Joao da Nova

Blog cun artigo sobre Joao da Nova

Thu, 26 Jan 2012 19:51:00 +0100

Blog que dedica un post a Joao da Nova

Acceso o Blog

Artigo sobre Joao da Nova

Santiago Prol

Wed, 02 Mar 2011 22:30:00 +0100

Santiago Prol
A AELG, Asociaci�n de Escritores en Lingua Galega, remata de colgar na s�a web tres gravaci�ns sobre o autor de esta bit�cora, Santiago Prol. Son tres grabaci�ns de video nas que fai referencia a Maceda e nunha delas fala sobre o navegante Joao da Nova.

Enlace os videos>>

Tam�n existe unha entrada na Wikipedia sobre �l:

Santiago Prol na Wikipedia>>

Cada d�a, un libro: 'Nobres vencellados ao castelo de Maceda'

Wed, 02 Mar 2011 22:23:00 +0100

CRONOBIOGRAF�A DE JO�O DA NOVA,

Mon, 14 Sep 2009 01:11:00 +0100

o galego máis relevante do século XVI.

1450    [perto de]. Nace João da Nova [Xoán de Nóvoa] neste territorio.

1467    Revolución Irmandiña.

            Foxen cara Portugal o arcebispo Fonseca II e relevantes nobres galegos [varios

vencellados coa casa nobiliaria dos Nóvoas de Maceda].

            Diego de Lemos asalta e derruba parte da Torre de Maceda.

1469    Regresan [con mercenarios] os nobres dirixidos por Pedro Madruga.

Remata a Guerra Irmandiña coa derrota dos revolucionarios.

1476    Isabel de Castela vence a Afonso V de Portugal que apoia causa da Beltranexa

no conflito sucesorio.

1479    Tratado de Alcaçovas entre Castela e Portugal para dividir o mundo.

1480    Represiva presenza en Galiza da Santa Hermandad, Real Audiencia e gobernadores enviados polos Reis Católicos [“doma e castración do Reino de Galiza” en verbas de Zurita].

João da Nova marcha cara Lisboa desencantado coa nova realidade política en Galiza e Castela.

1481    Morre Afonso V de Portugal.

Sobe ao trono luso João II.

1488    Bartolomeu Días dobra o Cabo das Tormentas [Boa Esperanza] cara o Índico.

João da Nova participa activamente nas expedicións militares e de exploración polo Atlántico cos portugueses.

1492    Conquista de Granada.

Expulsión dos xudeus.

Relevantes cadros hebreos refúxianse en Portugal.

Cristovo Colón descubre accidentalmente varias illas no Caribe.

1494    Tratado de Tordesillas.

Divídese o mundo descuberto e por descubrir entre Portugal e Castela.

1495    Morre João II.

Sobe ao trono luso o seu curmán Manuel I.

1496    João da Nova exerce como alcaide da cidade portuaria de Lisboa.

1498    Vasco da Gama descubre o camiño marítimo cara a India circunnavegando o

continente africano.

Chega a Calecute, o grande emporio do Malabar indio.

1500    II Expedición cara a India con Álvares Cabral que oficialmente descubre Brasil.

1501    João da Nova comanda a III Expedición con catro caravelas innovadoras.

            Descubre a Ilha da Trindade [fronte as costas do Brasil].

            En Mossel Bay funda a primeira igrexa cristiá do que hoxe conforma Sudáfrica.

Acha Juan de Nova Island [na canle de Mozambique].

Asenta unha feitoría [lugar para o comercio] en Cananor [India].

Atopa a cobizada Ilha da Taprobana [hogano Sri Lanka, antano Ceilán].

Derrota ao samorím [señor do mar] de Calecute na Batalla de Cananor.

1502    Volta felizmente a Lisboa coas catro caravelas cargadas de pementa, canela e

outras mercadorías de Oriente demandadas].

Atopa [na torna-viagem] Agalega Islands [perto de Madagascar].

            Descubre a estratéxica illa Santa Helena no Atlántico Austral.

            Tamén a illa Ascensión [algúns cronistas datan este achado en 1501].

1505    Parte cara a India comandando o buque insignia da mariña portuguesa, a nao

Frol de la Mar.

            Fai intensas xestións diplomáticas pola costa oriental africana.

            Constrúen unha fortaleza en Quíloa.

Conquistan Mombasa.

            Francisco de Almeida ocupa o cargo de vicerrei en Cochim [India].

