Malmequer


Pandereiteir@s e festeir@s da beira atlántica da Galiza


Malmequer
malmequer.vigo@gmail.com
 GAVETAS
 OS SERÁNS (Sección de consulta)
 FOTOS PARA A HISTORIA
 LIGAZÓNS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

Cazadores de cantigas
Son como os zahoríes coa súa variña buscando auga, tratando de facer un achádego que os enriqueza. Só que neste caso trátase somentes da riqueza do espírito, dun patrimonio inmaterial do que forman parte cantigas e bailes

Desde hai décadas, etnógrafos, musicólogos, artistas ou simples afeccionados ó folclore, percorren as corredoiras tratando de detectar xoias do patrimonio tradicional, de rexistrar pezas cantadas ou bailadas que as persoas maiores gardan na súa memoria. "O rural desaparece, e todo o que vin hai máis de 25 anos, xa non se ve", explica a cantante Mercedes Peón, que leva cerca de tres décadas peneirando o patrimonio oral de aldea en aldea. Peón ten un gran fondo de arquivo, con 2.000 horas de recollidas, e un selo discográfico propio, Trompo, co que dá a coñecer parte deste patrimonio a través da serie Raiceiras.

"Non se precisa buscar pola India, América ou África. Hai que facer unha viaxe interna e reflexionar sobre o patrimonio que temos", explica esta artista, que se deu a coñecer no programa Luar, onde mostraba os seus achádegos. "Fixemos un traballo pioneiro, e despois tamén veu, a finais dos 90, a revolución das pandereteiras, que tivo moito que ver con todo o que se estaba a facer", lembra Péon, moi orgullosa do traballo que leva feito no eido das recollidas. "Se algo teño aportado á cultura galega, foi este traballo, incluso máis que a miña vea artística, porque se trata de estimular tamén a autoestima dun pobo", salienta esta cantante que explora novas vías de creación partindo das raíces tradicionais. "Durante anos non soportaba a gaita, pero a partir dunha gravación en vídeo fun aprendendo", confesa.

Moitas destas recollidas articúlanse arredor de grandes agrupacións que levan anos facendo traballos de campo, como Cantigas e Agarimos en Santiago, Xacarandaina na Coruña ou O Fiadeiro en Vigo. A esta última pertence Chisco Feijoo, que pronto chegará aos 20 anos percorrendo o país co seu gravador e a súa cámara de vídeo. "O xeito de aprender é volvendo a algúns sitios 14 ou 15 veces. Acabas sabendo os apelidos completos e a idade de memoria", explica Feijoo. Como moitos outros, este músico vigués empezou estudando algúns dos grandes cancioneiros galegos, como o de Antón Santamarina, ou o da suíza Dorothé Schubart, que nos anos 60 estivo por toda Europa buscando romances. "Empezamos guiándonos por Schubart. Se no seu libro escribía que unha informante era labrega, dunha aldea determinada, e tiña daquela 18 anos, pensamos que aínda estaría viva. E así localizamos a moita xente", comenta. Existen outros casos curiosos, como os das tradicións que se manteñen intactas malia a emigración. "En Avión escoitas pasodobres con aire de rancheras e ves rapazas de 15 ou 16 anos nacidas en México e cun nivel económico altísimo, que bailan talmente como lles aprendeu a súa avoa galega", conta Feijoo.

Todos os estudiosos coinciden en sinalar a comarca de Bergantiños como unha das grandes reservas da tradición oral, aínda que na última década semella que hai outras zonas interesantes, como o interior de Pontevedra. "Bergantiños sempre foi unha mina para os estudosos, pero grazas á recuperación dos seráns, aldeas de Pazos de Borbén, Mondariz ou Ponteareas son moi interesantes, porque hai xente maior que se sente atraída e lembra cousas esquecidas", explica Feijoo. "Hai momentos nos que as recollidas se fan máis difíciles, como cando os maiores gardan loito e non cantan por moitas cancións que saiban, e ás veces hai aldeas onde tes que tardar tempo en ir. Agora ábrenche mellor as portas na aldea, pero á xente que empezou antes pecháronllas moitas veces nos fociños". Entre eses pioneiros, cita a Fuxan os Ventos, Mini e Mero, Pallamallada ou Henrique Peón.



Este último é unha das grandes referencias na recuperación das tradicións. Director da histórica agrupación Xacarandaina e irmán de Mercedes Peón, leva case 30 anos facendo un rigoroso traballo de recuperación, que abrangue canción, baile e ata xeitos de vestir. "Metínme un chute de tradición e xa non acabei ata hoxe", bromea antes de avisar: "Está desaparecendo o folclore como tradición in situ. A tradición está morrendo porque a cadea de transmisión, aquilo de pasar de xeración en xeración, acabouse. Agora a tradición está nas mans dos investigadores e dos artistas que o plasman en escena", reflexiona.

O director de Xacarandaina lembra como "nalgúns lugares bailaba toda a aldea, porque o que non bailaba aguantaba as chaquetas, e iso non lle gustaba a ninguén. Os bailes eran como as discotecas, pero iso tamén rematou". Este estudoso que leva posto en escea preto de 300 bailes antigos bota de menos un arquivo coreográfico. "Énchesenos a boca falando do feito diferencial, pero iso non é só a lingua, tamén o é a arte inmaterial, e hai que agarimala", reivindica Henrique Peón. "Isto é unha carreira contra o reloxo. As persoas maiores teñen data de caducidade. E se morren, acabouse todo".

www.elpais.com
Comentarios (3) - Categoría: Novas - Publicado o 27-05-2008 01:06
# Ligazón permanente a este artigo
Chuza! Meneame
3 Comentario(s)
1 E Ultreia non fixo lavor de recollida???
Seguramente non o saibades pero Antón Santamarina foi p#blgtk08#residente fundador de Ultreia, así q me parece un pouco estraño q dito grupo non apareza nin mencionado
Comentario por (27-05-2008 15:17)
2 #blgtk08#
Comentario por Rebordondo (27-05-2008 16:48)
3 Que tarde pasamos xunto a estas mulleriñas.
Bicos a sr,Felicitas e Carmen..
#blgtk08# Por certo a primeira foto fixena eu
saudos a Malmequer e a sua xente ..
Comentario por Rebordondo,BENITO (27-05-2008 16:53)
Deixa o teu comentario
Nome:
Mail: (Non aparecerá publicado)
URL: (Debe comezar por http://)
Comentario:
© by Abertal
free web counter

contador de malmequeriáns dende o 1 de marzo 2007








Galiza

Malmequer