é xestionada e defendida polo autor día a día.
Deberán tomar boa nota os axentes implicados na edición, pois que na actualidade, non só a autoedición, senón multitude de proxectos editoriais que venden os seus servizos a través da Rede, poden chegar a comerlles as papas na cabeza a certos selos consolidados.
E como rematou o evento da Casa da Penela? Cunha cea, onde non só se falou de literatura.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 05-04-2017 16:00
# Ligazón permanente a este artigo
A NACIÓN DE JÓN KALMAN
Alén de controversias ideolóxicas e posicións políticas, convén reflexionar sobre a afirmación realizada polo escritor islandés Jón Kalman Stefánsson hai uns días, nunha entrevista ofrecida ao programa Página Dos da TVE.
Interrogado sobre o gran valor que os islandeses outorgan á súa literatura, o autor veu afirmando que o pobo islandés, certamente valora moito as súas letras, pois é consciente de que se non gozase dun idioma de seu, Islandia non sería unha nación.
Xa que logo, segundo Kalman, tal é o motivo polo que a arte literaria forma parte da vida cotiá dos islandeses.
Ben sei que este razoamento non é o máis acaído para empregar como argumento cultural na nosa sociedade (pasividade secular, individualismo, autoodio…); con todo, reflexionemos.
Por riba de debates puramente políticos, non estaría mal que os galegos, independentemente das siglas que enchan os nosos ollos, tivésemos en conta uns factores identitarios que outros pobos aprecian e que nós, en ocasións ignoramos; cando non son considerados unha pexa para o progreso.
Se reproducimos uns datos sobre Islandia, veremos que a “terra do xeo” existe como comunidade humana diferenciada por decisión propia, máis ca polo seu peso específico no ámbito europeo.
300000 habitantes, unha economía baseada na agricultura e a pesca até finais do século XX, un estado soberano con 73 anos de existencia… É dicir, estamos a falar dun “novo país”, alicerzado nunha cultura antiquísima e nunha vontade construtivista fóra de dúbidas.
Galiza (si, porque a fin de contas non era a nosa intención alentar un estudo sobre o milagre cultural islandés), podería chegar a se converter nunha potencia cultural, asentándose como ponte entre ámbitos cos que a súa historia e a súa identidade a emparentaron.
Referímonos, fundamentalmente a dous factores: Emigración e lusofonía.
E agora, como estamos en Vasoiras de xibarda, debemos regresar á literatura, sen abandonar o fío que nos trouxo até aquí.
Os libros publicados por selos editoriais da Galiza, acaban por se consumiren en varios países americanos onde os galegos conservan un tecido asociativo considerábel; circulan ao mesmo tempo por toda Europa debido a razóns semellantes e tamén a causa dos fluxos migratorios desenvolvidos nos últimos anos; manteñen igualmente un mercado importante noutros territorios do Estado español, onde a presenza galega continúa a ser numerosa, ou onde o feito diferencial non supón unha extravagancia senón un atractivo.
A lingua galega deu orixe ao idioma que empregan ao redor de 250 millóns de falantes baixo a denominación xenérica de portugués. Xa que logo, a comunidade galegofalante conta cun código de comunicación empregado no Brasil, en Moçambique, en Cabo Verde, na chinesa Macau, na hindú Goa, nas caribeñas Bermudas, nas Guinés africanas e en moitos outros territorios do planeta. O portugués é ao mesmo tempo, lingua oficial de varios organismos internacionais (UE, Mercosul, Banco Interamericano de Desenvolvimento, OEA…), e non esquezamos que a Comunidade Autónoma Galega pertence como membro observador á Comunidade dos Países de Língua Portuguesa (CPLP).
A literatura islandesa, carecendo de ferramentas para a internacionalización, tenta situarse no mundo da man das traducións, porén, a literatura galega, contando con potenciais lectores no mundo todo, non dá superado unha inxusta consideración periférica.
Porque o argumento que debemos manexar quen entendemos que a lusofonía é o noso ámbito lingüístico-literario natural, non debe ficar na magnífica oportunidade que temos para lermos a Eugénio Tavares, Jorge Amado, Camoes ou Pessoa en versión orixinal, senón tamén en sermos lidos noutras latitudes, no galego da Galiza. Permítaseme a intencionada redundancia.
Debemos ter presente, polo ben dos nosos e do noso, aquilo que deixou dito Castelao: “Se aínda somos galegos é por obra e gracia do idioma”.
Amén.