            João da Nova exerce a diplomacia en varias misións no Malabar indio.

1506    Sae das costas do Kerala [Malabar] coa Frol de la Mar.

            Inverna na illa de Pemba [perto de Zanzibar] por mor do monzón desfavorábel.

Atópase en Mozambique coa expedición comandada polo seu amigo e financeiro Tristão da Cunha.

1507    João da Nova, Tristão da Cunha e Afonso de Albuquerque conquistan a illa Socotorá, na entrada do Mar Roxo.

João da Nova acompaña a contragusto a Afonso de Albuquerque polas costas de Omán até o grande emporio de Ormuz [nunha incursión de terra queimada].

1508    O nauta galego regresa á India coa Frol de la Mar.

            O fillo do vicerrei [D. Lourenço] morre na Batalla de Chaul fronte a Mir Hocem,

o capitán maior do sultán de Exipto.

1509    João da Nova e Francisco de Almeida derrotan a unha coalición de turcos, exipcios e indios na histórica Batalla Naval de Diu, transcendental para o dominio dos lusos en Oriente.

O mariño galego estivo en primeira liña co buque insignia Frol de la Mar.

+ Morre João da Nova a finais dese ano en Cochim, sede do vicerreinado.

1510    O comercio mundial concéntrase no eixo Lisboa-Sevilla en detrimento do

Mediterráneo [até daquela o centro económico do mundo era O Cairo].

2002    Cincocentos anos despois das descubertas de Trindade, Juan de Nova Island, Sri

Lanka, Agalega Islands, Santa Helena e Ascensión, o espírito deste egrexio mariño galego emerxe na súa terra de orixe coa publicación da súa biografía.

Inaugurase na torre da homenaxe do Castelo de Maceda a exposición permanente “João da Nova, o descubridor do século XVI”.

2009    Cúmprense 500 anos do pasamento de João da Nova, o galego máis relevante

do século XVI.

Galiza segue a ter unha débeda no recoñecemento deste fillo sobranceiro.

____________________________________________________________________

Fontes:

PROL, S.: (2002), João da Nova, un mariño galego ao servizo da Coroa de Portugal, Deputación de Ourense.

PROL, S.: (2009), Nobres vencellados ao Castelo de Maceda, Difusora, Ourense.

www.blogoteca.com/joaodanova

O mari�o galego m�is relevante do s�culo XVI

Thu, 07 May 2009 23:49:00 +0100

03.05.2009 O investigador Santiago Prol, que recuperou a historia dun dos maiores diplom�ticos, navegantes e descubridores de Galicia ao servizo da Coroa de Portugal, procura agora que a Xunta faga, no 500 aniversario do seu pasamento, unha declaraci�n institucional para valorar a importancia dun galego menosprezado pola historia
VANESA OLIVEIRA

Impresi�n dun gravado en madeira de Francisco Pastor sobre o mari�o galego FOTO: Santiago Prol
Impresi�n dun gravado en madeira de Francisco Pastor sobre o mari�o galego
FOTO: Santiago Prol
Da s�a escasa biograf�a, iconograf�a e descubrimentos s� fica en Portugal unha cativa r�a que leva o seu nome. Unha r�a pequena na fregues�a de Santa Mar�a de Bel�m que, segundo di Santiago Prol no libro que escibiu en 2002 sobre o mari�o galego, "semella a r�a do parente pobre", a�nda que as s�as expedici�ns no s�culo XVI o coloquen � altura doutros descubridores como Crist�val Col�n, Vasco da Gama ou Magalh�es .

Do mesmo xeito, en Galicia, Xo�n de N�voa �que se cambiou o nome polo de Jo�o da Nova� o mari�o galego ao servizo da Coroa de Portugal m�is relevante da �poca pero que contin�a a ser un perfecto desco�ecido, tam�n ten unha r�a dedicada � s�a memoria na vila de Maceda (Ourense), onde naceu arredor do ano 1450. Este ano c�mprese o cincocentos aniversario do seu pasamento. Con este motivo, o historiador Santiago Prol contin�a a reivindicar para o navegante, descubridor e diplom�tico unha reparaci�n hist�rica da s�a memoria que contin�a sen chegar. No libro Jo�o da Nova. Un mari�o galego ao servizo da Coroa de Portugal, alud�a �s raz�ns do "menosprezo" deste personaxe. A s�a condici�n de estranxeiro ou mesmo a difamaci�n da que foi obxecto nalg�ns medios que quixeron "inmortalizalo como fel�n e desestabilizador dende 1507" �indica Prol no volume� conden�rono a cinco s�culos de marxinaci�n.

