Lectores Galegos en Bos Aires



Perfil
lectoresenbosaires@gmail.com
 O que lemos
 Buscador
 Blogomillo
 Esas lecturas pasadas
 Anteriores
 Destacados

Realismo histórico e crítica social: A esmorga de Eduardo Blanco Amor
Poucos autores dos que levamos traballado nestes tres anos tiveron tanta relación co café Tortoni como Eduardo Blanco Amor de quen hoxe imos comentar A Esmorga. Estades convidados!



Con esta última xuntanza do ano, enlazámonos coas actividades que, ao longo de todo este 2009, se foron organizando para lembrar os 50 anos da saída do prelo da novela A esmorga.


A esmorga é unha novela tremendista escrita por Eduardo Blanco Amor e publicada en 1959. A trama desenvólvese na cidade de Auria (Ourense), e marcou un fito na ruptura das tendencias costumistas e populares da literatura galega. Emprega a técnica do diálogo telefónico e da redución temporal mediante a presenza dun narrador protagonista que é interrogado por outro personaxe, do cal só hai constancia pola presenza no texto duns guións introdutores.

A aventura narrada n' A esmorga ocorreu 90 anos antes da súa narración (...púxenme agora a escribir esta crónica, e coasi corenta anos de tere recollida tan lene documentación e a noventa dos sucesos mesmos [9]). Debido a isto a atmosfera máxica, sen límites, d' A esmorga vén dada por unha visión dos feitos que é provocada pola distancia temporal. Wikipedia.

Podedes botar unha ollada á novela no Google Books, aqui.



EBA, polémico e enfeitizador, naceu en Ourense o 14 de setembro de 1897 e finaou en Vigo o 1 de decembro de 1979.

Blanco Amor, cuxo pai abandonou o fogar cando só tiña tres anos, foi un neno enfermizo que non recibiu unha educación formal, pero que aprendeu pola súa conta lendo xornais. En 1915, á idade de dezasete anos, comezou a traballar como secretario de dirección en El Diario de Orense. Durante esta época frecuentou os faladoiros de Vicente Risco, de quen tamén foi alumno na Escola Normal, figura que tivo unha importancia decisiva na súa futura defensa e promoción da cultura galega. En 1919, moi novo, emigrou a Bos Aires, onde continuou en contacto con intelectuais galegos da emigración, tomando parte activa na Federación de Sociedades Galegas, fundada en 1921, que pretendía aglutinar tódolos inmigrantes galegos e da que chegaría a ser director do seu órgano El Despertar Gallego. No 1924 coñece a Ramón Suárez Picallo, que había ser o seu gran amigo. En 1923 fundou con Ramiro Isla Couto a revista Terra, en lingua galega. Máis adiante participou tamén noutra publicación galeguista chamada Céltiga, da que tamén será director. En 1926 entrou a formar parte do diario arxentino La Nación, onde coñeceu escritores arxentinos como Leopoldo Lugones, Horacio Quiroga, Borges, Sábato e Mallea. Tamén colaborou con publicacións como El Correo de Galicia e a Revista de la Casa de Galicia.


Aínda que xa compuña poesía na súa mocidade, non publicou a súa primeira obra ata 1927, Os Nonnatos. Ao ano seguinte seguiuna o libro de poemas Romances gallegos, encadrado dentro dunha estética modernista cunha forte influencia dos romances casteláns e de Luís Amado Carballo.

En 1928 retornou durante un ano a Galiza como correspondente do diario La Nación. Durante este primeiro regreso coñeceu a Castelao e a varios intelectuais do Partido Galeguista e do grupo Nós, e escribiu Poema en catro tempos, que publicaría posteriormente na Arxentina en 1931. Dende Bos Aires colaborou máis tarde coa revista Nós con varios poemas e tres capítulos da súa novela inconclusa A escaleira de Jacob.

Volveu a instalarse en España como correspondente de La Nación entre 1933 e 1935, e coñeceu en Madrid a Federico García Lorca, co quen tivo unha grande amizade e a quen acompañou á casa familiar de Fuente Vaqueros en varias ocasións. É salientable o feito de que Blanco Amor foi o responsable de convencer a Lorca para que publicase os Seis poemas galegos (1935).

