As miñas webs.



LIBRO DE VISITAS

San Fiz de Navío o balcón do Ribeiro




Santi López
sanfizsanfiz@orange.es
 Categorías
 Galería de fotos
 Arquivos

Algúns obxectos do patrimonio artístico.

Hoxe vos quería amosar os obxectos mais valiosos do patrimonio artístico da nosa parroquia, deixando a un lado o patrimonio natural o cultural a igrexa e os castros que tamén forman parte do noso patrimonio.

...Ano...........Autor................. Obxecto...

1618 Gaspar Rodriguez (prateiro) Cruz parroquial
1742 Clemente Miranda (prateiro) Caliz e Patena
1748 Ruperto García (mestre escultor ) Talla de Santa Bárbara
1754 Josef A.Movilla (prateiro) Copón novo
1766 Francisco Guerrero (latoneiro ) Lámpara do Santísimo
1797 Carlos Lemos (escultor) Tallas de San Blas e Santa Lucía

Hay outras tallas restauradas mais recentemente e outros obxectos que non figuran nos libros de fábrica, polo tanto pouco sabemos deles.
Deixa un comentario (1) - Categorías Patrimonio histórico - Publicado o 09-07-2017 15:48
" Acerca de la manifestación " 2 de Octubre de 1910.
Repasando recortes do diarío "La Región", atopei un con fecha 2 de Outubro de 1910, dode se relata unha manifestación de caracter relixioso - político pa protestar contra un goberno que non gustaba a Igrexa, pois ben, nesa manifestación fálase que se xuntaron mais de 6.000 personas, o artigo chámase: " Acerca de la manifestación", e dí esto:
Caldeados todavía por el fuego del entusiasmo, tomamos la pluma para dar cuenta de la manifestación católica que anteayer se celebró en la parroquia de San Fiz de Navío.
Como conclusión de la Santa Misión que venían predicando, con inmensa influencia de gente, los padres Redentoristas, anunciaron que el último día de ella, jueves 29 de Septiembre, la triunfal procesión de la Santa Cruz que suele coronar tales ejercicios, se convertirá en manifestación católica, en protesta resuelta, vibrante, enérgica contra el Gobierno que pretende tiranizar en la Patria la libertad y la religión.
¿Qué más se necesitaba para enardecer el entusiasmo de los ribereños y montañeses de estos pueblos y lanzarlos a los últimos límites del delirio ? Así pues en efecto. Rayó el suspirado día y por la tarde la parroquia de San Fiz fue el lugar de cita de millares de personas, que venían rebosantes de alegría para manifestar el público anhelo de la Patria.
A las tres de la tarde se organizó la manifestación saliendo del atrio la gran muchedumbre, formada en filas y dirigiéndose a un monte vecino, para maldecir más cerca del cielo los planes inícuos de un Gobierno de la tierra.
A un lado de la montaña y a la derecha de la cruz, que presidía el acto, se colocaron las mujeres, a la izquierda los hombres, calculándose el total de la muchedumbre en más de 6.000 personas.
Era sobre todo muy grande el número de hombres, que formados en filas, parecían pedir con ademán gallardo la órden de combate.
Mientras todo se ordenaba, un nutrido coro entonaba himnos religiosos, ensayados para el acto y que parecían al mismo tiempo plegarias fervorosas y gritos de batalla.
Después el Padre Paulino Turiso, subió a un alto del terreno desde donde dominaba toda la gran muchedumbre y enardecido por el espectáculo, dirigió una alocución vibrante con todas las energías y el entusiasmo de su corazón. En ella expuso los planes antirreligiosos del Gobierno, protestó contra la tiranía, felicitó al público por la gran manifestación y exhortó a todos los que pudieran se dirigieran a Orense el día 2 de Octubre.
A continuación leyó una adhesión valiente e incondicional a la Junta Católica de Orense y a la manifestación de toda la provincia que tres días después había de celebrarse en la capital. La muchedumbre aplaudió con inmenso júbilo la adhesión.
Al terminar, el Padre Jiménez, enardecido y arrebatado, dió vivas a la religión y a la Patria y mueras a la impiedad y la tiranía. Los concurrentes le corearon con todo el fervor de sus pechos y todo el poder de sus voces, haciendo resonar con ecos prolongados las sinuosidades y barrancos de las vecinas montañas. Aquello parecía el trueno de una nube, que amenazaba con descargar todas las iras encerradas en su seno; y era en realidad, la explosión de la fe de una comarca que demandaba respeto para la religión de sus amores.
Asistieron casi todas las personas hábiles de los Ayuntamientos de Cenlle y San Amaro, en cuyos términos se celebraba el acto.
Tres causas concurrieron a dar brillantez al acto y sirvieron de glorioso pedestal al monumento que ayer levantaron los habitantes de la comarca, en estas montañas eternamente oreadas por los vientos de la fe.
A pesar de la abundante lluvia de la mañana, y de lo inseguro de la tarde, a pesar de no ser un día festivo y a pesar de los apremiantes trabajos de la vendimia, estos valientes, dejándolo todo y pasando por todas las dificultades, obedientes a la voz de la religión, acudieron a cumplir con el deber que las presentes circunstancias les imponían.
¡ Gloria a esta comarca que en pleno se adhiere, con sus pueblos de San Fiz de Navío, San Miguel de Osmo, San Lorenzo da Pena, Santa María de Cenlle, San Juan de Sadurnín y San Miguel de Villar de Rey !
¡ Viva Orense, Galicia, España, el Papa, Jesucristo Rey eterno de los siglos !
Antonio Fernández Méndez, párroco de SanFiz; Manuel Galiña, ecónomo de Osmo; Salvador Fernández, párroco da Pena; Fidel Rodríguez, ecónomo de Cenlle; Pedro Fernández , párroco de Anllo; Vicente R Sierra, párroco de Beariz; José Benito Sousa, ecónomo de Sadurnín; Jesús Puche; P. Donato Jiménez y P.Paulino Turiso, redentoristas.
Se adhieren al mitin de hoy las parroquias de: San Fiz de Navío,con las asociaciones de Hijas de María,las del Perpetuo Socorro y del Santísimo Rosario en número de 400 personas.
La parroquia de Osmo, con la asociación de Hijas de María y del Santísimo Sacramento, en número de 500 personas.
La parroquia de San Lorenzo da Pena, con la asociación de Hijas de María y del Rosario, en número de 800 personas.
La parroquia de Cenlle, con la asociación de Hijas de María y del Sagrado Corazón, en número de 1.000 pesonas.
La parroquia de Sadurnín, con la asociación de Hijas de María y la de San Juan, en número de 300 personas.
La parroquia de Villar de Rey, con la asociación de Hijas de María y del Buen Jesús, en número de 400 personas.
La parroquia de Beariz, con la asociación de Hijas de María y del Sagrado Corazón, en número de 400 personas.
La parroquia de Anllo, con 800 personas.