Pioneiro das grandes expedici�ns mari�as

Por�n, este nobre de Maceda foi un pioneiro na �poca das grandes expedici�ns mari�as. Entre as s�as faza�as c�ntanse dirixir a sixilosa III Expedici�n � India en 1501, despois da de Vasco da Gama e da de �lvares Cabral; tam�n descubriu as illas do Atl�ntico Ascensi�n e Santa Helena e mesmo a desexada Taprobana, hoxe Sri Lanka, como sinala a historiadora francesa G. Bouchon. Mesmo no Canal de Mozambique unha illa leva o seu nome. Ademais, grazas � s�a faceta como estatista e diplom�tico, conseguiu o primeiro tratado comercial s�lido dos lusos na India, cando as especias eran o "ouro negro" da �poca.

A historiograf�a oficial fai referencias illadas e moitas veces, nesgadas sobre Jo�o da Nova. Vicente Risco, Filgueira Valverde, ou mesmo m�is recentemente V�ctor F. Freixanes ref�rense ao descubridor pero ningu�n abordou a s�a figura con tanta profundidade, documentaci�n e rigor investigador como Santiago Prol, que acaba de editar unha obra sobre os nobres vencellados ao castelo de Maceda. � a� onde se atopan as orixes do mari�o galego.

Poucos datos se conservan sobre a s�a infancia e xuventude, que, por certo, coincidiu coa segunda Revolta Irmandi�a (1467-69) na que a torre do castelo foi asaltada e derrubada en parte.

Entres os datos confusos da historiograf�a da �poca,o �nico constatable � que en 1480 Jo�o da Nova marchou a Lisboa na busca de aventuras, tras a decisi�n dos Reis Cat�licos de controlar Galicia, traizoando as� � nobreza galega coa que se ali�ara contra os irmandi�os.

A capital portuguesa era daquela un "inmenso mercado internacional de redistribuci�n de produtos europeos e africanos e, de contado, asi�ticos e americanos". � vangarda das exploraci�ns mari�as � vez que corrompida e miserenta, a cidade portuaria a mediados do s�culo XV recib�a ouro, sal , aceites, animais ex�ticos ou escravos.

Axudado por amigos da nobreza lusitana, en particular coa axuda do seu bo amigo Trist�o da Cunha, "favorito da Corte", o nauta galego enrolouse
nunha das "mari�as m�is prestixiosas de finais do s�culo XV", baixo o reinado de Manuel I. Jo�o da Nova fora nomeado alcaide de Lisboa, un posto pol�tico-administrativo que ti�a xurisdici�n sobre a garda e defensa do castelo de San Jorge e nas relaci�ns comerciais cos financeiros que chegaban � capital lusa.

A comezos de 1501, o rei Manuel I ordenoulle a Jo�o da Nova que levase o mando dunha
escuadra de catro carabelas con 400 homes na que ser�a a III Expedici�n � India, ao regreso de Vasco da Gama. O seu obxectivo era aproximarse �s costas brasileiras para encarar con garant�as o Cabo das Tormentas. O roteiro foi organizado con suma discreci�n xa que un dos seus cometidos era probar "novas t�cnicas navais para a Rota da India con nav�os veloces" .

Por�n, desta viaxe de
Jo�o da Nova desapareceron case a totalidade dos documentos. Nesta expedici�n, o mari�o galego descubriu as illas volc�nicas de Ascensi�n e Santa Helena. Tras un breve paso por Brasil, as catro carabelas "coller�an rumbo a un dos puntos m�is conflitivos da viaxe", o perigoso Cabo das Tormentas. A s�a incursi�n no canal de Mozambique conqueriulle outro descubrimento: o dunha illa que bautizou co seu propio nome, Juan de Nova Island, como aparece referenciada hoxe e que recolleu mesmo Jules Verne en Historie des grandes voyages et grandes voyageurs.

Cando arribou � India, Jo�o da Nova asentou unha �feitor�a� para realizar transacci�ns comerciais sen problemas. A�nda que a s�a viaxe non estivo exenta de enfrontamentos, o mari�o galego foi un dos poucos que conseguiu regresar da India con todos os barcos intactos.

