Joao da Nova


Todo o referente o Navegante João da Nova
O navegante João da Nova (orixinalmente Joan de Nóvoa) nacido en Maceda-Ourense mostrase como un galego universal, o máis relevante do seculo XVI.

O meu perfil
 CATEGORÍAS
 FOTOBLOGOTECA
 RECOMENDADOS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

UN GRAN MARINO DEL XVI
C.Fernández. Sarmiento de Gamboa se llevó la fama como el gran navegantes español del siglo XVI, pero hay otro que le igualó, cuano no le superó. Fue el gallego, de Maceda (Ourense) João da Nova (Juan de Nóvoa), del que ahora se acaba de publicar una interesante biografía, escrita por el profesor Santiago Prol.

La parte principal del libro está dedicada a sus expediciones, comprendidas entre 1501 y 1508 (falleció en Cochim en 1509), donde, entre otros lugares, recorrió la costa oriental de Africa, Ceilán y la India, las Maldivas y las Lacadivas, además de descubri islas atlánticas al margen de las rutas de navegación de la época, como la de Ascensión.

El autor, además, imprime agilidad a la narración, manteniendo siempre el interés por la aventura transcendente que vie el personaje, utilizando, asimismo, una documentación que le da rigor a lo escrito.

“João da Nova” Santiago Prol, Ed. Diputación Provincial de Ourense, 338 páginas, 9 euros, Calificación ** (Bueno)

D Libros – Fugas – La Voz de Galicia, sábado 14 de septiembre de 2002.
Categoría: 11-Libros - Publicado o 14-01-2008 15:45
# Ligazón permanente a este artigo
JOÃO DA NOVA, HISTORIA DUN NAVEGANTE GALEGO
O investigador Santiago Prol reconstrúe nunha pormenorizada biografía a historia dun fillo ilustre de Maceda, o navegante João da Nova quen, ao servicio da coroa portuguesa, fai algunha das máis importantes navegacións dos descubrimentos. A el se deben os primeiros fitos europeus en Santa Helena e Ascensión, e a chegada da monarquía lusa á actual illa de Sri Lanka. A investigación de Prol esgota todas as fontes coñecidas e a narración é un relato que nos leva ao século XVI, época de consolidación dos grandes imperios ibéticos ultramarinos.

A Nosa Terra – nº 1.050 Do 3 ao 9 de outubro de 2002 Ano XXV.
Categoría: 11-Libros - Publicado o 14-01-2008 15:45
# Ligazón permanente a este artigo
João da Nova, o descubridor galego do século XVI
TEXTO INTEGRO DO ADIANTO EDITORIAL PUBLICADO NO XORNAL LA VOZ DE GALICIA (LOS DOMINGOS DE LA VOZ) NAS PÁXINAS CENTRAIS, O DÍA 26 DE MAIO DE 2002.-

Subsiste toda unha corrente historiográfica en Galiza que vencella a Pedro Sarmiento de Gamboa como o noso máis senlleiro nauta do séc. XVI. Orabén, existíu outro mariño galego que -sen ánimo de contrabalancealo co pontevedrés- tivo un papel abondo relevante ao servicio da coroa de Portugal a comezos dese século, aínda que a penas transcendeu, xa que logo a historiografía portuguesa ninguneouno e a galega case non o amentou.

João da Nova (orixinalmente Xoán de Nóvoa) está directamente vencellado coa casa nobiliaria de Maceda. Foi recuperado polo primeiro cronista oficial de Galiza, o padre Felipe de la Gándara. En 1665 escribía: “...saíu de Galiza un grande heroe, chamado Xoán de Nóvoa, da casa dos condes de Maceda, que pasou ao Reino de Portugal e servíu aos reis D. João II e ao seu sucesor, D. Manuel I, nas navegacións e conquistas do seu tempo en África e na India Occidental, de quen di San Román en Historia da India, que foi nobre cabaleiro do bispado de Ourense”. Desta referencia tiraron moitos dos que telegraficamente se aproximaron a el: Fernández Alonso, Vicente Risco, Filgueira Valverde, Francisco Lanza, Rodriguez Elías, Rivas Quintas... Tres dos cronistas portugueses de mediados do séc. XVI (João de Barros, Damião de Góis e Gaspar Correia) amosan -sen fisuras- a procedencia: galego de nação e de nobre linhagem / galego de naçám, bom cavaleiro / homem natural de Galiza.

