GALEGOXXI



O meu perfil
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

Un comentario sobre un texto de Cabanillas, o poeta das Irmandades
Acción Gallega (Hino). Ramón Cabanillas

¡Irmáns! ¡Irmáns gallegos!
¡Dende Ortegal ó Miño
a folla do fouciño
fagamos rebrilar!

Que vexa a Vila podre,
coveira da canalla,
á Aldea que traballa
disposta pra loitar.

Antes de ser escravos,
¡irmáns, irmáns gallegos!
que corra o sangue a regos
dende a montaña ó mar.

¡Ergámonos sin medo!
¡Que o lume da toxeira
envolva na fogueira
o pazo siñorial!

Xa o fato de caciques,
ladróns e herexes, fuxe
ó redentor empuxe
da alma rexional.

Antes de ser escravos,
¡irmáns, irmáns gallegos!
que corra a sangre a regos
dende a montaña ó val.

Do libro Vento Mareiro

Pasos a seguir para comentar un texto:
1-Lectura (consultar o léxico que non se coñeza)
2- Localización do xénero, autor, obra e contexto social e literario no que se realizou.
3- Interpretación do texto:
a) Asunto ou resumo, tema central e punto de
vista (narrativo ou lírico)
b) Estrutura ou partes nas que se divide.
c) Linguaxe, análise por niveis semántico
(ton), morfosintáctico (ritmo) e fonético (no
caso dun texto lírico a rima ou os elementos
sonoros do mesmo).
4-Valoración ou conclusións finais.

Tras da lectura deste texto e asegurar que non hai palabras das que descoñecemos o seu significado pasamos ao segundo punto.

2.LOCALIZACIÓN: Trátase dun texto de xénero lírico, está escrito en verso, coñecemos ao autor e a obra, Vento mareiro un libro que presenta tres direccións temáticas:a intimista, a costumista que desbotamos pois este texto presenta unha temática social ou combativa de carácter agrarista e anticaciquil. Precisamente o contexto deste poema sitúase nas loitas agrarias pola redenzón do foro, e como se pode ver no título se indica que é un himno para un dos sindicatos agrarios dirixidos polo cura Basilio Álvarez. No tocante ao contexto literario Cabanillas é un poeta que serve de ponte entre a poesía do Rexurdimento e a das Vangardas do 1º terzo do século XX, de feito vai introducir a estética modernista nos seus poemas.

3. Interpretación do texto:
a) Asunto ou resumo: O poeta fai un canto de irmandade dirixido aos galegos que levan a fouce, aos labregos para que loiten contra a clase señorial, a fidalguía que vive na vila e nos pazos, fai un chamamento a que sen medo con violencia (lume e sangue)sexan expulsados da terra antes que seguir sendo servos asoballados polos caciques.

Tema: Chamamento á unión do labregos contra a explotación dos caciques.

Punto de vista: O poeta usa unha voz en primeira persoa de plural (fagamos) expresando así a fortaleza dun nós e ademais a intención de formar parte do combate ao que chama.

b) A estrutura do texto presenta tres partes que se poden ver marcadas polo verso que se repite en tres ocasións, trátase do primeiro verso e a primeira estrofa dunha introdución, un chamamento á unidade dos labregos. Unha segunda parte que tería dúas estrofas, a segunda e a terceira que establecen o obxectivo do chamamento : a loita contra os canallas que os escravizan. Finalmente a terceira parte ten tres estrofas nas que presenta con maior claridade ao inimigo a derrotar na loita e anuncia a desexada fuxida dos caciques ladróns.

c) Análise da Linguaxe por niveis.
No nivel semántico chama a atención a reiteración da palabra irmáns, que é subliñada por la exclamación. A folla da fouce é un símbolo metafórico asociado a unha sinestesia (sensación lumínica porque brilla) coa que se quere identificar aos labregos.
A referencia a topónimos ou a elementos da paisaxe de Galicia (de Ortegal ao Miño, da montaña ao val) establece dúas coordenadas na xeografía galega coa idea de reunir a toda Galicia de norte a sur do Oeste interior da montaña ao Leste da costa, na mesma loita, a unión a que se aspira esta ligada a palabra irmáns que se reforza co epíteto "gallegos".

A carón da cadea de palabras que nos invocan á unidade dos galegos, hai outra cadea léxica relacionada co chamamento que parte dos verbos en primeira persoa plural "fagamos, ergámonos" (invocar aos irmáns á loita:con verbos e expresións: que vexa, que corra o sangue, tamén tras da metáforada loita o redentor empuxe da alma rexional que ten carácter espiritual (alma) reforzado polo adxectivo rexional (evocación do rexionalismo unha ideoloxía que defendía a dignificación de Galicia).

