GALEGOXXI



O meu perfil
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

Para 3ª avaliación
Gramática: repaso dos verbos e perífrases
Literatura:
-CUNQUEIRO,
-FERRÍN
-DA NARATIVA DE POSGUERRA
-NOVA NARRATIVA GALEGA

Mulleres na Literatura:
María Xosé Queizan, Xohana Torres, Mª Victoria Moreno (Letras galegas 2018)

SOCIOLINGÜÍSTICA: AS VARIANTES XEOGRÁFICAS DA LINGUA

EXPRESIÓN
Textos líricos (comentarios)
TRABALLO: O Celtismo na literatura galega
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 11-05-2018 06:06
# Ligazón permanente a este artigo
MARÍA VICTORIA MORENO: LETRAS GALEGAS 2018


Un par de exposicións:
Paisaxes e personaxes

Exposición Secundaria: Letras Galegas 2018
Guía didáctica
Comentarios (0) - Categoría: LETRAS GALEGAS - Publicado o 10-05-2018 19:03
# Ligazón permanente a este artigo
Documental sobre a muller na Historia de Galicia
Comentarios (0) - Categoría: VOZ DE MULLER - Publicado o 06-05-2018 10:41
# Ligazón permanente a este artigo
Un texto poético para comentar
Escollamos un texto poético para comentar e apliquemos algunhas das claves que usamos xa nos textos en prosa.

Un poema de Celso Emilio Ferreiro:

O preguntón

O home por natureza quer saber,
dixo Aristóteles fai algún tempo.
O meu amigo quixo saber da vida,
quixo saber da lei,
quiXo saber do Rei,
quixo saber do bispo,
quixo saber da espranza.
Eiquí —díxolle o garda
que o levou detido—
o que quere saber, apanda.


Un poema de Méndez Ferrín:

EN COMPOSTELA PODE UN HOME

En Compostela pode un home
escoller óboe e docísimo cor ao contrapaso,
decaer nos tremendoiros
(VIBRA, CORAZON GASTADO!)
tenra especie de prantas espirais
e añuca ou seixo de xogar antre os dedos.
Pode pedra luída
alzarte sobre sí coma un guerreiro
é proclamado rei de oucas e carballeiras vellas.
En Compostela pode un vento duro
estremecer o corazon da Europa campesina
que todos temos dentro sen decilo.

En Compostela soan polonesas,
nacionalmente, en moitos plenilunios
cabo de trasparentes ollos, mortos,
e un barroco de bronce ergue paxaros de duro marmore
e oubear oubean os couselos
nas murallas de San Martiño Pinario.

En Compostela, enfín,
compañías de mortos compañeiros
comen caldo insumiso na lembranza ilustrada
(VOTO POR VÓS: ROSALIA, PONDAL, FARALDO)
das cabezas alzadas.

En Compostela está o que perdemos
e vai nacendo noutros e esto é o grande milagre
(UNHA LAPA LENE, UNHA CANDELEXA!)
da conciencia desta patria
conservada en pequenos corazóns
ardentes con fogo doce que non morre.

En Compostela soterraron a semente
chamada Xohán Xesús González. Porta
dun futuro suntuoso e proletario
que avanza cara a nós con alboroto
e vénme o arreguizo somentes de pensalo e de amalo.

En Compostela estamos
moitos xa para sempre derrotados.




- Darlle relevancia ao tema, punto de partida de todo comentario.

- Establecer unha conexión entre as cadeas léxicas que existen no poema.

-Relacionar os recursos máis significativos co que aporten ao propio tema, é dicir, procurar a súa funcionalidade, traballando en dous planos o do contido (ton) e o da forma (ritmo).

-Esencial, sempre que se poida, partir dunha referencia do autor, das súas temáticas recorrentes, do seu contexto histórico e literario. Con estas claves podemos atar tema, autor e contexto.
Comentarios (0) - Categoría: COMENTANDO TEXTOS - Publicado o 03-04-2018 07:22
# Ligazón permanente a este artigo
Do Día da Poesía ao comentario de poemas
"Excítanme eses días
de flores sen alcance...
e marzo que aínda insiste
en debuxar con xiz as ameixeiras"

Manuel Álvarez Torneiro, Os ángulos da brasa

Hai un par de anos dixemos un Día da Poesía: Poetizarmos é un proceso de sensibilización, de seren capaces de ver con outros ollos, con ollos de poeta o mundo e de coñecérmonos a nós mesmos.