Joao da Nova, un Mariño galego ao servicio da Coroa de Portugal

Sobre João da Nova apresentánsenos demasiadas zonas escuras, maiormente da súa infancia e xuventude, como sucede coa maioría dos navegantes da súa época. Incluso da súa etapa pública coñecida, existen relevantes vougos que frecuentemente se xustifican ao lembrar o Século de Ouro portugués, que foi prioritario para os historiadores e que, aínda hoxe, amosa demasiadas lagoas. Orabén, João da Nova aparece nomeado como descubridor nas enciclopedias máis prestixiosas do mundo occidental, aínda que con gazapos de vulto coas datas e tamén co que foi e representou para a Historia de Portugal a comezos do XVI, en plena expansión mercantilista.

A Galiza postirmandiña, maiormente dende o 1480 coa represiva presencia de Castela (Santa Hermandad, Real Audiencia e gobernadores) non lle deixou cancha aos nobres galegos que, abandeirados por Álvarez de Sotomaior, Xoán Pimentel e o arcebispo Fonseca II, crebaran aquel movemento democrático. A aceda realidade faría que relevantes nobres marchasen a Portugal (dende a súa constitución como reino na época de Afonso Henriques (1143) fora moi permeabel cos nosos fidalgos). Nesa tesitura asentouse João da Nova en Lisboa, no solpor do reinado de Afonso V. Dez anos despois, xa no de João II (1481-1495) aparece como membro da súa garda persoal. Na década dos oitenta tiña participado activamente nas expedicións militares e de exploración polo Atlántico nas armadas portuguesas.

En 1495 morreu João II. Subíu ao poder o irmán da raíña, Manuel I de 26 anos. Con este soberano pasaría o nauta galego á primeira liña da vida pública gracias ao seu amigo Tristão da Cunha, o favorito da corte e financeiro relevante que levaba as contas do monarca. Así, en 1496 atopamos a João da Nova como alcaide de Lisboa e cabaleiro da Casa do Rei dentro do círculo nobiliario máis próximo á coroa. Dende aquel posto controlaría información privilexiada e parte das actividades económicas do emerxente estado portugués.

Europa importaba especiaria, sedas e ouro pola rota tradicional de Oriente Medio e o Mediterráneo. A caída de Constantinopla (dende aquela Istanbul), no 1453 na órbita dos turcos, complicou aquela actividade comercial encarecendo os productos. Había que atopar unha rota alternativa á India circunnavegando África e ofertar as mercadorías a prezos máis baratos. Nesa teima andaba Henrique o Navegante que se instalara intencionadamente no Algarve: artellara un asteleiro, un observatorio astronómico en Sagres e centralizara o comercio e as descubertas africanas na feitoría de Lagos.

Os europeos do século XV pensaban que o Cabo Bojador (Sahara occidental) era o límite: além a zona tórrida e o misterio inzado de tétricas lendas. Na época de Henrique, os éxitos nas descubertas polo Atlántico foron manifestos. Conseguíu do Vaticano, con non poucas contraprestacións económicas, a bula Romanus Pontifex (1454), pola que se lle concedía a Portugal o monopolio sobre a costa occidental africana. Cando finou Henrique (1460) todo estaba alicerzado. As súas caravelas chegaran a Serra Leona. No 1488 Bartolomeu Días dobraría o Cabo das Tormentas (Boa Esperanza) cara o Índico. No 1498 Vasco da Gama chegaría -circunnavegando o continente negro- a Calecute (actual Kozhikode), o grande emporio do Malabar indio. No 1494 o soberano portugués e a raíña de Castela tiveran que pactar, logo da chegada de Colón ás illas do Caribe no 1492, o reparto do mundo coñecido e por coñecer, pois as bulas Aetemi Regis (1481) e Inter Caetera Divina (1493) non satisfacían as ambicións das dúas monarquías periféricas. No castelo da vila de Tordesillas, o 7 de Xuño de 1494 asinaron os procuradores dous tratados con transcendentais repercusións. Preservaba para Portugal a exploración e conquista das terras situadas ao Leste dun meridiano distante 370 leguas das illas Cabo Verde. O que hoxe conforma Brasil fora delimitado a prol dos lusos. O Tratado de Tordesillas amosouse beneficioso para ambas partes. Ademais neutralizaba as incursións atlánticas das demais potencias europeas que quedaran fóra de xogo.

Portugal vivía cara o mar dende tempos inmemoriais. Polo interior as súas pretensións anexionistas faríanse insalvábeis aínda que os soberanos lusos casaban con frecuencia con fillas dos reis casteláns. En 1500 Alvares Cabral descubría oficialmente Brasil que fora tocado previamente polo andaluz Vicente Yáñez Pinzón e que por mor do Tratado de Tordesillas non lle correspondía tomar posesión.

