Poemas da Mariña


Comentarios a propósito deste poemario, sen descartar outros anteriores ou posteriores.
Miguel Anxo Mouriño

O meu perfil
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO

PRESENTACIÓN EN GONDOMAR
O xoves 5 fixemos a presentación en Pontevedra. Foi moi distinta da de Gondomar, e iso por dúas razóns. A primeira, non estaban os meus netos maiores, así que carecín desa axuda tan apetecible. En segundo lugar, o acto desenvolveuse en forma de diálogo entre Pepe Cáccamo e mais eu; despois dunha breve introdución, Pepe foi repasando poemas e parándose aquí e alá para comentar algún extremo ou, directamente, preguntar por un significado ou unha imaxe. Percorremos así algunhas das claves que conforman o poemario, como a camariña, esa planta tan propia de Galicia e tan abundante nas súas costas que ata creou topónimos; este feito e o de estar case desaparecida danme pé para comparala coa lingua galega e, por extensión, con todos os galegofalantes. A Mariña/mariña, que salpica todo o libro; aparece xa no título, cuxa ambigüidade expliquei; efectivamente, Poemas da Mariña pódese referir á miña neta (obviamente) ou a unha terra próxima ao mar. Para min esa terra é toda Galicia que, en palabras de Celso Emilio, está “deitada fronte ao mar”. Xa que logo, como se pode constatar coa lectura dos poemas, estou a falar de Mariña, pero tamén de Galicia. Falamos tamén de Pessoa, con quen comparto algunhas teimas; ademais de ser, coma el, patrialinguado, hai outra coincidencia curiosa: o poeta portugués di, en Menssagem, que Colón era galego, de Pontevedra. E así, de comentario en comentario, fómoslle dando lectura a uns poucos poemas e deixamos transcorrer unha hora na amable compaña dun público, maioritariamente amigos, que daba mostra de non o estar a pasar mal.
Comentarios (0) - Categoría: Poemas da Mariña - Publicado o 09-11-2014 19:29
# Ligazón permanente a este artigo
PRESENTACIÓN EN GONDOMAR
O pasado venres día 24 fixemos no IEM a presentación de Poemas da Mariña, coa axuda cariñosa e erudita de Marta Dacosta e Fernando Casás. Coido que foi un acto simultaneamente literario e familiar; dende logo, para min, entrañable.

Abriuse con Antía recitando un poema (Florecerá); en realidade, estaba previsto que o lese cando eu lle dese paso, encaixado na miña intervención; pero estaba enferma cunha febre que lle subía de vez en cando e que a retiraba temporalmente da circulación cando iso sucedía, así que preferimos aproveitar o bo momento e adiantar a súa actuación. Logo resistiría ben todo o acto. Seguiu Marta facendo un estudo pormenorizado da obra e comentando diversos aspectos, como os cualificativos cos que me refiro ao presente (“presente minguante”, di ela), a elección da camariña como planta significativa, ou esa palabra, patrialinguado, que utilizo nun poema, “neoloxismo definitorio e definitivo”. Falou tamén dos ecos doutros poetas que, ademais de Pessoa, se poden rastrexar no meu libro, como Jorge Manrique, Manuel Antonio, Avilés de Taramancos ou Manuel María. Sobre este último sorprendeume, gratamente, ao descubrir unha relación inversa entre o poeta da Terra Cha e este meu libro; efectivamente, en Verbas a miña nai quere devolverlle á nai, en forma de poema, as palabras que ela lle ensinara na infancia, mentres que eu, coa mesma inquedanza pola lingua, quero entregarllas á miña neta. Outro punto de encontro con este autor: en A fala dinos Manuel María que "se perdemos a fala non somos ninguén". Eu digo aquí que "cando morre unha lingua esvaécese unha patria canda ela".

A continuación, Fernando explicounos o proceso de creación da capa para a que fixo unha serie de cinco cadros que lle permitiron escoller o que mellor lle acaía; falou dende a “trampa” que di que lle tendín e sorprendeume reclamando o cualificativo de mentireiro para os artistas; outra vez Pessoa sendo convocado a aquela tribuna, o Pessoa que escribiu:

O poeta é um fingidor.
Finge tão completamente
que chega a fingir que é dor
a dor que deveras sente.

E rematou a súa intervención proporcionándome unha nova sorpresa; dixo que, na época en que acababa de rematar o libro, eu amosábame coma un rapaz namorado. E, efectivamente, así me consideraba tamén eu que, na miña intervención, xustifico este libro dicindo que é un feixe de poemas de amor, pois o cariño dun avó, sobre todo cando os netos son pequenos, "ten moito que ver co estado de namoramento dos primeiros tempos dun amor de xuventude".

Quedeilles moi agradecido aos dous intervenientes e, a continuación, foi a miña quenda, na que, basicamente, me dediquei a ler algúns poemas do libro, coa axuda de Pablo, que recitou un de memoria (Torreira da mariña) a pesar de que non estaba tampouco moi ben e tiña a voz ostensiblemente afónica.

Rematamos o acto cantando os tres, Pablo, Antía e mais eu, unha cancionciña que lles fun ensinando a todos mentres eran pequerrechos para que se acostumasen a chamarme avó.
Comentarios (0) - Categoría: Poemas da Mariña - Publicado o 30-10-2014 08:54
# Ligazón permanente a este artigo
MARCAPÁXINAS
Achegándose a presentación de Poemas da Mariña, pensei en darlles cancha tamén aos meus netos maiores, Pablo -10 anos- e Antía -8-, polo que pedín a súa colaboración na confección dun marcapáxinas co que agasallar os asistentes. El é mellor en debuxo, ela quere ser poeta. O resultado é este. Puxen a ligazón porque non podo (ou non sei) reproducir aquí o arquivo JPG; vou escribir a continuación o poema para que se lea mellor, aínda que perde a graza de estar salpicado de pequenos debuxos relacionados coas palabras atinxidas, incluídos nas letras que forman esas palabras. Di así:

Ollos de Mariña

Os teus ollos
non paran de dicir:
vexo bolboretas no mundo
non teño claro como te quero
pero si canto te adoro,
pois só vexo unha cousa:
unha nena cuns ollos cheos
de ilusións, sorrisos e bolboretas.
Vexo pompas de mil cores
con luz e esperanza.
Esa nena, cando quere algo,
quéreo de verdade.
Esa nena é ...
¡¡¡¡MARIÑA!!!!

Antía
Comentarios (0) - Categoría: Poemas da Mariña - Publicado o 14-10-2014 13:07
# Ligazón permanente a este artigo
PRESENTACIÓNS
Onte fixen unha pequena "autoinvestigación". Co gallo de preparar as presentacións, das que logo vos falarei, estiven escollendo poemas para que os meus netos vaian ensaiando, pois pretendo que reciten eles algúns. E pareime no que di:

Durme soños irisados
de algodón
e non queiras, non, saber
por que andamos procurando novos nomes
pra esta terra salgadora
de solpores
que peitean os piñeiros
na mariña,
que cando morre unha lingua
esvaécese unha patria
canda ela.

Como non é estraño que ocorra, este poema repetía un tema que xa tratara, pero fíxeno sen pensar niso e sen reler o xa escrito (sabendo, iso si, que me estaba a repetir). Onte busquei, curioso, o antecedente en Camariña: sete cruces e unha esperanza e pareceume que tiña máis forza e contundecia có actual:

Ide buscando un nome pra esta terra
de solpores salgados, que peitean
piñeiros na mariña,
pois se morre unha lingua
tamén morre unha patria canda ela.
¡Ide buscando un nome pra esta terra!

Pois ben, xa hai datas para as presentacións. Serán o día 24 de outubro, venres, en Gondomar, ás 20:30 (no IEM, con Marta Dacosta) e o 5 de novembro, mérecores, en Pontevedra, ás 20:000 (na Casa das Campás, con Pepe Cáccamo).
Comentarios (0) - Categoría: Poemas da Mariña - Publicado o 23-09-2014 11:19
# Ligazón permanente a este artigo
CAMARIÑA
Na presentación do blog reproducía un poema que remataba dicindo:

... femia ou varón, mais camariña sempre.