A antítese ou contraposición é un dos recursos semánticos máis destacables do poema Vila podre/ tamén chamada coveira da canalla fronte a Aldea que traballa... ou máis adiante os escravos fronte ao pazo señorial ou aos caciques, ladróns e herexes caciques. O adxectivo "podre" é claramente despectivo como o son a metáfora da vila, que pasa a ser coveira ( unha cova, como se se falase dunha besta á que se lle engade o epíteto "canalla" negativo e despectivo, máis aínda se contrastramos co digno verbo "traballa", dando a entender un non traballa asociado cos caciques da vila podre.

Debemos sinalar tamén o comparativo "antes de ser escravos (onde podemos ver tamén unha hipérbole ou esaxeración dado que non eran escravos en si os labregos da época, por moi malas que fosen as condicións, podían emigrar, por exemplo cousa que os escravos non podían facer).

Dos elementos relacionados coa loita que reforzan esa idea a hipérbole ou esaxeración "que corra ao sangue a regos" (ten valores sinestésicos e simbólicos tamén asociados aos ríos de sangue ou ao valor purificador do lume no pazo (metonimia da clase da fidalguía señorial que se pretende abolir.

Finalmente a meta evocada en metáforas como o redentor empuxe, loita liberadora, ou o emprego do verbo esperanzador que sexa o fato de cacique que fuxa!!

O ton do texto que se deduce dos recursos anteriormente comentados en relación co tema é combativo, exaltado axeitado a un himno que invita á rebelión.

O nivel morfosintáctico está ligado a recursos referidos á forma do texto na procura do ritmo do mesmo. Os paralelismos dos versos que se reiteran para marcar as tres partes, a repetición dunha especie de estribiño dunha das coplas a terceira que logo volve a ser la sexta, crean un ritmo pausado ou lento co qu se quere incidir por un lado na importancia da unión, da irmandade e polo outro a loita necesaria para a liberación.

c) O nivel fonético ou sonoro fai referencia á rima e a outros recursos que repercuten na musicalidade do poema. Unha rima popular para evocar un canto sinxelo propio do mundo labrego, aínda que non responde exactamente a copla tradicional coa rima nos versos pares.

4- Valoración: Concluímos poñendo en relación uns apartados do comentario cos outros.

Por exemplo, a suma do ton combativo e exaltado co ritmo lento e reiterativo, propio dun himno no que se procura realizar un chamamento á loita contra o caciquismo, típica reivindicación do agrarismo e das Irmandades da Fala , onde e enmarca e fda que participa a poesía de Ramón Cabanillas, sendo un dos seus máis destacados representantes.
Comentarios (0) - Categoría: COMENTANDO TEXTOS - Publicado o 17-10-2018 06:42
# Ligazón permanente a este artigo
Un texto poético para comentar
Escollamos un texto poético para comentar e apliquemos algunhas das claves que usamos xa nos textos en prosa.

Un poema de Celso Emilio Ferreiro:

O preguntón

O home por natureza quer saber,
dixo Aristóteles fai algún tempo.
O meu amigo quixo saber da vida,
quixo saber da lei,
quiXo saber do Rei,
quixo saber do bispo,
quixo saber da espranza.
Eiquí —díxolle o garda
que o levou detido—
o que quere saber, apanda.


Un poema de Méndez Ferrín:

EN COMPOSTELA PODE UN HOME

En Compostela pode un home
escoller óboe e docísimo cor ao contrapaso,
decaer nos tremendoiros
(VIBRA, CORAZON GASTADO!)
tenra especie de prantas espirais
e añuca ou seixo de xogar antre os dedos.
Pode pedra luída
alzarte sobre sí coma un guerreiro
é proclamado rei de oucas e carballeiras vellas.
En Compostela pode un vento duro
estremecer o corazon da Europa campesina
que todos temos dentro sen decilo.

En Compostela soan polonesas,
nacionalmente, en moitos plenilunios
cabo de trasparentes ollos, mortos,
e un barroco de bronce ergue paxaros de duro marmore
e oubear oubean os couselos
nas murallas de San Martiño Pinario.

En Compostela, enfín,
compañías de mortos compañeiros
comen caldo insumiso na lembranza ilustrada
(VOTO POR VÓS: ROSALIA, PONDAL, FARALDO)
das cabezas alzadas.

En Compostela está o que perdemos
e vai nacendo noutros e esto é o grande milagre
(UNHA LAPA LENE, UNHA CANDELEXA!)
da conciencia desta patria
conservada en pequenos corazóns
ardentes con fogo doce que non morre.

En Compostela soterraron a semente
chamada Xohán Xesús González. Porta
dun futuro suntuoso e proletario
que avanza cara a nós con alboroto
e vénme o arreguizo somentes de pensalo e de amalo.

En Compostela estamos
moitos xa para sempre derrotados.