Neste contexto aparece a III Expedición á India comandada polo mariño galego, un dos persoeiros máis relevantes da Lisboa de comezos do séc. XVI. João da Nova sabía -ao regreso de Vasco da Gama- que debería facer unha aproximación ás costas brasileiras para encarar con garantías o Cabo das Tormentas, xa que logo os ventos alisios do Atlántico non lle permitían facelo linealmente. A súa expedición foi de financiación mixta: coroa e banqueiros portugueses e trasalpinos, maiormente florentinos que procuraron novas filiais naquela Lisboa que emerxía como un grande emporio europeo no Atlántico. D. Manuel, Tristão da Cunha, Bartolomeu Marchionni e D. Álvaro, o irmán do duque de Bragança foron os que armaron as catro caravelas (que non naos como referencian os cronistas da época e moitos historiadores actuais) baixo mando de João da Nova. Esta foi a expedición máis discreta das realizadas no primeiro decenio do século (desparareceu practicamente toda a documentación que sobre el existía na Torre do Tombo por intereses que, por veces, semellan máis espurios que accidentais).

Desaferrou o nauta galego do Restelo lisboeta (freguesía de Belém) na segunda semana de Marzo de 1501. Tivo como finalidade experimentar as técnicas navais da Rota da India con outro tipo de navío, procurar a mina de ouro que Vasco da Gama localizara no sul de Mozambique e ir na procura dos reinos asiáticos e na descuberta de novas terras (G. Bouchon). As deshabitadas illas volcánicas Ascensión e Santa Helena (no Atlántico Austral) aparecen vencelladas a este nauta galego. A primeira, consonte os cronistas, na viaxe de ida, aínda que relevantes historiadores (Luís de Albuquerque / G. Bouchon), coidan que foi achada na viaxe regreso en 1502. Santa Helena, que agora conmemora o 500 aniversario da súa descuberta(21 de Maio) por João da Nova, pertence dende 1673 a Gran Bretaña, xa que logo a East India Company dispuxo dela cando o imperio colonial portugués esmorecía. Amosouse punto de escala obrigatorio na viaxe de regreso (tornaviagem) da Carreira á India pola súa situación estratéxica e pola abundancia de auga doce. Fíxose célebre por ser confinamento dun Napoleón Bonaparte que enfermo, vello e ser poder, estivo en Longwood House dende Outubro de 1815 até o seu pasamento o 21 de Marzo de 1821. A illa foi visitada por relevantes persoeiros: Thomas Cavendish (1488), Edmund Halley (1677), William Dampier (1775), Charles Darwin (1836)...

O mariño galego descubríu outra illa que leva o seu nome (oficialmente un híbrido entre castelán, portugués e inglés). Hoxe pertence ao departamento de ultramar de Francia. Juan de Nova Island está xeralizado que foi achada polo nauta galego na viaxe de 1501. Así o recolle o Códice Add. 20902 da Bristish Library e as actuais autoridades administrativas da illa. Orabén, o historiador Damião Peres relaciona esta descuberta coa frustrada viaxe de regreso que João da Nova facía cara Lisboa en 1506.

O mariño galego sondou -nesa incursión- o litoral oriental africano e logo, no Malabar indio (actual estado de Kerala), asentou a primeira feitoría (lugar para o comercio) no mercado secundario de Cananor. Tivo problemas co samorim (señor do mar) de Calecute, co que se enfrontou varias veces e das que sempre saíu airoso. Os islámicos establecéranse no Malabar no séc. XIV. Facían de intermediarios entre o samorim e os venecianos. Rexeitaran aos intrusos barbados naquelas terras, xa que logo perigaba o monopolio do comercio.

João da Nova aínda atopou un territorio máis relevante, que non transcendeu ao longo dos séculos por mor do que se deu en chamar a política do sigilo e polo menosprezo manifesto de non poucos historiadores. A Illa Taprobana, actual Sri Lanka, até hai pouco Ceilán, foi tocada no 1501 polo mariño galego. En Colombo (a capital do país) atópase un padrão pouco convencional co escudo de Portugal toscamente esculpido e coa data 1501 ao seu carón, o vestixio máis antigo da presencia lusa (e galega) en Ásia.

A armada de João da Nova chegou completa a Lisboa o 12 de Setembro de 1502. Tomamos como fonte as cartas do negociante italiano Lunardo Nardi: “...despois de dezaoito meses e tres días de ausencia”. A carga, que non era tan avultada como reseñan os cronistas, compúñase de pedras preciosas, tisú, laca, benjuí e de especiaria: moita canela que fornecera -maiormente- nos mercados de Ceilán, pementa e xenxibre. Aos dous meses da súa arribada contrabandeouse en Lisboa un planisferio -mal chamado Cantino- no que xa aparecía Ascensión, o litoral oriental africano perfeccionado e Ceilán ben ubicada por primeira vez na cartografía occidental.