Entre oleadas de entusiasmo hase celebrado manifestación católica, como glorioso término de la Santa Misión, predicada por los padres redentoristas. Una muchedumbre de más de 6.000 personas, de los Ayuntamientos de Cenlle y San Amaro, reunida en los campos de San Fiz de Navío, se adhieren incodicionalmente a la manifestación de la capital, protestando enérgicamente contra la conducta del Gobierno que pretende tiranizar nuestra libertad y nuestra religión.

Dicen que a fe move montañas i e certo ...pero mais certo e que esta xente de antes non iba aguantar todo o que nos están a facer os gobernos da actualidade.
Deixa un comentario (0) - Categorías Etimoloxía e Historia - Publicado o 01-05-2017 18:52
Frei Benito de Toubes da Orden de San Benito.

Frei Benito de Toubes foi un frade que naceu en San Fiz de Navío, tivo infinidade de oficios e ocupacións entre elas destacamos : conventual de San Martiño Pinario de Santiago, mestre de legos, panadeiro, procurador, mestre de obras e arquiveiro en Santiago ademais de Príor de Baíñas.
Pouco se coñece da vida deste home, tomou os hábitos o 22 de Xunio de 1754, sempre se mantuvo entre as paredes do convento, pero si destacan as súa ansias por estar sempre en continua actividade. Era un frade algo rebelde, as suas miras ían máis aló das normas benedictinas, foi por eso polo que o exclaustraron da vida relixiosa e falece en San Fiz o 25 de Mayo de 1821. Fillo de Francisco de Toubes e María Rodríguez de Castro e Camba e foron seus irmans : Felipe Antonio, Agustín Cayetano, Francisco Antonio e Gregorio de Toubes .
Partindo do catálogo de monxes do "Libro segundo de Gradas" de San Martiño Pinario e do "Libro de profesións" dos membros deste cenobio que Zaragoza Pascual publicou no ano 1991, o mais amplo elenco de monxes que profesaron na casa benita compostelá , entre 1502 e 1833, de mestres de obra, entre os que figuraba o noso veciño Frei Benito de Toubes
Deixa un comentario (0) - Categorías Fillos ilustres - Publicado o 09-04-2017 10:15
Un raio abateu a espadana da Igrexa de San Fiz.