Un poema de DE XOHANA TORRES
PENÉLOPE
Declara o Oráculo:
"Que a banda do solpor é mar de mortos,
incerta, última luz, non terás medo.

Que ramas de loureiro erguen rapazas.
Que cor malva se decide o acio.

Que acades disas Patrias a vendima.
Que amaine o vento, beberás o viño.

Que sereas sen voz a vela embaten.
Que un sumario de xerfa polos cons.

Así falou Penélope:
Existe a maxia e pode ser de todos.
A que tanto novelo e tanta historia?
EU TAMEN NAVEGAR"


COMO DEBES FACER O COMENTARIO?

- Darlle relevancia ao tema, punto de partida de todo comentario.
Cal destes tres temas corresponde a cada un dos poemas: Vivir a historia de Galicia en Compostela/ Defensa da liberdade de expresión/ Reivindicación dun novo tempo para a muller.

- Establecer unha conexión entre as cadeas léxicas que existen no poema e o tema escollido.


-Relacionar os recursos máis significativos co que aporten ao propio tema, é dicir, procurar a súa funcionalidade, traballando en dous planos o do contido (ton) que expresamos con adxectivos e o da forma (ritmo).

-Esencial, sempre que se poida, partir dunha referencia do autor, das súas temáticas recorrentes, do seu contexto histórico e literario. Con estas claves podemos atar tema, autor e contexto.
Comentarios (0) - Categoría: COMENTANDO TEXTOS - Publicado o 03-04-2018 07:22
# Ligazón permanente a este artigo
Un texto de Rafael Dieste

SOBRE A MORTE DE BIEITO

Foi preto do camposanto cando eu sentín boligar dentro da caixa ó pobre Bieito. (Dos catro levadores do cadaleito eu era un). ¿Sentino ou foi aprensión miña? Entonces non podería aseguralo. ¡Foi un rebulir tan maino!… Como a teimosa puvulla que rila, rila na noite, rila de entón no meu maxín afervoado aquel mainiño rebulir.

Pero é que eu, meus amigos, non tiña seguranza, e polo tanto —comprendede, escoitade— polo tanto non podía, non debía dicir nada.

Imaxinade nun intre que eu dixese:

O Bieito vai vivo.

Tódalas testas dos velliños que portaban cirios ergueríanse nun babeco aglaio. Tódolos pícaros que viñan extendendo a palma da man baixo o pingotear da cera, virían en remuíño arredor meu. Apiñocaríanse as mulleres a carón do cadaleito. Escorregaría por tódolos beizos un marmular sobrecolleito, insólito:

¡O Bieito vai vivo, o Bieito vai vivo!…

Calaría o lamento da nai e das irmás, e axiña tamén, descompasándose, a gravedosa marcha que planxía nos bronces da charanga. E eu sería o gran revelador, o salvador, eixo de tódolos asombros e de tódalas gratitudes. E o sol na miña face cobraría unha importancia imprevista.

¡Ah! ¿E se entonces, ó ser aberto o cadaleito, a miña sospeita resultaba falsa? Todo aquel magno asombro viraríase inconmensurable e macabro ridículo. Toda a arelante gratitude da nai e das irmás, tornaríase despeito. O martelo espetando de novo a caixa tería un son sinistro e único na tarde estantía. ¿Comprendedes? Por iso non dixen nada.

Houbo un intre en que pola face dun dos compañeiros de fúnebre carga pasou a insinuación leviá dun sobresalto, coma se el estivese a sentir tamén o velaíño boligar. Mais non foi máis que un lampo. De seguida ficou sereno. E non dixen nada.

Houbo un intre en que case me decidín. Dirixinme ó da miña banda e, acobexando a pregunta nunha surrisa de retrouso, deslicei:

— ¿E se o Bieito fose vivo?

01_sobre_morte_bieito
O outro riu picaramente coma quen di: «Qué ocorrencias temos», e eu amplifiquei adrede a miña falsa surrisa de retrouso.

Tamén me vin a rentes de dicilo no camposanto, cando xa pousarámo-la caixa e o crego requeneaba.

«Cando o crego remate», pensei. Mais o crego acabou e a caixa deceu á cova sen que eu puidese dicir nada.

Cando o primeiro cadullo de terra, bicado por un neno, petou dentro da cova nas táboas do ataúde, rubíronme ata a gorxa as verbas salvadoras… Estiveron a punto de xurdiren. Mais entonces acudiu novamente ó meu maxín a case seguranza do arrepiante ridículo, da rabia da familia defraudada, se o Bieito se topaba morto e ben morto. Ademais o dicilo tan tarde acrecía o absurdo desorbitadamente. ¿Como xustificar non o ter dito antes? ¡Xa sei, xa sei, sempre se pode un explicar! ¡Si, si, si, todo o que queirades! Pois ben… ¿e se tivese morto despois, despois de o sentir eu remexerse, como quizais puidese adiviñarse por algún sinal? ¡Un crime, si, un crime o me ter calado! Oíde xa o rebumbio da xente…

— ¡Pediu auxilio e non llo deron, malpocado!…

— El sentía chorar, quíxose erguer, non puido…

— Morreu de espanto, saltoulle o corazón ó se sentir decer na cova…

— ¡Velaí o tendes, coa cara torta do esforzo!