João da Nova viu como o rei D. Manuel lle duplicaba o soldo que tiña cado era alcaide de Lisboa polo éxito acadado. No 1505 emprendeu outra viaxe cara a India no buque insignia da mariña portuguesa, a nao Frol de la Mar de 400 toneis de carga. Inicialmente ía formar tándem con Tristão da Cunha no vicerreinado da India. As viaxes duraban case ano e medio entre ida e volta. Semellaba pouco operativo organizar aquel megaproxecto só dende Lisboa. (Nese medio tempo sucedían moitas cousas). D. Manuel e o Consello Rexio decidiron nomear un vicerrei con poderes e un xefe militar en Oriente. Tristão da Cunha fora elixido para o primeiro cargo e João da Nova para controlar o tráfico marítimo da zona. Unha avitaminose súbita cegou ao amigo do mariño galego e o tándem fendeuse. D. Manuel nomeou precipitadamente a Francisco de Almeida como sustituto, aínda que deixou ao nauta galego como capitán maior dende o Cabo Comorim até as Maldivas e cun documento secreto para, se o consideraba oportuno, exercer como capitán maior de toda a India. Aínda que o vicerreinado semellaba virtual (só controlaban algunhas feitorías e tentaban facer o propio coas rotas de navegación naquela parte do Índico), o soberano luso mandou a João da Nova con poderes especiais para compensar o potencial de Almeida. Os problemas axiña aflorarían, xa que logo o vicerrei preferenciou ao fillo para maior gloria da familia, ninguneou ao mariño galego e provocou airadas respostas epistolares do monarca luso. Francisco de Almeida estaba -sen sabelo- cavando a tumba do vástago.

João da Nova, que exercera con éxito misións diplomáticas pola costa africana e na India naquel 1505, decidíu -decepcionado- regresar a Lisboa na Frol de la Mar. Saíu tardíamente das costas do Malabar. Invernou na Illa de Pemba por mor do monzón desfaborábel. Logo complicouselle a viaxe na zona do Cabo. Agardou pola seguinte expedición na Carreira á India capitaneada polo seu amigo Tristão da Cunha, xa recuperado. Seguíu con el e con Afonso de Albuquerque até a estratéxica Socotorá, na entrada do Mar Roxo, onde levantaron unha fortaleza. Logo, João da Nova acompañou a Albuquerque -a contragusto- polas costas de Omán até Ormuz nunha incruenta incursión a sangue e fogo da que discrepaba abertamente: toda urbe que non se facía feudataria (léase submisa) de Portugal era bombardeada e queimada, previa amputación de órganos faciais a moreas de varóns islámicos. Albuquerque amosou a face máis despiadada que levaba dentro. Os enfrontamentos cos outros capitáns subiron de tono. Tres abandonárono en Ormuz. João da Nova logo dun terceiro e definitivo encontronazo tamén se iría cara a India. Orabén, non desertou como se ten escrito até o paroxismo ao longo destes cinco séculos.

Na India o vicerei Almeida, que remataba de perder ao fillo na Batalla de Chaul, recibira encantado a un João da Nova que dous anos antes fora vilipendiado. Dende aquel intre conformarían un tándem cohesionado para vingar a morte de D. Lourenço de Almeida. En Xaneiro de 1509 -compartindo estancias e decisións na Frol de la Mar-, vencerían cunha armada de dezaoito navíos, a unha coalicción de turcos, exipcios e indios na histórica Batalla Naval de Diu que neutralizou durante décadas, o poder otomano na zona e facilitou o asentamento luso alí. Salientemos que en primeira liña estivo este nauta galego.

João da Nova endexamais regresaría a Lisboa. Falecería en Cochim (capital do vicerreinado) a finais da primeira década do século XVI. Sobre o mariño galego caeu unha lenda negra que, cincocentos anos despois, temos obriga de desmontar, xa que logo a maioría dos que o referenciaron, seguiron o panexírico que o fillo de Afonso de Albuquerque (Bras) fixo de seu pai, para que quedase indemne dos escesos que protagonizou en Oriente (Albuquerque tivo moi boa prensa en Portugal até hai ben pouco). A historiografía lusa debe revisar e restituír a João da Nova ao lugar que lle corresponde polos servicios prestados, algo que xa estamos a facer dende a súa terra de orixe.-