A historiadora francesa Genevi�ve Bouchon publicou un estudo no que incide en que Jo�o da Nova descubriu nesta expedici�n polo �ndico a illa de Ceil�n, actual Sri Lanka e daquela co�ecida como Taprobana que ademais de riquezas materiais, fora idealizada como un lugar m�tico e paradis�aco ao que ansiaban chegar dende hab�a tempo. Con esta viaxe, "sentou Jo�o da Nova os alicerces que lle garantiron ao reino de Portugal o incipiente dominio do mercado da especiaria asi�tica". De feito, tras o regreso do mari�o galego, o rei Manuel I decidiu viaxar a Compostela cun s�quito real para celebrar a faza�a do galego cunha visita � catedral.
A nao �Frol de la mar� capitaneada polo galego de 1505 a 1509 FOTO: Santiago Prol
A nao �Frol de la mar� capitaneada polo galego de 1505 a 1509
FOTO: Santiago Prol
Por�n o achado deste territorio non trascendeu ao longo dos s�culos, segundo explica o investigador Santiago Prol, "por mor do que se deu en chamar a pol�tica do sigilo e polo menosprezo manifesto de non poucos historiadores".

En 1505, Jo�o da Nova partiu de novo � fronte da impo�ente nave Frol de la Mar, a de maior porte que fac�a daquela a Carreira da India. Este buque est� considerado "un dos m�is prestixiosos da �poca", segundo conta o historiador Santiago Prol. Era o mellor "constru�do e armado" do seu tempo. Interviu en batallas navais e foi un dos barcos de carga que m�is veces fixo a Carreira da India.

De feito, era unha das naves m�is grandes do s�culo XVI, de maneira que ti�a m�is capacidade de carga que as da �poca. Definido como "o buque insignia da mari�a portuguesa da �poca", antes de ser capitaneado por Jo�o da Nova, en 1501 estivo comandada por Trist�o da Cunha e logo por Estev�o da Gama na II expedici�n de Vasco da Gama cara � India.

Tras falecer o mari�o galego, a nave caeu en mans de Afonso de Albuquerque e participou nas conquistas lusas m�is al� da India. Naufragou � altura de Sumatra por mor dunha tempestade afundindo un dos maiores tesouros xamais perdidos.

Unha macromisi�n para controlar os mares

Jo�o da Nova viaxaba con Francisco de Almeida, "un fervente inimigo do mundo isl�mico", rumbo ao �ndico. O galego ti�a unha macromisi�n estrat�xico-militar case imposible: controlar os mares que van do cabo Comorim �s illas Maldivas. E ademais, levaba un documento secreto para exercer como capit�n maior de toda a India se o considerase oportuno.

En total, vinte nav�os con 1.500 soldados e catrocentos mari�eiros formaban parte da expedici�n. Constru�ron fortalezas na illa Angediva e Cananor e Jo�o da Nova exerce de diplom�tico en varias misi�ns. Por�n, tras ser agraviado por Almeida que ascendeu ao seu fillo a capit�n maior en detrimento do galego, o mari�o decidiu regresar a Lisboa decepcionado.

A carreira � India pasaba polo �Cabo das tormentas�: no mapa sin�lanse as illas que descubriu Jo�o da Nova FOTO: Santiago Prol
A carreira � India pasaba polo �Cabo das tormentas�: no mapa sin�lanse as illas que descubriu Jo�o da Nova
FOTO: Santiago Prol
Por�n nesta viaxe de volta,
Jo�o da Nova viviu numerosos contratempos. Tantos que decidiu pasar o inverno na costa africana por mor do monz�n desfavorable. Al� atopouse de novo coas naves do seu bo amigo e compadre Trist�o da Cunha, coas que
decidiu ir at� Mozambique.

Segundo as cr�nicas da �poca, en 1506 Jo�o da Nova estaba moi enfermo e o seu barco deb�a ser reparado. Lista para navegar, a Frol de la Mar sucar�a de novo os mares para conquistar Socotor�, hoxe pertence � Rep�blica Democr�tica do Iemen do Sul e naquela �poca considerada xeoestrat�xica polos portugueses para impedir a navegaci�n dos mercaderes musulm�ns.

En 1507, o mari�o galego emb�rcase na conquista de Ormuz co capit�n Afonso de Abuquerque. Unha vez conseguido, o galego teima en marchar � India como quedara consensuado con Trist�o da Cunha ante o que Albuquerque lle bota en cara que se queira ir.

