Arredor de Lámbrica


Patrimonio esquecido
Porta do recinto central do Castro de San Cibrao das Las (San Amaro, Ourense).
A menos de dous quilómetros do Castro da Cidade de San Cibrao das Las, onde se está a construír o Centro de Interpretación Castrexa, existen algunhas mostras do abandono ó que está sometido a maior parte do noso patrimonio arqueolóxico.

Ese abandono pásanos factura a diario, perdéndose a eito fontes e evidencias arqueolóxicas -moitas delas non saen nin na prensa- que deberían servir para darnos a coñecer o noso máis remoto pasado e enriquecernos culturalmente.

Ademais, serían susceptibles de constituír unha achega á economía da comarca se se enfocasen debidamente cara unha explotación turística racional.

A peneda dos petroglifos da Ermida , na parroquia de Santa Uxía de Eiras (San Amaro), é un dos exemplos de abandono, situada nun monte no que xorden de repente máquinas escavadoras que aloumiñan os seus alicerces cando se realizan traballos de repoboación forestal. Neste caso, coma en outros moitos, non había constancia na Consellería de Cultura da súa existencia.

Estes petroglifos parecen, coas evidencias astronómicas descubertas, querer dicirnos que os tesouros das lendas de mouros existen. Pero estes tesouros non son máis que as mensaxes desinteresadas que os nosos devanceiros nos deixaron e que nos falan da observación da natureza e da previsión das épocas do ano para anticiparse as labouras estacionais. Pódese, logo, afirmar que os petroglifos non son representacións caprichosas, senón que obedecen a unha deliberada planificación.

A súa realización uns tres milenios anterior á construción da Cidade das Lás non debería nunca supoñer a súa marxinación nos estudos arqueolóxicos serios da contorna. Moi ó contrario, están a falarnos dunha poboación e duns recursos existentes naqueles lugares que xa foran valorados e aproveitados polas xentes de finais do Neolítico e nas épocas do Megalitismo e da Idade do Bronce. O aumento demográfico e a explotación dos recursos mineiros e agropecuarios darán lugar, co paso do tempo, a unhas relacións comerciais Miño abaixo e á creación dunha estructura administrativa e militar que desembocará na construción e consolidación da Cidade de Lás, xa no período castrexo.

Algunhas das observacións arqueoastronómicas realizadas nos petroglifos da Ermida parecen repetirse noutros lugares, como nas pías do cumio do monte do Santrocado ou nas coviñas aliñadas do castro de Avión.

No Santrocado, o aliñamento cara o solpor do solsticio de inverno, podemos tomalo como a continuidade do aliñamento do Abeiro do Raposo.

O aliñamento de coviñas en Avión (uns quilómetros máis alonxado cara o Occidente de Lás) está orientado cara o solpor do solsticio de verán. Ó igual que o caso do Santrocado, pode servirnos para apreciar que a preocupacións astronómicas que xorden a finais do Neolítico seguen a manifestarse dentro do recinto dos castros, construídos dous ou tres mil anos máis tarde, o que nos falaría da pervivencia dunhas prácticas culturais ó traverso dos milenios.

Estas esquecidas e sinxelas mostras do noso patrimono arqueolóxico non son coñecidas, moitas veces nin están inventariadas, e, enriba, son presa fácil de destrución. É logo de urxencia divulgar a súa existencia e promover o seu estudo e catalogación.

Se non se coida e se perde o patrimonio pérdese tamén o disfrute e o rendemento, sexa económico ou non, que ese patrimonio podería brindarnos, pero tamén se perde unha parte do coñecemento humano e unha oportunidade de entender moitas das cousas do pasado que aínda ignoramos.

A Ara de Bandua de Eiras é outro exemplo de abandono. As discrepancias que ofrece a súa lectura deberían ser máis que suficientes para xustificar a súa protección, máis aínda polas conexións evidentes que ten coa Cidade de San Cibrao das Las pois infórmanos do topónimo orixinal do xacemento, Lámbrica, e fálanos da relixiosidade da época romana da contorna.

Ademais, é unha das primeiras testemuñas escritas do concello do San Amaro, contendo o primeiro nome que coñecemos dun habitante daquelas terras. Pero a súa lectura é diverxente por parte de diversos autores, polo que garantizar a súa conservación de cara á realización dunha lectura seria e definitiva é, neste caso, urxente. Ata o de agora non está garantida a súa plena protección nin tampouco a posibilidade de que poida ser visitada polo público, razón obvia que favorece aínda máis o seu esquecemento.