Revista Auria nº 27 1999
Copia do artigo en Maceda Virtual >>>
Categoría: 06-Prensa - Publicado o 14-01-2008 15:42
# Ligazón permanente a este artigo
JOÃO DA NOVA, O DESCUBRIDOR GALEGO DO SÉCULO XVIJOÃO DA NOVA, O DESCUBRIDOR GALEGO DO SÉCULO XVI
João da Nova (orixinariamente Joan / Joham / Xoán de Nóvoa) amósase directamente vencellado á casa nobiliaria de Maceda (Ourense). Foi recuperado en 1662 por Felipe de la Gándara -primeiro cronista oficial deste País- que escribía en Armas e Triunfos: “Saíu de Galiza un grande heroe chamado Joan de Nóvoa, da casa dos condes de Maceda, que pasou ao Reino de Portugal e servíu aos reis don João II e ao seu sucesor don Manuel nas navegacións e conquistas do seu tempo en África e na India oriental, de quen di San Román en Historia da India que foi cabaleiro nobre do bispado de Ourense”. Tres dos cronistas portugueses do século XVI amosan sen fisuras a procedencia: galego de nação e de nobre linhagem (João de Barros); galego de nação, bom cabaleiro (Damião de Gois); homem natural da Galiza (Gaspar Correia). O seu apelido Nóvoa, que escaneamos así grafado en varios tombos portugueses, úneo inequivocamente con nós.

Este mariño galego aparece como descubridor nas enciclopedias máis prestixiosas do mundo occidental. Agora ben, case todas amosan gazapos de vulto coas datas, cos compañeiros de viaxe e co que foi e representou para a Historia de Portugal en plena expansión e diversificación dos mercados entre Oriente e Occidente.

A Galiza postirmandiña, coa represiva presenza de Castela (Santa Hermandad, Real Audiencia e gobernadores), non lle deixou cancha aos nobres galegos que, abandeirados por Álvarez de Soutomaior, Xoán Pimentel e o arcebispo Fonseca II, crebaran aquel movemento revolucionario. A posterior guerra civil entre a Beltranexa e Isabel solventárase a prol da segunda en 1476 coa derrota de Afonso V de Portugal que apoiara á lexítima herdeira. Algúns nobres galegos, que se sentiran profundamente traizoados, fuxiran cara Portugal que, dende a súa constitución como reino na época de Afonso Henriques (1139-85), fora moi permeábel cos nosos fidalgos.

Con esta tesitura asentouse João da Nova en Lisboa polo 1480, cando empardecía o reinado de Afonso V (1438-81). Dez anos despois, xa no de João II (1481-95), aparece documentalmente como membro da súa garda persoal. En 1566 imprentaba Damião de Gois en Crónica do Felicísimo Rei D. Manuel de Gloriosa Memoria que o mariño galego tiña feito moitos servizos ao Reino en África nos primeiros anos.

Con Manuel I (1495-1521), alcumado o rei da pementa, pasaría João da Nova á primeira liña da vida pública portuguesa. En 1496 atopámolo como alcaide de Lisboa e como cabaleiro da casa do rei, dentro do círculo nobiliario máis próximo á coroa. Naquel tempo Europa demandaba de Oriente especiarias (o ouro negro da época). Daban mellor sabor ás comidas, conservaban máis tempo os alimentos e servían para a preparación de medicamentos e perfumes. Tamén sedas e ouro pola Rota Tradicional de Levante. A caída de Constantinopla en 1453 (dende aquela Istanbul) na órbita dos turcos otomanos, complicou as actividades comerciais encarecendo os productos. Había que atopar unha rota alternativa á India e ofertar as mercadorías a prezos máis baratos e sen intermediarios.

Henrique (1394-1460) alicerzara as descubertas polo Atlántico, xa que logo as súas caravelas chegaran até Serra Leona. En 1488 Bartolomeu Dias -o capitão do fim- dobraría o Cabo das Tormentas (Boa Esperanza) cara o Índico. Dez anos despois Vasco da Gama chegaría -circunnavegando África- a Calecute (actual Kozhikode), o grande emporio do Malabar indio na procura de especiarias e cristiáns: nestas dúas verbas resumíanse os parámetros económicos e relixiosos da súa misión. O primeiro occidental que arribaba á India por mar, concedíalle a Portugal -até entón mera varanda de Europa- dimensións planetarias. A descuberta daquel camiño marítimo fendeu o monopolio islámico-veneciano e alterou a orde económica e política do seu tempo.

Portugal vivía do mar e cara o mar. En 1500 Pedro Álvares Cabral descubría oficialmente Brasil para asegurar unha escala na Rota do Cabo. Nese contexto aparece en 1501 a III Expedición á India comandada polo mariño galego. João da Nova sabía -ao regreso de Gama- que debía facer unha aproximación ás costas brasileiras para encarar con garantías o Cabo das Tormentas, xa que logo os ventos alisios, que sopran de sul para norte e as correntes marítimas do Atlántico Austral, non lle permitían abordalo linealmente. Deste xeito o nauta galego descubríu a Ilha da Trindade que bautizou como Ilha da Assunção e avistou os illotes de Martín Vaz.