Imaxe: Símbolo da CPLP.

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 26-03-2017 19:37
# Ligazón permanente a este artigo
A VIXENTE ENSINANZA DO MESTRE DE STRATFORD-UPON-AVON
Por descontado, ler a Shakespeare supón toda unha experiencia literaria, ora ben, enfrontarse a unha das súas obras máis emblemáticas, devén nunha experiencia superior; non exenta de complexidade, desde logo.
El rey Lear, lida nunha edición de hai case corenta anos e baseada na tradución ao castelán que nos anos ’30 elaborou Luis Astrana Marín (o fundador da Sociedad Cervantiva), implica tamén imbuírse nun concepto ortodoxo da tradución, onde a totalidade do corpus (nomes propios, locucións…) é barutado polo filtro sociolingüístico da nova versión; e onde as palabras grosas son evitadas cuns oportunos puntos suspensivos. Ou don William tería evitado tamén o termo bitch no texto orixinal?
Seguindo esta tradición interpretativa, afirmarei que O rei Lear pode resumirse cun refrán galego de profunda carga filosófica: O bocado comido non fai o amigo.
Toda a problemática actual dos anciáns desprazados, dos avós itinerantes por vivendas de fillos que dispensan –interesadamente ás veces- un fogar temporal, e mesmo a da ancianidade condicionada por bens que a descendencia arela gozar antes da extinción biolóxica do titular, está presente nesta extensa e pedagóxica obra.
Con todo, tamén encontraremos humor no miolo da traxedia, grazas á dualidade dun persoanxe: o bufón que exerce como oráculo ou avisado conselleiro.
Xa que logo, calquera das dúas máscaras históricas do teatro primitivo teñen cabida nesta obra.
Unha boa parte dos diálogos presentan unha redacción cumprida, ben emparentada coa narrativa do monólogo, feito que nos obrigará a reler e descifrar contidos en numerosas ocasións, práctica esta que non ten por que ser considerada allea ao pracer da lectura.
Falemos un pouco do volume que manexei. Trátase dun exemplar publicado en 1981 pola Editorial Espasa-Calpe na Colección Austral; unha undécima edición (a primeira está datada en 1939) de capa gris, coma todos os clásicos do selo.
Dei con este título nun posto ambulante, a bo prezo e no medio dunha morea de libros de toda índole.
Tales encontros, propician que o bibliófilo chegue ao seu fogar portando un libro con sinais evidentes dun uso anterior; non necesariamente ha supor tal feito unha obrigada deterioración do volume en cuestión, senón nalgunhas ocasións todo o contrario.
O meu exemplar de El rey Lear está coidadosamente forrado, apenas loce unhas insignifcantes máculas causadas pola humidade na derradeira páxina, e para deleite de fetichistas e anticuarios, mostra o nome dunha propietaria anterior. Por discreción, reproducirei tan só as iniciais, C.B.
Si, na primeira páxina aparece manuscrito un nome en tinta azul; descoñezo se foi C.B. a primeira persoa que leu o libro que hoxe mora na miña biblioteca, quen o sabe.
Xa que temos penetrado nos terreos da mitomanía, confesarei que hai uns anos, un gran amigo, devoto de don William e dramaturgo conspicuo, agasalloume cunha pedriña traída da contorna do templo onde descansan os restos do gran autor inglés.
Na próxima ocasión que falemos do sabio de Stratford-upon-Avon (inevitabelmente e con gusto regresaremos ao seu legado literario), ofrecerei unha imaxe do galano en cuestión; conservado coma unha reliquia a carón das miñas máis apreciadas xoias impresas.

Imaxe: Tumba de Shakespeare na Holy Trinity Church (Stratford-upon-Avon, Inglaterra).