Hoxe seguimos afirmando e imos comentar dous poemas de Manuel Rivas do libro Mohicania e outros dous de Ana Romaní:



De MANUEL RIVAS do libro: Mohicania

A negra terra
De falar, falarei coa terra.
A terra verdadeira,
a negra terra
onde prende a raíz.
A terra que se pisa.
A terra que se queima e que se crava.
Ese enorme lenzo onde o home debuxa o seu capricho.
Onde o home se perde e se revolve en sombras.
A negra terra,
ese corpo de puta vella con dentes amarelos de tabaco,
con olleiras negras de tan azuis.
De falar, só con ela falarei
e falarei coas mans,
docemente coas unllas,
coa paixón dun amante,
como falan, cando albiscan a morte, os xabaríns feridos.
Coa terra, con esa negra terr
que cuspe, como sangue do peito, primaveras.


O exército do bosque
Préstame, chuvia, as túas palabras
e ti, vento, as ideas tan longas.
Déixame o teu rezo breve, río,
e o teu branco saúdo, neve.
Pousa, xelo, no vidro da xanela o sereno pensamento
e que o traian aos labios as asas luminosas da alborada.
acódeme, lóstrego;
ponte de man, espada.

Coidémonos. Vén xente.


De ANA ROMANÍ do libro:Das últimas mareas


...Rosalía de Castro,Emily Dickinson, Ediht Södergran...

Procuramos do fondo da entraña
Tódalas sombras da pantasma,
o desterro da bruxa...
a soidade da princesa...
a derrota da amazona...
Deixamos pegadas de sangue
nas alleas terras da palabra.




E coa palabra
recuperar os camiños,
pórlle nome ó labirinto,
navegalo.




Texto do poema do vídeo:

"Belas irmás, subide
ás mais firmes rochas"
EDITH SÖDERGRAN

Camiñan descalzas polas rochas,
pantasmas de sal habitan as sombras,
saben que as últimas mareas
esqueceron na praia os restos do naufraxio.
As mulleres recollen cada noite
os tesouros de auga, líquidos e fráxiles,
rebélanse contra a Historia,
constrúen co mar as estatuas
que nunca permanezan.
As mulleres de sal, con argazos de sombras,
xorden das últimas mareas
e tecen tesouros de auga cada noite
contra a Historia.
Elas, que saben que o efémero permanece.


ANA ROMANÍ Das últimas mareas (1994)
Comentarios (0) - Categoría: POETÍZATE - Publicado o 22-03-2018 16:27
# Ligazón permanente a este artigo
Para a 2ª avaliación
Historia social do galego(páx 114-115)
-De 1936 ao 1976: Galicia no Franquismo.Páx.118

Historia social do galego (páx. 134-135)
- Do 1976 á actualidade

LITERATURA:
Poesía da posguerra (páx.119, 120, 121)
Celso Emilio Ferreiro

A xeración das Festas Minervais(páx. 138-139-140)

Manuel María.
Uxío Novoneyra.

Méndez Ferrín: Un antes e un despois



RAFAEL DIESTE: Os Arquivos do Trasno
(Un texto narrativo co que traballamos: O neno suicida)

GRAMÁTICA:
Os pronomes persoais tónicos e átonos.
A colocación dos pronomes átonos en galego.

Textos líricos (comentarios)

EXPRESIÓN:
O texto expositivo (Presentacións persoais)

CREACIÓN: Videopoemas.
Comentarios (0) - Categoría: Xeral - Publicado o 06-03-2018 20:15
# Ligazón permanente a este artigo
A Xeración das Festas Minervais

Debemos en primeiro lugar procurar unha resposta a esta cuestión:
Que eran as Festas Minervais?

A segunda cuestión é saber porque unha serie de poetas do século XX acordan tanto en Compostela como en Madrid reivindicar esta celebración e van constituír a xeración das Festas Minervais?

Quen son o Grupo Brais Pinto? E a Escola da Tebra?

Falaremos de Manuel María, de Uxío Novoneyra, Avilés de Taramancos, Berardino Graña, Xohana Torres e de Méndez Ferrín (podes consultar no libro nas páxinas 138-141).
Comentarios (0) - Categoría: A Xeración das Festas Minervais - Publicado o 14-02-2018 10:25
# Ligazón permanente a este artigo
ÁS VOLTAS COS PRONOMES

Pronomes persoais

OS PRONOMES PERSOAIS ÁTONOS en galego teñen unha certa dificultade, especialmente para os que falan máis castelán que galego ou para os neofalantes. Imos logo darlle un repaso a colocación correcta destes pronomes neste curso, xa que o ano pasado xa os vimos.