Lendo detidamente o traballo de D. Rafael Tobío Cendón sobre " A Igrexa románica de San Fiz de Navío", atopei un detalle que me gustaría destacar.
Si temos en conta que a espadana, lugar donde se aloxan as campás, debido as características construtivas que mostra, sábese que a orixinal, románica na súa totalidade, foi sustituida pola actual de construción medieval de corte renacentista. Ademais a ventana de tipo moderno que se abre encima da portada, posiblemente sustituida por unha ventana saetera formada por un arco de medio punto.
Todo esto leva o autor a supoñer que a espadana foi abatida por un raio o que reforza esta opinión tamén e que na parede pétrea do hastial, a altura dos cimacios das columnas que soportan a arquivolta da portada principal, obsérvanse unhos entrantes escasamente pronunciados, matado en arista viva, esa discontunuidade indúcenos a pensar nunha reconstrución do paramento.
Hay que decir tamén que non só afectou a espadana senón tamén o lienzo pétreo da fachada.
Un detalle curioso e que coroando a espadana e encima dun simple piñón definido pola doble vertente que cúbre os paramentos atopamos unha cruz de triple brazo e o curioso e que está en posición invertida, quizais polas múltiples remodelacións que sufriu a espadana.
A idea do autor non parece tan desatinada si temos en conta que esta aldea foi sempre propensa a ser o lugar de encontro de varias tormentas que descargaban grandes aguaceiros e aparato eléctrico, recordemos que no altar maior, de dita Igrexa, venérase unha imaxen de Santa Bárbara, patrona das tormentas.
Deixa un comentario (0) - Categorías Arquitectura Relixiosa - Publicado o 04-03-2017 15:03
O Papa León XIII recibe en audiencia a D. Urbano Ferreiroa.
Repasando varios números do antigo periódico " El siglo futuro" da cal era redactor o noso veciño Urbano Ferreiroa, atopeime cun artigo donde se refire a unha audiencia que lle concede o Papa León XIII alá polo día 18 de Outubro de 1878. Paso a copiar tal e como aparece o artigo en castelán: Ya hace muchas horas que he salido de la audiencia que bondadosamente me ha concedido esta mañana el Santo Padre y todavía estoy confuso y conmovido. Aún resuena en mis oídos la voz dulcísima y cariñosa que me dirigió palabras de amor; aún tengo ante mis ojos la blanca y celestial figura que me llenó de consuelo; aún no se ha disipado el encanto que me produjo la vista del Padre común de los fieles, del Vicario de Jesucristo.
Estoy tan profundamente conmovido, que no sé si acertaré a referir todos los pormenores de la audiencia.
Esta mañana, después de haber admirado las "Loggie di Raffaele ", obras maravillosas de arte, debidas a la magnificiencia de los papas y de haberme extasiado en la Capilla Sixtina ante el genio prodigioso de Miguel Angel, cuyos cuarenta y siete frescos y Juicio Final son superiores a todo lo que puede forjar la imaginación, dirigime a las habitaciones particulares de su Santidad. Estaba con éste el embajador de España, Sr Cárdenas, que por cierto al salir de la audiencia me dirigió algunas preguntas amistosas sin conocerme, por haberle dicho el comendador Frezza de San Felice que yo era un sacerdote español, enseguida entró a ver a su Santidad el Cardenal Biblio, penitenciario mayor, y después tuve yo la dicha de acercarme al Santo Pontífice León XIII.
Al verle, al contemplar su figura majestuosa, hubiera caído involuntariamente de rodillas, aunque no me lo hubiera impuesto así el ceremonial. de rodillas besele respetuosamente el pie y la mano, y entonces su Santidad, en excelente latín, con voz clara y pausada, con voz que penetraba en el alma como música arrobadora, me dijo poco más o menos : " Ya sé que resides en Madrid, donde eres uno de los redactores del periódico " El Siglo Futuro". Este periódico es excelente, está redactado con santo criterio, defiende valerosamente el catolicismo y todo él está lleno de un espíritu superior a todo elogio. Recibo diariamente " El Siglo Futuro" y aunque no conozco muy bien el español, como existe tanta afinidad entre la lengua española y la italiana, le poseo bastante para poder leer los artículos de dicho periódico, en defensa de la religión.
Dos o tres veces me repitió su Santidad que leía " El Siglo Futuro". Enseguida me dijo que insistiésemos en el camino emprendido, el único verdadero para defender los intereses del catolicismo.
Presenté a su Santidad la limosna recogida para el dinero de San Pedro, en las letanías de San José, por "El Siglo", y otra limosna que me entregó un peregrino. Con cuyo motivo me dijo textualmente León XIII: " La Iglesia Romana, madre de todas las demás iglesias, está en la indigencia, siendo los fieles del mundo entero los que provéen sus necesidades. Encareció después la necesidad de socorrer a la Iglesia de Roma y bendijo especialmente a todos los que enviaban a " El Siglo Futuro" limosnas para el dinero de San Pedro ".
Luego recordando su Santidad que yo residía en Madrid, me preguntó con gran cariño por el Cardenal Moreno; hizo de este insigne prelado los mayores elogios y díjome que le amaba mucho.
También dijo que amaba mucho a España, donde tan viva se conservaba la fé religiosa, como demuestra la romería de Santa Teresa, que le está dando tantos motivos de consuelo. Enseguida habló de la recepción de ayer, muy contento y satisfecho y anunciándome que mañana a las diez volvería a recibirnos, pasando por entre las filas de los peregrinos y dirigiendo a cada uno pruebas de afecto. Por último, puso sus sagradas manos sobre mi cabeza y manteniéndolas así, largo rato, díjome que bendecía al director, a los redactores y lectores de " El Siglo Futuro", y a mi y a mi familia, recordándome singularmente que continuásemos defendiendo con la pluma a la Santa Sede sin tregua ni descanso.
León XIII es alto, delgado, majestuoso, como aparece en las fotografías que de él hemos visto todos ; pero lo que no se ve en éllas es la bondad de su rostro, la dulzura de su mirada, la cariñosa sonrisa con que entreabre sus labios, y sobre todo, la hermosura, la grandeza, la majestad que respira su persona. Inocencio III no imponía más respeto y Pío V no reflejaba mayor santidad que el actúal Vicario de Jesucristo.
Suyo afectísimo : Urbano Ferreiroa
Deixa un comentario (0) - Categorías Fillos ilustres - Publicado o 11-12-2016 12:43
"Figueroistas" en San Fiz de Navío.