A súa viaxe tivo como finalidade experimentar as técnicas navais da Rota da India cun tipo de navio especial (catro caravelas renovadas), ir na procura dos reinos asiáticos e na descuberta de novas terras. As deshabitadas illas volcánicas Ascensión e Santa Helena (no Atlántico Austral) aparecen vencelladas -dende aquela viaxe- a este galego que tamén descubríu outra que leva o seu nome (oficialmente un híbrido entre castelán, portugués e inglés). Juan de Nova Island está situada no canal de Mozambique, preto de São Lourenço (Madagascar).

O mariño galego sondou intencionadamente -na incursión de 1501- parte do litoral africano descoñecido nas cartas náuticas europeas. En Mossel Bay (Sudáfrica) mandou construír unha capela á beira da baía. En Mozambique atopamos varios núcleos de poboación que obedecen ao nome de Maceda. Hogano a páxina web oficial da República de Mauricio (www.gov.mu) vencella a descuberta de Agalega Islands con João da Nova e a súa III Expedición na Carreira da India en 1501. No Malabar indio (actual estado de Kerala) asentou o mariño galego a primeira feitoría totalmente operativa (lugar para o comercio internacional) no mercado secundario de Cananor. Alén diso atopou un territorio máis relevante, que non transcendeu por mor do que se deu en chamar a política do sigilo. Taprobana, actual Sri Lanka, até hai pouco Ceilán, a illa da canela e dos elefantes, foi tocada por João da Nova en 1501. En Colombo (capital do país) áchase un padrão pouco convencional co escudo de Portugal e coa data 1501 gravurada ao seu carón, o vestixio máis antigo da presenza lusa e galega en Asia.

A súa armada regresou a Lisboa. Entrou completa na barra do Texo o 12 de setembro de 1502. Entre ida e volta (torna-viagem) percorrera unhas 7.000 léguas (40.000 km. aprox.). Toda unha proeza. Por aquelas datas don Manuel xa se intitulaba sen complexos como, Rei de Portugal e dos Algarves, de aquém e de além-mar em África, senhor da Guiné, rei da conquista, da navegação e do comercio da Etiopía, da Arabia, da Persia e da India.

En 1505 emprendeu o nauta galego outra viaxe cara Oriente co buque insignia da mariña portuguesa, a prestixiosa nao Frol de la Mar de catrocentos toneis de carga. Acompañaba a Francisco de Almeida que ía ocupar o cargo de vicerrei. João da Nova, que exercera con éxito misións diplomáticas pola costa africana (Sofala e Quiloa) e na India (Cochim), decidíu regresar por desavinzas con Almeida. Desaferrou serodiamente das costas do Malabar. Invernou na Illa de Pemba (ao carón de Zanzibar, Tanzania) por mor do monzón desfavorábel. Logo complicouselle a viaxe na zona do Cabo. Agardou pola seguinte expedición na Carreira da India capitaneada polo seu amigo Tristão da Cunha, o favorito da Corte. Seguíu con el e con Afonso de Albuquerque até a estratéxica Socotorá, na entrada do Mar Roxo, onde levantaron unha fortaleza (1507). João da Nova acompañou logo a Albuquerque -a contragusto- polas costas de Omán até Ormuz, nunha incruenta incursión a sangue e a fogo da que discrepaba abertamente.

Despois dun terceiro encontronazo co Terríbil regresou á India. En xaneiro de 1509 João da Nova e Francisco de Almeida -compartindo estancias e decisións na Frol de la Mar- vencerían, cunha armada de dezanove navíos, a unha coalicción de turcos, exipcios e indios na histórica Batalla Naval de Diu, que neutralizou durante décadas o poder otomano na zona e facilitou o asentamento luso alí. Ao perder a hexemonía do comercio co Índico, as arelas expansivas dos turcos cara Europa quedaron moi debilitadas. Salientemos que en primeira liña estivo este mariño galego que non voltou ao Mar da Palha. Faleceu en Cochim (daquela capital do vicerreinado) a finais da primeira década do séc. XVI.

