Literalingua


Caderno de Lingua e Literatura Galega para as alumnas e alumnos de Bacharelato do IES Breamo
 SECCIÓNS
 FOTOBLOGOTECA
 RECOMENDADOS
 BUSCA NESTE BLOG

O grandor do mundo
O GRANDOR DO MUNDO

Tanto ouvira falar de Bôs-Aires, das ruas longas e direitas que non se dan ademiradas nin andadas, da prata relocinte e xenerosa con que alá premian o traballo, dos boletíns de moitas llanas e da xente sabida que os lé, dos longos trens que bruan pol-a pampa infinda e de mil cousas ledas, lanzales e rumosas, tanto ouvira falar, antrementres co-a navalla barbeira –a mais levián da vila- percorría as fazulas dos seus parroquianos de sempre, e tanto no seu maxín escarabellou o falado, que un día topouse de súpito co-a circia vôntá d’ir a Bôs-Aires. Dez anos alá, e voltaría rico de pecunia e lembranzas.

Unha mañanciña saeu da vila cun baul pequerrecho.

Cando chegou ao porto –endexamais vira unha cidade- sinteuse atordoado e pequecho n’aquel reducio de escintilos e romores novos, e a rentes andivo de voltar. E hai quen di que dixo moi ademirado, moi anguriado e moi pol-o baixo: -¡Qué grande é o mundo!

Dez anos alá e voltou rico de pecunia e lembranzas.

Chegou en tempo de invernía, cando andan os gatos a se pasearen pol-a casa moi desacougados, e as galiñas fan ringolas na sombra do alpendre, e as badaladas que chaman â novena fan o serán esguío, espiritado.

E cando estivo na casa e pasou o ledo barullo do recibimento, púxose a asubiar algo que escomenzou en tango e rematou en vella cantiga, mentras os vidros da fiestra choromicaban diante dos seus ollos, estragoando a rua homilde.

Algo moi vello e moi novo foi sortindo solermiñamente de non sabía que esquencidas veas do seu intro. E sinteuse asolagado ate a gorxa de dôce e rara anguria de morto reviviscido. E cando pasaron uns picariños correndo e salmodiando aquelo, (“Chove – chove - na casa do probe, - na miña non chove”) marmulou co-a voce esnaquizada:

- ¡Qué grande é o mundo!.


Dieste, Rafael, 1985. Dos arquivos do trasno, Vigo: Galaxia




Rafael Dieste na Galipedia


Comentarios (0) - Categoría: 048. Rafael Dieste - Publicado o 31-01-2013 00:06
# Ligazón permanente a este artigo
Na morte de Estreliña

Ilustración de Luís Seoane


Chamábase Estreliña e era moi gabaxeira e linda.
Dicíalle a nai: Vai á fonte, Estreliña.
E Estreliña ía á fonte.
Dicíalle a nai: Vai á horta, Estreliña, e dille a papá que deixe a poda e veña xantar.
E Estreliña ía a correr, moi contenta de cumprir o mandado e chamaba polo pai.
Dicíalle o pai: ponte queda, Estreliña, que che vai traba-lo can.
E Estreliña poñíase queda, toda a cara en lume, a surrir.
E dicíalle a irmá casadeira: Vai á escola, Estreliña.
E Estreliña collía o catón e moi dereita e leda íase camiño da escola.
E así sempre.
E cando a vían os outros picariños berraban xa de lonxe: ¡Estreliña! ¡Estreliña!
E alá ía Estreliña a correr, depenicando un cornecho, e dáballes un anaco e xogaban ás moradas.
E ás veces, moi cedo, pasaba por baixo da súa fiestra un neno, e dicía: ¡Estreliña!
E a cara de Estreliña, a surrir tan campante, aparecía na fiestra un intre. Un intre nada máis. E o neno íase a correr e a rir, como se fixese unha trasnada.
E así sempre.
E un día Estreliña morreu. Estaba no cadaleito bonita coma sempre, e tan campante.
E a nai, e a irmá casadeira, atrás do cadaleito, choraban. A irmá casadeira choraba e lembraba as cousas miúdas que a miúda Estreliña facía tódolos días.
E a nai cáseque non dicía nada.
Só dicía por veces, mediando e apoiando o pranto da filla casadeira:
-Estreliña vai á fonte. Estreliña, vai á horta.
Estreliña, vai á escola... ¡Estreliña onte! ¡Estreliña hoxe! ¡Estreliña mañá!