— ¡E ese que o sabía, tan campante, aí a surrir coma un pallaso!

— ¿É parvo ou que?

Todo o día, meus amigos, andei tolo de remorsos. Vía ó pobre Bieito grafiñando as táboas nese espanto absoluto, máis alá de todo consolo e de toda conformidade, dos enterrados en vida. Chegoume a parecer que todos lían nos meus ollos adormiñados e longanos a obsesión do delito.

E alá pola alta noite —non o puiden evitar— funme camiño do camposanto, coa solapa subida, ó arrimo dos muros.

Cheguei. O cerco por unha banda era baixiño: unhas pedras mal postas, apreixadas por edras e silveiras. Paseino e fun dereito ó sitio… Deiteime no chan, apliquei a orella, e axiña o que oín xioume o sangue. No seo da terra unhas unllas desesperadas rabuñaban nas táboas. ¿Rabuñaban? Non sei, non sei. Alí preto había un sacho… Ía xa cara a el cando fiquei suspenso. Polo camiño que pasa a rentes do camposanto sentíanse pasadas e rumor de fala. Viña xente. Entonces si que sería absurda, tola, a miña presencia alí, daquelas horas e cun sacho na man.

¿Ía dicir que o deixara enterrar sabendo que estaba vivo?

E fuxín coa solapa subida, pegándome ós muros. A lúa era chea e os cans latricaban lonxe.

DIESTE, UN MAGNÍFICO NARRADOR
Lede a continuación esta introdución maxistral ao seu libro "DOS ARQUIVOS DO TRASNO" na que define a súa técnica narrativa.

Introdución

A unidade emotiva consíguese no conto pola obsesión do que ten de sobrevir.
O remate ha de te-la virtude de facer simultáneas no espírito as imaxes que foron sucesivas.
A presencia do remate debe estar atafegada, pero latexando con forte resonancia en tódolos currunchos do relato.
O remate é unha imaxe que fai estoupa-lo conto nas verbas derradeiras, despois de inzalo poderosamente.
O conto é unha pelica na que se sente o pulso dunha imaxe contida.
O conto é o remuíño que fan arredor dunha lámpada moitas bolboretas, todas mergulladas na mesma luz.


ACTIVIDADE DE COMENTARIO:
PARA MOSTRA UN BOTÓN: Agora poderemos ver como aplica esta técnica noutros textos seus. Procura un novo título para comentar.
Comentarios (0) - Categoría: COMENTANDO TEXTOS - Publicado o 11-01-2018 07:04
# Ligazón permanente a este artigo
Chegou das Américas
Chegou das Américas un home rico e trouxo consigo un negriño cubano, coma quen trae una mona, un papagaio, un fonógrafo…
O negriño foi medrando na aldea, onde deprendeu a falar con enxebreza, a puntear muiñeiras, a botar aturuxos abrouxadores.
Un día morreu o home rico e Panchito trocou de amo para gaña-lo pan. Co tempo fíxose mozo cumprido, sen máis chatas que a súa cor… aínda que era negro coma o pote, tiña gracia de abondo para facerse querer de todos. Endomingado cun caravel enriba da orella e unha póla de malva na chaqueta, parecía talmente un mozo das festas.
Unha noite de estrelas xurdiu no seu maxín a idea de saír polo mundo á cata de riquezas. Tamén Panchito sentiu, coma tódolos mozos da aldea os anceios de emigrar. E una mañá de moita tristura, gabeou polas escaleiras dun transatlántico.
Panchito ía camiño da Habana e os seus ollos mollados e brillantes esculcaban no mar as terras deixadas pola popa.
Nunha rúa da Habana o negro Panchito tropezou cun home da súa aldea e confesoulle saloucando:
-Ai, eu non me afago nesta terra de tanto sol; eu non me afago con esta xente. Eu morro!

Panchito retornou á aldea. Chegou pobre e endeble; pero trouxo moita fartura no corazón. Tamén trouxo un sombreiro de palla e mais un traxe branco…

LOCALIZACIÓN
Texto de COUSAS de Castelao unha obra narrativa singular composta de relatos curtos acompañada de ilustracións que complementan a narración.
Literatura realista sobre os problemas que atinxen a Galicia do 1º terzo do século XX cun claro sentido concienciador do seus coetáneos.