Br�s, o fillo deste capit�n, acusar�ao de ser o instigador de todos os conflitos que a flota tivo con seu pai. Un panex�rico terxiversado "abondo difundido e comentado ao longo dos s�culos", asegura Prol, un documento que acabar�a danando a imaxe p�blica de Jo�o da Nova.

De feito, moitos dos historiadores recolleron esta versi�n "distorsionada, equ�voca e provocadora" en numerosos manuais enciclop�dicos. "Escritores de sona, v�rono como un fel�n e desestabilizador por seguir devotamente a versi�n de Br�s. Alg�ns fit�rono como un estranxeiro a�nda que estivese perfectamente integrado na s�a patria de adopci�n". Santiago Pol defende que o mari�o galego "foi un home do seu tempo �ntegro, con fidelidade absoluta �sen ning�n tipo de fisuras� aos soberanos portugueses aos que serviu". Por�n, tivo que enfrontarse cos lances sanguentos e crueis de Albuquerque a�nda que non acababa de entender "tanta impiedade, tanto fanatismo, tanta piroman�a, tanta aniquilaci�n e tanta traxedia".

Foi un ano despois cando o mari�o galego tocou por terceira vez as costas do Malabar indio, coa s�a nave en deficientes condici�ns de navegaci�n. Al�, reencontrouse con Almeida quen, tras a morte do seu fillo en 1508, puido comprobar a lealdade do mari�o galego que o acompa�ou na batalla naval de Diu contra turcos, exipcios e indios. Con esta vitoria, paradoxalmente, "Almeida e Jo�o da Nova despex�ronlle un inimigo perigos�simo ao futuro gobernador (Afonso de Abuquerque)". A ruta da especiar�a pasou ent�n a estar controlada por Lisboa, de a� a importancia da batalla.

Cochim, a sede do vicerreinado, foi a derradeira morada de Jo�o da Nova. Logo de resultar ferido en combate, a s�a sa�de resent�rase. No tramo final da s�a vida aparecen "intres confusos", escribe Prol. A�nda que a historiograf�a manexa a data de xullo de 1509 como a da s�a morte, outras fontes apuntan a finais de ano ou mesmo no 1510.

No seu testamento, a�nda que Jo�o da Nova morreu "pobre e abandoado", ref�rese que deixou un patrimonio en Lisboa e o rei fixo doaz�ns aos seus herdeiros, por�n desco��cese se estaba casado ou se ti�a fillos.

O investigador Santiago Prol xa comezou as xesti�ns para intentar que a Xunta, � volta do ver�n, faga alg�n tipo de declaraci�n institucional co fin de desmontar a "lenda negra" que o acompa�ou inmerecidamente ao longo dos s�culos. "A historiograf�a galega debe incorporar ao descubridor vencellado coa casa nobiliaria de Maceda, � n�mina dos Grandes Persoeiros da Nosa Historia", concl�e Prol.

NOBRES VENCELLADOS AO CASTELO DE MACEDA

Mon, 30 Mar 2009 18:47:00 +0100

Presentaci�n literaria de Santiago Prol Blanco

Chega �s librer�as un novo libro do escritor e investigador Santiago Prol Blanco publicado pola editorial �Difusora de letras, artes e ideas�, m�is de 250 p�xinas nas que s� recolle �s nobres vencellados � Maceda e ao seu castelo na que o autor percorre, exp�n e n�s achega � historia de Maceda dende as vivencias dos seus personaxes de m�is nobreza, Un libro que abrangue aos nobres vencellados ao Castelo de Maceda m�is egrexios que levaron o seu nome polo mundo adiante dende a Baixa Idade Media.

A presentaci�n, en colaboraci�n ca Conseller�a de Cultura do Concello de Maceda, ter� lugar na Torre da Homenaxe do Castelo de Maceda o s�bado 4 de abril �s 20 h e intervir�n Xabier Oviedo (Alcalde de Maceda), Xavier Paz (Editor), Antonio Blanco Rodr�guez (Delegado Provincial de Cultura), Ram�n Caride (Escritor) Bieito Seara (Director Xeral de Acci�n Social) e Santiago Prol (Autor do Libro).