A camariña está presente nos meus versos dende hai moito tempo. E, agora, está tamén presente na cabeceira deste blog.
Esta planta, pequeno arbusto verde de bagas brancas comestibles e flores vermellas na época, era moi abundante na nosa costa e tiña moitos usos, dende medicinais ata prácticos, pois con elas facíanse vasoiras (o nome científico é corema album, isto é, vasoira branca). A súa extraordinaria abundancia deixou testemuños perennes: aí está Camariñas, aí está a Pobra do Caramiñal.
O meu primeiro contacto (impactante contacto) con ela tivo lugar na década dos oitenta, cando Fernández de la Cigoña fixo circular un SOS, acompañado de semente para plantar nun intento máis romántico ca efectivo: a camariña está a morrer sen remisión na nosa costa se non facemos algo por ela. Efectivamente, podíanse contar sen atrancos os poucos pés que quedaban en Galicia.
Para alguén que está sensibilizado coa lingua, a comparación deste feito coa situación desesperada do galego foi inmediata. Entón escribín un poema que, a seguir, desenvolveuse nun libro: Camariña, sete cruces e unha esperanza. Nel cheguei a identificar esta planta cos galegofalantes, e mesmo coa lingua. E sigo facéndoo, como neste poema da terceira parte:


Lingua de xoaniña
setestrelada
e promesa de verbas encantadas
na voz engaiolante de serea
que ensaia rechouchíos,
camariña en abrente nesta seca mariña
en cuxo ceo
recortarás axiña
abrancazadas bagas rutilantes,
adorno e alimento
deste ser ou non ser que me estremece

Daquela, nos oitenta, descubrín que na costa próxima de Portugal, en Moledo, unha franxa dunar de centos de metros amosaba orgullosa unha mesta poboación de camariñas. Hoxe xa son escasas as plantas que alí permanecen.

O poema co que encetaba o libro antes citado era este:

Eu sementei un gran de camariña.
Esmorecida xa, sobre as mariñas
queda fungando un grito degoreiro
que que soamente é un eco...
Camariña ¿onde estás?
O vento tiña
po de raíces, pétalos e tempo.
¡Camariña!, berrou Estanislau
que quixo ser cegoña camariña
buscando niño en peitos xenerosos.

Eu escoitei o berro
laiando nun salaio maino e mouco;
eu recollín o gran,
eu arroleino
como se arrola aquel amor primeiro,
eu acocheino en niño mol e tenro
facendo da terraza campanario.
¿E poderá medrar no breve espazo
dun testo, como medra unha esperanza
no colo dun desexo?
¿Ou morrerá, por fin, desarraigada
como unha lingua mártir,
como un amor sufrido e ventureiro
que carece de amantes?

Eu sementei, na area engaiolada,
unha esperanza tola.
En amarelo berce, unha esperanza,
un anaco de cosmos e de historia,
dorme o soño fantástico
de estrar o chan dourado da mariña
co difícil albor vermello e máxico
das flores camariñas.

E alí recei unha pregaria parva
na lingua esmorecida
da planta mariñá, da pobre planta
que chora, silandeira, unha agonía:

"Que non sexan ecólogos profetas
os únicos que plantan camariñas;
que non sexan soamente os poetas
da lingua ecoloxistas;
que a lingua camariña nunca sexa
camariña das linguas, camariña".

Eu sementei unha esperanza vella
por darche, camariña,
semente, niño, arrolo, flor e lingua.
Comentarios (0) - Categoría: Poemas da Mariña - Publicado o 16-08-2014 18:27
# Ligazón permanente a este artigo
TEIMA
Uns días atrás interrogoume un amigo sobre o uso de certas palabras (misteriosas, dicía el) nestes versos de Poemas da Mariña:

Neste mundo que habito
patrialinguado,
alumno do poeta mensaxeiro,
has ser a conmatriota
que me descende.

Faleille de Pessoa, autor de Mensagem, e da súa teima coa lingua que o levou a dicir: Minha pátria é a língua Portuguesa. Eu compártoa, a teima, digo, e síntome máis realizado ao saber que vou ter descendentes co galego como lingua de instalación.
Esta teima lévame, como tamén levou a Pessoa, a tratar de corrixir o mal uso que se lle dá con tanta frecuencia; e non persigo o autor (ben, é un xeito de falar, non persigo a ninguén) senón a realización. Porque penso que un idioma non pode vivir se non se sente querido e respectado, e iso demóstrase falándoo e escribíndoo coa pertinente corrección.
Fala Pessoa por boca dun heterónimo: ... odeio, com ódio verdadeiro, com o único ódio que sinto, não quem escreve mal português, não quem não sabe sintaxe, não quem escreve em ortografia simplificada, mas a página mal escrita, ... como o escarro directo que me enoja independentemente de quem o cuspisse.
Sim, porque a ortografia também é gente. A palavra é completa vista e ouvida. E a gala da transliteração greco-romana veste-ma do seu vero manto régio, pelo qual é senhora e rainha.

Livro do Desassossego, por Bernardo Soares.
Comentarios (0) - Categoría: Poemas da Mariña - Publicado o 06-08-2014 16:54
# Ligazón permanente a este artigo
DÍA DE GALICIA
Felicidades no noso día. Eu adoito vivilo con certo halo de tristeza debido ao minifundismo que se manifesta na súa celebración. Xa hai tempo que publiquei isto en Camariña, sete cruces e unha esperanza:

A Patria pide un feixe de vontades,
un xugo de camiños,
unha rosa de ventos camariños,
un fouciño que a todos nos traballe
nunha rexa cultura pangalega
que faga formigón coas discrepancias,
pois tal e como roda a nosa alma
axiña acabarán as diferenzas.

E no meu poemario E segues a tirarme das entrañas, escrito a xeito dun diario descontinuo, o diario dun namorado no que ela é Galicia, o día de hoxe anotábao así:


Felicidades
no día do teu santo
de parte deste teu enamorado.

Envíoche con esta
un cambullo de flores escolleitas:
camariñas de sábrego e cemento
con magnolias de pólvora
e camelias de brétemas de abrente,
nun vurullo espiral de teima e tempo.

Perdoa a brevidade
mais sabes como, en transos semellantes,
me soben á garganta terra e cántiga
e ponme a voz antiga de borralla.

Hoxe habita o aire unha corrente fresca que pide (e traballa nese rumbo) a concentración parcelaria, unha brisa solermeira que as nosas almas agradecen baixo este sol esmagador da era seca. Oxalá este vento mareiro sopre coa forza necesaria para arrastrar a chuvia regadeira e fertilizante do oeste.

Feliz día a todos.
Comentarios (0) - Categoría: Poemas da Mariña - Publicado o 25-07-2014 12:11
# Ligazón permanente a este artigo
HERDEIRA
Aínda convalecente do recente parto que tivo lugar nunha prestixiosa clínica compostelá chamada Sacauntos, cooperativa gráfica, na que atopei un grato equilibrio entre formalidade, prezo e calidade, párame un amigo pola rúa para parabenizarme, como se leva agora, nunha demostración de cariño que agradezo; e mostrouse estrañado da dedicatoria á herdeira do que non leguei.

- Aínda non liches o libro –díxenlle, e seguín despois do seu asenso-; verás como, cando o fagas, queda clara.

Recordei, cando se foi, a miña caída do cabalo. Eu era un neno castelanfalante namorado do galego; os meus poemas adolescentes eran xa maioritariamente galegos; vivía nun universo onde, exceptuando a miña familia, todos falaban sempre galego; na vila próxima había moita xente nova que falaba castelán; e consideraba absolutamente normal aquela situación. Eu empregaba un idioma ou outro dependendo do meu interlocutor, e para nada pensaba que a lingua do meu corazón correse perigo.
Con 14 anos marchei a Cuenca para estudar o bacharelato, logo a Madrid, e alí vivía cando casei; os veráns pasábaos aquí, pero seguía na inopia lingüística. Por suposto, seguindo a inercia adquirida, falaba na casa en castelán, pois, ademais do lugar de residencia, empurraba nesta dirección o feito de ser a miña muller castelanfalante. No ano 73 (vivía eu en Fuengirola) desconcertoume a saída dun texto de Alonso Montero, Informe –dramático- sobre la lengua gallega, que non puiden ler ata uns anos máis tarde. De volta a Galicia decidín facer Maxisterio e no meu primeiro destino, encetando a década dos 80, sucedeu. Era unha escola rural na península do Morrazo, todos os pais (e nais), agás un (que era andaluz), falaban galego, pero máis dun 80 por cento dos alumnos falaban castelán. E observei como, nos máis pequenos, a porcentaxe subía ata aproximarse a 100. Aí decidín que sería monolingüe en galego. Pero xa non fixera a transmisión.
O meu primeiro poemario, Camariña: sete cruces e unha esperanza, dedicáballo aos meus fillos con este poema inicial:

