| Caderno de Lingua e Literatura Galega para as alumnas e alumnos de Bacharelato do IES Breamo |
|

|
| O meu perfil |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Díxenlle á rula |
|
Díxenlle á rula: Pase miña señora!
E foise polo medio e medio do outono
por entre as bidueiras, sobre o río.
O meu anxo da garda, coas azas sob o brazo dereito,
na man esquerda a calabaciña de auga,
ollando a rula irse, comentóu:
-Calquera día sen decatarte do que fas
dices: Pase miña señora!
e é a alma túa a quen despides como un ave
nunha mañán de primavera
ou nun serán de outono.
Álvaro Cunqueiro, Herba aquí e acolá, 1979 |
|
|
|
|
| Recoñecemento de Harold Godwinson |
|
Unha noite de cinza caíu sobor da terra,
as linternas andaban soias por entre os mortos
e nas feridas do máis ferido de todos
Edith Swanehals poñía a luz violeta dos seus ollos
por si aquel era Harold fillo de Godwin
que ela amara tanto.
E aquel mesmo era
a boca pola que saía un fío de sangue
pousada na boca terrea dunha toupeira.
Viña de lonxe o canto da mar. Edith sentóuse
a carón do morto
e cun fío branco que tiróu dos seus soñares
comezóu a tecer un pequeno pano
pra tapar os ollos do Rei.
Escoitábase a mar, e máilas follas secas do bosque
aremuiñando nos camiños entre os outeiros.
A derradeira caricia de Edith foi aquel calado tecer perto do morto, e cando saía a lúa
misturóu fíos azúes da luz da viaxeira cos seus
-as agullas iban e viñan en silencio
as mans movéndose coma quen anaina un neno
asegurándose de que aquel morto era Harold
o mirar violeta de Edith adentrábase máis e máis
nas escuras feridas,
recoñecendo o sangue do amante, e máila morte.
Así foi que Edith xa estaba cega
cando lle preguntaron quén
entre aquelas sesenta ducias de mortos
era Harold
-este, dixo sinalando, a tentas,
que facía cantar os reiseñores nas noites de verán
cando me bicaba e me decía
-Swanehals, Colo de Cisne, envelleceremos xuntos
pro tí máis lentamente.
Álvaro Cunqueiro, Herba aquí e acolá, 1979
|
|
|
|
|
| Eu son Edipo |
|
Non sabía que o fora
ate que non matei a meu pai
e deiteime con miña nai. Un home
marcado pra sempre por un sino fadal
como un poldro no curro co ferro, pra sempre.
Meu pai saíume a un tempo
polos catro camiños da encrucillada.
Miroume, -hai miradas como morcegos
que van e veñen, raudas. Cuspín na man da lanza
e veu decontra min. El mesmo
adentrouse no meu ferro. Estaba escrito.
Acertéille á Esfinxe o seu decir segredo
e caséi coa miña nai. Cando a deixaba preñe
lembrábase dun neno que tivera
e ao que lle quitaron cando aínda nóno vira sorrir.
Iban matalo no monte, ou dálo ás feras.
Aquela baluguiña de manteiga,
aquel peliño mouro, aquelas manciñas inquedas
era eu, regresado á nai como varón,
e á coroa de Tebas como asesino.
Eu son Edipo. Si mirades ben o caso,
un inocente. Agora vello e canso déitome
nas trebas, que me arroupan
como unha nai arroupa ao seu neno.
Álvaro Cunqueiro, Herba aquí e acolá, 1979
|
|
|
|
|
| Eu son Paltiel |
|
Eu son Paltiel, fillo de Lais
a quen Micol lle foi dada por muller
o que cando David, de quen fora, lla recramóu
"foi chorando tras dela deica Bajurim",
II Samuel, 3, 14. As bágoas estaban sobre as letras
do Libro. Un anxo del Señor secounas co alento
e recolléu a sal que quedou en alef, en zaín,
en nun, en bet, en het e en tau.
Abner díxome: ¡Anda, vólvete!
Todas as camas en que durmo están frías,
toda mel que levo á boca acedóu,
penso que volve o resplandor daquela
branca carne, e é o día que nace.
Eu son Paltiel, un pobre home,
triste, soio coma un can á porta da casa.
Micol botábame auga á cara coas mans
cando a sacaba do pozo.
Non entendo por qué Yahvé quixo
que a miña historia quedase pra sempre
coas miñas bágoas de Bajurim, en II Samuel, 3, 14,
desesperadas.
E aínda para algún pasaréi por cornudo!
Álvaro Cunqueiro, Herba aquí e acolá, 1979
|
|
|
|
|
| Cunetas. Luís Pimentel |
|
¡Outra vez, outra vez o terror!
Un día e outro día,
sen campás, sen protesta.
Galicia ametrallada nas cunetas
dos seus camiños.
Chéganos outro berro.
Señor, ¿qué fixemos?
-Non fales en voz alta-
¿Hasta cando durará iste gran enterro?
-Non chores que poden escoitarte.
Hoxe non choran mais que os que aman a Galicia-.
¡Os milleiros de horas, de séculos,
que fixeron falla
para faguer un home!
Teñen que se encher aínda
as cunetas
con sangue de mestres e de obreiros
Lama, sangue e bágoas nos sulcos
son semente.
…………………………..
Docemente chove.
Enviso, arrodéame unha eterna noite.
Xa non terei palabras pra os meus versos.
Desvelado, pola mañán cedo
baixo por un camiño.
Nos pazos onde se trama o crime
ondean bandeiras pingando anilina.
Hai un aire de pombas mortas.
Tremo outra vez de medo.
Señor, isto é o home.
Todas as portas están pechadas.
Con ninguén podes trocar teu sorriso.
Nos arrabais,
bandeiras batidas i esfarrapadas.
Deixa atrás a vila.
Ti sabes que todos os días
hai un home morto na cuneta
que ninguén coñece aínda.
Unha muller sobre o cadáver do seu home
chora.
Chove.
¡Negra sombra, negra sombra!
Eu ben sei que hai un misterio na nosa terra,
máis alá da néboa,
máis alá do mar,
máis alá da chuvia,
máis alá do bosque.
Luís Pimentel
|
|
|
|
|
| Xogo ruín. Luís Pimentel |
|
Aquil neno
pincháballe os ollos
ós paxaros;
e gustáballe ver saír
esa gotiña
de ar e de lus,
ise rocío limpo
de mañanciñas frescas
............
Logo botábaos
a voar
e reíase de velos
toupar contra o valado
da súa casa,
con un ruído
moi triste
............
Creceu e foi de aqueles.
Luis Pimentel, Sombra do aire na herba, 1959
|
|
|
|
|
| Paseo. Luís Pimentel |
|
De sutaque sorprendín á mañá
entrando na vila
cantando da mao da fina chuvia.
Cos pes espidos e mollados
viña dos camiños verdes, profundos.
Dedos de vento transparentes, baleiros,
en bruñidas bandexas.
Scherzo da zoca na acera.
Leda canción.
E debaixo do mantel de liño fresco
a muller do obreiro leva as doce campanadas.
Unha canción que se cae e se levanta.
O polvo nas alas e tamén o ceo.
Unha canción tan lonxana e lene
como a sombra do aire sobre a herba.
Ata min chega tan solo en anacos;
mais eu enténdoa exaita i enteira,
como a sombra do aire sobre a herba.
Luis Pimentel, Sombra do aire na herba, 1959
|
|
|
|
|
| Cando ti volvas... Valentín Paz Andrade |
|
NA MATRICIAL GALIZA, SEMPRE TÚA,
que dende a Torre de Hércules ao Miño
un facho acenderá por cada illa,
cando ti volvas polo mare;
de toxo unha fogueira en cada monte;
cando ti volvas polo mare;
dos castros na coroa unha cachela,
cando ti volvas polo mare;
unha loura candea en cada pino,
cando ti volvas polo mare;
o seu cirio de frouma os alciprestes,
cando ti volvas polo mare;
luces de ardora branca en cada mastro,
cando ti volvas polo mare;
un farol mariñeiro en cada dorna,
cando ti volvas polo mare;
veliñas á xanela en cada casa,
cando ti volvas polo mare;
e as pérolas das bágoas derramadas,
cando ti chegues polo mare;
cando ti chegues polo mare...
Galiza, 1954
Valentín Paz-Andrade, Pranto matricial, 1955
|
|
|
|
|
| Lugo. Lorenzo Varela |
|

