As miñas webs.



OS MEUS TRABALLOS :
D.URBANO FERREIROA MILLAN




"Se queres deixar unha mensaxe"

San Fiz de Navío o balcón do Ribeiro


Santi López
 Categorías.
 Galería de fotos
 Arquivos

O Monte dos Castros

Despois de moito tempo buscando referencias catastrales do Monte Dos Castros, xa que referencias visuales casi non quedan, agás de algún muro perimetral ou parte dun parapeto,cheguei a conclusión de que al menos son dous os castros existentes.
Por unha parte o topónimo reza Monte dos Castros, e por outra unhos documentos atopados no Catastro de 1761, dan confirmación a esta teoría, nesa relación de fincas figura unha co nome o Castro do lugar da Quintá, noutra figura co nome de Castro de Arriba e na última co nome de Castro de Abaixo, con todas as referencias das lindes do lugar.
Se atendemos as coordenadas destes castros encontraremos en primeiro lugar a ficha do topónimo, na cal fai referencia as coordenadas :
X.- 575437,94
Y.- 4691305,26
Estas corresponderían o Castro que se atopa a dereita do poste de alta tensión, o norte do Toco do Zorro.
As outras son :
X.- 575491,05
Y.- 4690993,22
Estas pertenecerían o outro castro situado por debaixo do chalet da Reguenga , que ainda conserva algún muro perimetral.
Queda por facer un estudo detallado sobre o terreo, pero este ten que esperar debido o confinamento.


Más fotos de los Castros en el album de fotos de San Fiz
Deixa un comentario (0) - Categorías Arqueoloxía - Publicado o 01-05-2020 11:13
O marco "do Picouto"
Hoxe quero mostrarvos unha posible "pedrafita" que fai de marco divisorio entre as parroquias de Beariz e San Fiz. Ainda que a súa orixe e incerta, temos a seguridade que se atopa xusto o lado das Mámoas ( M1) e (M2) do Picouto.
Cando visitei o lugar chamoume poderosamente a atención esta pedra grabada por un lado con unha "B" e por o outro con unha "S", e a decir verdade, recoñecina como marco divisorio, pero quedeime coa inquedanza de que podía ser unha "pedrafita" reutilizada en tempos mais recentes coma un marco divisorio.
Se tomamos como referencia o Marco da Anta en Cotobade, resulta calcado o do Picouto. En Cotobade figuran as letras "S" de Sacos e "C" de Carballedo , e no Picouto a "B" de Beariz e a "S" de San Fiz. En Cotobade está situada o lado da Mámoa Portela de Anta, no Picouto o lado das Mámoas (M1) e (M2).
Deixa un comentario (0) - Categorías Arqueoloxía - Publicado o 19-04-2020 13:36
" O penedo do caracol " no monte de Sancedo en Ventoselo.

Preto do petroglifo da Verea atópase un conxunto de grandes rochas graníticas, nas que en algún caso, amontóanse en vertical orixinando algunha pedra cabaleira e en algún outro conxunto coma o que hoxe describo, semella a forma dun caracol. O penedo do caracol está formado por tres grandes bloques graníticos perfectamente colocados ou amontoados accidentalmente. Este lugar está situado no monte de Sancedo, así e como aparece na toponimia do Catastro. Atópase moi preto tamén de " Castreás", un antigo castro da parroquia, que se sitúa entre os montes da Quintá, Ventoselo i a Reguenga.
Noutro momento explicarei o paralelismo existente entre os dous castros : Monte do Castro e Castreás i os seus lugares de culto que serían o Toco do Zorro e Sancedo. Debido a que este lugar non está catalogado, non podo afirmar que sea un altar de culto ancestral, como pasa, polo contrario, no Toco do Zorro, pero todo me fai pensar que cumple as características de cercanía e as condicións que requiren estes lugares sagrados.
Pero non e só esta formación rochosa, hay a lo menos no entorno unha pedra cabaleira que describirei no seu momento.
Deixa un comentario (0) - Categorías Arqueoloxía - Publicado o 05-04-2019 16:04
A Mámoa de A Corredoira.