NOBRES VENCELLADOS AO CASTELO DE MACEDA

Thu, 26 Mar 2009 22:27:00 +0100

Por Santiago Prol

Chega as librerias un novo libro do escritor e investigador Santiago Prol publicado pola editorial �Difusora de letras, artes e ideas�, m�is de 250 p�xinas nas que se recolle os nobres vencellados a Maceda e ao seu castelo na que o autor percorre, exp�n e nos achega a historia de Maceda dende as vivencias dos seus personaxes de m�is nobreza. Como exp�n na contraportada do libro:

�Esta rigorosa achega abrangue aos nobres vencellados ao Castelo de Maceda m�is egrexios que levaron o seu nome polo mundo adiante dende a Baixa Idade Media: Mar�a Fern�ndez, a filla do conde de Traba. Afonso X o Sabio e o seu preceptor Garci Fern�ndez. Pedro I��ez de N�voa que fixo carreira pol�tica e militar dentro da Igrexa. Jo�o da Nova, un galego universal, o m�is relevante do s�culo XVI. Xo�n I��ez de N�voa e o Pante�n de N�voas Egrexios.

Outros� o condado de Maceda (1654) que lle foi concedido a Alonso de Lanz�s e N�voa. O III conde Joseph Benito de Lanz�s e N�voa acadou a Grandeza de Espa�a de 1� clase (1710). O seu primox�nito Antonio Pedro Nolasco chegou a gobernador de Madrid e vicerrei de Navarra. Unha condesa de Maceda est� soterrada no que hogano conforma o Pante�n de Galegos Ilustres. Baltasar Pardo de Figueroa, VIII conde de Maceda, finou na batalla de Medina de Rioseco (1808). Xo�n Xos� caama�o Pardo, conde consorte de Maceda, foi un dos ilustrados de comezos do XIX en Galiza... A relevante n�mina deste volume soborda o �mbito local. Unha aproximaci�n necesaria que enche unha eiva da nosa memoria colectiva�.

ILHA DA TRINDADE DESCUBERTA POR JO�O DA NOVA

Sat, 16 Feb 2008 00:57:00 +0100

Situada a 1.090km da costa do estado do Esp�rito Santo, no oceano Atl�ntico, a ilha de Trindade � muito montanhosa e de dif�cil acesso por causa do mar agitado naquela regi�o. A ilha desabitada tem cerca de sete quil�metros de extens�o por quatro quil�metros de largura, sendo toda cercada de rochedos, com exce��o de uma pequena praia em seu lado sudeste (ilustra��o), de areia muito branca e fina, onde existe um morro em forma de pir�mide, com 390 metros de altura, ao qual se d� o nome de P�o de A��car. Na extremidade meridional da ilha, em um rochedo com 70 metros de altura, encontra-se um t�nel com cerca de 140 metros de extens�o, por onde as �guas do mar penetram naturalmente, fazendo grande ru�do.
Descoberta pelos navegadores portugueses na �poca do descobrimento do Brasil, ela foi ocupada pelos ingleses, no s�culo 18, depois restitu�da a Portugal e finalmente passou ao dom�nio brasileiro quando a independ�ncia foi proclamada em 1822. Durante todo esse tempo a ilha de Trindade permaneceu sem ter habitantes, at� que em janeiro de 1895 o governo ingl�s considerou-a apropriada para a instala��o dos equipamentos de uma companhia telegr�fica transatl�ntica e por isso enviou para l� o navio Barracouta, cujos tripulantes desembarcaram em solo ilh�u e nele hastearam a bandeira inglesa. Esse fato chegou ao conhecimento das autoridades brasileiras em 16 de julho do mesmo ano, e estas solicitaram a imediata devolu��o da ilha, mas a Gr�-Bretanha apegou-se � circunst�ncia de que ela estava abandonada e por isso prop�s arbitramento internacional para solucionar a pend�ncia. Como o Brasil n�o aceitou a proposta inglesa, o governo portugu�s se ofereceu como intermedi�rio para a tentat iva de encontrar uma forma de resolver amigavelmente o impasse entre as duas na��es, o que veio a acontecer quando a Inglaterra reconheceu o direito de plena soberania do Brasil sobre a ilha da qual havia se apossado indevidamente.

