galnarciso



O meu perfil
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

ROSALÍA DE CASTRO ( 1º Día das Letras 1963 )
Rosalía de Castro (Santiago de Compostela, 21 de febreiro de 1837 — Padrón, 15 de xullo de 1885) é unha das mellores escritoras/es en lingua galega e unha das principais responsábeis do Rexurdimento galego decimonónico. O 17 de maio, Día das Letras Galegas é feriado por causa de ser a data de edición da súa obra Cantares Gallegos.

Biografía

Tradicionalmente considerada filla de Xosé Martínez Viojo, crego de Iria, en Padrón, e de María Teresa de la Cruz de Castro e Abadía, fidalga da casa grande de Arretén, o certo é que, segundo as últimas achegas biográficas, descoñecemos o nome do verdadeiro pai de Rosalía -a paternidade de Martínez Viojo resulta apenas dunha transmisión oral, allea á familia da poeta, e sen ningunha base documental-. Tras os estudos levados a cabo por Victoria A. Ruiz de Ojeda sabemos que, contrariamente ao tópico mantido durante décadas, Rosalía foi criada en Padrón pola súa nai. Non se sabe exactamente cando se trasladaron a Compostela, pero si que en 1850 vivían nai e filla nesa cidade. Alí recibiu formación musical, artística e literaria; participou nas actividades do "Liceo de la Juventud", onde coincidiu con Eduardo Pondal, Aurelio Aguirre e Paz Novoa.
En 1856 trasladouse a Madrid, onde viviu cunha curmá. Comezou a publicar e en 1858 casou con Manuel Murguía, investigador e xornalista. A vida do matrimonio fíxose itinerante debido ós cargos funcionariais de Murguía. En 1859 regresaron a Galiza, onde naceu a súa primeira filla; en 1861, de novo en Madrid, publicou obras en galego e castelán. Logo duns anos en Madrid, trasladáronse a Lugo, e despois voltaron a Madrid, onde naceu Aura; as actividades do seu home leváronos por diferentes lugares: Simancas, A Coruña, Compostela, Lestrobe, Estremadura, Alacante... e mentres foron nacendo máis fillos: os xemelgos Gala e Ovidio, Amara, Adriano.
Rosalía botou os derradeiros anos da súa vida en Padrón, onde a familia alugara a casa da Matanza, que despois se convertería en casa-museo. A morte do seu fillo máis novo aos dous anos por mor dun accidente e a súa enfermidade amargáronlle os derradeiros anos. Morreu de cancro en 1885 e foi soterrada no camposanto da Adina. Anos máis tarde, en 1891, os seus restos foron trasladados ó actual Panteón de Galegos Ilustres, na igrexa de San Domingos de Bonaval, en Santiago de Compostela.

Obra
Iniciación:
Compuso os seus primeiros versos a idade de 12 anos. A Rosalía que aos 17 años era figura destacada na sociedade literaria do "Liceo de la Juventud", se impregnou do ambiente romántico que entonces reinaba en Santiago. Aurelio Aguirre era o príncipe daquela xuventude soñadora. No sue primeiro libro “La Flor”, rexistra huellas de Zorrilla, pois acusa unha sinceridade de sentimentos notable, e un sentimento tráxico de la existencia. O ano seguinte do seu matrimonio publica “La Hija del Mar”, unha novela romántica, de tendencia folletinesca, cuxa acción se sitúa en terras de Muxía. Flavio, é tamén unha narración romántica, pero a acción folletinesca é sustituida polo interés sociolóxico, os personajes principales están, dentro da sua idealización, caracterizados con relieve, e hay una carga de pasión poderosa que revela unha forza creadora de indudable autenticidad.
Madurez:
Dentro do mesmo xénero, consideramos máis interesantes entre as suas obras: Ruinas y El Caballero de las Botas Azules.
Ruinas e un cadro de costumes, centrado ó redor de tres tipos humans, tres habitantes dunha pequena vila, exemplares polos seus valores espirituales, que se sobrepoñen á súa decadencia social. O estilo é llano, humor cordial, e generoso, agudamente satírico, se cerne sobre todo o relato.
O caballero das botas azuis, fantasía satírica. Confluen elementos de dous campos, por unha parte, a libre imaxinación e por outra, a sátira realista de costumes. Para po-la ridiculez, a hipocresía, a locura e a ignorancia que reinaba na sociedad. Presenta un afán por castigalas xentes de irresponsables e necias.
Nos Cantares, Rosalía asume a voz do pobo galego.