Outra das mámoas que conseguín xeolocalizar foi a Mámoa de A Corredoira. Esta mámoa forma parte dun xacemento situado no límite dos concellos de Cenlle e San Amaro, componse de dúas mámoas, a lo menos catalogadas, unha no comunal de San Fiz a de A Corredoira, e a outra a Mámoa da Corredoira M1 nos montes de Cenlle, concretamente no campo de Ceres.
Cabe destacar que dentro dese entorno protexido atópase tamén o Xacemento de San Berísimo, sobre o cal , antigamente foi construida a capela en honra a San Berísimo, na actualidade desparecida.
A Mámoa de A Corredoira sitúase entre a estrada que vai de San Amaro a Cenlle e o ramal que enlaza con Osmo. Trátase dunha mámoa catalogada pero sin investigar.
Véxome na obriga de seguir denunciando que as pistas forestales abertas e as de tareas agrícolas seguen atentando contra o noso patrimonio, e en concreto contra o contorno protexido desta mámoa. Co sinxelo que resulta comprobar no catálogo de Ordenación do Territorio dentro do Plan Básico Autonómico os límites das mámoas e os séus espazos de proteción.
Deixa un comentario (0) - Categorías Arqueoloxía - Publicado o 05-03-2019 12:02
As Mámoas do Picouto.
Esta fin de semana dediqueina a xeolocalizar unhos túmulos que hay preto do campo de fútbol do San Amaro. Trátase dunha pequena necrópole da que, a lo menos, hay catalogadas duas mámoas : a do Picouto 1 e a do Picouto 2. Descoñécese si existen mais túmulos na contorna.
Efectivamente as coordenadas xeográficas das que dispoñía corresponden con dous asentamentos separados só por unhos quince metros de distancia entre ambos. A simple vista observase o grado de maltrato que soportan, a lo menos un deles, polo desbroce e o paso de maquinaria agricola pesada, sen entrar a fondo na amenaza que sufriron cando se construiu o campo de fútbol que por certo invadiu o espazo circundante protexido , e por si fora pouco, unha das mámoas está afectada por un vertedoiro incontrolado que se está a formar na parte noroeste da mámoa 2. Xusto no medio das dúas mámoas levántase un marco de pedra coas iniciais S e B, que sinala o límite das parroquias de San Fiz e Beariz.
Aproveito este artigo pra pedirlle a administración municipal que si non ten recursos pra poñer en valor o patrimonio de San Amaro, a lo menos que vixile estas ameazas que está a sufrir estes lugares e prohibir as actividades que resulten agresivas nestes contornos protexidos .
Sería bo recordar aquelas palabras do escritor chileno Luis Sepúlveda. " La importancia de conocer el pasado para comprender el presente e imaginar el futuro ".
Deixa un comentario (0) - Categorías Arqueoloxía - Publicado o 22-02-2019 16:22
¿ Cabeza cortada castrexa ?
Sabemos que a manifestación artística mais típica e mellor conservada da cultura castrexa son as esculturas de pedra e unha das tipoloxías e exemplo significativo son as "cabezas cortadas" ou "cabezas trofeo". Polo xeral trátase de pezas feitas en granito do país, para encaixar nas paredes das casas ou nos muros, a función foi sempre moi discutida, para uns trátase de trofeos guerreiros e para outros a representación de ídolos ou deidades.
Pois ven nunha casa do Outeiro, na súa fachada lateral atópase unha destas cabezas, o interrogante de si se trata ou non dunha cabeza cortada castrexa, pono de novo Felisindo González Iglesias, que nun recente paseo por a nosa parroquia atopou esta escultura.
Non sería arriscado, pola miña parte, afirmar que sí se pode tratar dunha destas cabezas cortadas, pola proximidade cos castros de San Fiz . Debemos ter en conta que tanto a casa en donde se atopa empotrada coma os castros están a carón do antigo camiño real de San Fiz e non sería difícil que a escultura chegase a esta casa, que por outro lado era unha casa solariega e podente, cerrada cun balado alto toda ela e mais a finca adxacente. Esta casa no Catastro de Ensenada de 1749 figuraba como heredade de Don Andrés de Temes , rexidor da cidade de Ourense e posteriormente pasou a ser posesión dun Notario do Carballiño.
A falta de mais datos arqueolóxicos quedareime coa interrogante de si se trata dunha cabeza castrexa, na actualidade e reutilizada como desaugadoiro dunha cociña.
Pola tosquedade da figura e moi doado encaixala nunha filiación castrexa e mais pola súa proximidade do Monte dos Castros, esto non e mais ca unha suposición.
Preguntando o actual dono da casa, contoume que a pedra de granito usada na súa construción foi a chamada pedra de Anllo, procedente das canteiras do pobo veciño se ben non sabía nada da cabeza. Unha das características do granito utilizado na construción da casa e que co paso dos anos vaise desfacendo como si de area se tratase o que non pasa na figura que se mostra mais sólida a pesar dunha fenda que a recorre dende a frente hasta a boca produto sen dúbida dun golpe que levou.
A todo esto hoxe fágome eco do que se veu a chamar cultura das cabezas cortadas , en relación coa costume celta de cortar a cabeza os inimigos e colocalas na entrada das súas casas, pois crían que nelas residía, ademais da intelixencia a valentía dos guerreiros vencidos, calidades que pasarían a formar parte do poseidor de dita cabeza.
Deixa un comentario (0) - Categorías Arqueoloxía - Publicado o 11-07-2015 11:51
" O patrimonio esquecido "