Defendeu dende Arxentina a legalidade republicana cando se produciu o estalido da guerra civil española. Durante os 20 anos seguintes utilizou unicamente o castelán na súa obra literaria, con obras como Los miedos (1936) ou La catedral y el niño (1948). En 1956 volveu ao galego con Cancioneiro, e en 1959 publicou unha novela de extraordinaria importancia para a renovación da narrativa galega: A esmorga. Esta obra desenvólvese en Auria e marca un fito na ruptura das tendencias costumistas e populares da literatura galega, debido á súa técnica innovadora: o único que se pode ler son as contestacións dun reo nun xuízo, que conta as aventuras que o levaron á condena é o modo de, sen facer un texto bilingüe, darlle verosimilitude a un diálogo entre un xuíz, que fala castelán, e un reo que fala galego. Amais de deberse ao afán de verosimilitude , o silencio do xuíz representa a xordeira da xustiza , o seu papel represor e castigador. A novela, ambientada nos baixos fondos ourensáns, céntrase en tres personaxes transgresores e marxinais que van sendo levados a un final tráxico.

En Bos Aires fundou e dirixiu o Teatro Popular Galego, que puxo en escena obras de Lugrís Freire, do propio Blanco Amor e doutros autores. Tamén foi director da revista Galicia, publicada pola Federación de Sociedades Gallegas de Arxentina.

Retornou a Galicia o 16 de xaneiro de 1965, e publicou outra obra que tivo gran repercusión, o libro de relatos Os biosbardos (1962), relatos en primeira persoa con protagonista e narrador infantil distinto en cada conto. A súa última etapa foi moi fecunda, a pesar de ser postergado pola cultura oficial: en 1970 alumeou unha nova edición de A esmorga, e en 1972 apareceu a extensa novela Xente ao lonxe, onde a través dos avatares que lle ocorren a unha familia de clase obreira, retrata a sociedade urbana, moi estratificada, do Ourense de principios de século. Nos seus últimos anos prestou unha grande atención ao xénero teatral, con obras como Farsas para Títeres (1973) e Teatro prá xente (1975).

Finou en Vigo no ano 1979. Foi soterrado na cidade que o viu nacer no cemiterio de San Francisco.

Moitas das súas obras narrativas (A Esmorga, Xente ao lonxe, Os biosbardos) desenvólvense nunha cidade fiticia, Auria, transposición literaria do seu Ourense natal. Os críticos literarios encontraron nas súas ficcións ecos de autores como Valle-Inclán ou Eça de Queirós.


Fonte: Wikipedia


Un artigo de María Rosa Lojo sobre EBA publicado no xornal Página 12 aquí.
Palabras engadidas (0) - Categoría: Novelas - Publicado o 13-02-2010 18:58
# Ligazón permanente a este artigo
Universo mítico e tradición europea: Merlín e familia de Álvaro Cunqueiro
Merlín e familia é unha novela de Álvaro Cunqueiro, coa que principiou un camiño exitoso como narrador en lingua galega. Publicouse en 1955 e supuxo unha renovación da narrativa galega da época, abafada polas consecuencias que para a literatura galega tivera a Guerra Civil española. Disto falamos nesta tarde.



Merlín e familia é unha novela de Álvaro Cunqueiro, coa que principiou un camiño exitoso como narrador en lingua galega. Foi unha obra de longa elaboración, comezada en 1953, e foi, tamén, fundamental a intervención de Francisco Fernández del Riego para que Cunqueiro dese o paso para publicar narrativa en galego. Merlín e familia publicouse en 1955 e supuxo unha renovación da narrativa galega da época, abafada polas consecuencias que para a literatura galega tivera a Guerra Civil española. Na obra aparecen personaxes da "materia de Bretaña", ós que autor sitúa na luguesa terra de Miranda, e que participan en historias fantásticas narradas por Felipe de Amancia, paxe de Merlín. Trátase dunha serie de relatos cun esquema común: visitantes que acoden ó pazo de Miranda para que o Merlín lles resolva os problemas, que o mago resolve coas súas artes máxicas. Wikipedia








Palabras engadidas (0) - Categoría: Novelas - Publicado o 13-02-2010 18:49
# Ligazón permanente a este artigo
O pensamento político no exilio: Sempre en Galiza de Alfonso Rodríguez Castelao
Hoxe limos a Castelao. Nada que engadir. Só que debería ser lido por todas e todos os que levan unha pinga de sangue galega no corpo.






