galnarciso



O meu perfil
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

QUE TIPO DE CANTIGA É: EsCARNIO OU MALDIZER


Nostro Senhor, que ben alberguei,
quand' a Lagares cheguei, noutro dia,
per ũa chuvha grande que fazia:
ca prougu' a Deus, e o juiz achei,
Martin Fernandiz; e disse-m' assi:
Pan e vinh' e carne venden ali
en San Paaio, contra u eu ia.

En coyta fora qual vus eu direi
se non achass' o juiz. Que faria?
ca eu nen un dinheiro non tragia;
mais prougu' a Deus que o juiz achei,
Martin Fernandiz: saýo a min
e mostrou-m'un albergue cabo si,
en que comprei quanto mester avia.

Se eu o juiz non achasse, ben sei,
como alberguei, non albergaria,
ca eu errei, e já m' escoreçia;
mais o juiz me guariu, que achei:
pero que eu tard'i o conhoci,
conhoceu-m'el, e saýo contra mi
e omilhou-xi-mi, e mostrou-m' a via.




O autor(juglar) ironiza contra o xuíz de Lagares, Martín Fernández, que, en lugar de acollerlle nun día chuvioso e ante a súa necesidade, recoméndalle, con falsa hospitalidade, un albergue próximo para abastecerse.

Noso Señor, que ben me alberguei
cando a Lagares cheguei o outro día,
por unha gran chuvia que caía!
Que quixo Deus que achase ao xuiz
Martín Fernández, que me dixo así:
pan, viño e carne venden alí,
en San Pelaio, cara onde eu ía.
Quedaríame con esta preocupación:
se non achase ao xuíz, que faría?
pois eu non traía diñeiro algún.
Pero quixo Deus que achase ao xuiz:
Martín Fernández saeu cara mín
e mostroume un albergue cercano
onde comprar o que necesitaba.

Se non achase ao xuiz, ben sei
que non me albergaría así,
pois eu errei e xa escurecía:
pero o xuiz que achei me socorreu,
e aínda que tarde o recoñecín, el a mín
recoñeceme e saíu cara mín,
e inclinouse e mostroume o camiño.


Comentarios (0) - Categoría: LÍRICA MEDIEVAL - Publicado o 19-02-2015 06:54
# Ligazón permanente a este artigo
Que tipo de cantiga é?



TRES MOÇAS CANTAVAN D' AMOR
Lourenço, jogral

Tres moças cantavan d' amor,
mui fremosinhas pastores,
mui coytadas dus amores.
E diss' end' unha, mha senhor:
―«Dized' amigas comigo5
o cantar do meu amigo».

Todas tres cantavan mui ben
come moças namoradas
e dus amores coitadas.
E diss' a por que perço o sen:10
―«Dized' amigas comigo
o cantar do meu amigo».

Que gran sabor eu avya
de as oyr cantar enton!
e prougue-mi de coraçon15
quanto mha senhor dizia:
―«Dized' amigas comigo
o cantar do meu amigo».

E sse as eu mays oysse
a que gran sabor estava!20
E que muyto me pagava
de como mha senhor disse:
―«Dized' amigas comigo
o cantar do meu amigo».
Comentarios (0) - Categoría: LÍRICA MEDIEVAL - Publicado o 06-02-2014 08:07
# Ligazón permanente a este artigo
Autóctono ou tradicional e Trobadoresco ou Cortesán nas cantigas.
O tradicional e o trobadoresco na lírica medieval galego-portuguesa En Galicia, o reino medieval máis vello de Europa, temos moitos indicios da existencia dende vello dunha tradición oral popular que crearía cantigas entre elas un tipo de canción feminina de temática amorosa, interpretada polas mesmas mulleres, tradición que, en boa medida, persistiu ata os nosos días a través das cantadeiras.
Pero a literatura escrita en galego-portugués non comezará ata o século XIII coa chegada da moda do Lirismo Provenzal a nosa terra grazas ao Camiño de Santiago que fixo chegar a Compostela en peregrinación cos nobres occitanos as ideas do amor cortés ou trobadorismo e as súas formas.
Deste encontro entre a canción feminina tradicional e a lírica trobadoresca da Provenza comezan a escribirse as nosas cantigas en galego-portugués por autores galegos que tomando como modelos a lírica tradicional oral autóctona e o trobadorismo crearán os xéneros que hoxe coñecemos das cantigas de amigo, as de amor e as de escarnio e maldicir. Este vai ser neste curso un dos obxectivos principais ao estudalas: deberemos distinguir elementos tradicionais, ou autóctonos, dos trobadorescos, ou provenzais.

A chegada do lirismo Provenzal e a moda do “amor cortés”:
A teoría do amor cortés chegada a Compostela dende Occitania e Provenza (terras que hoxe son Francia) supón unha concepción platónica do amor que naceu no século XI cos seguintes trazos:

-Total submisión do namorado á dama( de aí que se lle chame “señor” á namorada).
- A amada sempre está distante e é admirada pola súa perfección física e moral (velida e fremosa)
- A distancia da namorada provoca a coita/ cuita de amor (a queixa, a dor do namorado).
-Os namorados nobres para poderen comunicarse pasan por varias etapas, dada a inaccesibilidade da namorada (frecuentemente é un amor adúltero). A primeira é de suspirante (fenhedor na que non ten contacto coa namorada, pero a desexa ver) unha segunda suplicante (precador) naque o contacto existe, pode falar con ela para expoñer o seu amor e unha terceira e que case nunca se dá na lírica galego-portuguesa a de entendedor e drut que son etapas de éxito nos que a namorada corresponde ao amor.

O xénero das CANTIGAS DE AMIGO: subtipos e distinción tradicional/trobadoresco:

As cantigas de amigo máis fieis á tradición da canción feminina empregan cobra(estrofa) de dous versos pareados máis un refrán e seguen un paralelismo perfecto, mesmo o leixaprén. O espazo é sumamente importante. Escenas da vida rural na fonte, no río , ante o mar, na romaría ou bailando coas amigas. Expresan ou ledicia polo encontro co amigo ou pena pola ausencia deste. A paisaxe está sempre inzada de simbolismo.

Un segundo tipo de cantigas que respecta o paralelismo, lévanos a ambientes domésticos: a namorada falando coa nai ou as amigas, achegándose a expresar con maior profundidade os estados psicolóxicos da namorada.

Un terceiro grupo será o que se incorpora plenamente á estética trobadoresca, sentimentos da muller que responden ao amor cortés, poden perder o refrán, mesmo a estrutura paralelística. Estes modelos son máis urbanos e/ou do medio cortesán que os rurais. Uns e outros elementos poden e adoitan aparecer mesturados nunha mesma cantiga.

A continuación podedes escoitar, Leliadoura, un exemplo destas cantigas máis influenciadas polo amor cortés na versión moderna de Amancio Prada dunha camtiga de Pero Eanes Solaz, na que unha namorada velida, é dicir "fermosa" non é capaz de durmir na espera do seu amado:


Comentarios (0) - Categoría: LÍRICA MEDIEVAL - Publicado o 28-11-2013 21:35
# Ligazón permanente a este artigo
Da arte de trobar
Un dos Cancioneiros, o da Biblioteca Nacional de Lisboa, que documenta a nosa rica lírica medieval conserva ademais un tratado de poética incompleto que estuda os diversos tipos de composicións e os trazos formais que as caracterizan.

Na arte de Trobar fálase das cobras(estrofas) e versos (que reciben o nome de palavras). Na nosa lírica as cantigas de amor raramente pasan de tres cobras ou estrofas cun número variable de versos, polo regular catro nas que teñen refrán, sete nas que nas de mestría.

No apartado referido á métrica das cantigas certifica que os trobadores usaban un cómputo silábico no que se contaba ata última sílaba tónica do verso.

O verso máis frecuente nas cantigas de amor é o decasílabo. Veremos que tamén moi comúns en todo tipo de cantigas o redondilho maior (heptasílabo) e menor(pentasílabo), pero é de sinalar que en moitas das cantigas o número de sílabas é irregular, polo que podemos deducir que esta irregularidade (que se dá nas pezas menos influídas polo lirismo provenzal e en especial nos refráns)sería de orixe popular ou tradicional. Pola contra o isosilabismo sería unha clara influencia occitana.
Na lingua un trazo tradicional son os arcaísmos en palabras como (irmana, louçana, mañana, salido...)

En canto á rima (asonante ou consonante)cando os versos remataban en sílaba grave, dicíase que había rima femia, e cando remataban en aguda, rima macho. O modelo provenzal (que aparece nas cantigas de amor de mestría normalmente)a rima consoante macho. Se aparece un verso solto este chamábase palavra perduda.

As estrofas denominadas "cobras" adoitan ser cobras unissonans (un único esquema de rimas) cobras doblas( cando varia a cada dúas estrofas e cobras singulars (cando era diferente rima en cada estrofa).

Algúns procedementos formais propios das cantigas de amor (nas cantigas de amigo falamos do paralelismo)son:
o dobre (repetición de palabra/s nun mesmo lugar do verso e na mesma estrofa):

Pero que eu mais long´estou
de mia senhor e do seu ben
nunca me de Deus o seu ben
pero m´eu dela long´estou


o mordobre (repetición dun mesmo lexema con variación de sufixos, diversas formas do mesmo verbo):

Cativo, mal conselhado
que me non sei conselhar,
e sempre viv´en cuidado
pero non posso cuidar


Comentarios (0) - Categoría: LÍRICA MEDIEVAL - Publicado o 27-11-2012 13:12
# Ligazón permanente a este artigo
Unha cantiga para comentar de Bernal de Bonaval e outra de D. Denis
A dona que eu am' e tenho por senhor
amostrádemi-a Deus, se vos en prazer for,
se non, dádemi a morte.

A que tenh'eu por lume destes olhos meus
e porque choran sempr', amostrádemi-a, Deus,
se non, dademi a morte.

Essa que vós fezestes melhor parecer
de quantas sei, ai, Deus!, fazédemi-a veer,
se non dádemi a morte.

Ai Deus!, que mi-a fezestes mais ca min amar,
mostrádemi-a u possa con ela falar,
se non dádemi a morte.

BERNAL DE BONAVAL.




-De que morredes, filha, a do corpo velido?
-Madre, moiro d'amores que mi deu meu amigo.
Alva e vai liero.

-De que morredes, filha, a do corpo louçano?
-Madre, moiro d'amores que mi deu meu amado.
Alva e vai liero.

Madre, moiro d'amores que mi deu meu amigo,
quando vej'esta cinta, que por seu amor cingo.
Alva e vai liero.

Madre, moiro d'amores que mi deu meu amado,
quando vej'esta cinta, que por seu amor trago.
Alva e vai liero.

Quando vej'esta cinta, que por seu amor cingo,
e me nembra, fremosa, como falou comigo.
Alva e vai liero.

Quando vej'esta cinta, que por seu amor trago
e me nembra, fremosa, como falamos ambos.
Alva e vai liero.