Non vos dei en herdanza
o talante que na pedra agachara,
cómplice dunha historia
depredadora,
porque mentres erades sementeira
eu era sombra, esmorecida sombra,
sombra apestada e longa como a noite
que agachaba o talante, que tripaba,
insensible, camariñas e tempo;
sombra de saramago.

Debédesme o non ser;
só me debedes iso: sombra e nada.

Pero se un día herdades
o que non vos leguei, antes da era,
antes da fin da fin,
e a sombra que vos dei se vira sangue,
volvede a vista a min
aquí, se estou aquí, ou cara os sete
luceiros... E calade.

Eu saberei que existo de verdade.
Comentarios (0) - Categoría: Poemas da Mariña - Publicado o 15-07-2014 11:05
# Ligazón permanente a este artigo
INICIO
Boa vida a todos.
Hai algún tempo que teño un poemario no que falo dos senti-mentos que me suscita a miña neta Mariña adobiado coas miñas reaccións polo feito de ser a primeira neta educada dende o berce en galego. Ante as dificultades dunha publicación ao uso, decidín editalo como libro de autor. Tiven a inestimable colabo-ración de Fernando Casás que me regalou a ilustración da capa, fotografía de parte dun cadro pintado por el para esta ocasión (pintura sobre tea, 28x25cm), ademais de ocuparse do seu deseño.
O libriño xa saíu á luz e agora busco darlle un pouco de vida, xa que sen lectores ningún libro existe. No apartado "Como adquirir este libro" tedes os datos necesarios para facervos con el.
O contido está dividido en catro partes. Na primeira (Azul intenso) falo da voda da nai: consellos, reflexións, alegría, bos desexos... A segunda (Benvida) está ocupada polos sentimentos e esperanzas suscitados polo seu nacemento. Ocupa a terceira parte (Un ano mariñán) unha homenaxe polo seu primeiro aniversario. E, por fin, a cuarta (O Anxo da nosa agarda), un só poema, recolle a benvida ao seu irmán aínda no seo materno.
E xa abonda como presentación. Irei deixando caer por aquí algunhas reflexións que se me ocorran centradas neste poemario. Deixo, como mostra, un poema da primeira parte:

Florecerá
seguro
para dar unha flor de camariña
que ince na ribeira
na que tanto me teño sementado,
a que agacha as arelas
vellas e desgastadas
deste meu desvarío esnaquizado
nos farallóns
cortantes
da inhóspita ribeira que me toca habitar
no naufraxio anacrónico
que nos arrastra cara á nada,
cara ao non ser,
cara a un misterio gris, extravagante.

Florecerá
na converxencia fértil
dunha franxa de ceo e de esperanza
que racha decidida
a inmensa intensidade branca
das nubes que nos cobren.

Florecerá,
seguro,
femia ou varón, mais camariña sempre.
Comentarios (0) - Categoría: Poemas da Mariña - Publicado o 13-07-2014 12:19
# Ligazón permanente a este artigo
Como adquirir este libro
Podedes conseguir Poemas da Mariña ao prezo de 7€ en Libraida (Gondomar) ou en Librería Seijas (Pontevedra). Se queredes recibilo a domicilio debedes pedilo no correo manxomou@gmail.com
Comentarios (2) - Categoría: Como adquirir este libro - Publicado o 11-07-2014 01:28
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal

contador web