Hogano en Lisboa existe unha rúa denominada João da Nova no bairro do Restelo (freguesía de São Francisco Xavier) ao carón de Belém. En Galiza tamén existe outra rúa á súa memoria na vila de Maceda e unha exposición permanente nas estancias interiores do seu castelo; a fase inicial dun proxecto museístico virtual que arelamos se asente de vez naquel entrañábel lugar. A historiografía lusa debe revisar e restituír a João da Nova ao lugar que lle corresponde polos servizos prestados. A historiografía galega debe incorporar ao descubridor vencellado á familia nobiliaria de Maceda, á nómina dos Grandes Persoeiros da Nosa Historia, xa que logo João da Nova é un galego universal, o máis relevante do século XVI.-


N.B.- Este texto do investigador Santiago Prol foi enxertado no número 7 de “Vianova”, revista de ocio, cultura e viaxes. Novembro e Decembro de 2005.
Categoría: 06-Prensa - Publicado o 14-01-2008 15:36
# Ligazón permanente a este artigo
Un profesor valgués recupera a historia de Joao de Nova
Santiago Prol, autor do libro sobre Joao da NovaSantiago Prol publica a vida dun dos grandes descobridores das rutas das Indias ó servicio da coroa portuguesa a comezos do século XVI.

A coroa portuguesa atraeu a mariños que buscaban descobrir as rutas das Indias. Un deses mariños era galego, das ourensáns terras de Maceda. Esquecido ata hai ben pouco tempo, cando o traballo do profesor valgués Santiago Prol recuperou a súa vida e o calado da súa labor como mariño.

Joao de Nova é o nome deste navegante motivo do libro editado pola Deputación de Ourense. Resulta ser un dos grandes navegantes galegos de todos os tempos e a súa navegación permitiu afianzar unha ruta que ligara Portugal coa India e o oriente.

A caída de Constantinopla pechou a ruta das terrestre da seda e das especias, polo que os mariños tiveron que buscar un itinerario marítimo que circundando África permitise manter o abastecemento das mercadorías importadas. Na búsqueda e afiazamento da ruta participou Joao de Nova.

Comandou a III Expedición á India. Chamábase así, pero en realidade a viaxe procuraba tamén o ouro que Vasco de Gama descobrira en Mozambique, chegar ós reinos asiáticos e topar unha ruta que permitise as embarcacións afrontar con garantías o Cabo das Tormentas, para o que era necesario achegarse máis ás costas do Brasil para logo virar o sentido, esquivando os alisios do Atlántico.

Ligadas a esta expedición aparecen as illas da Ascensión e de Santa Helena, a segunda asociada históricamente á figura de Napoleón no seu último confinamento. Din as crónicas que as dúas illas foron atopadas polo mariño na viaxe de volta.

A biografía do navegante é recuperada por Santiago Prol de maneira detallada e concienzuda, desde súas orixes no condado de Maceda ata a incorporación como un dos grandes persoeiros do reino portugués no século XVI.

La Voz de Galicia, 19 de octubre de 2002.
Noticia Orixinal na Voz de Galicia
Categoría: 06-Prensa - Publicado o 14-01-2008 15:34
# Ligazón permanente a este artigo
ASCENSIÓN,
Ascensión, en ingl. Wideawake Island, isla de Gran Bretaña, en el Atlántico sur, a 1100 km al NO de Santa Elena, de la que depende administrativamente. Está constituida por materiales volcánicos. Tiene 88 km2 y 300 hab.

-- Hist. Descubierta por los portugueses el día de la Ascensión pasó a los britanicos, quienes instalaron en ella una guarnición en 1815. Desde 1922 depende administrativamente de Santa Elena. En 1942, E.U.A. instaló en ella una base militar, utilizada por los británicos en 1982 como base logística, con ocasión de la guerra de las Malvinas.

Gran Enciclopedia Larouse – Tomo 16 Editorial Planeta..
Categoría: 03-Illas - Publicado o 14-01-2008 15:19
# Ligazón permanente a este artigo
SANTA ELENA o SAINT HELENA
SANTA ELENA o SAINT HELENA, isla británica del Atlántico sur, a 1930 km de África y a 3.500 de Brasil; 122 km2; 5.600 hab. Cap. Jamestown. Es una isla volcánica muy accidentada (monte Actaeon, 875 m de alt.), de gran interés ecológico por su excepcional fauna y flora (más de 40 especies exclusivas que sólo viven en la isla). El principal recurso económico es la pesca, seguido de la producción maderera (artesanía). La isla se mantiene por la ayuda económica de la metrópoli, al igual que Ascensión, vinculada administrativamente a Santa Elena, y a donde emigra parte del excedente laboral de santa Elena. Asimismo el archipiélago Tristan da Cunha depende de Santa Elena.