DON DENIS DE PORTUGAL
*sobre o refrán e a referencia á alba
Comentarios (0) - Categoría: LÍRICA MEDIEVAL - Publicado o 20-11-2012 07:12
# Ligazón permanente a este artigo
Imos descubrir os sons da nosa lingua na Idade Media
Podemos gustar de textos e música da lírica galaico-portuguesa medieval sen ningún problema grazas aos documentos e a investigación de estudosos na materia. Dúas cantigas de Martín Códax do século XIII soarían así:





Así son explicadas co son da lingua irmá de Portugal:

Comentarios (0) - Categoría: LÍRICA MEDIEVAL - Publicado o 14-11-2011 10:01
# Ligazón permanente a este artigo
Das cantigas de Escarnio e maldicir
Existen un par de enlaces que coa presa que nos caracteriza colocamos aquí par quen queira usalos:
definición e orixe das cantigas de escarnio e maldicir e por outro lado un bo número de textos de diversos autores

Comezamos cunha de AFONSO X O SABIO

O que da guerra levou cavaleiros
e a sa terra foi guardar dinheiros,
non ven al maio.

O que da guerra se foi con maldade
e a sa terra foi comprar herdade,
non ven al maio.

O que da guerra se foi con nemiga,
pero non veo quand'é preitesía,
non ven al maio.

O que tragía o pano de linho,
pero non veo polo San Martinho,
non ven al maio.

O que tragía o pendón en quiço
e non ten de seu padre o viço,
non ven al maio.

O que tragía o pendón sen oito
e a sa gente non dava pan coito,
non ven al maio.

O que tragía o pendón sen sete
e cinta ancha e mui gran topete,
non ven al maio.

O que tragía o pendón sen tenda,
per quant'agora sei de sa fazenda,
non ven al maio.

O que se foi con medo dos martinhos
e a sa terra foi bever-los vinhos,
non ven al maio.

O que, con medo, fugiu da fronteira,
pero tragía pendón sen caldeira,
non ven al maio.

O que ar roubou os mouros malditos
e a sa terra foi roubar cabritos,
non ven al maio.

O que da guerra se foi con espanto
e a sa terra ar foi armar manto,
non ven al maio.

O que da guerra se foi con gran medo
contra sa terra, espargendo vedo,
non ven al maio.

O que tragía pendón de cadarço,
macar non veo eno mes de março,
non ven al maio.

O que da guerra foi per retraúdo,
macar en Burgos fez pintar escudo,
non ven al maio.




Poñemos a continuación un exemplo de cantiga de escarnio (é dicir con dobre sentido:

PERO DA PONTE [B 1642 / V 1176]

María Pérez, a nossa cruzada,
quando veo da terra d’Ultramar,
assí veo de pardón carregada
que se non podía con el emerger;
mais furtan-lho, cada u vai maer,
e do perdón ja non lhi ficou nada.

E o perdón é cousa mui preçada
e que se devía muit’a guardar;
mais ela non ha maeta ferrada
en que o guarde, nen a pod’haver,
ca, pois o cadead’én foi perder,
sempr’a maeta andou descadeada.

Tal maeta como será guardada,
pois rapazes albergan no logar,
que non haja seer mui trastornada?
Ca, o logar u eles han poder,
non ha pardón que s’i possa asconder,
assí saben trastornar a pousada!

E outra cousa vos quero dizer:
atal pardón ben se dev’a perder,
ca muito foi cousa mal gaanhada.


PERO DA PONTE

María Pérez, a nosa cruzada,
cando regresou de Ultramar,
veu tan cargada de indulxencias
que non podía flotar, pero lle roubaron
en todos os sitios onde estivo
e do perdón non lle quedou nada.

E o perdón é cousa moi apreciada.
que debe gardarse moi ben;
pero ela non ten cofre con pechadura
para gardalo, nin o pode ter,
xa que, como o candado perdeu,
sempre ten o cofre aberto.

Como pode gardarse ese cofre,
habendo mozos no lugar,
sen que o rexistren a todas horas?
Pois no sitio en que eles teñen poder
non hai perdón que se poida esconder,
así o rexistran todo!

E outra cosa quérovos dicir:
ese perdón debía perderse,
posto que foi cousa moi mal gañada.
Comentarios (0) - Categoría: LÍRICA MEDIEVAL - Publicado o 07-02-2011 19:18
# Ligazón permanente a este artigo
Cantigas de Santa María
As Cantigas de Santa María poden ser narrativas , narran un milagre da virxe como a que colocamos a continuación. Obsérvense as ilustracións que son as orixinais que a coas que o códice foi ilustrado por orde de Afonso X.



CUESTIONARIO:
1: A cantiga presenta un refrán. Cal é o seu contido?
2- Se te fixaches na primeira estrofa aparece o personaxe protagonista desta cantiga. Como se chama? E que " oficio" ten? Que calidades destaca ademais o texto deste personaxe?
3- O protagonista comete un erro. Cal é? Que castigo recibe?
4- Quen e como o salva do seu castigo?
5-Cal é o epílogo desta historia, que remata por facer o noso personaxe?

*No texto úsase a palabra "meiryo"/ meiro:

Assi como Jesu-Cristo
- 13 -
Esta é como Santa Maria guardou o ladron
que non morresse na forca, porque a saudava.



Assi como Jesu-Cristo, estando na cruz, salvou
un ladron, assi sa Madre outro de morte livrou.

E porend' un gran miragre vos direi desta razón,
que feze Santa Maria, dun mui malfeitor ladron
que Elbo por nom' avia; mas sempr' en ssa oraçon
a ela s' acomendava, e aquello lle prestou.

Assi como Jesu-Cristo, estando na cruz, salvou
un ladron, assi sa Madre outro de morte livrou.

Onde ll' avo un día que foi un furto fazer,
e o meiryo da terra ouve-o log' a prender,
e tan toste sen tardada fez-lo na forca põer;
mas a Virgen, de Deus Madre, log' enton del se nenbrou.

Assi como Jesu-Cristo, estando na cruz, salvou
un ladron, assi sa Madre outro de morte livrou.

E u pendurad' estava no forca por ss' afogar,
a Virgen Santa Maria non vos quis enton tardar,
ante chegou muit' aga e foil-ll' as mãos parar
so os pees e alçó-o |assi que non ss' afogou.

Assi como Jesu-Cristo, estando na cruz, salvou
un ladron, assi sa Madre outro de morte livrou.

Assi esteve tres dias o ladron que non morreu;
mais lo meiro passava per y e mentes meteu
com' era viv', e un ome seu logo lle corregeu
o laço per que morresse, mas a Virgen o guardou.

Assi como Jesu-Cristo, estando na cruz, salvou
un ladron, assi sa Madre outro de morte livrou.

U cuidavan que mort' era, o ladron lles diss' assi:
«Quero-vos dizer, amigos ora por que non morri:
guardou-me Santa Maria, e aque-vo-la aqui
que me nas sas mãos sofre que m' o laço non matou.»

Assi como Jesu-Cristo, estando na cruz, salvou
un ladron, assi sa Madre outro de morte livrou.

Quand' est' oyu o meiro, deu aa Virgen loor
Santa Maria, e logo foi decer por seu amor
Elbo, o ladron, da forca, que depois por servidor
dela foi senpr' en sa vida, ca en orden log' entrou.

Assi como Jesu-Cristo, estando na cruz, salvou
un ladron, assi sa Madre outro de morte livrou.



Pola contra as cantigas líricas ou de loor son as que aparecen con intención de gabar á Virxe sen máis e presentan un contido máis lírico e semellante ás cantigas de amor. Véxase este exemplo:

Comentarios (0) - Categoría: LÍRICA MEDIEVAL - Publicado o 01-02-2011 06:54
# Ligazón permanente a este artigo
TRADICIONAL E TROBADORESCO NA LÍRICA MEDIEVAL
Esta cuestión é clave para entender, en primeiro lugar, como nace a lírica galaico-portuguesa medieval. Por un lado, en Galicia había unha rica tradición oral na que existían cantigas cantadas seguramente por mulleres que falaban de amor e contiñan algúns elementos formais como o paralelismo que era un dos seus trazos de estilo. Por outra banda, grazas ao Camiño Francés a Compostela, chegarán a Galicia as correntes trobadorescas, unha moda literaria e escrita do "amor cortés" que desde Provenza ou Borgoña traerán da man de trobadores, cantigas postas en boca dun home denominadas "canços". No século XIII comezan a aparecer textos escritos en galego-portugués síntese das dúas correntes que se atoparon na nosa terra e que logo se estenden por toda a Península e axiña a unha gran parte de Europa, agora cantadas e escritas no noso idioma; serán tamén imitadas e recreadas por poetas de diversas latitudes. Proba da súa difusión é que un dos Cancioneiros que conserva estas cantigas apareza en Italia na Biblioteca Vaticana.

As distintas tipoloxías de Cantigas creadas polos trobadores agochan pois trazos que podemos chamar tradicionais ou autóctonos e outros que serán trobadorescos.

As Cantigas de Amigo, postas en boca dunha muller e onde é frecuente o leixaprén serán pois unha composición máis tradicional que trobadoresca, aínda que sexa raro que non conteñan no seu seo algún trazo propio do trobadorismo (da denominada filosofía do amor cortés) como poden ser tópicos da fermosura da namorada ou o famoso "morrer de amor". As Cantigas de Amigo podemos dividilas en subgrupos atendendo ao espazo no que se sitúa esa especie de "acción narrativa" que se deriva dos personaxes que nela aparecen. Se o espazo é unha paisaxe natural aberta (o mar, so as avelaneiras froridas ou na fonte) podemos falar tamén dun trazo máis tradicional. Se, pola contra, o espazo faise menos evidente, a namorada podémola situar nas habitacións da súa casa ou mesmo non se fan referencias explícitas porque o que interesa destacar é o seu sentimento amoroso, poderíamos falar dunha influencia trobadoresca: o da coita ou dor amorosa propia do amor cortés.




As Cantigas de Amor, postas en boca dun home que suspira ou suplica por unha fermosa amada, caracterizada como "senhor" pola submisión debida á amada. Todos estes trazos son propios do trobadorismo, pero comunmente se lle engaden elementos paralelísticos como o refrán polo que poeriamos falar da influencia do tradicional e autóctona neste tipo de cantigas.




Aínda que tamén pode haber cantigas de amor chamadas de mestría, sen refrán e polo tanto case que para nada influenciadas polos trazos tradicionais ou autóctonos:

Comentarios (0) - Categoría: LÍRICA MEDIEVAL - Publicado o 02-12-2010 19:45
# Ligazón permanente a este artigo
Unha colección de textos da lírica medieval
Sobre a lírica galaico-portuguesa podemos procurar na rede verdadeiroas marabillas. Conformándonos co sinxelo e valioso deixamos aquí a ligazón a entrada na galipedia trobadorismo que vos permitirá repasar os conceptos que traballamos na clase e no libro de texto.

Na rede tamén podes consultar unha morea de textos das cantigas de amigo ou cantigas de amor.
Máis difícil é lograr datos de todos os xogreres dos que en moitos casos coñecemos os seus nomes e pouco máis, tan só os datos que se poden desprender das composicións conservadas e asinadas por eles.

Outro tanto pasa coas denominadas cantigas de escarnio ou maldizer.

As cantigas de Santa María, cantigas de carácter relixioso como ben sabedes son outro dos tesouros literarios e documentais da nosa lírica medieval.




As jarchas mozárabes parecen gardar certa relación coas nosas cantigas saberías atopala. Aquí deixamos este vídeo coa adaptacións actual deste tipo de cantigas femininas:



Comentarios (0) - Categoría: LÍRICA MEDIEVAL - Publicado o 22-01-2010 06:40
# Ligazón permanente a este artigo
1 [2]
© by Abertal