INTERPRETACIÓN
Asunto: Pachito, un negriño cubano chegou á aldea (Galicia) da mao dun home rico, adaptouse e medoru coma un mozo máis , mesmo á hora de emigrar e embarcar cara a Habana con tristura. Mais alí non se sente ben e decide volver a súa terra.
Tema: O sentimento da terra,(ou o ser dunha terra).
Estrutura:Introdución: Chegada dun negriño á aldea cun home rico
Nó: á morte do home Panchito medra e convértese nun máis na aldea, mesmo á hora de emigrar cara a Habana. Alí non é capaz de vivir.
Desenlace: Volve á aldea, a súa terra pobre como outros moitos volveron da emigración á terra allea.
Elementos da narración:
Voz narrativa: narrador externo omnisciente selectivo preocúpalle o sentir de Panchito.
Personaxes: Protagonista: Panchito. Secundarios: un home rico da aldea e os habitantes da aldea.
Espazo: a Habana e a aldea (Galicia), co como medio/ canle de unión de ambas terras.
Tempo lineal coincidindo o tempo do discurso a (cronoloxía dos sucesos) co tempo relatado: Dende a chegada de Panchito medra, emigra e volve á aldea .
Discurso narrativo-descritivo e cara o desenlace dialogado.

Nivel semántico:
Cadeas léxicas son os fíos que conforman o significado do texto:
Cuba e o seu mundo: Habana, negro…
Medrar e aprender: -iño, deprender, mozo comprido, …
Galicia e a identidade: aldea, parescía talmente, todos, terras deixadas, muiñeiras...
Sentimentos: anceios, saloucando, morro…
Aspecto e evolución do protagonista: mona, chatas, endomingado, sombreiro de palla, traxe branco…
Recursos importantes de contido para deducir o ton do texto:
-iño diminutivo afecto e indicador da nenez propiciatoria da aprendizaxe e de que o protagonista medre, que se faga mozo
Comparacións: coma quen trae unha mona, fonógrafo / negro como o pote (indican a cousificación inicial do personaxe que vai evolucionar sendo unha persoa allea a non ter máis chatas (certo humorismo) cá cor de aí o valor simbólico do traxe branco (contrastre do final e incluso co debuxo que complementa o texto).
Esta antítese e ata un paradoxo irónico prodúcese dun xeito paralelo cos dous espazos simbólicos tamén: Habana / a aldea.
Enumeracións de elementos da identidade: falar, enxebreza, muiñeiras, aturuxos…
Metáforas dos sentimentos “ollos mollados e brillantes”, “fartura no corazón” mesmo hipérbole e ironía cando Panchito di: eu morro! (fixémonos aquí a utilización da voz do protagonista deixando o modo narrativo-descritivo neste punto culminante da historia.
Adverbios e adxectivación que reforzan os valores e recursos semánticos do texto: “parescía talmente”, “terra de tanto sol” e especialmente “súa aldea”no final.
Lirismo : Un caravel na orella e unha póla de malva na chaqueta …unha noite de estrelas…
Metáforas do crecemento: “gaña-lo pan”, “saír polo mundo á cata de riquezas” (riqueza-s plural poético) e estoutra con certo valor simbólico “ gabear pola escaleiras dun transatlántico”. “ a popa (do barco como etapa da vida pasada, superada).

Métaforas do mar como camiño (da Habana), “noite de estrelas” como momento de reflexión e de ilusión (esperanza dunha nova vida) que se concreta na mañá que como paradoxo presenta “moita tristura” (a morriña pola terra, ese non afacerse que logo aparecerá na terra de tanto sol (metonimia de calor).

Tamén parece unha ironía que un galego use en Galicia un sombreiro de palla e un traxe branco, propios de lugares de máis calor… el que era natural da Habana e que era negro, agora por riba viste coma un “americano”.


TON: Reflexivo polo tema central da identidade, emotivo e sentimental

A forma do texto: O seu ritmo
Un texto que aínda sendo narrativo procura unha vertebración rítmica, un interese pola estrutura rítmica do mesmo nas dúas enumeracións iniciais de tres elementos na introdución . Logo aparece a reiteración ou repetición de elementos: neste text o nome de Panchito, por exemplo, ou estruturas gramaticais ( que sen chegar a ser moi complexas aparecen como paralelismos (eu non me afago, eu non me afago...) e nun momento álxido no texto, mesmo o pronome “eu” (en tres ocacións) lévanos a pensar nun texto de dinamismo lento ou negativo.

No nivel fonolóxico, aínda que non é un poema podemos destacar un elementos de reforzo na idea de interiorización dacultura propia da aldea ao dicir con certa aliteración “aturuxos abrouxadores”.

VALORACIÓN
Un texto reflexivo ao redor da creación da identidade, do ser, onde elementos como a terra onde se cría un condiciona a personalidade. O protagonista escollido vaise así humanizando progresivamente e á par da súa aprendizaxe e crecemento, pasa de ser tratado coma unha cousa a ser un máis da aldea, cargado de emotividade e simbolismos de Cuba a Galicia e de negriño a un home de traxe branco, iso si pobre e con moita fartura no corazón.
Ademais do galeguismo que respira polo tema central, o sentimento da Terra, preocupación evidente dos autores do 1/3 do século, o texto deixa ver as claras o estilo de Castelao na carga emotiva e emocional coa que arroupa aos seus personaxes humildes, o lirismo incluso na procura un ritmo interno na narración, certo humorismo e a sinxeleza da linguaxe e do relato que presenta sempre un coidado final.
Comentarios (0) - Categoría: COMENTANDO TEXTOS - Publicado o 30-11-2017 07:21
# Ligazón permanente a este artigo
Imos facer un comentario da mao de Castelao

Castelao é un autor doado de ler e de comentar. Imos ir comentando textos do seu libro: Cousas, un libro de lectura deste primeiro trimestre do curso.

Para comentar un texto literario

Agora podes ver o esquema dun comentario e un modelo
comentando un texto de Castelao
Comentarios (0) - Categoría: COMENTANDO TEXTOS - Publicado o 26-10-2017 06:02
# Ligazón permanente a este artigo
Un texto comentado que pode servir de guía
O texto Cando Bieito quedou orfo... do libro de Cousas de Castelao
Comentarios (0) - Categoría: COMENTANDO TEXTOS - Publicado o 06-02-2015 14:19
# Ligazón permanente a este artigo
Para COMENTAR textos de COUSAS de Castelao.
QUE É COMENTAR UN TEXTO?

Identificar un tema central ou idea que pretende comunicar un autor e argumentar cos recursos significativos do texto esa idea escollida.
Identificar o autor con respecto a un texto polo seu estilo e temática.

Un exemplo:

1-Identificar cal é o tema central dun texto
- Os recursos máis significativos que na primeira lectura nos chaman á atención, axúdannos:

"Chámanlle a "Marquesiña" e os seus peíños endexamais se calzaron. Vai á fonte, depelica patacas e chámanlle a "Marquesiña". Non foi á escola por non ter chambra que pór e chámanlle a "Marquesiña". Non probou máis lambetadas que unha pedra de zucre e chámanlle a "Marquesiña".
A súa nai é tan probe que traballa de xornaleira na casa do Marqués.

¡E aínda lle chaman a "Marquesiña"!


Argumentos: Neste texto o contraste entre a palabra Marquesa e todo o que non ten (antítese e ironía) esa meniña - iña, un personaxe central pobre e inocente/ indefenso, destacado polo diminutivo.
Tema : a inxusta división social.

2-Na procura da identificación do autor texto anterior reparamos na temática e no estilo:

A temática: A preocupación polos problemas das clases humildes e co contexto galego (conflito de clase entre a fidalguía e labregos-mariñeiros de 1º terzo do século XX).
O estilo: O lirismo e humorismo no tratamento dos personaxes para retratar a Galicia real da súa época. Prosa sinxela sen adornos,pero coidados finais.

Trátase dunha “cousa” de Castelao.



CALES SON AS PARTES DUN COMENTARIO?

1-Lectura e información (se é preciso consultar palabras no dicionario)

2-Localización (xénero, autor, obra, data e contexto social e literario do texto a comentar)

3-Interpretación ou núcleo (o máis importante do comentario, mellor seguir esta orde):
a) Asunto ou resumo, tema central e punto de vista (lírico ou narrativo)
b) Estrutura (partes, relacións e elementos que as vertebran. Na narrativa: personaxes, espazo, tempo e discurso)
c) Linguaxe (por niveis: o semántico: o ton/ contido, o morfosintáctico: o ritmo/ forma e, no caso de ser poesía, o fónico: rima/sonoro)

4-Valoración (Reunir todos os argumentos e conclusións).

Exemplo de Comentario do texto: Chamámbanlle a Marquesiña.

I-LOCALIZACIÓN
Trátase dun relato de Cousas de Castelao, un conxunto de ilustracións e textos que procuran reflectir dun xeito entre realista e crítico a Galicia de comezos do XX. Atopamos temas como o mundo labrego, mariñeiro e o da emigración, tamén o da fidalguía.
O contexto literario das Irmandades da Fala e a Xeración Nós que traballan arreo polo desenvolvemento da prosa e da narrativa en galego.