Exercicios iniciais

Por último neste rápido repaso lembremos de novo o uso do "te" e do "che" e o uso de "llo/lla" e "llelo/llela".

Aquí quedan unha chea de exercicios cos pronomes e a súa solución.
Comentarios (0) - Categoría: GRAMÁTICA - Publicado o 01-02-2018 06:43
# Ligazón permanente a este artigo
A Lírica entre o 1936-76
Escolle un poeta para navegar por este período. Realizar unha pequena reseña da vida e obra do autor escollido, o seu contexto literario e comentar tres poemas, para logo expoñelo na aula.

A lírica en Galicia nos anos inmediatos á guerra civil practicamente desapareceu. Unha década na que non houbo publicacións, algunha reedición de Rosalía durante os anos 40. Temos que esperar aos anos 50 para ver editados novos títulos e experimentar unha difícil e lenta recuperación en plena ditadura.

A tres liñas que habitualmente describen esta etapa son:
Xeración de 1936: Poetas nados ente 1910 e 1920. moitos publicaran antes da guerra, pero despois do 36 serán máis coñecidos: Celso Emilio Ferreiro, Aquilino Iglesia Alvaríño, María Mariño, Ricardo Carballo Calero...

Promoción de enlace: Poetas nados entre o 1920-1930: Antón Tovar, Luz Pozo Garza...son a ponte para unha nova xeración de poetas posteriores.

Xeración das Festas Minervais: Poetas naods entre o 1930 e 1940. Coinciden na universidade e participan nos certames poéticos denominados "Festas Minervais": X.L. Méndez Ferrín, Uxío Novoneyra, Manuel María, Bernardino Graña...

Neste período podemos observar dúas liñas poéticas:
Liña intimistas ou existencialista (máis frecuente nos primeiros anos como consecuencia do padecemento da represión e da amarga experiencia da guerra.

Liña social e reivindicativa (máis común nas últimas décadas) denuncia da falta de liberdade, as inxustizas, a marxinación da nosa lingua.

Podedes indagar na rede sobre os principais autores: Celso Emilio

Prazo de entrega da presentación sobre un autor/a, dos tres poemas comentados e o vídeopoema: xoves 15 de febreiro ou martes 22 de febreiro.
Comentarios (0) - Categoría: A Lírica entre o 1936-76 - Publicado o 26-01-2018 06:56
# Ligazón permanente a este artigo
Un texto de Rafael Dieste

SOBRE A MORTE DE BIEITO

Foi preto do camposanto cando eu sentín boligar dentro da caixa ó pobre Bieito. (Dos catro levadores do cadaleito eu era un). ¿Sentino ou foi aprensión miña? Entonces non podería aseguralo. ¡Foi un rebulir tan maino!… Como a teimosa puvulla que rila, rila na noite, rila de entón no meu maxín afervoado aquel mainiño rebulir.

Pero é que eu, meus amigos, non tiña seguranza, e polo tanto —comprendede, escoitade— polo tanto non podía, non debía dicir nada.

Imaxinade nun intre que eu dixese:

O Bieito vai vivo.

Tódalas testas dos velliños que portaban cirios ergueríanse nun babeco aglaio. Tódolos pícaros que viñan extendendo a palma da man baixo o pingotear da cera, virían en remuíño arredor meu. Apiñocaríanse as mulleres a carón do cadaleito. Escorregaría por tódolos beizos un marmular sobrecolleito, insólito:

¡O Bieito vai vivo, o Bieito vai vivo!…

Calaría o lamento da nai e das irmás, e axiña tamén, descompasándose, a gravedosa marcha que planxía nos bronces da charanga. E eu sería o gran revelador, o salvador, eixo de tódolos asombros e de tódalas gratitudes. E o sol na miña face cobraría unha importancia imprevista.

¡Ah! ¿E se entonces, ó ser aberto o cadaleito, a miña sospeita resultaba falsa? Todo aquel magno asombro viraríase inconmensurable e macabro ridículo. Toda a arelante gratitude da nai e das irmás, tornaríase despeito. O martelo espetando de novo a caixa tería un son sinistro e único na tarde estantía. ¿Comprendedes? Por iso non dixen nada.

Houbo un intre en que pola face dun dos compañeiros de fúnebre carga pasou a insinuación leviá dun sobresalto, coma se el estivese a sentir tamén o velaíño boligar. Mais non foi máis que un lampo. De seguida ficou sereno. E non dixen nada.

Houbo un intre en que case me decidín. Dirixinme ó da miña banda e, acobexando a pregunta nunha surrisa de retrouso, deslicei:

— ¿E se o Bieito fose vivo?

01_sobre_morte_bieito
O outro riu picaramente coma quen di: «Qué ocorrencias temos», e eu amplifiquei adrede a miña falsa surrisa de retrouso.

Tamén me vin a rentes de dicilo no camposanto, cando xa pousarámo-la caixa e o crego requeneaba.

«Cando o crego remate», pensei. Mais o crego acabou e a caixa deceu á cova sen que eu puidese dicir nada.

Cando o primeiro cadullo de terra, bicado por un neno, petou dentro da cova nas táboas do ataúde, rubíronme ata a gorxa as verbas salvadoras… Estiveron a punto de xurdiren. Mais entonces acudiu novamente ó meu maxín a case seguranza do arrepiante ridículo, da rabia da familia defraudada, se o Bieito se topaba morto e ben morto. Ademais o dicilo tan tarde acrecía o absurdo desorbitadamente. ¿Como xustificar non o ter dito antes? ¡Xa sei, xa sei, sempre se pode un explicar! ¡Si, si, si, todo o que queirades! Pois ben… ¿e se tivese morto despois, despois de o sentir eu remexerse, como quizais puidese adiviñarse por algún sinal? ¡Un crime, si, un crime o me ter calado! Oíde xa o rebumbio da xente…

— ¡Pediu auxilio e non llo deron, malpocado!…

— El sentía chorar, quíxose erguer, non puido…

— Morreu de espanto, saltoulle o corazón ó se sentir decer na cova…

— ¡Velaí o tendes, coa cara torta do esforzo!

— ¡E ese que o sabía, tan campante, aí a surrir coma un pallaso!

— ¿É parvo ou que?

Todo o día, meus amigos, andei tolo de remorsos. Vía ó pobre Bieito grafiñando as táboas nese espanto absoluto, máis alá de todo consolo e de toda conformidade, dos enterrados en vida. Chegoume a parecer que todos lían nos meus ollos adormiñados e longanos a obsesión do delito.

E alá pola alta noite —non o puiden evitar— funme camiño do camposanto, coa solapa subida, ó arrimo dos muros.

Cheguei. O cerco por unha banda era baixiño: unhas pedras mal postas, apreixadas por edras e silveiras. Paseino e fun dereito ó sitio… Deiteime no chan, apliquei a orella, e axiña o que oín xioume o sangue. No seo da terra unhas unllas desesperadas rabuñaban nas táboas. ¿Rabuñaban? Non sei, non sei. Alí preto había un sacho… Ía xa cara a el cando fiquei suspenso. Polo camiño que pasa a rentes do camposanto sentíanse pasadas e rumor de fala. Viña xente. Entonces si que sería absurda, tola, a miña presencia alí, daquelas horas e cun sacho na man.

¿Ía dicir que o deixara enterrar sabendo que estaba vivo?

E fuxín coa solapa subida, pegándome ós muros. A lúa era chea e os cans latricaban lonxe.

DIESTE, UN MAGNÍFICO NARRADOR
Lede a continuación esta introdución maxistral ao seu libro "DOS ARQUIVOS DO TRASNO" na que define a súa técnica narrativa.

Introdución

A unidade emotiva consíguese no conto pola obsesión do que ten de sobrevir.
O remate ha de te-la virtude de facer simultáneas no espírito as imaxes que foron sucesivas.
A presencia do remate debe estar atafegada, pero latexando con forte resonancia en tódolos currunchos do relato.
O remate é unha imaxe que fai estoupa-lo conto nas verbas derradeiras, despois de inzalo poderosamente.
O conto é unha pelica na que se sente o pulso dunha imaxe contida.
O conto é o remuíño que fan arredor dunha lámpada moitas bolboretas, todas mergulladas na mesma luz.


ACTIVIDADE DE COMENTARIO:
PARA MOSTRA UN BOTÓN: Agora poderemos ver como aplica esta técnica noutros textos seus. Procura un novo título para comentar.
Comentarios (0) - Categoría: COMENTANDO TEXTOS - Publicado o 11-01-2018 07:04
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal