Arredor de Lámbrica


Coviñas no monte do Chao
Parte superior da peneda que serve de base ó cruceiro
Entre as parroquias de Santa Uxía de Eiras e de San Miguel de Vilar de Rei, no territorio desta última, atópase un cruceiro entre os piñeirais, erguido sobre unha peneda na que se poden ver coviñas de diversos tamaños.

Categoría: Lámbrica e o seu territorio - Publicado o 10-07-2015 15:36
# Ligazón permanente a este artigo
Posible miliario en Eiras



Facendo o pé dun cabaceiro, na eira da aldea de Eiras (San Amaro), atópae esta curiosa pedra circular que recorda a un miliario. Tamén pode tratarse dun trozo de columna cilíndrica.

Non garda relación, en canto á súa factura, cos outros pés do cabaceiro, polo que debe supoñerse como aproveitada doutra construción anterior.

Na aldea de Eiras están a igrexa parroquial, onde hai evidencias dunha antiga vila romana, e os pazos, ó seu carón, nun dos cales se atopa a ara de Bandua.

Nesta eira había nas décadas finais do século XX unha ducia de cabaceiros, tres deles de cantería. Hoxe quedan catro, algún deles en avanzado estado de deterioro.
Categoría: Lámbrica e o seu territorio - Publicado o 17-06-2015 21:58
# Ligazón permanente a este artigo
Lámbrica, O Santrocado, A Barca e O Castelo de Laias
Laias (fotografía publicada por CHAMOSO LAMAS)
A ubicación e o tamaño da citania de San Cibrao das Las -Lámbrica- adquire moito máis sentido cando pensamos nas explotacións mineiras de ouro na súa contorna, tanto na máis inmediata, nas abas do monte de Santrocado, como na máis alonxada (o Puzo do Lago en Maside, os montes de Loureiro en Irixo ou as terras de Lobás no Carballiño). Destas dúas últimas tamén poideron extraer mineral de ferro, moi presente nas escouras que aparecen con frecuencia nas escavacións en San Cibrán das Las, Lámbrica.

A extracción, tratamento e comercialización dos minerais ou dos produtos metálicos elaborados, estaría controlada por unha élite dominante, como case sempre pasa, e o centro administrativo desa vida económica situaríase en Lámbrica, explicándose así o seu maior tamaño e a súa ubicación estratéxica, non moi alonxada das beiras do río Miño, pois antes da chegada dos enxeñeiros romanos as principais vías de comunicación eran fluviais.

Ó Sur de Lámbrica, moi, moi cerquiña, está o monte do Santrocado, desde onde se podería ter un control case total de toda a contorna, existindo alí tamén un pequeno castro. Nas ladeiras meridionais do mesmo Santrocado, na caída cara o val do Miño, está o poboado do Castelo de Laias.

O Castelo de Laias foi estudado na primeira metade do século XX por Cuevillas, Xaquín Lourenzo e Chamoso Lamas. O Castelo de Laias denomínase na bibliografía como 'Barbantes', parroquia de recente creación, inmediata á de Laias, que tradicionalmente se chamaba o lugar de 'A Barca' porque alí funcionaba, ata ben entrado o século XX, unha barca que servía para transportar persoas, enseres e gando entre as dúas beiras do río Miño. Dende este lugar de A Barca partía unha antiga calzada, monte arriba, pasando por Ourantes e chegando ás mesmas portas da citania de Lámbrica.

Volvendo ao poboado de O Castelo de Laias, mencionar que os estudos realizados na primeira metade do século XX permitiron atopar restos dun posible templo escavado na rocha, pero ningún dos achádegos, nin a os traballos coidadosamente publicados, nin a importancia do monte de San Trocado, nin a calzada romana, nin a cercanía de Lámbrica, constituíron atranco algún para que nos anos noventa se decidira e se autorizara a súa destrución, no contexto das obras da autovía A-52.