Sirva este blog, cando menos, como manifestación de que estas mostras marabillosas da nosa arqueoloxía aínda existen e que é necesario coñecelas e conservalas para poderen ser estudadas e transmitidas ás próximas xeracións.

Sirva tamén como reivindicación dunha mellor protección e xestión de todo o riquísimo patrimonio arqueolóxico que arrodea ó Castro das Las, a Ciudá de Lámbrica, moitas veces relacionado con ela e que, por estar fóra das súas murallas, non é obxecto de suficiente atención.

Finalmente, estender esta reivindicación para todo o patrimonio arqueolóxico galego, xa que moitas das fontes arqueolóxicas non chegan a ser estudadas porque sucumben a cotío vítimas da depredación e das máquinas, espalladas case sen control por toda a nosa xeografía.

Ver fotografías dos petroglifos da Ermida en Eiras.

A reitoral de San Cibrao das Lás: un exemplo da conservación do noso Patrimonio.

Ver categoría Recursos arqueolóxicos, arte e natureza ameazados
Ver a ara romana de Eiras (San Amaro)
Ver catálogo de xacementos en O Noso Patrimonio
Ver os petroglifos de Eiras (San Amaro)
Artigo publicado o 31-01-2010 10:50
# Ligazón permanente a este artigo
A PENEDA DA ERMIDA EN EIRAS
Petroglifos da Ermida en Eiras (San Amaro, Ourense).
O monte da Ermida está a pouco máis dun quilómetro do Miño, na marxe dereita do seu tramo medio, entre Ourense e Ribadavia. É propiedade comunal dos veciños da parroquia de Santa Uxía de Eiras e pertence administrativamente ó concello de San Amaro e á provincia de Ourense.



Cerca da peneda hai unha mámoa, posiblemente violada, arredor da cal existe a tradición oral de que “alí están enterrados os mouros”, o que nos leva a pensar en ritos megalíticos. O carácter sacro do lugar foi recordado coa erección dun cruceiro tras a cristianización.

Tamén hai vestixios de minaría, sendo o contorno rico en casiterita, mineral de estaño, material imprescindible para a fabricación do bronce.

Durante moitos anos ninguén falaba nada dos petroglifos da Ermida, esquecidos no medio do monte, expostos ós incendios forestais, ás extraccións de pedra que alí se fixeron e, recentemente, á ameaza da maquinaria pesada que visitou o lugar para facer unha repoboación forestal.

Unha visita á rocha nas datas dun solsticio de verán mostrou a sorprendente coincidencia do aliñamento de dous dos petroglifos co punto de solpor.

Visitas posteriores demostraron que aínda poden atoparse máis "casualidades". Unha marabilla posiblemente anterior á Idade do Bronce, esquecida, como tantas outras, nos montes do rural galego.

Marabilla da que non é comprensible o seu esquecemento, pois o achádego está a só dous quilómetros do Castro de San Cibrao das Las. Estas manifestacións arqueolóxicas están relacionadas co territorio circundante do citado castro, comprendido polas actuais parroquias de Laias, Ourantes, As Las e Eiras, territorio que aportou os recursos, minerais e agropecuarios, sen os que a monumentalidade do xacemento castrexo sería inexplicable.

Estas terras agrúpanse arredor do monte do San Trocado, lugar de culto común onde aínda non hai moitos anos subían as catro parroquias o 15 de maio para honrar ó seu santo e "bendicir os campos". Este rito era presidido polo párroco de As Las e pedíase protección contra as tormentas e outros males. Unha clara cristianización de cultos que xurdiran na prehistoria.












Ver foto da peneda nos intres da repoboación forestal de 2009
Ver Eiras na Galipedia
Ver Los petroglifos de A Ermida y las puestas de sol en los solsticios
Artigo publicado o 31-01-2010 10:49
# Ligazón permanente a este artigo
A 'Cidade Forte da Chaira' de San Cibrao das Las e de Ourantes foi, hai máis de dous mil anos, a 'civitas´ dun territorio mineiro, aurífero e estannífero, na Gallaecia

 Ligazóns de aquí e de alá... importantes
 Índice cronolóxico de entradas
 Procurar neste blogue

© by Abertal