II-INTERPRETACIÓN
a)Asunto:(resumo)Retrato da desigualdade imperante a través dunha meniña pobre á que chaman “a Marquesiña” porque axuda a súa nai que traballa na casa do Marqués.
Tema: a inxusta división social da
Galicia do 1900.
Punto de vista: Un narrador en 3ª persoa omnisciente.

b)Estrutura (partes e elementos do texto):
Introdución: (L.1) o contraste rotundo entre o nome e andar descalza
Nó:Descrición selecticva da vida da meniña pobre.
Desenlace: Descúbrese o motivo do nome co que se coñece a rapaciña. Engádese un epifonema exclamativo

Personaxes: Protagonista “a Marquesiña” (antagonista o Marqués, secundario a nai da rapaciña).
Espazo: a Galicia de comezos do XX na praza dunha vila.
Tempo Relatado: momentos precisos da infancia da “Marquesiña”.
Tempo do Discurso: visión non lineal retrospectiva e volta ao presente.

c) A Linguaxe:( o apartado máis importante onde debemos non só citar recursos existentes,senón tamén argumentar a súa función no texto con respecto ao tema).
Nivel semántico ou de contido:
- Cadeas léxicas: Insistente “Marques-iña” (idea de meniña) fronte léxico e accións negadas por adverbios que evidencian pobreza, a escaseza aínda máis inxusta e cruel ao tratarse dunha persoa non adulta.
-Recursos: Contraposición ou antíteses (rico/ pobre), Enumeración, diminutivos (debilidade e inocencia do protagonista), epíteto (probe) epifonema (ironía tráxica)
Do que deducimos ou argumentamos o seu ton crítico e emotivo para provocar un sentimento solidario cos que sofren a inxustiza.

Nivel morfosintáctico ou de forma:
- Recursos: Repetición como se dun paralelismo, anáfora se tratase “chámanlle marquesiña” intensificación por repetición. Polisíndeton.
Do que deducimos e argumentamos un ritmo lento que incide na mirada sobre a pobre e inocente rapaza que sofre unha inxusta situación.

III- VALORACIÓN:
Trátase dun texto narrativo da prosa galeguista de comezos do XX, neste caso de corte realista e crítico, cun fondo humorismo emotivo, denuncia da desigualdade social, un dos problemas socias da Galicia que Castelao retrata colocándose ao carón dos humildes.

Trátase dun texto de Cousas, cuxo estilo une maxistralmente unha ilustración a un texto de curta extensión, cargado de lirismo e intención cunha narrativa sinxela, estrutura coidada, moi característica e persoal.


Comentarios (1) - Categoría: COMENTANDO TEXTOS - Publicado o 19-11-2013 23:07
# Ligazón permanente a este artigo
O HIMNO GALEGO, único himno do mundo que comeza cunha pregunta.
Este texto tan emblemático á hora de comentarse esixe de nós unha certa paciencia pois precisamos inicialmente despexar dúbidas de caracter léxico que a todos nos asaltan cando lemos con intención de comprender en profundidade este texto de Pondal.

Eduardo Pondal recibía un encargo do músico mindoniense Pascual Veiga dunha letra para a composición dun himno para Galicia. A primeira versión foi rexeitada por problemas rítmicos. Pondal xa de por si era un poeta dado a constante reelaboración e pulido dos seus textos. Tivo que realizar unha segunda que a altura do 22 de abril de 1890 satisface xa ao músico. A intención era presentala nun certame que se celebraría no mes de agosto dese mesmo ano na Coruña, pero esta composición non foi finalmente interpretada ata 1907 un 20 de decembro fóar de Galicia, entre galegos emigrados no Gran Teatro da Habana, nunha homenaxe póstuma ao músico Pascual Veiga.
O himno comeza cunha pregunta, é unha cuestión singular e curiosa que foi interpretado por máis dun humorista como evidencia do noso carácter.

O certo é que unha voz pregunta polo significado do rumor dos piñeiros, unha pregunta anónima que iremos identificando a medida que nos adentramos no mundo épico ao que nos traslada o bardo de Bergantiños. Se cadra hai alguén que aínda non saiba que é un bardo. Esta palabra non é a única que debemos coñecer para entender ben o noso himno.

Que din os rumorosos
na costa verdescente
ao raio transparente
do prácido luar?
Que din as altas copas
de escuro arume arpado
co seu ben compasado
monótono fungar?

Do teu verdor cinguido
e de benignos astros
confín dos verdes castros
e valeroso chan,
non des a esquecemento
da inxuria o rudo encono;
desperta do teu sono
fogar de Breogán.

Os bos e xenerosos
a nosa voz entenden
e con arroubo atenden
o noso ronco son,
mais só os iñorantes
e féridos e duros,
imbéciles e escuros
non nos entenden, non.

Os tempos son chegados
dos bardos das edades
que as vosas vaguedades
cumprido fin terán;
pois, onde quer, xigante
a nosa voz pregoa
a redención da boa
nación de Breogán.