Fai unhos días chegoume un correo electrónico do amigo Felisindo González Iglesias, creador da páxina web " Arredor de Lámbrica " e nativo do Axuntamento de San Amaro, alertándome dun achado nun muro do campo da festa da Carballa ao lado da igrexa de San Fiz; trátase dunha metade dun muiño de man castrexo.
Este fin de semana baixei a San Fiz e sen moito traballo atopei o cacho de muiño reutilizado no muro dunha viña, o musgo tápao e pasa casi desapercibido, pero corre serio perigro. E outra mostra mais do abandono que sofre o noso patrimonio, as administracións olvídanse totalmente del, e só se preocupan por conservar e patrocinar os grandes conxuntos castrexos.
Esta peza ven a xustificar a presencia dos dous castros cercanos : Monte dos Castros e Castreás.
A reutilización de pezas de orixen castrexo repítese en moitos pobos de Galicia con presencia de castros na súa contorna. O perigo que corre esta peza e que está a veira da carretera e calquera ensanche ou arranxo da mesma supoñería a súa desaparición.
Deixa un comentario (0) - Categorías Arqueoloxía - Publicado o 08-06-2015 20:20
Os muiños de auga en San Fiz.
Se tomamos como referencia o Catastro de Ensenada do ano 1752, podemos ver que na
feligresía de San Fiz de Navío, nos regatos que recorren a parroquia atopamos que había a lo menos tres muiños, dous deles de maquía e outro de uso particular. De maquía quere decir que o muiñeiro cobraba unha “maquía” ou sexa unha parte da fariña que moía.
Os veciños que posuían ises muiños son os siguintes:

Gregorio Pérez que era veciño de Osmo tiña un muiño de fariña de pedra negra, sito no regueiro das Candorcas, moe catro meses o ano coa rega da “ Agualevada”. E de maquía e regula a súa utilidade o ano en catro fanegas de centeo e cen reais de vellón.
Jorge Alvarez , veciño doutra feligresía, tiña outro muiño de fariña, tamén de pedra negra, moe catro veces o ano coa rega da “Agualeveda”, tamén e de maquía e regula a súa utilidade en catro fanegas de centeo e cen reais de vellón e paga de foro o Conde de Ribadavia tres ferrados e medio de centeo.
Félix Toubes, veciño doutra feligresía, que ten un muiño frente a sua casa e souto para servicio dela, e de fariña e de pedra negra, moe un mes o ano co arroyo de Souto de Faixo e regula a súa utilidade nunha fanega de centeo e vintecinco reais de vellón .

O único que se conserva, ainda que en estado ruinoso, e o do Regueiro das Candorcas, que co tempo pasou a outros propietarios a chamouse u muiño “ Das Patelas”.
Deixa un comentario (0) - Categorías Arqueoloxía - Publicado o 31-08-2014 14:33
Monte dos Castros

Lugar de interese arqueolóxico e cultural , pois alí están as orixes do actual pobo de San Fiz .
Pra chegar o lugar , hay que ir hasta a aldea de A Regenga i o estar a altura do último dos chalés , hay que coller o cortafogos que vai por debaixo da liña de alta tensión , hasta chegar o pé dun poste da líña.
Deixa un comentario (0) - Categorías Arqueoloxía - Publicado o 15-08-2010 20:26
Coincidencia xeográfica ou paralelismo ritual .
Si partimos de que a cultura celta antiga tiña a característica principal de adorar e venerar a naturaleza, e tendo en conta tamén que todos os rituais celtas están relacionados con éla , non e desatinado afirmar que entre o primeiro poboado do Monte dos Castros e o Toco do Zorro hay mais ca unha mera coincidencia xeográfica , eu atreveríame a dicir que existe un paralelismo ritual .
Os celtas celebraban as suas festas que eran conocidas como jeis ( festas ) ou óenach (asambleas ) . O primeiro de Noviembre celebrában o Samhain ( Samain ) festa do culto os mortos , ese día comenzaba o ano celta , acendíanse unha fogata no centro do poboado o que acudía toda a xente pra conseguir lume que activase un novo fogo nos seus fogares . O primeiro de Febreiro celebrában o Imbolc ( Oimelec ) era a festa da exaltación do fogo e da auga . O primeiro de Mayo tamén se celabraba o Belten ( Beltane ) que festexaba a chegada da primavera facíase en honor a Belenós . Os druidas encendían fogatas e facían atravesalas o gando , para que quedaran libres de enfirmidade . O primeiro de Agosto celebrábase o Lugnasud que era a festa principal , en éla participaba todo o poboado honrando o deus Lug .

A raiz destes acontecementos e considerando que a proximidade do lugar chamado o Toco do Zorro , prestábase pra istes cultos e rituais , non olvidemos que istes lugares de abundantes penedos eran aptos pra observación do firmamento , neles os antigos poboadores facían os calculos necesarios pra adelantarse a chegada da época de sembra e de recollida das cosechas , si ben noutros lugares similares deixaron pegada en forma de cazoletas ou petroglifos , que os estudiosos consideran mapas do firmamento ou mapas indicadores dos solticios i equinocios .

Non debemos de olvidar que as tradicions van pasando de pais a fillos , e unhas simples fogatas que se facían no medio do poblado , han de ter continuación na costume de ir botar o fulión , a cima dos penedos do Toco do Zorro , pois preguntándolle os mais vellos do pobo , confirmáronme que se facía hasta non hay moitos anos atrás , éles dicen debido a proximidad do Campo da Festa que era cerca do Sobrado fai bastantes anos . Eu , sin embargo , considero reminiscencias dun tempo pasado , que foron perdurando na memoria dos nosos ancestros .
Deixa un comentario (2) - Categorías Arqueoloxía - Publicado o 04-06-2010 20:23
Monte dos Castros

Deixando ao carón que foi un poeta ( D. Eladio Rodríguez de San Clodio , o rápsoda do Ribeiro ) alleo a toda disciplina arqueolóxica , quen , adiantándose á realidade , intuía tal profusión de castros nesta rexión , que vía en cada outeiro destes vales un posible castro celta . Hai que apuntar que era raro que na nosa parroquia non existise un só castro , ao estar esta , rodeada de terras tan fértiles en castros : San Cibrán das , Castro de Salamonde , Castro de Beariz , Castro de Esposende , Castro de Sanín , Castro de Beade , Castro de Berán , Castro Dá Torre , Castro de Lebosende , etc , etc . Pois ben ; segundo documentos antigos en San Fiz existe un castro , situado nun lugar chamado " Monte dos castros " , na intersección dun camiño vello que partindo de Viñás diríxese a San Amaro e outro que parte do Campo dá Festa en Sobrado e que sobe polo " Toco do Zorro " xuntándose ambos á beira onde supostamente existía o castro , na actualidade esa zona está cruzada por unha liña de alta tensión que segue a dirección O Picouto - A Touza .
Trátase xa que logo dun castro catalogado pero nunca escavado .
É curiosa a proximidade deste castro a un lugar onde hai unha acumulación grande de enormes pedras ou "pelouros" asentadas e apoiadas unhas noutras , este lugar chámase "O Toco do Zorro " e segundo comenta a xente maior do pobo , alí era desde onde se botaba o " folión " o día da festa , isto explícase pola proximidade do campo da festa , que por aquelas épocas era alí , para anos máis tarde trasladalo á beira da Igrexa , na Carballa . En case todos os asentamentos ou lugares de culto antigos , estes sitios foron ocupados ao comezar a romanización por igrexas , cruceiros ou outras manifestacións relixiosas ou culturais . Podemos deducir entón que o antigo poboado dos Castros estaba situado preto dun lugar de culto ou rito que cos anos foi transformando ese carácter ritual nun carácter lúdico , ou que sinxelamente aqueles ritos antigos a deuses foron dando paso a festas pagás para logo converterse en cultos relixiosos . Hoxe son lugares esquecidos que só o recordo dos maiores fanos aflorar .
Deixa un comentario (0) - Categorías Arqueoloxía - Publicado o 06-05-2010 17:23
© by Abertal



Santi López Rodríguez