Descrevendo a hist�ria da ilha de Trindade, em Folha Online, o jornalista Lucas Cembranelli informa que ela surgiu h� aproximadamente 3 milh�es de anos depois de uma s�rie de explos�es vulc�nicas na extremidade oriental da cadeia de montanhas submarinas localizadas na mesma latitude de Vit�ria, no Esp�rito Santo. E esclarece: �O descobrimento da ilha � atribu�do ao navegante espanhol Jo�o da Nova, que viajava a servi�o de Portugal. Em mar�o de 1501 o navegante partiu de Lisboa com destino � �ndia, mas o mau tempo e os fortes ventos do Atl�ntico Sul, pr�ximo da costa africana, obrigaram-no a mudar de rota, o que resultou na descoberta de uma nova por��o de terra, que foi chamada Ilha de Assun��o. Um ano ap�s a descoberta, o portugu�s Estev�o da Gama, durante uma viagem para a �ndia, visitou a ilha, mas ignorando a passagem de Jo�o da Nova, deu o nome para as terras de Ilha da Trindade, mantido at� hoje. Em 22 de agosto de 1539, o rei de Portugal, Dom Jo�o 3�, doou o territ�rio para o fidalgo da Casa Real, Belchior de Carvalho, que entretanto jamais tomou posse�.

Continuando, diz o jornalista que �em 1700, o astr�nomo ingl�s Edmond Halley, durante uma expedi��o para realizar medi��es magn�ticas no Atl�ntico, para o governo ingl�s, teria se deslumbrado com os contornos e formas impressionantes da ilha, e resolveu tomar posse, desconhecendo a descoberta de Portugal. Em 1781, a Inglaterra ocupou a ilha com tropas militares. Sabendo da ocupa��o, Portugal protestou em Londres. Enquanto o assunto se resolvia pelos canais diplom�ticos, em 1783, o vice-rei do Brasil, Lu�s de Vasconcelos, enviou 150 militares de artilharia de desembarque a bordo da nau �Nossa Senhora dos Prazeres� para expulsar os ingleses. Por�m, quando as tropas de portuguesas chegaram, os ingleses j� haviam abandonado a ilha, deixando materiais de guerra, como 12 canh�es intactos. Depois da retirada inglesa, Portugal resolveu colonizar a ilha enviando casais de a�orianos ao local, munidos de sementes e instrumentos agr�colas. Por�m, logo verificaram que o solo era improduti vo e n�o prestava para a lavoura. Trindade passou a ficar ocupada somente por militares, e serviu de pres�dio a r�us incendi�rios. A ocupa��o perdurou at� 1795, quando o Conde de Resende determinou a desocupa��o da ilha, que voltou a ficar abandonada�.

E conclui sua descri��o: �Em 1895, a Inglaterra voltou a ocupar Trindade, declarando-a territ�rio brit�nico. Depois de v�rias tentativas de media��o, os ingleses re-solveram recuar e, em agosto de 1896, retirou os sinais de sua posse. No ano seguinte, o cruzador brasileiro Benjamin Constant dirigiu-se � ilha para a ocupa��o oficial e definitiva. Foi constru�do um marco na encosta do morro do P�o de A��car, com duas placas comemorativas. Durante a Primeira Guerra Mundial, o territ�rio serviu de guarni��es militares, e logo ap�s ao t�rmino dos conflitos foi novamente abandonado. Entre os anos de 1924 e 26, o presidente Artur Bernardes transformou Trindade em um pres�dio pol�tico. Nessa �poca, foi colocada a imagem Nossa Senhora de Lourdes na gruta que recebe o mesmo nome. Estiveram entre os presos na ilha o patrono da for�a a�rea brasileira, Marechal-do-Ar Eduardo Gomes, e Juarez T�vora. Deflagrada a Segunda Guerra Mundial, a Marinha do Brasil voltou a ocupar Trindade militarme nte, devido � sua localiza��o estrat�gica. A ocupa��o da Marinha durou at� 13 de junho de 1945. Em 1950, a ilha foi visitada por uma importante expedi��o cient�fica, sob a orienta��o do ministro Jo�o Alberto, com a finalidade de planejar uma coloniza��o e construir uma base aeronaval. Em 1957, a Ilha da Trindade foi ocupada por brasileiros da Marinha com a cria��o do Poit (Posto Oceanogr�fico da Ilha da Trindade), que at� hoje protege o territ�rio�.

FERNANDO KITZINGER DANNEMANN

MACEDA, A TERRA PRIMIXENIA

Mon, 11 Feb 2008 22:41:00 +0100

Maceda de Limia. A x�nese primixenia. Dende esta hist�rica vila a�nda se pode acadar a fortaleza medieval por unha agredida fraga. No que, no seu d�a foi a torre de homenaxe e co orballo da ma��, contemplamos -impo�ente- a Serra de San Mamede. O Rodicio de seixo cristalizado. A inmensa g�ndara regada por afluentes do Arnoia. Tam�n fumegantes aldeas diseminadas nas ladeiras. Terra de orixe do mari�o, guerreiro e descobridor. Eis Jo�o da Nova , a p�xina m�is sobranceira, ao servizo da Coroa de Portugal.