Fai algún tempo encontrei un documento en internet relacionado coa árbore xeanolóxica de Manuel Ventura Figueroa, e cruzando datos coa familia de Dolores García-Caballero Fernández e o seu esposo Manuel García Centeno, comprobei que esta rama familiar de San Fiz, descendía dos antepasados de Manuel Ventura, concretamente de Gómez Cerviño e Inés García . E preguntádesvos : quén e o tal Manuel? pois e o creador da fundación que leva o seu nome, foi un dos galegos mais polifaceticos e influentes da Edade Moderna.
A Ventura Figueroa e a fundación mais antiga de España e según o padroado, que vela por éla, e a mais anciana do mundo,naceu no ano 1784.
Manuel Ventura Figueroa naceu en Santiago en 1708 e morreu en Madrid en 1783, foi Patriarca das Indias, Arzobispo de Laodicea ( antiga cidade turca),naceu e viviu no Hospital Real de Compostela, o Hostal dos Reis Católicos, donde traballaba o seu pai como barbeiro sangrador, era de familia pobre, pero meteuse a cura e chegou a Gobernador do Consello e da Cámara de Castilla, que era o presidente do goberno de entonces.
Meteu mano en casi todas as leis da época, expulsou de España os jesuitas, construiu carreteras, asilos, escuelas. O rey Fernando VI , comentou incluso, que lle parecía increible que " sendo galego " houbese consegido tanto.
No testamento deixou explicado os seus albaceas, como debían de administrar eses 6.037.040 reais do capital que deixaba. Todo varón pariente sen recursos pertenecente a súa rama familiar se lle concedese unha beca pra estudar e toda nena sen medios recibise unha dote pro seu casorio .
Quero resaltar a curiosidade de que o actual Presidente de Goberno: Mariano Rajoy estudou, nos seus primeiros anos, con unha beca concedida pola Fundación, logo de demostrar que tamen pertenece a unha rama figueroista.
Por tanto, toda esta rama familiar que antigamente habitaba Sergude e Casasnovas, e logo extenderíase por todas partes, son " figueroistas" : os García Centeno, os garcía Carnero, os Garcia Tizón etc.

Deixa un comentario (1) - Categorías Liñaxes - Publicado o 07-10-2016 18:32
San Félix protector dos nenos.
Xunto cos remedios caseiros e as virtudes das plantas, na crenza popular dos nosos antepasados existía outro tipo de medicina sobrenatural ou supersticiosa : os santos, que eran invocados moi a miúdo pra recuperar a saúde. Son moitas e diversas as cerimonias que se celebran ao longo e ancho da nosa terra.
Na nosa parroquia temos o exemplo no noso patrón San Félix cuxa festividade cerebrase o dia 1 de Agosto, e a ela acuden todos os nenos e nenas da parroquia e da contorna co firme proposito de asistir a procesión e logo a misa. Baixo un repique de campás e un estruendo de fogos o Santo sae da Igrexa e nese momento as nais afananse en colocar os rapaces debaixo das andas do Santo, co só propósito de que o neno fale ben ou comence a falar canto antes, se e algo lacazán pra facelo. Os mais vellos decían que unha vez que o neno pasara esa proba tardaría moi pouco en falar.
Esta ceremonia descoñezo si se celebra en calquer outro sitio, o que si e verdade que noutras aldeas e pobos predominaba este ritual pra curar o tangaraño o culleitizo o mal de ollo e outros males.
Podo asegurar que poucos son os nenos da nosa parroquia e arredores que non pasaran por debaixo das andas de San Félix. Na
actualidade segue a celebrarse a procesión pero cada vez hay menos nenos que cumplan coa tradicción, pero eu coido que se debe mais a unha desmenución da natalidade que a falta de fe nesas costumes.