Obra en galego:

1863 (poesía) Cantares gallegos
1880 (poesía) Follas novas
1864 (prosa) Contos da miña terra I (posteriormente divulgado co nome de Conto gallego)

Obra en castelán:
1857 (poesía) La Flor
1859 (prosa) La hija del mar
1861 (prosa) Flavio
1863 (poesía) A mi madre
1863 (prosa) El cadiceño
1866 (prosa) Ruinas
1866 (prosa) Las literatas
1867 (prosa) El caballero de las botas azules
1881 (prosa) El primer loco
1881 (prosa) El domingo de Ramos
1881 (prosa) Padrón y las inundaciones
1884 (poesía) En las orillas del Sar


Comentario Cantares Gallegos:

Composición:

O libro esta enmarcado entre os poemas 1 e 36, que son prólogo e epílogo. Rosalía ponos en boca dunha alegre rapariga campesiña que é solicitada para que cante a Galicia en lingua galega, e ao final escúsanse modestamente pola falta de graza da súa canción. Rosalía cede a palabra a esta rapariga cantora cédea á súa vez a distintos tipos populares dos que se poden distinguir ata 3 yoes superpuestos: o eu do personaxe que fale, o da rapariga cantora e o eu de Rosalía.
O tema amoroso pode desenvolverse mediante o dialogo do galán e a nena, e así ocorre nos poemas 4, 26 e 27. Tamén son diálogos, pero non de amor os números 3 e 5. Hai un grupo de poemas de costumes, fumes e sátira que aveces son claramente monologados, e outras poden ser considerados como expresión directa da autora ou da súa pálida intermediaria. Formamos este grupo cos números, 6, 7, 8, 13, 16, 20, 21, 24, 30, 32 e 34. Importancia capital para a significación do libro ten uns poemas de carácter social, números, 15, 17, 18, 28 e 29 postos en boca de diversos personaxes distintos de Rosalía, excepto o 28 onde Rosalía responde sen disfrace algún a Ruiz Aguilera. A "Alborada", 35, único poema que non se apoia en letra algunha, resulta por iso estraño á economía de cantárelos. Non supón ningún eu ficticio como soporte vocal. Parece non estar rexido por ningunha razón estrutural.

Métrica:

En cantárelos achamos manifestacións de dous sistemas métricos distintos: o puramente rítmico, baseado na acentuación e o fundado no conto das sílabas. Pertencen en principio ao primeiro os composicións números, 1, 27, 30, 32, que utilizan o verso chamado de muñeira. Dentro do sistema de sílabas contadas dominan as formas populares de arte menor: romances de versos de 8, 7, 6 e 5 sílabas; cantar popular; triadas e seguidillas.

Lingua:

A lingua galega deixara de ser unha lingua literaria e reduciuse ao uso oral. Nos documentos oficiais tamén fora deixando de empregarse, non por imposición do castelán como lingua oficial, senón como consecuencia da invasión do país pola nobreza forasteira. Coa intervención da potestade real para pór fin ás loitas feudais, acentúase a presenza en Galicia de autoridades e escribanos casteláns. O idioma que tiñan á súa disposición os iniciadores do Renacemento romántico era unha lingua dialectal empobrecida. Nesa lingua, escribiu Rosalía é unha lingua viva pero non pura, influída polo castelán.
Intención.
Cantárelos galegos non foron escritos cunha finalidade puramente estética nin sequera son produto dunha mera actitude sentimental ou nostalxia ante o país nativo. A intención que persegue a autora é a apología da súa terra e da súa lingua. Proponse demostrar, que a paisaxe e os costumes de Galicia son encantadores e que o seu idioma non é o que groseramente parodian.

Critica:

A crítica, española e estranxeira, aceptou unanimemente Cantárelos como unha obra mestra. As reservas que en determinados momentos suscitaron Follas novas e Nas beiras do Sar, ou o esquecemento en que foron envolvidas as novelas da nosa escritora non alcanzaron nunca á obra que estamos estudando.
Se os cantares adquiriron enseguida, e mantiveron sempre a súa posición de libro clásico dentro da literatura galega, non é menos certo que a evolución das ideas literarias acabou por investir, a orde de valoración das obras de Rosalía, colocando a súa lírica subxectiva nun plano de interese máis elevado e afastando cantárelos da atención crítica. Cantárelos se incuban no clima do realismo nacente, aínda non desprendido dun certo realismo romántico. Este clima persistiu na literatura galega ata o final da primeira guerra mundial. Rosalía proxectaba os seus cantares galegos como o reflexo poetizo da súa terra. O libro preséntanos con gran riqueza a vida aldeá, que Rosalía coñecía moi ben. Cantárelos non son fundamentalmente lírica senón máis ben épica, unha epopea popular de ambiente, con heroes populares individuais que reflicten diversas facetas do heroe que é Galicia campesiña. Trátase dunha épica democrática, da que está proscrita a clase señorial.

GONZALO González Rosales
Comentarios (0) - Categoría: DÍAS DAS LETRAS - Publicado o 18-04-2008 05:50
# Ligazón permanente a este artigo
Chuza! Meneame
Deixa o teu comentario
Nome:
Mail: (Non aparecerá publicado)
URL: (Debe comezar por http://)
Comentario:
© by Abertal