Lectores Galegos en Bos Aires



Perfil
lectoresenbosaires@gmail.com
 O que lemos
 Buscador
 Blogomillo
 Esas lecturas pasadas
 Anteriores
 Destacados

Anxo Angueira no Café Tortoni
Co gallo da Feira do Libro deste ano e nunha tarde chuviosa, o escritor galego Anxo Angueira visitou a sala Alfonsina Storni do Café Tortoni e falou da súa novela Pensa nao. Aquí vos deixamos o que dixo nese encontro cos Lectores Galegos en Bos Aires e, para quen o queira escoitar, temos o CD co audio. Que Angueira é un gran escritor xa o sabedes logo de percorrer o libro co que traballaremos o sábado 20 de outubro. Pero convidámovos a descubrir o seu virtuosismo oral, a súa condición de verdadeiro xograr.


Presentación PENSA NAO.


A estas alturas non é ningunha novidade atribuírlle ó Alzamento do 36 un protagonismo definitivo na historia deste século que agora remata. Con aquel triunfo do fascismo triunfou Hespaña, a Hespaña con H como sempre lle puña Castelao, esa "bafarada de podre interminábel" que dicía HeribertoBens. A mesma que perdera en Cuba e no Norte de África foi a que logrou a victoria na gloriosa cruzada. E foi esa Hespaña a que esmagou brutal, ferozmente, nun momento de enormes expectativas o desenvolvemento político, cultural e económico de Galicia. Exército, Falanxe e Garda Civil foron os brazos executores dun calculado plan gobernado polo terror fascista do que ano a ano, coma este que rematou dedicado a Roberto Blanco Torres, imos tendo noticias, estarrecedoras noticias.

Un paso adiante e outro atrás, coma en "Penélope" dicía Díaz Castro. E o retroceso foi de décadas. Pero a ferida... Xa non se trata de que se eliminase a dirixentes ou personaxes de relevancia dos xeitos máis execrables, levando por diante de paso a víctimas de odios e envexas persoais. Desde o meu punto de vista foi unha amputación global ao noso proxecto de progreso como nación, un proxecto vivo e dinámico, non exento de contradiccións, evidentemente, pero altamente esperanzado naqueles anos. E esa ferida eu vina e aínda a vexo. A ferida do medo, da xente que non quere falar do tema, que non recorda... (recorda, recorda); a ferida aberta aínda nas igrexas co laño manantío dos insoportábeis símbolos dos vencedores; a ferida da covardía e da submisión; a ferida da alienación e da sobrealienación política e cultural; a ferida que aínda nos ten alleados, nalgúns casos a través dos mecanismos máis revirados, a respecto da nosa propia lingua, que é tanto como decer da nosa identidade.

Total, que por causa daquel proxecto esperanzado ó que tantos entregaron o mellor do seu esforzo e polo que tantos deron a vida, por causa desta ferida que aínda non sandou, engadidos a algo que bole e me rebole na cabeza desde hai anos e que se chama Sernanselle, foi que me puxen a escribir esta novela que hoxe presentamos aquí en Celanova.

Quixen, á miña maneira, ofrecerlle ó lector unha nova óptica da aldea. Xa sei que con Berger se ten adiantado moito pero no noso caso aínda nos custa asumir que somos un país de vinte mil castros e freguesías, de vinte mil aldeas. Quixen falar da aldea desde dentro a para iso, moito máis que a miña experiencia vital, que a tiven e da que estou moi orgulloso, de alindar vacas, labrar, sachar, arrendar, gradar, ir ós pavóns ou ó batume, ir á resteba ou face-la malla na eira comunal, máis aínda que a pescuda na memoria das xentes da miña terra, foime decisiva a lectura de ensaios coma os de Lourenzo Fernández Prieto, Labregos con ciencia, que cuestionan cientificamente o estereotipo do atraso económico, tópico que tamén funcionou no literario, e que demostran que ata o 36 houbo unha profunda renovación agropecuaria -aquí cómpre citar máis unha vez tamén a Cruz Gallástegui e a súa Misión Biolóxica de Pontevedra- que nunca se podería ter levado a cabo sen a apertura e o dinamismo dos labregos. Apertura e dinamismo que foron agromando como puideron, avanzada xa a posguerra, e que hoxe negocian a eliminación cos subsidios da C.E.E.

Pero na aldea había na década dos trinta e hai agora máis que labregos e labregas, labregos propietarios, labregos a xornal: había xa unha economía simbiótica xerada pola emerxencia do proletariado rural, había americanos masóns e republicanos, señoritos coma os de Otero Pedrayo, liberais, médicos case todos. Había un intensísimo movemento cooperativo que era alicerce das directrices económicas do Partido Galeguista. E gando. Iso si, había moito máis gando.

E, claro é, como tódalas aldeas teñen paisaxe, o Sernanselle da miña novela non ía ser menos. Abrigada de norte e de travesía polos montes de Cal de Barcas e Cal de Martiño, chamado tamén de Contemunde, ao pé xa da Barbanza, desde Manselle, que diga, desde Sernanselle, se non hai néboa, enxérgase o río Ulla, unha liña ou unha vea pola que enchen e devalan as marés da Arousa, pola que soben e decen, aínda, os trapos de balandros e dornas derrotadas, coma inchados plectros, na baixa, ferindo o verde das brañas de Laíño, xustamente o que hai que adiviñar á dereita da foto da portada de Pensa nao. Foi nun tempo o Tuño de Ramirás baixando de Milmanda o meu río preferido, e o Sorga ou Ourille e o común Arnoia. Pero o Ulla...

Desde as antas do corazón de Galicia ata as Torres de Oeste onde se arrecende o salseiro do mar da Arousa, desde a Ulloa dos castelos e das donas pintadas no ouso do Vilar ata as escovellas sen fondo das brañas de Laíño, por fervenzas, pazos e mosteiros abaixo, o Ulla é o máis grande mar dos nosos ríos pequenos.

Ollamos desde aquí a súa liña ilusoriamente dereita ou non a ollamos. Pasan entón pola braña de trevo ou de caneda e pola veiga de Campaña e de Lestrove, por antre o millo correndo soas, velas falucho, trapos maiores, inchadiñas escandalosas de naves que non hai: mecos, dornas, lanchas, balandros, galeóns. Falo do meu Ulla.

Falo do Ulla polo que sobe a maré ata o límite das pesqueiras de lamprea de Herbón e que no devalar se nos perde polos derradeiros remuíños de Catoira, cara os lombos salgados máis ricos do mundo. Falo do Ulla que navegaron os cousos celtas, romanos, suevos, Prisciliano, vikingos e mouros e as arcas dos mercadeiros de Anveres de Flandria; do Ulla que deu o Porto de Iria e Compostela, o que nos trouxo e nos levou de todo. Por iso Padrón e Cesures son vilas de mareantes e mariñeiros, por iso a Ponte, Infesta, Requeixo e Porto, sobre todo Porto, son aldeas de xente que aínda hoxe anda no mar, bateleiros, baleiros, sirgadores que turraban contra leste ou maré pola veta atada alta no pao, saltando nos esteiros dos regatos, pola orela adiante.

Non é estraño ver desde Manselle, por entre a néboa do arraiar náufrago ou da mañá, vir vindo cara terra dornas revolteando por antre as grandes insuas, gamelas de labregos singrando ou cinguindo á solla con francada na baixa, paneis de zamborcas, muxos e robalizas, estoxos de camarón. E a lancha do Telleiro e a barca do barqueiro da Vacariza e a dorna de escarba de Silvestre o berberecheiro lanzando un S.O.S. distante pola súa buguina sonámbula. Tampouco resulta, pois, estraño, que nas tabernas campesiñas de tódalas aldeas estas se conten aínda historias de naufraxios e afogados, de naves aparecidas pola volta do Redondo e de outras que desapareceron fuxindo cara o mar.

Aínda agora polo Ulla soben e decen, enchen e devalan, as marés vivas de moitos corazóns.
¿Unha historia de amor? Si, poida que tamén haxa amor en Sernanselle. En tódolos lugares e en tódalas épocas hai desencontros. E lingua. Na aldea hai moita, moitísima lingua. O que pasa, desde o meu punto de vista, é que esa riqueza viva e popular merece tanto esforzo no tratamento literario, ou máis, que calquera outra manifestación lingüística das chamadas cultas. Eu quixen operar, se se me permite decelo, coma Pondal e os da Escola Formalista dos que tanto gustaba gorentoso o meu amigo Heriberto. Texto.

E, xa postos, literatura. Tamén na aldea hai literatura. Confeso que me foi fundamental para Pensa nao o ter recollido na miña aldea, a rusa do valo, ferida agora brutalmente por unha irracional Vía Rápida, toda a literatura que puiden daqueles anos. Houbo moitísima máis pero o 36 queimouna nas casas de Roiz e de Camoiras. Como queimou a Editorial Nós ou Seminario de Estudos Galegos. E esta literatura, que son cartas de emigrantes, libros de medicina, libros relixiosos, revistas, dei en xuntala e mesturala, integrala -como autor foi un dos maiores praceres que tiven- con diversas referencias ao noso sistema literario. Obrigadas as de Rosalía, que tamén andou e aínda anda pola braña ata as Torres de Oeste; as de Manuel Antonio, por ser mareante de Padrón e arredista; as de Otero, por Devalar e por Xoán Rodrígues nas Palmas do Convento de Herbón; as de Eusebio Lorenzo, pola luz súa no canabal da nosa braña, e as de Ferrín. As de Ferrín porque foi un dos poucos autores que escribiu valentemente sobre os mortos, os fuxidos e os guerrilleiros. Polo seu indispensábel maxisterio. En definitiva, considérome no fío, no ronsel, dos que empregan a memoria contra o fascismo, como arma de resistencia para seguir exisitindo no futuro. María a de Mariño.

Alguén me espetou este titular nunha entrevista: Concédolle un papel moi destacado á literatuta no proceso de recuperación da nosa identidade nacional. Pois si, son desa idea. Sendo como somos un país pequeno, e de aldeas, temos unha das máis brillantes e apaixonantes literaturas occidentais, con espellismos, iso si, con dúbidas e rémoras, con altos e baixos, pasos adiante e pasos atrás, como a Penélope de Díaz Castro, como a propia Galicia. Aínda viva e aínda en marcha, espiral, reducio devalante cara o mar.

Anxo Angueira
Palabras engadidas (0) - Categoría: Novelas - Publicado o 14-10-2007 16:32
# Ligazón permanente a este artigo
Chuza! Meneame
Engade palabras
Nome:
Mail: (Non aparecerá publicado)
URL: (Debe comezar por http://)
Comentario:
© by Abertal

Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0