Made in Galiza


Eu nunca serei yo
Um caderno de trabalho de Séchu Sende

A minha obra neste caderno está licenciada baixo creative commons, copiceibe.

O autor solicita comunicar-lhe qualquer uso ou modificaçom da sua obra no email de contacto aqui sinalado.

Contacto
madeingaliza
 CATEGORIAS
 FOTOBLOGOTECA
 OUTROS MUNDOS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

O Courel por David Landrove











Cinco fotos de março.

Gracie mille!
Comentários (3) - Categoria: Fotografia - Publicado o 01-04-2008 10:10
# Ligazóm permanente a este artigo
34 burros e 343 pedras para James Sacré



Em 2003 fomos convidados por Celso Fernández Sanmartín, animador daquela numha Residencia de maiores de Lalim, a participar numha experiéncia inolvidável, o I Campamento Interxeracional de Convivéncia e Actividades.

E puidem descobrer um trabalho brilhante, um verdadeiro projecto de última geraçom na educaçom socio-cultural.

Celso Fernández puxo em contacto as persoas maiores da residéncia com nenos e nenas de Lalim, num projecto de trabalho que tinha como objectivo a comunicaçom e o disfrute dum espaço de relaçom entre velh@s e nen@s, e mais o conhecemento da residencia por parte d@s pequen@s.




O projecto recolheu-se no volume 34 burros e 343 pedras para James Sacré, poeta francés que participou com umha colecçom de poemas estimulados polos diferentes desenhos de pedras e burros que @s nen@s e velh@s realizarom.

Estes, por exemplo, som alguns dos desenhos:




E esta, umha traduçom dum dos poemas de Sacré:

Tíranche pedras
Tamén son palabras o que recibes.

Se como se di
Estas pedras son bravas ou non son nada
Nos debuxos de Mirella
Ti non o sabes.

Miras mellor e non serán quentura e lá azul?

O bravo que deixa ver no seu corazón
A fráxil e desfeita dozura.


O livro conta, ademais dos desenhos e os poemas, com fotos de Celso, e diferentes análises da experiéncia desde o ponto de vista da sociologia, a educaçom especial ou a animaçom sociocultural.



Estas forom as palavras que, a raíz da minha observaçom num dia no que compartim contacontos e trabalho na horta com nen@s e maiores, escrebim daquela sobre o interese sociolingüístico da experiéncia:


INTRODUCCIÓN

A situación actual da lingua galega vén sendo analizada por diferentes asociacións, institucións e colectivos como preocupante. No último informe do Consello da Cultura Calega (O proceso de normalización do idioma galego, 1980-2000, Educación; Santiago, 2002) dedicado á educación recoñécese ademais que o principal problema da vida social da lingua é o proceso de perda da súa transmisión entre xeracións.

Se até hai uns anos o galego viña sendo lingua maioritaria en todas as franxas de idade, actualmente, por vez primeira na historia de Galiza, atopámonos coas primeiras xeracións infantís e adolescentes onde o galego pasou a ser lingua minoritaria nuns índices que aumentan seguindo a inercia de desgaleguización e de substitución lingüística.

Se ben este proceso foi activado nos núcleos urbanos, todas as análises mostran a súa extensión uniformemente acelerada a outras zonas do país. 0 proceso de perda de valor e de prestixio da lingua propia maniféstase así no aumento da deserción lingüística, especialmente á hora da transmisión interxeracional.

Mais, como se sinala no informe do Consello da Cultura Calega, os datos da situación social da lingua móstranse como síntomas dunha crise "que non se presenta inmutable e categórica, senón que mais ben representan bases desde as cales debater e actuar". E de aí a necesidade da elaboración de intervencións eficaces e cara á normalización lingüística.




Múltiples organizacións, colectivos e asociacións veñen conformando desde hai ben de anos, espazos e metodoloxías para a creación social da lingua, na procura da mellora da súa consideración social e do aumento do seu uso.

A maioría dos movementos sociais de normalización denuncian unha manifesta pasividade e falta de preocupación na planificación política da lingua por parte do goberno galego, que non dá artellado as medidas necesarias para que a cidadanía estea informada e sensibilizada sobre a crise do idioma e se sume ó proceso criativo da normalización
participando na construcción social da lingua.


É precisamente no marco dese tipo de iniciativas experimentais -sen apoio institucional- a favor da normalización lingüística onde localizamos a experiencia de comunicación interxeracional na residencia de maiores Nosa Sra. das
Dores de Lalín con nenos e nenas da vila.

A experiencia, observada desde o punto de vista social da lingua e da comunicación, desenvolve varios focos de interese arredor do proceso de normalización lingüística do galego:

a. Ten como protagonistas cinco axentes sociais de interese para o desenvolvemento do idioma, que participan e se ven afectados, de diferente maneira, pola onda de galeguización da experiencia:

.Os nenos e nenas participantes.
.Os/as maiores.
.Os/as programadores/~on.i;ores do proxecto.
.A dirección da Residencia..: ,
.As nais, principalmente; dos nenos e nenas.

b. A experiencia ofrécese como un proceso planificado, un programa de animación sociocultural e innovación educativa, e a preocupación pola lingua encardínase como un dos valores protagonistas do convivio, ao carón doutros valores prosociais como poden ser a propia convivencia interxeracional, a educación para a saúde, a expresión artística, o coñecemento do medio, a relación coa comunidade, etc.

c. A experiencia é innovadora porque se desenvolve nun espazo e cuns protagonistas/participantes novidosos en relación ás actividades de normalización lingüística coñecidas: aborda o problema da transmisión interxeracional
(anciáns/ás-nenos/as) no propio espazo dos/as maiores na Residencia.

d. A importancia do compromiso de galeguización das dúas monitoras e o monitor semella transcendental de cara á prestixiación social da lingua, pois son estas tres persoas quen dirixen, orientan e, de xeitos concretos, imprimen unha metodoloxía consciente de preocupación pola lingua -a dirección da experiencia-, a ollos dos nenos e nenas e dos vellos e vellas.



e. O proxecto ten varios focos temáticos de interese:

- Ten como principal obxectivo desenvolver a a educación en valores.

- Prioriza a comunicación como forma de humanización e achegamento interxeracional.

-Desenvolve as capacidades de expresión -coloquial, artística, explicativa, literaria, etc.- dos/as participantes.

-Contémplase coma unha experiencia socio-afectiva que valora as relacións humanas (colaboración, amizade, altruísmo, amor, respecto, comprensión, comunicación...)

-A lingua galega vólvese un dos principais focos de identidade da experiencia.

-Propicia un espacio simbólico onde a lingua galega se converte na de uso normal dunha forma natural, non marcada.

-Prestixia o uso do galego, relacionándoo con valores afectivos e de familiaridade, de uso cotiá, de relación informal e formal.

- Preséntalles aos nenos e nenas castelán-falantes a posibilidade de innovar nos seus comportamentos lingüísticos introducindo o galego como língua necesaria, polo que tamén se converte nun reto de modernización e creación persoal da língua e extensión aun novo contexto marcado pola alegría, a participación e o xogo.

- Ofrece un espazo para a mellora das competencias comunicativas en galego dos nenos e nenas, algúns deles/as con déficits importantes á hora da expresión (mala calidade de lingua) e da comprensión (descoñecemento da lingua).

O proxecto favorece o cambio lingüístico a favor do galego. Esta sería a conclusión máis importante do proceso observado. Se ben se dan situacións de permanencia de prexuízos -algún maior galego-falante falándolles en castelán aos nenos/as-, e inercias -algún neno/a a quen lle costa máis empregar o galego por falta de competencia-, o certo é que tamén se deron transformacións destacables, especialmente nos/as participantes infantís, verdadeiros/as prota-
gonistas da innovación.



Cómpre destacar que mesmo algun dos/as maiores que empregaron por complexo o castelán volveron á fidelidade pola súa lingua ó comprobar os usos galegófonos innovadores dos pequenos e pequenas.

Ficou desartellada a máxima tradicional-explicitada concretamente por algún vello da Residencia- de que "aos meni-
ños hai que falarlles castelán".

A experiencia abordou un dos principais problemas da sociedade galega actual, a comunicación interxeracional, facendo protagonistas do proceso os dous extremos máis afastados nas franxas de idade, e colocando como un dos focos de aprendizaxe dos participantes a transmisión da lingua galega.

Poderíase dicir que o uso desprexuizado do galego por parte dos nenos e nenas serviu tamén como exemplo de normalidade e en certa maneira símbolo de garantia de futuro simbólico-cultural- para os/as maiores, innovación interesante e que se debería ter en conta de cara á extensión do contacto interxeracional en proxectos de normalización lingüística futuros.

Segundo a antropóloga Margaret Mead na súa obra Cultura e compromiso, centrada nas relacións interxeracionais, as xeracións máis novas exercen, cara ao mundo dos adultos, como focos de innovación e prestixiación de novos
comportamentos sociais e calturais. Para os vellos e vellas, os novos/as representan o futuro e ao aceptar o cambio de estatus da lingua, prestixiado polo uso dos nenos e nenas, a súa autoestima vese reforzada ea súa capacidade de adaptación, optimizada.

Ficaría por analizar outros factores determinantes, como o peso do xénero no cambio lingüístico, pois a maioría dos/as participantes eran nenas e intuímos unha maior presión social cara ao castelán no seu caso.


Séchu Sende,
Colectivo Bambán de Sociolingüistica,
setembro 2003.


Comentários (2) - Categoria: Geral - Publicado o 01-04-2008 06:00
# Ligazóm permanente a este artigo
[1] [2] [3] 4
© by Abertal