Foto cedida por Milagros Fernández Silva
Deixa un comentario (0) - Categorías Noso Patrón - Publicado o 09-08-2016 19:57
A conexión co Lignum Crucis do Mosteiro de San Clodio.
Gustaríame dedicarlle unhas liñas a cruz que descansa sobre o piñón que coroa o paramento da ábsida da Igrexa de San Fiz. Primeiramente decir que se trata dunha cruz chamada tamén de Caravaca ou de Laón, trátase dunha cruz patriarcal, empregada en multitude de ocasións pra gardar e expoñer a reliquia do Lignum Crucis.
Quero lembrarvos a cercanía do Mosteiro de San Clodio, que posúe unha reliquia argéntea da Santa Cruz, moi venerada e invocada na comarca polos nosos pais e avós, dunha maneira especial, cando se producía unha tormenta, de ahí a súa colocación no piñón do testeiro da ábsida. Tamén convén lembrar as moitas posesións que o Mosteiro de San Clodio tiña na nosa parroquia: desde a Granxa de Outeiro hasta a viña das Pombeiras.
E moi probable que a reliquia da Santa Cruz de San Clodio, tallada polo plateiro Francisco Trigo, tivo moita influenza no canteiro que labrou a cruz da Igrexa de San Fiz.
A modo de anécdota, recordo aquelas tormentas de verán que nos encerraban nas nosas casas queimando follas de loureiro na lareira e rezándolle a Santa Bárbara, mentres o avó nos recordaba que si a tormenta viña de Cenlle ou Salamonde ía ser devastadora pero se viña de Pena Corneira, nunca xamais pasaría por encima de San Clodio, pois alí estaba a Divina Reliquia como decía él, e afirmaba que as tormentas sempre se desfacían antes de chegar o mosteiro.
Deixa un comentario (0) - Categorías Arquitectura Relixiosa - Publicado o 03-06-2016 19:39
D.Manuel Tomás Guerreiro y Enríquez e as Escolas Pías de Riobóo.
Gustaríame destacar que a Fundación da Escola de Doutrina Cristiá, que fundou en Riobóo D.Bernardino de Prado Ulloa no ano 1784, as chamadas escolas pías, unha pra nenos e outra pra nenas, quedou dotada dun importantísimo capital, converténdose así na mais importante de cantas naceron nesa centuria e foi destinada a beneficiar os nenos e nenas do centro do Ribeiro.
Pois ben, ese capital conservouse intacto gracias a sabia previsión do seu fundador que deixou por patronos da fundación o xefe da Casa Grande de Riobóo e os párrocos de San Miguel de Osmo, San Fiz de Navío, Santiago de Anllo e Santa María de Gomariz, os cales souperon velar tan acertadamente pola administración dos seus entereses. O réxime das escolas, según dispón o seu fundador e que a escola de nenos sexa sempre cura o mestre o mesmo que o seu axudante, que se otorguen premios a os alumnos que se distingan pola súa aplicación e boa conduta e que o mestre celebre misa obligada os días festivos na capela da Casa Grande.
Despois dunhas pescudas complicadas atopei que por eses anos o cura que dirixía o reitorado de San Fiz de Navío era : D. Tomás Guerreiro y Enriquez, que aparece en varios apadriñamentos de casa dos Toubes da Touza, concretamente aparece nun testamento feito diante de Diego Vázquez de Parada donde dice que Dña María Bernarda de Toubes, filla de Felipe Antonio de Toubes Villamarín e de Leonor María Ordóñez y Mosquera e afillada de D.Manuel Tomás Guerreiro y Enriquez.
Como ben recordaredes, no Catastro de Ensenada de 1752 figuran na feligresía de San Fiz un abade e un reitor . O abade da parroquia por entonces era D. Manuel Benito Fernández.
Deixa un comentario (0) - Categorías Etimoloxía e Historia - Publicado o 02-05-2016 20:28
" As tradicións seguen "
Como vemos nas fotos, entre as cales ben pode haber uns 50 anos de diferencia, en San Fiz séguese conservando a procesión da Patrona e tamén a costume de dar a volta coa Santa ao redor do cruceiro, o que pasa e que antigamente estaba situado á beira da escola e fai xa bastantes anos trasladouse o cruce de carreteras que sube hacia San Amaro e a que vai pra Cenlle.
Di na introdución do libro "Danzas Gremiais e procesionais da Provincia de Ourense" : As procesións surxen do empeño da Igrexa de impregnar de tintura relixiosa toda manifestación humana, esto levou a que moitas celebracións, pagáns na súa orixen, se acomodasen aos intereses relixiosos e procurasen ocultar o seu paganismo con símbolos e referentes da historia e da doutrina do cristianismo.
En San Fiz as procesións constituían un culto colectivo con intencións de rogativa ou de acción de gracias polos froitos do campo, comentan os mais vellos da parroquia que en anos de seca levávase en procesión o San Félix a mollar os pes no regato das Puzas, pra pedir que voltaran as choivas.
Eu voume quedar con esta sinxela tradición de ir coa procesión dende a Igrexa ata o cruceiro das proximidades ao redor do cal vira outra vez de cara a capela, e rememorar deste xeito a aqueles antepasados nosos que con un gran fervor relixioso, vistindo as mellores galas rendían un fermoso homenaxe a nosa Patrona. Deixo as interpretacións os mais entendidos da materia e animo a seguir honrando a memoria ancestral que ano tras ano nos leva a Carballa a rendir culto a nosa Virxen do Perpétuo Socorro.
Deixa un comentario (0) - Categorías Etimoloxía e Historia - Publicado o 02-04-2016 14:44
A Igrexa Románica de San Fiz de Navío.
O Centro de Estudios Chamoso Lamas do Carballiño facilitoume a sua revista " Argentarium " na cal, no nº3 do ano 2001, D.Rafael Tobío Cendón realiza un traballo sobre a devandita igrexa.
Comenza cunha breve situación xeográfica e unha síntese histórica dos documentos que na antigüidade fan referencia a dito templo. Fai, a continuación, unha descrición artística da planta describindo o exterior e logo o interior da nave, centrándose na ábsida, acabando o seu recorrido e o seu traballo cunha cronoloxía pra fechar a construción da igrexa.
Un traballo realizado con todo luxo de detalles a pesar dun vacío documental que hay de pouco mais de un século e medio.
Cabe destacar neses primeiros documentos que fan referencia a parroquia os lugares mais nomeados son: O Outeiro e Sandulces, e donde mais aforamentos de terrras se producen. Noutros artigos anteriores xa describín polo miudo que Sandulces gozou, en determinadas épocas, dun estatus de vila, alí pagábanse tributos o señorío do Coto de Sandulces e tamén se firmaron expedientes pa probar a fidalguía dalgún personaxe ilustre. En Outeiro, tamén Coto en algún tempo, teño que decir, era granxa do Mosteiro de San Clodio, de alí partían moitos moios de viño hacia as súas bodegas, as mellores fincas como a Das Pombeiras eran propiedade do Mosteiro que as tiña aforadas a veciños de San Fiz.Posteriormente tamén foi tenencia, lugar onde se cobraban os foros e proba diso e que en Outeiro as últimas casa do lugar chámase a Tenencia.
Pois ben, quen queira leer este interesante traballo de Rafael Tobío Cendón, que se poña en contacto comigo e eu facilitareillo.
Deixa un comentario (0) - Categorías Arquitectura Relixiosa - Publicado o 01-03-2016 19:16
Ano 1918 : Devastador incendio en Sandulces.
Moi grande debeu de ser o incendio que se produciu en Sandulces a mañá do lus 5 de Agosto de 1918 que hasta o ABC se fixo eco de dita noticia .
Xa conocemos a importancia deste lugar considerado alá polo ano 974 como " Vila de Santurci" e recordado logo polo Padre Samuel Eiján no seu libro "Historia de Ribadavia y sus alrededores" que no ano 1920 dice que a vila Sandulces pertenece a xurisdición de San Andrés de Camporredondo.
No momento do incendio o lugar constituíano cinco vivendas, as cales foron destruidas na súa totalidade con todos os enseres que había dentro, soamente se salvou o gando. Di o cronista que afortunadamente non ocurriron desgracias persoais.
Nunha casa desta aldea , que noutrora,fora oficiña recaudatoria onde se pagaban os diezmos o señorito do Coto de Sandulces, tamén se firmou o expediente nº3255 de D. Francisco Antonio de Toubes y Ordóñez, para probar a súa fidalguía e a pertenenza a rama dos Toubes da casa da Touza e de Riobóo.
Na actualidade trátase dunha aldea semiabandoada con unha ou duas casas habitadas e o resto derruidas.
Deixa un comentario (0) - Categorías Etimoloxía e Historia - Publicado o 01-02-2016 19:48
" A Pousa de San Fiz de Navío "