Debemos saber que este texto é unha parte dun poema máis longo titulado OS PINOS que ten dez estrofas cuxa lectura axuda tamén a comprender mellor o propio himno, que loxicamnete pode comentarse por separado.

Comecemos logo coas palabras que nos resultan de difícil comprensión:
- os rumososos: unha substantivación dun adxectivo que polo título e polo que se di máis abaixo das "altas copas" refírese a os pinos.
- luar: unha noite de lúa
- arume: o pico ou a frouma que vén sendo a folla dos pinos, unha dobre púa que semella unha arpa, instrumento céltico evocado no adxectivo que o acompaña "arpado"
- monótono fungar:un único son ou ruído que produce o vento nas copas dos piñeiros.
- cinguido: rodear
- confín:fin, linde,estrema. Galicia é Finis Terrae
- castros: Conxunto de vivendas da prehistoria. Evoca a primeira civilización de Galicia, a cultura castrexa.
- inxuria: aldraxe, insulto, ofensa
- rudo:bruto, áspero, groseiro.
- encono:odio,rancor, aversión, exasperación, antipatía, noxo, resentimento… xenreira
- Breogán: Na Mitoloxía o primeiro rei coñecido destas terras que hoxe son Galicia. Mandou construír unha Torre en Brigantium que podería ser a Torre denominada de Hércules na Coruña.
- arroubo:admiración, éxtase, arrebato
- féridos:crueis, violentos ou feros.
- bardos: cantor-poeta das tribos celtas que gardaba coñecía a historia do seu clan recitándoa de memoria, era o garda da memoria do pobo.
- vaguedades:imprecisións,indefinicións
- pregoa:anuncia
- redención: salvación,liberación
- nación: comunidade delimitada pola xeografía e história ademais dunha socio-economía definida e unha cultura propia.


Comentarios (0) - Categoría: COMENTANDO TEXTOS - Publicado o 10-05-2012 08:54
# Ligazón permanente a este artigo
Un novo texto para Comentar de Castelao
Un texto de Cousas, de Castelao:

Esta morea de pedras e tellas, de latas tomadas e táboas podres, que semella un cortello abatido, foi o tobo en que viveu moitos anos a vella Fanchuca.
Esta figueira de ponlas ensarilladas foi o amparo da vivenda. Os figos ninguén degoraba comelos porque sabían a miseria.
A vella Fanchuca pregaba de porta en porta, alá cando nas nosas aldeas había máis fartura de pan que de diñeiro. Aínda era no tempo en que cada esmola recibía un bico de quen a daba e outro bico de quen a collía; porque as esmolas non eran cachos de cobre acuñado, que eran codelos de pan ou espigas de millo.
A siña Fanchuca, por ser tan probe e tan vella e por estar tan perto da morte, ía tornándose terra e xa se confundía de lonxe coa lama dos camiños. Mais a vella Fanchuca sabía remozarse o día da festa prendendo na roupa moitos remendiños bonitos: adobíos da súa probeza, que o sol e a choiva de todo o ano ían trocando en novos ferrapos torreiros.
A vella Fanchuca contaba máis de catro veces vinte anos e portaba nas roupas os remendiños de tódalas festas, talmente como levan as plumas os paxaros cativos.
A primeira mostra de probeza que fitaron os meus ollos foi a siña Fanchuca e dende aquela tiven tan aparelladas na miña memoria a vellez e a miseria, que aínda hoxe tódolos vellos enrugadiños parécenme probes de pedir polas portas.
Comentarios (0) - Categoría: COMENTANDO TEXTOS - Publicado o 10-01-2012 07:45
# Ligazón permanente a este artigo
Con motivo do día Internacional da poesía e da Auga
Imos dar comezo neste día 22 de marzo ao noso achegamento anual á Poesía. Comezamos a usar como un dos manuais da clase o libro POETÍZATE, unha selección de poemas de autores e autoras galeg@s dende Rosalía atá hoxe escollidos Fran Alonso para que a poesía nos atrape.

Como ademais é tamén o Día internacional da Auga imos co primeiro dos poemas de Cunqueiro, o poeta das mil primaveras para o galego:

Amor de auga lixeira,
muiñeira.

Amor de auga tardeira,
ribeira.

Amor de auga frolida,
cantiga.

Amor de auga perdida,
ña amiga.

E por seguir con poesía e música e primavera en Cunqueiro podedes ver e escoitar e deixarvos atrapar por estes versos cantados:



Deixamos aquí tamén unha entrevista con Cunqueiro:



Cunqueiro, natural de Mondoñedo, é o autor da frase: "mil primaveras máis para o galego"

Comentarios (0) - Categoría: COMENTANDO TEXTOS - Publicado o 23-03-2010 17:56
# Ligazón permanente a este artigo
1 [2]
© by Abertal