"¿Ten Galiza unha lingua propia? Estamos fartos de saber que o pobo galego fala un idioma de seu. Idioma apto e axeitado para ser vehiculo dunha cultura moderna e co que ainda podemos comunicarnos con máis de sesenta millóns de almas.
¿Ten Galiza un territorio propio? Ninguén pode negalo. A patria é a Terra.
¿Ten Galiza hábitos psicolóxicos reflectidos nunha comunidade de cultura? Non é posíbel negar a diferenciación psicolóxica de Galiza. A nosa Terra diferente crea hábitos peculiares de vida, que se manifestan en cada época baixo formas autóctonas de cultura.
¿Cal é o criterio dos galeguistas? Para nós, os galeguistas, Galiza é unha nación e ten o dereito e o deber de organizarse autonomicamente."


"A nosa tradición revélase no idioma, no espírito, na cultura, na arte, no xeito de vivir e de pensar, no sentido transcendente da vida e da morte, no afán de universalidade e de particularidade, no amor á xustiza e ás boas formas de convivencia, na identificación amorosa coa terra, na esperanza dun mundo mellor, na predisposición á poesía? A tradición é todo aquilo que endexamais nos traizoará".



"O galego ?somentes refugado polos señoritos ou por traballadores que quixeran ser señoritos? é hoxe o idioma que prefiren os intelectuais como vehículo da nosa cultura; pero aínda que carecera de tantos méritos contraídos, abondaríalle ser a fala do pobo traballador para estar dignificado de por si, pois o galego é unha executoria viva do traballo e unha cédula honrosa de cidadanía e democracia.
Non esquezamos que se aínda somos galegos é por obra e graza do idioma".


Podese ler todo o Sempre en Galiza aquí.

Castelao na Wikipedia, aquí.

E o museo Castelao, aquí.

Palabras engadidas (2) - Categoría: Xeral - Publicado o 13-02-2010 18:45
# Ligazón permanente a este artigo
A vangarda galega: poemas e textos programáticos de Manoel Antonio.
De catro a catro foi o único libro que Manuel Antonio publicou na súa curta vida e é o primeiro poemario integramente vangardista, en concreto creacionista, da literatura galega. esta tarde, limos varios poemas do libro e tamén outros textos.

Quitado da Wikipedia, aquí.

Manuel Antonio Pérez Sánchez, nado en Rianxo o 12 de xullo de 1900 e finado en Asados, Rianxo o 28 de xaneiro de 1930, foi un poeta galego.
Índice


Manuel Antonio naceu no seo dunha familia conservadora. Aos dous anos foi vivir a Padrón por causa da tuberculose que padecía seu pai, e da que morrería cando Manuel Antonio só tiña catro anos. Viviu primeiro na casa da avoa materna e despois cun tío que exercía, daquela, como sochantre da catedral de Iria Flavia.

As primeiras ensinanzas recibiunas neste ambiente dominado polo conservadorismo e a relixiosidade, contra o que xa dende ben novo combatería o seu espírito inquedo. Con só once anos escribiulle unha carta á súa nai na que lle comunicaba a decisión de non seguir a carreira eclesiástica, e matriculouse en 1913 nun instituto de Santiago de Compostela para estudar o bacharelato. Alí viviu a partir do 1914 durante os meses que duraba o curso escolar. Santiago quedou na súa memoria como o lugar máxico onde comeza, xunto algúns compañeiros, a militancia no galeguismo e no republicanismo. Nas súas estadías en Rianxo relacionouse con Rafael Dieste, un rapaz do seu tempo co que houbo de compartir o interese pola literatura e o nacionalismo, e mais co seu curmán Roxelio, que o animou a participar na vida literaria e política dende os anos mozos.