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 24-03-2017 11:20
# Ligazón permanente a este artigo
PRESENTACIÓN DE O SEGREDO DE SHEELA NA GIG, DE IOLANDA ALDREI

Como presentador do acto quero transmitirvos o agradecemento a todos vós por ter respondido á convocatoria; tamén a Iolanda por traer os seus versos até San Martiño, a Daniel “Caxigueiro” por cedernos o Espazo Caritel, a André Pena por vir para nos ilustrar, a Xavier Ponte por regalarnos a súa música e a María José Fernández pola súa voz poética.
Cando Iolanda me propuxo estar hoxe aquí, recibín unha alegría. Eu asistiría de calquera xeito, mais, desta maneira tiven o privilexio de saborear o poemario unhas semanas antes. E ademais experiméntase unha emoción especial desde esta banda da mesa.
Iolanda forma parte de proxectos coma o colectivo poético A porta verde do sétimo andar; este verao estivo en Alfoz participando na Ponte Literaria e tamén artellou o recital Memoria do mar de Foz, no CENIMA.
Por iso, o que máis admiro da súa faceta creativa, ademais da obra, é o seu activismo literario.
Hai persoas que escriben, publican, pescudan, len… e mais, non tratan de se xuntaren con outras persoas que escriben, publican, pescudan, len…
Coido que nun país por emancipar, nunha situación lingüístico-cultural como a presente e cunha literatura condicionada por todas esas circunstancias, non podemos permitirnos a loita en solitario ou desde a casa.
E afortunadamente, vemos que o seu compromiso coa Mariña e coas letras da Mariña continúa vixente porque hoxe presenta aquí O segredo de Sheela na Gig.
Para min a lectura de O segredo de Sheela na Gig supuxo un retorno ao telúrico, ao atavismo, á ancestralidade… a todo iso que na obra se resolve, acertadamente, co substantivo MATRIA.
Matrias, para min, son esas deusas proscritas que deron lugar, por exemplo, a unha dramaturxia clásica sen actrices e mais con argumentos centrados en Medea, Fedra ou Electra; ao cabo, MATRIAS proscritas.
Aconteceume algo curioso, este poemario evocoume A casa da paixón, unha obra narrativa de Nélida Piñón onde se describe á protagonista tendéndose na herba para ser fecundada polo sol.
Lembremos que Nélida Piñón é unha autora brasileira de orixe galega; e sempre lembra que na primeira viaxe que realizou á Galiza, sendo rapaza, descubriu, como unha revelación, a diferenza entre o antigo e o arcaico.
E algo moi semellante ides experimentar durante a lectura da obra de Iolanda.
Para mostrar un bocado do poemario que estamos a presentar, tomarei a liberdade de lervos unhas estrofas:

“Desceu um corvo dos ombros da chuva.

Abres as pálpebras e conto-te
porquê estou molhada de alegrias,
porquê tenho caminhos de asas
marcados no rosto.

A luz é leve.
Abre o dia e entra o sorriso nos lençóis
de todos os quartos,
de todas as casas,
o tempo curvado da volúpia
que aninhou em min.

Procuro a seta para o arco.
Cheira a chuva.
Como o amor chove no rosto!”


Só por estes versos, paga a pena adquirir o poemario, mais nestas páxinas encontraredes moitísimos outros resplandores de sensibilidade, de sensualidade e de poesía con maiúsculas. Un bo exemplo diso que se vén chamando, alta literatura. Obrigado.

LIONEL REXES
(San Martiño de Mondoñedo -FOZ-, 18 de marzo de 2017)

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 20-03-2017 10:41
# Ligazón permanente a este artigo
QUIM MONZÓ E A TIRANÍA DO MERCADO "CURTO"
Había moito tempo que non precisaba tantas semanas –meses quizais?- para rematar un libro; se matizamos que se trata dun libro de relatos, o diagnóstico sobre a calidade do mesmo pode ser preocupante. Así e todo, non ditaremos unha sentenza severa.
Splassshf é unha obra de Quim Monzó que o Círculo de Lectores editou na década pasada, composta por contos curtos -algúns deles microrrelatos- de dimensións variábeis e temática dispar.
Desde que comecei a lectura até que a concluín, con intermedios considerábeis para abordar outras creacións máis atractivas, transcorreu tanto tempo que non son quen de recordar se na primeira parte do volume xurdiu algún relato que me conquistase; con todo, non gardo recordo de que a obra de don Quim me ilusionase especialmente, polo menos até que cheguei ás derradeiras páxinas de Splassshf e dei con Vacaciones de verano; daquela, reencontreime coa literatura de calidade.
Pagou a pena tragar algún sapo sen moita sustancia para ser conducido até un conto que parece elaborado con outras inquedanzas, ou polo menos cunha habelencia superior á empregada en moitos dos textos que nutren o compendio.
Unha curiosidade: A obra que nos ocupa foi traducida do catalán ao castelán por Javier Cercas e Marcelo Cohen; o primeiro anda estes días por Galiza a presentar a súa última novela, participando en eventos culturais e atendendo entrevistas dos medios galegos.
Láiase Monzó no texto que pecha Splassshf da seguinte maneira: “Todo el mundo habla, últimamente, de las virtudes de la narrativa corta, pero él, si pudiese ser sincero, confesaría que detesta los cuentos en general y los cortos en particular. A pesar de eso, para no perder comba, se ha visto obligado a unirse a la oleada de farsantes que fingen ser unos apasionados de la brevedad”.
A confesión, revela unha evidencia e ao tempo deixa entrever –ao meu modo de entender- a suposta présa coa que deberon seren redactadas varias das narracións que acabaron conformando Splassshf.
A evidencia da que falamos ten que ver coas modas e tendencias que tamén inzan o eido literario; se no mercado libreiro florece o relato curto, os autores son forzados polas súas editoras a traballaren coas liñas contadas. De feito, o texto de onde tiramos as frases reproducidas entre aspas no parágrafo anterior, intitúlase Treinta líneas.
Estamos pois, a falar da tiranía do produto comercial. E a literatura, como calquera arte, non é intocábel nin inmutábel, mais tampouco resultará frutífero que fique suxeita ás regras do mesmo mercado que escolle a cor de moda nos utilitarios.


Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 10-03-2017 18:15
# Ligazón permanente a este artigo
ANTROIDO E ORALIDADE
O Martes de Antroido as coplas regresaron a Ferreira do Valadouro; e sempre constitúe unha boa nova que calquera manifestación literaria, por popular que sexa e afastada da norma culta que estea, gañase un oco no lecer.
Realmente, estamos a falar dun restabelecemento, pois que os versos, as coplas e nomeadamente a oralidade, sempre estiveron presentes nos antroidos valecos.
As sucesivas actualizacións que sufriu a devandita festividade, as mudanzas nos usos sociais e a eterna maldición demográfica padecida polo país do Douro, fixeron que a lapa literaria fose esmorecendo até desaparecer da celebración carnavaleira.

“Quen nos inventou a banda
foilles o Afilador
Pero se non o conocen e queren saber quen é
é o que esta en Ferreira erguendo e baixando un pé”.


A mediados dos anos ’40 do século XX, unha comparsa percorreu a parroquia de Mor recitando esta copliña polos fogares visitados; ao mesmo tempo lucían as súas caracterizacións e mollaban a palabra, como era costume naquela altura.
Cada comparsa debía levar unha persoa de “garda” coa face descuberta, garantindo coa súa presenza que os enmascarados eran de fiar.
Os membros das comparsas, case sempre persoas do mesmo sexo, memorizaban unhas coplas satíricas e burleiras coas que deleitaban os veciños visitados.
Como diciamos, tal costume extinguiuse no Valadouro, mais o xénero copleiro e a oralidade permaneceron vixentes en localidades próximas como Foz, onde cada ano o Touporroutou (coplas recollidas previamente por locais comerciais da vila para seren lidas publicamente) congrega centos de persoas.
Por toda Galiza, o Antroido e a literatura oral estiveron irmandados desde sempre, un bo exemplo poden ser os “atranques” dos xenerais da Ulla, coplas sarcásticas que son recitadas polas aldeas da comarca durante o percorrido dos xenerais a cabalo.
Este Martes de Antroido en Ferreira tivo lugar un touporroutou local, artellado polo escritor e activista cultural Pepe Peinó co apoio da Concellaría de Cultura do Valadouro.
Coplas elaboradas pola veciñanza sobre as carencias do municipio, a unificación de concellos, o prometido polígono industrial ou as actitudes de políticos e funcionarios locais, foron facendo rir e asemade reflexionar á morea de veciños que se achegaron á praza da vila para escoitaren as devanditas composicións.
As coplas foran depositadas por mans anónimas en caixas habilitadas para tal fin nos bares da capital local, e cada poeta ou copleiro foi por uns minutos, o fistor dun auditorio formado por valecos e visitantes.
Noraboa por unha iniciativa que revive e alimenta a rica literatura oral dun val con longa tradición “acopladora”, de tal xeito era denominada ás beiras do Douro a arte de facer rimas á conta de sucesos e protagonistas locais.

Imaxe: Capa dun cancioneiro recompilado en Rosario de la Frontera (Salta, Arxentina)

Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 02-03-2017 15:16
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal