Arredor de Lámbrica


O SAN TROCADO, BANDUA E XÚPITER
O SAN TROCADO, BANDUA E XÚPITER

Venerado no cumio do monte que leva o seu nome, entre os concellos de Punxín, Cenlle e San Amaro, o San Trocado parece provir da cristianización de cultos anteriores. As catro parroquias máis próximas, Eiras, Las, Ourantes e Laias, acudían en procesión polas abas do monte a mediados do mes de maio para "bendicir" os campos. Un día de festa que foi quedando no esquecemento ante as modernidades e a indiferenza. Hai algún autor, como Cuevillas, que relaciona o culto do San Trocado con Bandua, cando en Prosas Galegas afirma que na cima do San Trocado "hai dúas ou tres árbores, e unha ermida adicada a ese Varón Apostólico que, por un proceso de cristianización, se puxo no canto dun deus da paganía chamado posiblemente Bandua, a xuzgar por unha ara que se conservaba non hai moito tempo a un cuarto de legua do monte, sostendo unha mesa de pedra na horta do pazo de Eiras".

En Bande tamén se ten falado dalgún tipo sincretismo entre Bandua, onde se quere ver a posible orixe do topónimo Bande, e o San Trocado que se venera na igrexa visigótica de Santa Comba.

Pero é moi posible que Bandua, unha deidade prerromana de certa importancia, xa sufrira algún tipo de sincretismo coa dominación de Roma. Seguramente por iso na pátera de Calzadilla aparece unha imaxe que se supón de Bandua con atributos dunha Fortuna Romana.

En San Cibrao das Las, na cima do castro, na citania de Lámbrica, existe unha curiosa rocha coa inscrición IOVI, "a Xúpiter", escrito nunha pedra normal, sen labrar, seguramente posuidora dalgunha virtude para os antigos prerromanos. Poderiamos falar entón da "romanización" dun culto máis antigo. O incrible é que o perfil desa rocha recorda moito ao do monte do Santrocado. Non lonxe dese lugar, tamén temos outra proba de que os habitantes do castro de Las consideraron a importancia do monte do monte do Santrocado gravando o seu perfil nun petroglifo.

Ese culto prerromano que suplantou Xúpiter fainos pensar no monte do Santrocado e, consecuentemente, en Bandua. Podería tratarse da deidade Bandua Lambricae á que un home de Eiras, Emilio Reburrino, faría ofrendas xa entre os séculos II e III despois de Cristo na ara á que se refería Cuevillas. Se fose así, poderiamos pensar que se daría un certo "renacemento" dos cultos ancestrais, coincidente coa decadencia de Roma, xusto antes da chegada da relixión cristiá. Esta última reutilizará todos os elementos de cultos antigos, pagáns para eles, no seu propio beneficio.

Poderíamos, aínda que coa reserva necesaria, concluír que o Cristianismo traería o culto a San Trocado como substituto á vez de BANDUA e de XÚPITER. O noso santo comparte con este último os poderes sobre o raio, pois os máis vellos daquelas parroquias aínda recordan como se "bendicían" os campos no mes de maio e se lle pregaba ao santo para que protexera aos cultivos das tormentas, tan temidas polas xentes do agro no noso país, tormentas que podían ocasionar anos de fame para familias enteiras.

Ademais, a data na que se celebraba a romaría no coto do Santrocado, tradicionalmente o 15 de maio, ven sendo, para os romanos, a dos idus dese mes, días consagrados en Roma ao deus máis importante do seu Panteón. Os idus eran os 15 de marzo, maio, xullo e outubro, e os 13 dos demais meses, e o deus tan importante era Xúpiter, que, casualmente, levaba lóstregos na man como atributo nas súas representacións.






Anterior ← VER GALERÍA→ Seguinte

Arredor da citania ourensá de San Cibrao das Las e Ourantes e do monte sacro do Santrocado: deuses, mámoas, petroglifos, castros, pedras, xentes...

 Artigos destacados
 Outros enlaces, blogues ou webs
 Procurar en Lámbrica

© by Abertal