-- Hist. La isla, descubierta por el navegante portugués João da Nova Castella (1502), se convirtió en lugar de deportación, y fue anexionada (1633), y posteriormente ocupada (1645) por los neerlandeses; en 1659 pasó a poder de los ingleses, que la cedieron a la Compañía de Indias. Recuperada provisionalmente (1673) por los neerlandeses, perteneció luego a los británicos, quienes deportaron a ella a Napoleón I (1815-1821). En 1834, la isla pasó a depender directamente del gobierno británico. En el s. XIX fue puerto de recalado en la ruta hacia la India, hasta la apertura del canal de Suez.

Gran Enciclopedia Larouse – Tomo 16 Editorial Planeta.
Categoría: 03-Illas - Publicado o 14-01-2008 15:19
# Ligazón permanente a este artigo
NOVA (Juan de)
NOVA (Juan de), navegante español (+Cochin 1509). Entró al servicio de Portugal, quien le nombró, junto con Américo Vespucio, comandante de la escuadra que se dirigía a Brasíl (1501); descubrió las islas de la Concepción y Santa Elena. En 1506 formó parte de la expedición de Alfonso de Albuquerque, pero desertó y huyó a la India.

Gran Enciclopedia Larouse – Tomo 16 Editorial Planeta.
Categoría: 05-Referencias - Publicado o 14-01-2008 15:18
# Ligazón permanente a este artigo
JUAN DA NOVA (1501)
Aínda que imprecisas, as noticias que posuímos de Juan da Nova, tamén apelidado Gallego, fano natural de Galicia, e mesmo de Pontevedra, descendente dunha familia fidalga, establecido axiña en Lisboa, onde desempeñou, antes da súa primeira expedición ultramarina, cargo de segundo alcaide.

Das súas condicións para o mando e dos seus coñecementos náuticos é revelador o feito de que se lle encomendase, como capitán maior, a xefatura dunha flota de catro naves (a terceira armada da India) coa que se faría ó mar desde o barrio lisboeta de Belén o 4 de marzo de 1501; mandaba unha desas naves Diego Barbosa e supoñen algúns, con escaso fundamento que en calidade de cosmógrafo embarcou tamén Américo Vespucio, daquela ó servicio de don Manuel o Afortunado.

Nesta viaxe, con recalada previa na costa brasileira, cruzou novamente o Atlántico camiño de Oriente e o 20 de maio descubría a illa por el chamada da Concepción, que máis tarde don Afonso de Albuquerque, segundo vicerrei da India lusitana, rebautizaría co seu nome actual: Ascensión. Esta illa, duns 88 quilómetros cadrados, está sobre a costa occidental africana, cara ós 8º baixo o ecuador e os 14º cumpridos de lonxitude occidental, á altura da angolana San Paulo de Luanda.

Na costa india de Malabar venceu Nova a unha agrupación de 40 naves locais que se opoñían ós seus designios. Desenbarcado en Cananore, provincia de Madrás, puido fundar alí unha factoría lusitana. Xa de regreso á metrópole, o 15 de abril de 1502 viu por vez primeira a tamén africana illa de Santa Helena, volcánica, de 241 quilómetros cadrados, en 15º 57´ de latitude sur e 5º 42´ de lonxitude leste, que sen dúbida debe a súa posterior celebridade ó feito de ter sido escenario da prisión e morte de Napoleón Bonaparte. O 11 de novembro do último ano citado entraban as naves de Juan da Nova polo esteiro do Texo, e xa no chan lisboeta foi o noso capitán recibido e agasallado polo rei Manuel.

Fixo polo menos outra viaxe ó continente asiático en 1505, agora coa flota de Francisco de Almeida, primeiro vicerrei da India portuguesa, familiar dos condes de Abrantes e colaborador dos Reis Católicos na guerra de Granada. O brillo de tan próximo adaíl nubraría xa os merecementos de Da nova, que sempre defendeu nobremente a causa do seu xefe, mesmo en aberta oposición co seu sucesor no vicerreinado, don Afonso de Albuquerque.

Galicia e os descubrementos oceánicos. – Amancio Landín Carrasco.
Categoría: 05-Referencias - Publicado o 14-01-2008 15:17
# Ligazón permanente a este artigo
João da Nova,un mariño galego ao servicio da Coroa de Portugal.
Portada do libroTítulo :João da Nova,un mariño galego ao servicio da Coroa de Portugal.

Autor: Santiago Prol Blanco

Editorial: Diputación Provincial de Ourense (Ourense)

Edición 1ª

Data da edición: 2002

Lingua da publicación: Galego

ISBN: 84-87575-97-8

Encadernación: Rústica

Nº Páxinas: 340

Tamaño: 17x23x1,4 (cm)

Peso: 6,66 Kg
Concello de Maceda>>>
Central del libro>>>
Categoría: 11-Libros - Publicado o 14-01-2008 10:16
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal
contador web
contador web