Os que teñen o privilexio de se converter en lectores son os afortunados beneficiarios de dúas experiencias iniciáticas sucesivas. En primeiro lugar, descobren os libros na súa individualidade. Descobren que eses pequenos ortoedros de papel aliñados nos estantes, tan anódinos e semellantes entre si, cheos á súa vez de diminutos garabatos que se repiten monotonamente como inmóbiles procesións de formigas, son en realidade irrepetibles caixas de sorpresas, cofres do tesouro que ao abrilos derraman no noso interior resplandecentes xemas que só eles conteñen, países de marabillas con climas e xeografías propios.

E iso é só o principio. Hai un segundo descubrimento que consuma e consolida o anterior, o de que un libro non é cofre solitario, un compartimento estanco, un hortus conclusus. Os países das marabillas non son illas. Despois de descubrir que os libros non son todos iguais, redescubrimos que, nalgunha medida e como suxire a súa aparencia física, si o son (tese, antítese, síntese), posto que pertencen a unha mesma especie. Descubrimos que os libros se relacionan uns con outros de mil maneiras, levan uns a outros por mil camiños, comunícanse -por amplos corredores ou portas secretas- como as salas dun pazo inmenso forman parte dun organismo vivo e en continuo desenvolvemento, son follas dunha mesma árbore. Descubrimos a literatura, nunha palabra. Non como materia escolar, non como catálogo de títulos e autores, senón como mundo animado, como universo. Descubrimos a galaxia Gutenberg, o liberespazo, moi anterior ao ciberespazo e mellor cartografado, aínda que non por iso menos rico en sorpresas e aventuras. E ao converternos en libernautas accedemos, entre a infancia e a adolescencia, ao noso primeiro territorio libre. Que á súa vez nos leva -ou cando menos nos invita a visitalos- aos demais ámbitos da liberdade. Porque só a cultura nos fai libres, como diría Martí. E só a lectura nos fai cultos.

Malia á súa situación periferia no contexto internacional, Galiza está a demostrar que é unha terra fecunda para a banda deseñada. O país, dentro do carácter minoritario da novena arte, conta cunha esforzada tradición de autores que se remonta aos anos setenta e que raramente conseguiron destacar fora das propias fronteiras, con excepcións destacadas coma Miguelanxo Prado ou, máis recentemente, Tirso Cons, Fran Bueno, Javi Montes ou David Rubín. No entanto, desde o comezo do século XXI, unha xeira de iniciativas está a conseguir amosar a capacidade creativa e (aínda de xeito tímido) editorial da cultura galega neste eido. Nos últimos anos, autores e publicacións xurdidas deste país están a conseguir o recoñecemento de crítica, público e editoriais a nivel estatal e inician o asalto aos mercados francés e americano.
Amosamos todas as pistas para saber quen é quen neste panorama agora mesmo.

Quizais a medida da lectura non debe ser o número de libros lidos, senón o estado en que nos deixan. Que diaños importa se un é culto, está ao día ou leu todos os libros? O que importa é como se anda, como se ve, como se actúa, despois de ler. Se a rúa e as nubes e a existencia dos outros teñen algo que dicirnos. Se ler nos fai, fisicamente, máis reais.