No ano 1580 os veciños da pousa de San Fiz conservaban a condición de vasallos do Mosteiro de San Clodio, que daquela, a xurisdición de San Clodio tiña uns 44 veciños e preto de 1700 habitantes.
No padrón de San Clodio de 1580 os habitantes que compoñían a pousa de San Fiz de Navío eran os seguintes :
* Juan Gómez e a súa muller Ana da Touza. Teñen un fillo que se chama Mateo e unha filla que se dice Marta, ambos pequenos. Non teñen criados.
* Jácome de Outeiro e a súa muller María Rodríguez. Teñen catro fillos e unha filla . O primeiro chámase Francisco o segundo Miguel o terceiro Juan e o cuarto Lourenzo a filla chámase Dominga, todos pequenos e viven con seus pais. Non teñen criados.
* Inés Gómez, viúva de Bastián Ferrero. Ten unha filla pequena que se chama Catalina, non ten tutor e pobre e susténtase co que lle dan por Deus.
* Jhoana Rodríguez e moza solteira, non ten fillos nin criados.
* María Rodríguez e moza solteira, non ten fillos nin criados. Esta e a anterior son irmás e viven xuntas nunha casa.

Son por tanto 15 persoas as que compoñen a Pousa de San Fiz, chamada tamén granxa de Outeiro.
O Mosteiro nomeaba un merino que actuaba como xuiz da xurisdición e tamén dous escribans de número para auxiliar no xulgado o merino.



Sacado de " O padrón de San Clodio de 1580"
de Frutos Fernández González
Deixa un comentario (0) - Categorías Etimoloxía e Historia - Publicado o 05-01-2016 17:58
Lugares perdidos de San Fiz.

Cimadevila: No ano 1258 cando estaba o frente do Mosteiro de San Clodio o abade Fernando Gutierrez, realiza a compra do lugar de Cimadevila, en San Fiz de Navío, do que eran propietarios Pedro Dieguez e a súa irmá polo prezo de un soldo anual.
Arousa e Dorasón: No ano 1451, Fray Jerónimo Centeo, abade de San Paio de Antealtares, afora a Jerónimo de Chapa e a súa muller Elvira de Sandulces o lugar de Arousa e Dorasón en San Fiz de Navío, por cinco ferrados de Centeo.
Puzas de Val de Obregón: Aparece en alguns legajos, foros e permutas desta parroquia. Está situado na carretera que vai hacia a Corredoira e na actualidade o lugar chámaselle As Puzas.
Cabodevila: No ano 1499 fray García de Astudillo, abade de San Pedro Pinario, afora a Alonso de Cabodevila, o lugar de Cabodevila, parte da actual A Quintá, en San Fiz de Navío, por unha renda de seis fanegas de centeo.
Souto de Faixo: Lugar despoboado na actualidade pero que anos atrás estaba habitado,proba diso témola nun documento do ano 1633 que se atopa no Arquivo Histórico Provincial de Ourense, no cal fala dunhos veciños de Souto de Faixo, Bartolomé Alvarez e Constanza Rodríguez.
Sancedo: Trátase dunhos prados e pasteiros que había en Ventoselo, moi preto de alí hay un lugar chamado a Fonte dos bois, lugar de paso dos arrieiros que subían carradas de viño, polo camiño real, desde as viñas de San Fiz hasta terras de Castela.
Deixa un comentario (0) - Categorías Lugares de San Fiz - Publicado o 15-11-2015 13:02
O escudo dos Sarmiento.
Hoxe dame a razón o profesor Rafael Tobío Cendón sobre o escudo que figura na fachada principal da Igrexa de San Fiz.
Lendo detidamente un artigo seu, dice que a dereita da apertura da ventana do hastial, atópase encastrado no muro a labra dos Sarmiento, Conde de Ribadavia, como dono que era da Igrexa alá polo ano 1487.
Ata agora a única referencia que había era a do historiador e investigador Xosé Ricardo Rodríguez que sinalaba a labra coma a dos Lemos, coa cal eu non estaba de acordo, pois a relacion dos Lemos coa nosa parroquia era nula. Como xa comentei nun artigo anterior deste blog, os mais vellos da parroquia recordan esa labra coma o escudo da condesa, facendo referencia a muller do conde de Ribadavia, os Sarmiento.
Unha proba mais e que nunha visita pastoral que realiza o bispo da sede auriense, a nosa parroquia, confírmanos que a Igrexa de San Fiz pertenecía o Conde de Ribadavia, título que recaía entón en Don Bernardino Pérez Sarmiento.
A descrición do escudo e a siguinte: En campo de gules, trece roeles de ouro postos doce deles en tres paus e un só na punta do escudo.
Deixa un comentario (0) - Categorías Arquitectura Relixiosa - Publicado o 04-10-2015 11:36
O tímpano da igrexa de S.Fiz

Xa sabíamos que a igrexa de San Fiz era a mais antiga do Axuntamento de San Amaro, o que ignorábamos e a data da sua construcion pero gracias a un traballo de Rafael Tobío Cendón que publicou na revista "Argentarium" do Centro de Estudos Camoso Lamas e que mediante o seu presidente Xosé Luis Sobrado Pérez que fixo chegar ata as miñas mans a súa revista.
Se nos fixamos no tímpano, na cinta ancha que o envolve, atópase unha inscrición, hoxe ilexible, que di: FUNDATA EST - ISTA ECCESIA - SUB ERA:MCCVIII, a tradución sería: FUNDADA ES - ESTA IGLESIA - BAJO LA ERA: 1208 que se corresponde co ano 1170, no que probablemente acabaron as obras da devandita Igrexa. O autor termina por dicir que a igrexa románica de S.Fiz de Navío, deberá datarse no período de tempo comprendido entre 1170 e 1199, ainda que dado o gran parecido que garda coa igrexa de Serantes, e perfectamente datable cronolóxicamente hacia 1175 ou a mais tardar 1177.
O traballo de Rafael Tobío fai unha descrición artística da igrexa recorrendo o exterior, parándose na nave e logo na ábsida e logo no interior recreándose na nave e ingresando na ábsida. Comenza o autor lembrándonos a situación xeográfica da igrexa e facendo unha síntese histórica acabando coa cronoloxía do templo.
Deixa un comentario (0) - Categorías Arquitectura Relixiosa - Publicado o 15-09-2015 20:23
¿ Cabeza cortada castrexa ?
Sabemos que a manifestación artística mais típica e mellor conservada da cultura castrexa son as esculturas de pedra e unha das tipoloxías e exemplo significativo son as "cabezas cortadas" ou "cabezas trofeo". Polo xeral trátase de pezas feitas en granito do país, para encaixar nas paredes das casas ou nos muros, a función foi sempre moi discutida, para uns trátase de trofeos guerreiros e para outros a representación de ídolos ou deidades.
Pois ven nunha casa do Outeiro, na súa fachada lateral atópase unha destas cabezas, o interrogante de si se trata ou non dunha cabeza cortada castrexa, pono de novo Felisindo González Iglesias, que nun recente paseo por a nosa parroquia atopou esta escultura.
Non sería arriscado, pola miña parte, afirmar que sí se pode tratar dunha destas cabezas cortadas, pola proximidade cos castros de San Fiz . Debemos ter en conta que tanto a casa en donde se atopa empotrada coma os castros están a carón do antigo camiño real de San Fiz e non sería difícil que a escultura chegase a esta casa, que por outro lado era unha casa solariega e podente, cerrada cun balado alto toda ela e mais a finca adxacente. Esta casa no Catastro de Ensenada de 1749 figuraba como heredade de Don Andrés de Temes , rexidor da cidade de Ourense e posteriormente pasou a ser posesión dun Notario do Carballiño.
A falta de mais datos arqueolóxicos quedareime coa interrogante de si se trata dunha cabeza castrexa, na actualidade e reutilizada como desaugadoiro dunha cociña.
Pola tosquedade da figura e moi doado encaixala nunha filiación castrexa e mais pola súa proximidade do Monte dos Castros, esto non e mais ca unha suposición.
Preguntando o actual dono da casa, contoume que a pedra de granito usada na súa construción foi a chamada pedra de Anllo, procedente das canteiras do pobo veciño se ben non sabía nada da cabeza. Unha das características do granito utilizado na construción da casa e que co paso dos anos vaise desfacendo como si de area se tratase o que non pasa na figura que se mostra mais sólida a pesar dunha fenda que a recorre dende a frente hasta a boca produto sen dúbida dun golpe que levou.
A todo esto hoxe fágome eco do que se veu a chamar cultura das cabezas cortadas , en relación coa costume celta de cortar a cabeza os inimigos e colocalas na entrada das súas casas, pois crían que nelas residía, ademais da intelixencia a valentía dos guerreiros vencidos, calidades que pasarían a formar parte do poseidor de dita cabeza.
Deixa un comentario (0) - Categorías Arqueoloxía - Publicado o 11-07-2015 11:51
" O patrimonio esquecido "

Fai unhos días chegoume un correo electrónico do amigo Felisindo González Iglesias, creador da páxina web " Arredor de Lámbrica " e nativo do Axuntamento de San Amaro, alertándome dun achado nun muro do campo da festa da Carballa ao lado da igrexa de San Fiz; trátase dunha metade dun muiño de man castrexo.
Este fin de semana baixei a San Fiz e sen moito traballo atopei o cacho de muiño reutilizado no muro dunha viña, o musgo tápao e pasa casi desapercibido, pero corre serio perigro. E outra mostra mais do abandono que sofre o noso patrimonio, as administracións olvídanse totalmente del, e só se preocupan por conservar e patrocinar os grandes conxuntos castrexos.
Esta peza ven a xustificar a presencia dos dous castros cercanos : Monte dos Castros e Castreás.
A reutilización de pezas de orixen castrexo repítese en moitos pobos de Galicia con presencia de castros na súa contorna. O perigo que corre esta peza e que está a veira da carretera e calquera ensanche ou arranxo da mesma supoñería a súa desaparición.
Deixa un comentario (0) - Categorías Arqueoloxía - Publicado o 08-06-2015 20:20
Escritura de fuero de 1633 de "Souto de Faixo".

Un documento do ano 1633 que se atopa no Arquivo Histórico Provincial de Ourense, amósanos un aforamento de terreos dunhos veciños de Souto de Faixo, pobo que fai moitos anos atópase deshabitado.
Foi firmado no lugar de Outeiro da fregresía de San Miguel de Osmo o día 18 de Xuño de 1633 ante o escribano Pedro Vázquez de Toubes, veciño da fregresía de Santiago de Anllo.
Os veciños de Souto de Faixo que aforan esas terras son : Bartolomé Alvarez e a súa muller ConstanÇa Rodríguez, que nestes momentos e como reza no documento viven vidas separadas, son tamén, os seus fillos herdeiros desas terras aforadas.
Os lugares que se aforan son unha carballeira que está en Souto de Faixo de catro cavaduras de extensión, con cinco pes de castiñeiros e un carballo briño grande e un nogal e cerdeiras e ademais o anexo coas súas entradas e saídas, usos e costumes.Logo enumera esta escritura as condicions e gravámenes a pagar a Pedro Vázquez de Toubes que son : duas cañadas de viño blanco en renta por a vendima ou por San Martiño Raso.
Deixa un comentario (0) - Categorías Etimoloxía e Historia - Publicado o 03-05-2015 17:41
" Castreás "

Cando todos sabíamos que o único asentamento castrexo na parroquia de San Fiz era o situado no monte dos castros, resulta que, despois de contrastar varias liñas de investigación, atopamos que na parroquia hay outro conxunto castrexo situado entre os lugares da Reguenga e A Quintá.
Si ben é certo que o nome de ditos terreos xa nos estaba dando unha pista moi importante, pois o terreo sobre o que está enclavado chámase " Castreás " e moi preto de aquí hay un lugar chamado "Pena Grande" integrado nunha carballeira.
Neste lugar vólvese a repetir a triloxía e a relación ceremonial que se cumplía no enclave: Monte dos Castros - Pena Furada - Toco do zorro.
A día de hoxe non sei se iste castro está catalogado ou non a información que posúo sobre él e moi pouca pero mais adiante seguirei aportando datos deste lugar.
Deixa un comentario (2) - Categorías Sitios de interes - Publicado o 03-04-2015 17:23
© by Abertal





Santi López Rodríguez