Como amosa nas súas cartas, o bacharelato non lle interesaba. Porén, as cuestións políticas e literarias atraíano cada vez máis, adoptando sempre unha actitude radical e rebelde que se opuña frontalmente ao ambiente no que pasou a infancia, vivindo e participando con intensidade o momento social e político, xa que Manuel Antonio non se limitou nunca a ser un simple espectador. A súa primeira rebeldía é contra o conservadorismo carlista e, por extensión, a xermanofilia. Cando en 1918, durante a primeira guerra mundial, os alemáns atacaron barcos franceses, Manuel Antonio e mailo seu curmán Roxelio pedíronlle ao embaixador francés na Coruña que os alistase na Lexión Estranxeira. Diante da imposibilidade de facelo na embaixada, decidiu ir el mesmo a Francia, pero detivérono na fronteira e botou uns días no cárcere. Posteriormente tentou, tamén sen éxito, participar na Revolución Rusa de outubro e mais nas guerrillas sandinistas, en Nicaragua.

Tamén no ano 1918, con só dezasete anos, envíou os seus primeiros poemas a revistas e xornais, e chegou a manter unha polémica co director da revista Suevia sobre a calidade das súas composicións. Pouco a pouco comezou a concienciarse na loita anticaciquil que ian espallando os movementos agraristas e fixo dos seus poemas unha arma de loita, mesmo en contra da ideoloxía da súa familia; por iso, algunha vez solicitaba que ao pé do poema só constasen as iniciais. En 1919 envía un soneto a La Redención, "O sol d'a liberdade". O seu director rexeitouno porque os versos empregados non eran hendecasílabos, como marcaban os canons clásicos; non obstante, aconselloulle que seguise escribindo textos en prosa (sic) de contido civil e animouno no seu interese polo movemento agrarista. A partir dese momento as súas preocupacións vanse centrar na loita anticaciquil, no nacionalismo e mais na súa produción literaria, que, agás algúns poucos poemas iniciáticos, está escrita integramente en galego.

En 1919, Rafael Dieste e Manuel Antonio escribíronlle a Castelao para que actuase como intermediario entre eles e Vicente Risco, recoñecido como o guieiro teórico dos membros do grupo Nós e máis daqueles mozos que tiñan inquedanzas nacionalistas e literarias, pois era, sen dúbida ningunha, a persoa máis informada das novidades artísticas que estaban a aparecer en Europa. Foi ser tamén o ourensán quen lle enviase noticia a Manuel Antonio dos movementos de vangarda en Europa e en España; pero Vicente Risco, pouco convencido do interese destas correntes para a literatura galega, malia escribir o primeiro poema futurista na nosa lingua no ano 1920, recoméndalle a Manuel Antonio que repare nalgúns aspectos que son, ao seu ver, importantes para a nova literatura galega, como o folclore (aspecto sobre o que Manuel Antonio había de manter máis tarde longas discusións epistolares con Castelao, tentando ver cal sería a maneira máis axeitada de incluír os elementos populares na creación artística sen caer no ruralismo); o saudosismo portugués (este sentimento, extrapolable á mentalidade galega, tiña como máximo representante a Teixeira de Pascoais, autor moi relacionado cos intelectuais e mais cos artistas de vangarda galegos, entre eles, Álvaro Cebreiro; os haiku xaponeses (composicións de tres versos nas que se capta o instante e que procuran provocar emocións no lector por medio da xustaposición de imaxes) e, sobre todo, recomendoulle a procura dun estilo de seu, sinxelo, non marcado por escolas literarias.

A súa información literaria e política procedía, ademais das informacións dos mestres, dun amplo abano de lecturas. Recibía case todas as publicacións literarias e galeguistas do momento (A Nosa Terra, Nós, Céltiga, La Centuria, Alfar... ) e intercambia recomendacións e libros cos seus amigos, combinando os clásicos cos autores máis modernos. Especial importancia, desde o punto de vista das influencias, amosa a lectura do libro de Jean Epstein, La poésie d´aujourd´hui, un nouvel état d´intelligence (1921), que se manifesta singularmente no proceso de supresión da secuencia espazo-temporal que o poeta leva adiante nas páxinas de De catro a catro.

No ano 1919, seguindo os consellos do seu curmán Roxelio, comezou os seus estudos de náutica en Vigo, unha cidade que describe parodicamente ("Eu en Vigo estou nun deserto: un deserto poboado de pantallas cinematográficas") e na que non se daba. Porén, vai ser nesta cidade onde terá ocasión de participar na II Asemblea Nacionalista (celebrada en 1921) e de coñecer persoalmente os membros máis sobranceiros do galeguismo, entre eles, Risco, co que mantivera só trato epistolar. Dela saiu un Manuel Antonio fortemente convencido polo ideario nacionalista e moi combativo, o que lle provocou discusións cos seus amigos de infancia (Roxelio e mais Rafael Dieste) por non adoptaren un compromiso tan radical coma o seu co galeguismo. Comezou a cartearse con Victoriano Taibo, esteticamente continuador da liña tradicional de Cabanillas, pero que soubo recoñecer e admirar o facer poético do rianxeiro e a súa novidade, como demostra unha carta na que lle pide información sobre a poesía moderna.


A partir de 1921 Manuel Antonio comezou unha intensa actividade literaria. Colaborou en revistas (entre elas Alfar, da Coruña, na que participan importantes vangardistas da literatura española) e xornais, e mesmo formou parte do consello de redacción dunha delas, Ronsel, de Lugo. En 1922 publicou, xunto o debutante Álvaro Cebreiro, o manifesto ¡Máis alá!, que eles mesmos se encargaron de espallar por Galicia e o estranxeiro. Este manifesto, o único que aparece na literatura galega da época, foi un auténtico revulsivo para o sector máis conservador do galeguismo, coma o que daquela leva as rédeas das Irmandades da Fala, que viu nel un ataque político concibido por Antón Villar Ponte, pero non desatou unha polémica da intensidade que esperaban os autores.

No 1923 rematou os estudos de náutica e aínda se matriculou en Filosofía e Letras na Universidade de Santiago, levado pola atracción que sobre el exerceu sempre Compostela, mais nunca chegaría a rematar estes estudos.

Á espera de facer as prácticas de piloto, seguía a actualidade literaria a través da prensa (lía case todas as revistas publicadas en Galicia e mais algunhas estranxeiras) e do intercambio de lecturas cos seus amigos, pois non formou parte activa dos parladoiros literarios, máis propios da cidade ca dunha vila mariñeira coma Rianxo, onde non tiña xa con quen compartir as inquedanzas artísticas (dille a Dieste nunha carta que Rianxo segue a disputarlle a Roma o nome de Cidade Eterna). A soidade vital foise acentuando cada vez máis. Xa non enviaba tan a miúdo poemas á prensa e a súa produción literaria foise construíndo con máis vagar, máis coidada e persoal. Intensificouse o individualismo na obra e na súa vida, e cultivaba a súa particular imaxe externa, arredada dos convencionalismos burgueses, máis achegada ao mariñeiro que ao literato de cenáculo.

Entre 1926 e 1927 fixo as prácticas de piloto da mariña mercante a bordo do paquebote Constantino Candeira, do que é capitán Augusto Lustres Rivas, a quen lle dedica De catro a catro, o poemario concibido durante as travesías nese barco. Na publicación do libro participaron Dieste, xestionando as cuestións editoriais, e mais Maside, que o ilustraría. Nos anos 1928 e 1929 fixo tres viaxes a América a bordo do buque holandés Gelria e en 1929 desembarcou en Cádiz por mor do agravamento da tuberculose que padecía, e da que só sabían uns poucos amigos. O 28 de xaneiro do 1930 faleceu na aldea de Asados (Rianxo).

Dedicóuselle o Día das Letras Galegas no 1979.


Más información sobre De catro a catro aquí.

E pódese ler o libro en Google Book aquí.
Palabras engadidas (0) - Categoría: Poesía - Publicado o 13-02-2010 18:35
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal

Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0