Literalingua


Caderno de Lingua e Literatura Galega para as alumnas e alumnos de Bacharelato do IES Breamo
 SECCIÓNS
 FOTOBLOGOTECA
 RECOMENDADOS
 BUSCA NESTE BLOG

Lugo. Lorenzo Varela
Gravado de Luís Seoane

Na fonte de ferro,
no coiro dos bois,
no espello do vento,
da navalla e da frol.
No recén da herba,
no lobo e no can,
nos ollos da meiga,
na pedra do lar.
No refaixo dela,
na ponte do alén,
no andar das ovellas,
no ar do mencer.
No cabalo quente,
no viño millor,
no que non se perde
no meu corazón.
Na noite senlleira,
no liño tecido,
na madeira tenra
dos vellos castiros.

Na vida, na morte, no amor e no ren,
loubareite, Lugo de aceiro e de mel.



Lorenzo Varela, Lonxe, 1954
(Libro ilustrado con gravados de Seoane)


Comentarios (0) - Categoría: 051. Xeración do 36 no exilio - Publicado o 08-02-2010 15:47
# Ligazón permanente a este artigo
Compañeiros da miña xeneración mortos ou asesiñados. Lorenzo Varela
Gravado de Luís Seoane

¡Tan doce era a xuntanza miña e vosa,
de todos nós co mundo!
Facíamos un feixe de campos e de estrelas,
e ó pisar ise chao que latexaba
sentíamos subir pola sangue o misterio.
O noso corpo era o camiño da maxia,
a escada pola que viña a lúa,
o zume de tódolos segredos,
a canzón da herba que resucitou.
E o mismo verme era unha folla leda.
un mensaxeiro do sagrado alén.

Morréchedes, matáronvos, deixáronme.
Quedei eiquí, lonxe das vosas sombras.
E gardo, coma un morto.
no centro do silenzo, da sede, da agonía,
o día que vos poda levar á sepultura
unha cesta de pombas e mazás.
¡Tan doce era a xuntanza miña e vosa,
de todos nós co mundo!



Lorenzo Varela, Lonxe, 1954
(Libro ilustrado con gravados de Seoane)

Comentarios (0) - Categoría: 051. Xeración do 36 no exilio - Publicado o 08-02-2010 15:22
# Ligazón permanente a este artigo
A Rui Xordo. Lorenzo Varela
Roi Xordo. Gravado de Luís Seoane

Aramos sobre os mortos nesta terra
i o noso pan ten un sabor de ósos
familiares, irmáns. O monte berra
baixo do arado, e chámannos os nosos,

desde a morte con voces conocidas:
«Nin marqueses, nin cregos, nin doutores
fixeron as ribeiras verdecidas,
nin o guerreiro coiro dos tambores.

Os condados do polvo son dos mortos
e quen queira ser dono desta terra
que veña navegando aos nosos portos.

Os que pidan o fruto sin labores,
si non morren de seu, morran de guerra,
e desta terra, así, serán señores».



Lorenzo Varela, Catro poemas pra catro grabados, 1944
Gravados en madeira de LUÍS SEOANE.


Comentarios (1) - Categoría: 051. Xeración do 36 no exilio - Publicado o 08-02-2010 15:14
# Ligazón permanente a este artigo
María Pita. Lorenzo Varela
María Pita. Gravado de Luís Seoane

I

María das batallas,
levareiche unha frol por cada bala;
i unha cunca de leite
arrebuxada en neve
pra che curar a sede.
¡Sede mortal, varona, a desta patria:
queima no peito con ardente brasa!

II

María das batallas,
dareiche un reiseñor por cada bala,
i unha estreliña nova
no berce d'unha dorna,
núa, espida, graciosa:
Varona dos meus ollos, unha estrela
que ti ganache, poderosa e leda.

III

Muller da soberana libertade,
os artilleiros danche alferezía
e faite o mar patrona da cidade.
Din as miñas campanas, escoitade,
de monte a monte e mais de ría a ría:
O bronce meu, teu bronce foi María.



Lorenzo Varela, Catro poemas pra catro grabados, 1944
Gravados en madeira de LUÍS SEOANE.


Comentarios (0) - Categoría: 051. Xeración do 36 no exilio - Publicado o 08-02-2010 15:11
# Ligazón permanente a este artigo
Celsa R. I. aforcouse en xulio do 74. Luís Seoane
Celsa R. I. pendurouse dunha viga.
Aforcouse nun alpendre.
Profesión: pescantina. Estado: viúda.
Ós coarenta e cinco anos xa era vella.

Cómo brúa a mar.
Qué negra noite, Celsa R. I.
O vento bate a porta aberta do alpendre
e abana paseniñamente teu corpo.
Renxe a viga.

Cuando nena, o pai mariñeiro
contáballe a Celsa R. I. dunha onda roxa
no mar, cun anxo sentado enriba.
Tamén da estadea azul cun pano branco
perpetuamente ergueita na mesma rocha
que enfeitizaba os mariñeiros.
O pai de Celsa R. I. falaba de encantamentos.
Non falaba da súa vida.
Tampouco o fixera o seu home. Afogado,
naufragou nun barco de pesca.
¿Que se ten de falar da vida dun mariñeiro?

Celsa R. I. vivía nunha aldea de vellos e nenos.
Illada, soia, medoñenta.
Tampouco tiña nada que falar de si.
¿A quen lle podía importar Celsa R. I.
nunha terra maldita, de xentes emigradas,
rillada polos usureiros,
opremeda dende lonxe polos burócratas?

Celsa R.I traballadora no peirao,
aforcouse.
Non a levou nengún anxo da terra.
Non a enfeitizou nengunha estadea azul.

Cómo brúa a mar...
Qué negra noite, Celsa R. I.
O vento bate a porta aberta do alpendre
e abana paseniñamente teu corpo.
Renxe a viga.



Luís Seoane, A maior abondamento, 1972

Comentarios (0) - Categoría: 051. Xeración do 36 no exilio - Publicado o 08-02-2010 08:50
# Ligazón permanente a este artigo
Basalo Gómez, emigrante, vive nun cano. Luís Seoane

O home vive nun cano.
Ten 64 anos e vive nun cano.
Xosé Manoel Basalo Gómez
o home que vive nun cano
que ten de medida dous metros e meio de longo
por un metro quince de diámetro.
Un cano de cemento.
Basalo Gómez escolleu ese cano
na praza Libertade
no centro da cidade.
AIí vive. Trouxeron a noticia os xornaes,
e a fotografía. Ten unha faciana grega,
mais é de Ourense,
de Seoane da Cima, dí él.
Vive nun cano
igoal que Dióxenes vivía nun tonel.
Foi tipógrafo. Ten 64 anos.
É un home moi limpo, ergueito,
grande calveza na testa, coidadas barbas canas.
Semella rexo mais nono é.
Padece ataques de amnesia. de reuma, etc.;
veu a Buenos Aires a acompanar
unha irmá abandoada.
En 1928 .
Quedóuse aquí. Fíxose tipógrafo.
De vello, xa enfermo, foi sereno.
Ten en trámite unha xubilación.
Tamén espera que o repatríen:
-É o menos que poden facer por un emigrante.-
Non quere depender de ninguén
ten sobriños. béns en Ourense,
ten de ir a facer as partixas,
mais mentras tanto vive soio,
nun cano.
Durme enriba de cartós e panos
no interior do cano.
Cubríu de madeira e sarapilleiras
as entradas do cano.
De día cando fai sol
séntase nun tallo xunto o cano
ate que os obreiros de Obras Púbricas
lle asaquen o cano.
Ergueito, as mans sobor os xionllos,
mantén a ollada lonxe, os ollos fixos.
Ten de ser así.
Non quere vivir con ninguén,
somentes soio, teimado, no cano.

Esta noticia é do 26 de setembro de 1972:
«O home que vive nun cano».




Luís Seoane, A maior abondamento, 1972


(A manifestación da obxectividade vén dada pola estrutura interna dos poemas, que responden ás seis cuestións WH da normativa da noticia)


Comentarios (0) - Categoría: 051. Xeración do 36 no exilio - Publicado o 08-02-2010 08:50
# Ligazón permanente a este artigo
A ponte de Brooklyn. Luís Seoane
Imaxe da construción da Ponte de Brooklyn en 1881
Derradeiro terzo do século XIX

Necesitábanse pra traballar homes rexos
na ponte de Brooklyn. Con unha soldada
de sete dólares por dúas horas de carrexos
de entullos. Soio dúas horas cada xornada
no interior dunha campá de ferro, asentada
no fundo lamento do río, con ar comprimido
arredando entrase a iauga na cavada.
A ponte facía Brooklyn a Manhattan cinguido.

Pasábamos pola cámara de comprensión
denantes de entrar na campá de ferro, vaseira
onde despechaban as chaves do ar. Centilación
que facía doer os ouvidos naquela rateira,
que tapábamos pra que non estoupasen coa estraleira,
coma a moitos aconteceulles e coa presión do ar.
A campá era enorme, nescesaria coma buqueira
pra poder os cimentos do ponte de Brooklyn escavar.

Traballábamos silenzosos, espidos deica os cos
coas pas, as eixadas e coas picarañas, amuados,
gotexando suor, escorrendo na lama, nos terrós,
caíndonos na iauga xiada do río, enlameirados.
A door facíanos estoura-las testas, mais esmacelados
axuntábamos moreas de terra, de area, de pedras.
Folgábamos cada dez minutos, e voltábamos ousados
ao traballo pra ponte de Brooklyn, sen arredras.

Podíamos ficar pra sempre tolleitos e tamén morrer
coma aconteceulle no noso equipo ao compañeiro
escocés Kirkland sin que o poidésemos acorrer.
Foi cando saíu depresa ó deixar a campá dianteiro.
Caíu logo no chan. Estoreceuse nun marterio,
engruñouse, rebulindo corpo, pernas e brazos,
alagándose en escumas e sangue. O extranxeiro
deixou na ponte de Brooklyn os derradeiros azos.

Resistín ese traballo vinte xornadas,
dúas horas cada día na campá encerrado.
Perdín o ouvido nos vinte días. Aosadas
ganei cento-corenta-dólares. Deixeino traballado
pola febre, polas doores, xordo, escuallado.
Alguén dixo: ¡Ouh, cantos rexos emigrantes sofridos
fican pra sempre baixo as correntes deste río marelado,
pola grande ponte de Brooklyn, orgulo dos Estadoss Unidos!
Esta ponte de aceiro enlevado sobor de Nova York,
ten millas de roscas, de parafusos, de aceiros.

Érguese sobor do xiado East River esta maior
ponte, din, do mundo, construído por extranxeiros
emigrantes de Europa. Algús galegos senlleiros
traballamos nel. Un traballo, decían, ben pagado.
Cento-corenta-dólares. Por uns días fumos buceiros
pra ponte de Brooklyn feito sobor do río abafado.

Un traballo que ninguén resistía un mes,
moi ben pagado, disque, sete dólares a cotío,
unha grande soldada, sete dólares por ves,
se acadábamos esquiva-la convulsión, o arrepío
producido pola falta de ar, polo noxío
que podía facernos inúteles pra toda a vida.
¡Era un grande traballo o traballo doentío
da ponte de Brooklyn, baixo a campá descida!



LUÍS SEOANE, Fardel de eisilado, 1952


Comentarios (1) - Categoría: 051. Xeración do 36 no exilio - Publicado o 08-02-2010 08:49
# Ligazón permanente a este artigo
Building Castles in Spain. Luís Seoane

En New York morreu fracasado, trinta e tres anos de América, Ramón Rodríguez Iglesias
que tiña traballado todos ises anos no porto da cibdade,
na colleita de mazás en California
nas minas de Pensilvanya
na sega do trigo en Minnesota
indo dun estado a outro soñando, asentado cas pernas afora, nas portas dos vagós de cárrega dos ferrocarrís
pra ter, era seu soño, un castelo ergueito sobor rochas cobertas de argazos, de percebes, de patelas, de nécoras,
sobor dunha mar fonda, de pulpos pretos,
na costa atlántica galega.
Un castelo cavilaba envolto en cincentas névoas e outas vagas
e que, sen sabelo, Ramón Rodríguez Iglesias tiña herdado facía moitos anos.

Cando morreu, ao seu sobriño desconocido, Dalmacio da Cruña,
quedáronlle do tío de América uns poucos dólares
e tamén o castelo ergueito sobor de rochas, broslado de escumas da mar,
que o tío americano tiña soñado
nas minas de Pensilvanya, no porto de New York, nos trigaes de Minnesota, nos pomareiros de California.



Luís Seoane, Fardel de eisilado, 1952
Comentarios (0) - Categoría: 051. Xeración do 36 no exilio - Publicado o 08-02-2010 08:48
# Ligazón permanente a este artigo
Homenaxe á Torre de Hércules. Luís Seoane


Debuxo a tinta chinesa, 23x33 cm., do libro Homenaxe á Torre de Hércules, 1944, libro que en 1945 o American Institute of Graf de Nova Iorque e a Pierpont Morgan Library da mesma cidade, seleccionan como un dos dez mellores libros de debuxos publicados entre 1935-1945, xunto á Historia Natural de Buffon, ilustrada por Picaso.
Comentarios (0) - Categoría: 051. Xeración do 36 no exilio - Publicado o 08-02-2010 08:48
# Ligazón permanente a este artigo
Luís Seoane
Chambra branca. Luís Seoane (1969)
Na páxina da Fundación Luís Seoane, consultar Luís Seoane (vida e obra) e Colección on-line (pintura, debuxo, gravado e deseño gráfico)
Comentarios (0) - Categoría: 051. Xeración do 36 no exilio - Publicado o 08-02-2010 08:48
# Ligazón permanente a este artigo
1 [2]
© by Abertal