Boa parte da historia do se�or�o de Maceda -condado dende 1654- transcorre forzosamente ao redor do seu castelo, datado entre o primeiro e segundo terzo do s�culo XII. Semella que, de fundaci�n e orixe reais, como a maior�a dos que se edificaban naquela �poca de conflictos fronteirizos co vici�o condado de Portugal, formaba parte daquel proxecto que, dende mediados do XII fora obsesivo para os gobernantes galegos -maiormente do bispado de Ourense- e portugueses. Inicialmente defend�an intereses com�ns. Pouco a pouco, artellaron unha fronteira artificial. Constru�ron fortalezas defensivas para non deixar ao bispado e burgo ourens� desprotexidos das embestidas dos vici�os do sul que anceiaban anexionar territorios da Limia que coidaban lles pertenc�an. A expulsi�n definitiva dos mouros de Galiza, permit�u o afloramento de moitas aldeas chamadas vilanova e a criaci�n de basti�ns estrat�xicamente ubicados para axudarse perante as ameazas de f�ra.

(Fragmento do libro "Jo�o da Nova, un mari�o galego ao servizo da Coroa de Portugal. Autor: Santiago Prol, 2002)

VESTIXIOS DE JO�O DA NOVA

Mon, 11 Feb 2008 22:37:00 +0100

Hogano existen varios vestixios que lembran ao mari�o galego en Portugal. En Lisboa at�pase unha r�a denominada Jo�o da Nova, na fregues�a de S�o Francisco Xavier, no bairro do Restelo (perto de Bel�m). En Oeiras, vila situada no distrito de Lisboa, existe a r�a Jo�o da Nova non moi lonxe da anterior. En Cascais �chase ao car�n da Av. Pedro �lvares Cabral. En Moita (Set�bal) tam�n hai unha r�a que leva o nome do nauta galego. No Seixal (Set�bal) outros� consta a r�a Jo�o da Nova. No Algarve, na Vila Real de Santo Antonio (Faro), existe a r�a Jo�o da Nova, paralela � de Francisco de Almeida e � Avenida do Infante Dom Henrique. En Galiza tam�n disp�n dunha r�a � s�a memoria na vila de Maceda dende comezos de 1996 e unha exposici�n permanente; a fase inicial dun proxecto muse�stico que agromou en 2002. En Ourense capital existe unha xen�rica r�a Xo�n de N�voa, que mesmo poder�a abranguer � recua de hom�nimos e que, se desexan personalizala no navegante, deber�a levar polo nome polo que se lle co�ece universalmente, que � o que consta en Maceda, Lisboa, Oeiras, Cascais, Moita, Seixal e Vila Real de Santo Ant�nio. Cobizamos que esta iniciativa que agromou no noso concello, se espalle por todo o Pa�s denantes de que se cumpra o V Centenario do seu pasamento.

A historiograf�a lusa -abondo cargada de nacionalismo- debe revisar e restitu�r a Jo�o da Nova ao lugar que lle corresponde polos servizos prestados, algo que xa estamos a facer dende a s�a terra de orixe (Prol, 2002). A propaganda manuelina e os que o sucederon, centr�ronse en Afonso de Albuquerque e con profusi�n case obsesiva en Vasco da Gama, que utilizaron como contrapeso do mito de Col�n. A figura de Vasco da Gama -hogano presente en todos os currunchos do pa�s veci�o- serv�u para afoutar a identidade nacional, pol�tica e cultural de Portugal.

A historiograf�a galega debe incorporar ao descubridor vencellado coa casa nobiliaria de Maceda, � n�mina dos nosos Grandes Persoeiros da Nosa Historia [que pasar�a se Pondal �o bardo de Ponteceso- tivese co�ecemento da s�a apaixoante biograf�a cando elaborou o inacabado Os Eoas?]. Entre todos debemos enxertalo na memoria colectiva do Pa�s, xa que logo Jo�o da Nova � un galego universal, o m�is relevante do s�culo XVI, do que colectivamente deberiamos fachendear. Se nos deixamos roubar o pasado, deixar�monos roubar o futuro.

(Adianto editorial. Fragmento do libro "Nobres vencellados ao Castelo de Maceda", por Santiago Prol. Cap�tulo: "Jo�o da Nova, o descubridor do s�culo XVI").