Na fonte de ferro,
no coiro dos bois,
no espello do vento,
da navalla e da frol.
No recén da herba,
no lobo e no can,
nos ollos da meiga,
na pedra do lar.
No refaixo dela,
na ponte do alén,
no andar das ovellas,
no ar do mencer.
No cabalo quente,
no viño millor,
no que non se perde
no meu corazón.
Na noite senlleira,
no liño tecido,
na madeira tenra
dos vellos castiros.
Na vida, na morte, no amor e no ren,
loubareite, Lugo de aceiro e de mel.
Lorenzo Varela, Lonxe, 1954
(Libro ilustrado con gravados de Seoane)
|
|
|
|
|
Compañeiros da miña xeneración mortos ou asesiñados. Lorenzo Varela |
|

¡Tan doce era a xuntanza miña e vosa,
de todos nós co mundo!
Facíamos un feixe de campos e de estrelas,
e ó pisar ise chao que latexaba
sentíamos subir pola sangue o misterio.
O noso corpo era o camiño da maxia,
a escada pola que viña a lúa,
o zume de tódolos segredos,
a canzón da herba que resucitou.
E o mismo verme era unha folla leda.
un mensaxeiro do sagrado alén.
Morréchedes, matáronvos, deixáronme.
Quedei eiquí, lonxe das vosas sombras.
E gardo, coma un morto.
no centro do silenzo, da sede, da agonía,
o día que vos poda levar á sepultura
unha cesta de pombas e mazás.
¡Tan doce era a xuntanza miña e vosa,
de todos nós co mundo!
Lorenzo Varela, Lonxe, 1954
(Libro ilustrado con gravados de Seoane)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|