PERFIL
fatocastelao@gmail.com
 CATEGORÍAS
 FOTOBLOGOTECA
 RECOMENDADOS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 
 ANTERIORES

UN CURRUNCHO GALEGO NA EUSKAL HERRIA

LIMIAR

O pasado ano 2002, co gallo do 50 cabodano do Povoado de Pescadores de Pasai San Pedro, e por iniciativa da asociazón de viciños Sanpodrotarra impulsouse a realizazón dunha grande variedade de actos aos que se aderiron coleitivos e particulares. Dentro desta dinámica Abaraska Euskara Elkartea e máis o Fato Cultural Galego Daniel Castelao artellaron unhas “Xornadas Culturais Basco Galegas” entre o 12 e o 27 do mes de setembro. Foron cinco días nos que tivemos dende a oportunidade de escoitar a José Luis Padrón recitando parte da sua obra poética en euskera e por primeira vez poemas en galego do seu libro inédito “Os contadores da luz” ca compaña de Xuan Alonso á guitarra,ou a Xosé Estévez falandonos da historia dos galegos na Euskal Herria. Tamen a nosa “viziña” Rosa García Orellán falounos sobor “Terranova: la pesca del bacalao en Pasaia” traballo que acabara de traela do Canada e que fora unha aitividade no seu tempo, sustento direito ou indireito de tantas das nosas familias. Edurne Urkiola disertou sobor da situazón do euskera no Povoado i en Pasaia en xeral. Foron falencias dadas tanto en euskera, como en galego i en castelán. E os que nos fomos achegando a elas ficamos amplamente satisfeitos.
A min o dia 12 tocoume facer durante o auto de presentazón das xornadas unha pequena charla sobor da convivencia de ambalas dúas culturas, o que aproveito hoxe para espallar neste pequeno traballo.

FACENDO COMUNIDADE

Ao comezo das xuntanzas para artellar os actos do 50 cabodano do noso Povoado, José Manuel Larrinaga comentaba cómo tendo él tódolos seus apelidos bascos, sempre estivo alcumado como Pontxiño, querendo dar a entender, a importancia que tivo, e inda ten entre nós, a comunidade galega.
Por suposto, o percorrer destes anos amosaron unha morea de anédotas que poderían abondar para encher estas páxinas, pero a min págame por moito a amizade que compartiron Dona Carmen Olveira Sobrido, nada en Rial, concello do Porto do Son na provincia da Coruña e Dona María Munduate Zurutuza de Ataun. A primeira somentes falaba galego, namentras que a segunda euskera. E latricar latricaron dabondo nas escaleiras entre as hortas de Velasco e o transformador de Iberdrola no Povoado. ¡ E ben que se debian de entender!.
Inda que o galego foi unha fala normal e cotidián, e hoxe o seu emprego é tal que a ninguén estrana ouvílo, vai perdendo campo, pois as novas xerazóns están a deixá-lo seu uso ou reducindoo á casa. Asi pois, a fala de Rosalía fixo o seu espazo a carón do idioma mais antergo de Europa co permiso (ou sen el) do castelán, i entre outros mundos que viñan nas maletas de tantos emigrados a este curruncho da Euskal Herria chamado Pasai San Pedro. Entre os que cabe sobrancear, sen menosprezar a ninguén, á comunidade portuguesa.
Agora vexamos estas relazóns nalgunhas instituizóns ou grupos.

NA IGREXA.

A Parroquia da Nosa Señora da Asunzón sempre amosou uns anceios culturais acordes coa sensibilidade do povo. Asi, xa D. José Zapirain Santos mercara os libros sobor dos rituais do bateo, matrimonio, etc, en portugués, tendo en conta as familias que, asentandose onda nós dende aquelas terras, tiñan membros que descoñecían o castelán, e deste xeito, nestas celebrazóns particulais que poderían ser importantes para eles, achegaballes estes ritos.
Este sacerdote tamén celebrara o primeiro bateo en euskera o dia 27 de febreiro do 72 a Dona Lorea Elizalde Fagoaga, filla de pais navarros.
Coa chegada do sacerdote D. Xosé Novoa (1975) fixéronse, alá polo ano 1976 misas en galego. Daquela, en Galicia moi poucos cregos celebraban nesta fala, polo que foi necesario facer un texto litúrxico para tal feito. O devandito escribirao o mesmo “Pepe” Novoa, o cal xa fixera parte da súa ordenazón sacerdotal en galego.
Os trinitarios marcaron unha época dourada non só no eido pastoral, senon tamén no cultural. O “Olentzero”, que puxeran a andar, perdurou inda moito despois de que marcharan da Parroquia. Tamén puxeran en marcha o seu propio euskaltegi no barrio sendo “D. Martín” Baraiazarra Bilbao e “Aita Markos” Olabarri os mesmos mestres. O derradeiro ano aquelas clases dabanse en catro quendas, unha pola mañán e trés pola tarde, un deses turnos dábase a 40 nenos repartidos en dous grupos. Coa marcha dos Trinitarios este “euskaltegi” integrouse na “gau eskola” de San Pedro.
D. “Juantxo” Arrizabalaga foi un sacerdote euskaldun que chegou a facer uso do galego na sua comunicazón escrita co povo.
E con “Manolo”, D. Manuel González González a Parroquia viveu as palpitazóns dunha vida interior ateigada de amor ao Pai e de entrega a un sacerdocio que bebía das suas fondas raíces galegas, e da seiva do carballo da terra de acollida. Manolo era antetodo somentes un sacerdote, convencido delo, e da sua laboura como tal, como cristián. Pero nenbargantes seguía a sé-lo home de Almoite (Baños de Molgas – Ourense), sinxelo e bóo, que acadara na Euskal Herria non somentes o seu traballo, senon que tamén a súa vocazón. Con el voltarán coller pulo as misas en galego na nosa Parroquia e con el daríanse as primeiras misas en galego na nosa Sra do Carme. Cando o Pai chamouno ao seu carón os sacerdotes das duas parroquias con advocazón mariana no arciprestado recadaron o seu testigo e inda hoxe faise en cada parroquia cadansua misa en galego ao ano, nas Letras Galegas na Nosa Sra da asunzón e no magosto na Nosa Sra do Carme.
Chegado a este punto, e sen querer menosprezar a laboura doutros sacerdotes, penso que é de recoñocer o bo facer á hora de misar en galego de D. Manuel Balenciaga. Tamén quixera eiqui recoñocer a laboura do meu compañeiro no Fato D. Manuel Irixoa Cousillas que en tantos anos a prol de manter acesa a candea da cultura galega neste lado da badía, fixeron del a única persoa que fora participe no artellar daquelas misas de hai 25 anos e nas de hoxe.

OS NOSOS MEDIOS DE COMUNICAZÓN.

Nas cinco revistas ou boletins (ver PASAIAN nº25, pax. 10. “Os papeis do Povoado de San Pedro”.) feitas dende e para o noso barrio vaise vendo como o euskera e máis o galego van collendo pulo nelas. É importante o esforzo que se fixera na revista IRUDIMEN por manter esta presenza, a sua cabeceira é sempre en euskera e galego, e agás o nº 2, os demáis teñen algun escrito nestas duas línguas.
A radio Erre Kuku Irratia a maiores dos programas en castelan emitia 8 en euskera, 6 bilingües (E e C) e un en galego chamado “Noroeste” ala polo 1986.
Un dato choqueiro do recoñocemento que se fai do galego como fala habitual na zona do Povoado e que no ano 94 o programa das festas padroais de San Pedro repartiuse pola parte alta do povo cunha foto semella das aitividades a realizar na fala de Rosalía.
A asociazón de viciños de San Pedro é sensibel a esta realidade e tamen espalla o galego nas suas revistas, propaganda e cartaces.

REMATE.

Para dá-lo remate nunha historia inconclusa qué millor que voltar ao comezo, pois inda que non teña chiste, pouco pensaba aquel que hai 50 anos entregara as chaves na que nos sempre demos en chamar rua “Principal”, que esta seria a terceira no mundo adicada a “Alfonso DANIEL Rodriguez CASTELAO”. O que amosa que o concello de Pasaia tamen se decatou da importancia galega pobladotarra (mágoa que nestes 50 anos non se decatara de outras moitas cousas). Inda que eso si, como non podia ser menos, inda hoxe, penso que é a única con “título nobiliário”. “Cousas da vida” que diria...




FILIPE DOMÍNGUEZ AVILÉS

FATO CULTURAL GALEGO DANIEL (DE) CASTELAO



Comentarios (1) - Categoría: 04.- GALIZA EN EUSKAL HERRIA - Publicado o 12-08-2011 18:09
# Ligazón permanente a este artigo
Chuza! Meneame
1 Comentario(s)
1 Si te soy sincero, no tenia ni la menor idea de que esta parte de Galicia estuviese en el Pais Vasco, pero te agrad#blgtk08#ezco que lo pongas por aqui, porque curioso, cuanto menos, si que es. Sabes de mas partes gallegas por toda España?
Comentario por Depositos bancarios (19-09-2011 11:57)
Deixa o teu comentario
Nome:
e-Correio: (Non aparecerá publicado)
URL: (Debe comezar por http://)
Comentario:
© by Abertal
VISITANTE NUMERO