Destacar que as obras públicas fanse con posterioridade a estudos arqueolóxicos, sempre dominados polo poder político, segundo podemos advertir polo desenvolvemento dos acontecementos. Anos máis tarde, o persoal cualificado decatarase da importancia do poboado do Castelo de Laias, publicarán artigos e, mesmo, promoverán a reconstrución das 'portas de Laias' nas instalacións do parque arqueolóxico -de pago- de San Cibrán das Las.

A fotografía que ilustra este artigo foi publicada por CHAMOSO LAMAS en "Excavaciones arqueológicas en la citania de San Cibran das Las y en el poblado y explotación minera de oro de época romana de Barbantes (Orense)". Noticiario Arqueológico Hispánico III y IV. Cuadernos 1-3. Ministerio de Educación Nacional. Dirección General de Bellas Artes. Madrid, 1956.






Páxina web 'Arredor de Lámbrica'
Categoría: Lámbrica e o seu territorio - Publicado o 13-06-2015 11:12
# Ligazón permanente a este artigo
O cruceiro, a carballa e o pazo de Eiras
Entrada ó Pazo de Eiras
Entre 1929 e 1932 editáronse unhas carpetas con información de pazos galegos. Na séptima da serie encontramos unha fotografía e un texto sobre un dos pazos de Eiras, chamado entre os veciños A Casa Grande. Reprodúcense algúns fragmentos nos parágrafos seguintes:

"En Eiras se encuentran tres pazos interesantes, entre ellos, y a la salida del pueblo, el de los Tizón, antiguo de Castro.

Da entrada al pazo una portalada almenada, portalada que se levanta en un ensanchamiento del camino, casi una plaza, a la que da sombra un roble varias veces secular, hermosísimo ejemplar que conservan y cuidan con verdadera veneración los dueños del pazo y los vecinos de Eiras. Un antiguo crucero, uno de esos cruceros gallegos, tan bellos y tan románticos, que tanto abundan en el país, sobre todo en las regiones y aledaños de la costa atlántica, centra la plaza.

El pazo fue, y aún es, un verdadero tipo de pazo en sus elementos y construcción, dispuesto con una escalera central que une las dos alas del edificio.

Este fue objeto recientemente de una desgraciada restauración en la que desapareció la escalera de piedra, la teja romana, sustituida por sistema exótico de cubierta, en la que fue hecho un torreón un tanto original, en la que se abrieron huecos inadecuados, y en la que el cemento, prodigado con poca estética, desnaturalizaron el pazo, sin hacerle perder su hermosa grandiosidad (...)

En cambio, se han sabido conservar muchas cosas y muy bien los jardines de mirtos y flores antiguas.

El pazo fue fundado en 1600 por Don Juan Vázquez de Castro, de la Casa de Sabariz y su oíslo, Doña Mariana Rodríguez de Camba, de la que no tuvo sucesión, y sí de Dona Ana Vázquez de Toubes, de la Casa de Outeiro de Riobóo, su segunda mujer".


O cruceiro, aínda visible a principios dos anos setenta, está desaparecido. A carballa, queimada a mediados do século XX, renovou, pero pola falta de coidados está a piques de desaparecer. O pazo, coas súas atrevidas reformas dos anos trinta, esmorece entre a vexetación. Se ninguén acude a pór remedio, o cruceiro, a carballa e o pazo non serán, en pouco tempo, máis que unha lenda.



BIBLIOGRAFÍA

MARQUÉS DE QUINTANAR, OZORES PEDROSA, X., CAO MOURE, J. Los Pazos Gallegos. Cuaderno VII. Editorial PPKO. Vigo. 1932.
Ver artigo: Luis Tizón e a Casa Grande de Eiras
Categoría: Recursos culturais en perigo - Publicado o 30-03-2015 16:05
# Ligazón permanente a este artigo
Prehistoria, protohistoria e arte nas comarcas do Carballiño, do Ribeiro e de Ourense, na contorna da Cidade de Lámbrica (San Cibrao das Las)

arredordelambrica@hotmail.com
 Buscar en Lámbrica
 Categorías de artigos
 Artigos destacados
 Artigos anteriores
 Galerías de imaxes
 Ligazóns de interese

© by Abertal