Dieste, Rafael, 1985. Dos arquivos do trasno, Vigo: Galaxia

1ª edición: 1926


Rafael Dieste na Galipedia


Comentarios (0) - Categoría: 048. Rafael Dieste - Publicado o 01-06-2011 16:57
# Ligazón permanente a este artigo
Historia dun xoguete

Fotografía de José Suárez


Alá na mesma proa, ergueita e garbosa, onde o lío de cordas e de panos era máis revesgado, Bastián (nunca esquecerán o seu nome na vila mariñeira que xa non o agarda) ía sacando virutas, coa súa faca arrichada como peixe na malla, a un anaco de pino, branco e dócil. E un día e outro máis cando as velas penduraban floxas, preguiceiras, tal uns estandartes que non tivesen grea que enfervoar, ía saíndo do seo da madeira informe un barquiño feituco, moi ben arrefeitado, con tilla, paneis e todo, talmente da fasquía da goleta en que Bastián navegaba.

Os ollos dos picariños que alá na beiramar andaban en riola atrás da nai, encheríanse de asombro e de degoro cando visen o xoguete xa rematado, con relingas e rizos nas velas, motóns para subilas e baixalas, escadas e salvavidas polas bandas e, na popa, moi ben posto, con moita fachenda, o nome: "Nosa Señora do Carme". O mesmo nome da goleta. Na proa (non hai que esquecelo) lista e folio.

Teríano entre as mans con lecer de abondo para ben admiralo e aprender como son os navíos dos grandes portos e dos mares lonxanos, que eles verían retratados nos ollos do pai, nas comedidas falas de quen sabe o que é mundo e o que son traballos. Despois, o mesmo Bastián, ergueito sobre un tallo que había de lle trae-la súa dona, tiña de penduralo da trabe do teito, mesmo diante da balconada que, por baixo das tellas, mira cara á badía e os rexos montes da outra banda, por veces envolveitos en veos de invernía, ou de súpeto esparexidos e afincados co bo tempo.

Foi un día polo serán -xa estaba o xoguete rematado- cando da longanía, que se fora atafegando de cinza sanguiñenta, encomenzaron a chegar unhas ondas pequerrechas e a marmular espácigas noticias, todas cheas de susto. Despois viñeron longos, vertixinosos rulos, pregoeiros destemidos dos escuros monstros que andaban xa a bruar polo horizonte.

Correron os mariñeiros dunha banda para outra e axiña ficaron quedos e atentos, cada un no seu posto.

Os mastros da goleta, antes tan pequechos baixo o inmenso fanal do ceo azul, medraron fantasticamente. Sacou o peito fabuloso con máis arruallo o mascarón da proa. Tódalas táboas enchéronse de orgullo ó se lembraren de que eran mariñeiras. E unha flauta invisible desenrolou o galardete dunha rara e teimosa tocata. As velas, que no primeiro intre barullaran, ficaron despois tensas e caladas, nun bélico e duro silencio.

E a goleta, ousada e xigante, voou a esfucala-las tebras.

O máis pequeno foi o que topou entre argazo e melfas mortas unha cousa que non remataba de desenliar. Quedárase moi atrás, e viña correndo, a se debater coa risa e a area que lle alongaban o camiño. Se non lle saísen ó paso os outros dous irmáns non daría chegado. Os tres escomenzaron de súpeto a garular e a se disputaren aquilo con tanta bulla que as gaivotas esbardaron en xiros de aglaio. Tivo que media-la nai que andaba apañando argazo un pouco arredada.

Coa cara chea de bágoas e de risa o máis pequeno, que non quixera arria-lo tesouro, tivo que pousalo, entre ledo e arrabeado, nas mans da nai, que foi quen rematou de descubrilo. Nunca viran barquiño tan feituco. Non lle faltaba nada, nin sequera o nome, posto con moita fachenda ó longo da popa: "Nosa Señora do Carme".

Cando voltaron á casa pendurárono dunha trabe do teito, mesmo diante da balconada que mira ó mar. Hai moitos anos que arrandea co pulo da araxe tódalas mañanciñas, ó franquearen os vidrais.

En canto a Bastián o navegante... endexamais voltou. Polo branco e longo areal vai ás veces unha muller de loito, a roupa en remuíño, a panela de argazo moi apirucada.


Dieste, Rafael, 1985. Dos arquivos do trasno, Vigo: Galaxia

1ª edición: 1926


Rafael Dieste na Galipedia


Comentarios (0) - Categoría: 048. Rafael Dieste - Publicado o 25-04-2011 22:30
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal